Nampa nani kijitabu kipya, cha kupendeza,
kilichong’arishwa punde kwa jiwe jembamba kavu?
Kwako, Kornelio; kwani wewe ulizoea
kuyahesabu maandishi yangu madogo kuwa kitu,
tangu zamani ulipothubutu, peke yako miongoni mwa Waitalia,
kuufunua wakati wote katika vitabu vitatu,
vyenye elimu, ee Jupita, na vya kazi nzito!
Kwa hivyo jichukulie chochote hiki kijitabu kilivyo,
kiwe cha aina yoyote — nawe, ee bikira mlinzi,
na kidumu, kizazi zaidi ya kimoja, milele.

Shomoro, kipenzi cha msichana wangu,
ambaye hucheza naye, humshika kifuani,
humpa ncha ya kidole anapokishikilia
na kumchochea kung’ata kwa ukali,
wakati kwa yule ninayemtamani, ang’aaye,
apendavyo kufanya mzaha wa kitu fulani kipendwa
(na kuwa faraja ndogo ya maumivu yake,
naamini, ili hapo joto lake zito litulie),
laiti ningeweza kucheza nawe kama vile yeye
na kuiondoa mizigo ya moyo wenye huzuni!
Kingenipendeza kama walivyosema kwa yule msichana mwepesi
lile tunda dogo la dhahabu lilivyokuwa,
lililoufungua mkanda uliokazwa muda mrefu.

Ombolezeni, enyi Zuhura na Kupido,
na wote walio na wema wa upendo!
Shomoro amekufa, wa msichana wangu,
shomoro, kipenzi cha msichana wangu,
ambaye alimpenda kuliko macho yake mwenyewe;
kwani alikuwa mtamu kama asali, naye alimjua
bibi yake vema kama msichana amjuavyo mamaye,
wala hakujiondoa kifuani mwake,
bali akiruka huku na huku, mara hapa mara pale,
kwa bibi yake peke yake alikuwa akilia daima.
Sasa apita njia ile ya giza,
kule ambako wasema hakuna arejeaye.
Lakini laana iwe juu yenu, enyi giza baya
la Orko, mmezao vitu vyote vizuri;
shomoro mzuri hivyo mmeninyang’anya.
Ee tendo baya! Ee shomoro maskini mdogo!
Kwa sababu yako, sasa, macho ya msichana wangu,
kwa kulia, yamevimba na kuwa mekundu.

Ile mashua ndogo, mnayoiona, enyi wageni,
yasema ilikuwa mbora wa meli kwa kasi,
wala mwendo wa mti wowote uelaao majini
haukuweza kuishinda, iwe kwa makasia
ilipohitaji kuruka au kwa tanga.
Naye ashuhudia kuwa ufuo wa Hadria yenye vitisho
hauwezi kulikanusha hili, wala visiwa vya Sikladi,
wala Rhodo mashuhuri wala Thrakia yenye ukali,
wala Propontidi, wala ghuba kali ya Ponto,
ambako mashua hii, hapo awali, ilikuwa
msitu wenye nywele: kwani juu ya kilele cha Kitoro
mara nyingi ilitoa mluzi kwa majani yake yaliyonena.
Ewe Amastri ya Ponto na Kitoro wenye miberoshi,
mambo haya yalikuwa na ni maarufu kabisa kwako,
yasema mashua; tangu asili yake ya kwanza
yasema ilisimama juu ya kilele chako,
ilizamisha makasia yake katika maji yako,
na tangu hapo, kupitia bahari nyingi zisizoshikika,
ilimbeba bwana wake, iwe upepo uliita
upande wa kushoto au wa kulia, au Jupita
akiwaangushia wote wawili kwa pamoja juu ya tanga;
wala nadhiri yoyote kwa miungu ya pwani
haikutolewa kwa niaba yake, ilipokuja kutoka baharini
hata hapa mwishoni kwenye ziwa hili safi.
Lakini haya yalikuwa zamani: sasa, ikiwa imejificha,
yazeeka kwa utulivu, nayo yajiweka wakfu kwako,
ewe Kastori pacha na pacha wa Kastori.

Na tuishi, Lesbia wangu, na tupendane,
na minong’ono ya wazee wenye ukali kupita kiasi
tuithamini yote kwa senti moja tu.
Jua laweza kutua na kurudi tena:
sisi, likishatua mara moja mwanga wetu mfupi,
usiku ni mmoja wa milele wa kulala.
Nipe busu elfu, kisha mia,
kisha elfu nyingine, kisha mia ya pili,
kisha tena elfu nyingine, kisha mia,
kisha, tutakapofanya maelfu mengi,
tutayavuruga, tusijue hesabu,
wala mtu mwovu asiweze kutuhusudu,
akijua busu ni kiasi gani.

Flavio, kipenzi chako ungemwambia Katulo,
kama hakingekuwa kisicho na haiba wala uzuri;
ungetaka kukisema, wala usingeweza kunyamaza.
Lakini wampenda malaya fulani wa homa,
kitu ambacho waona aibu kukiri.
Kwani kuwa hulali usiku peke yako, bila mwenzi,
kitanda chako, ijapo kimya, chatangaza bure —
chenye kunukia mashada ya maua na mafuta ya Shamu —
na mto, hapa na pale, sawasawa,
umechakaa kwa kutumika, na mtikisiko wa kitanda
kilichoyumba, mlio wake na mwendo wake.
Kwani hakisaidii lolote, hakisaidii, kunyamaza uzinifu.
Kwa nini? Usingeonyesha viuno vilivyochoka kwa tendo hilo
kama usingekuwa unatenda upumbavu fulani.
Kwa hivyo, chochote ulicho nacho, chema au kibaya,
tuambie: nataka wewe na wapenzi wako
kuwaita mbinguni kwa ubeti wa kupendeza.

Wauliza busu zako ngapi, Lesbia,
zinitoshe na kunizidishia.
Kadiri ilivyo kubwa hesabu ya mchanga wa Libya
ulalao huko Kirene izaayo silfiamu,
kati ya hekalu la Jupita mwenye joto
na kaburi takatifu la Bato wa kale,
au kadiri yalivyo mengi nyota, usiku ukinyamaza,
yaonavyo mapenzi ya siri ya wanadamu —
busu nyingi hivyo kunibusu
lamtosha Katulo mwendawazimu, na kumzidishia,
busu ambazo wadadisi wasiweze
kuzihesabu wala ulimi mbaya kuzilaani.

Katulo maskini, acha kufanya upumbavu,
na kile unachoona kimepotea kihesabu kimekwisha.
Zamani jua zing’aa nyeupe kwako,
ulipokuwa ukienda pale msichana alipoongoza,
yeye tuliyempenda kama hatapendwa mwingine yeyote.
Pale ndipo mambo mengi ya furaha yalifanyika,
uliyoyataka wewe, wala msichana hakuyakataa.
Kweli jua zing’aa nyeupe kwako.
Sasa yeye hataki tena: nawe pia, usiyeweza, usitake,
wala usimfuate akimbiaye, wala usiishi kwa taabu,
bali kwa moyo thabiti vumilia, shupaa.
Kwaheri, msichana! Sasa Katulo ashupaa,
hatakutafuta wala kukuomba usipopenda.
Lakini wewe utahuzunika, utakapokuwa huombwi na yeyote.
Mwovu wewe, ole wako! Maisha gani yakungoja!
Nani sasa atakujia? Kwa nani utaonekana mzuri?
Ni nani sasa utampenda? Utasemwa u wa nani?
Ni nani utambusu? Ni nani utamng’ata midomo?
Lakini wewe, Katulo, kwa azimio, shupaa.

Veranio, kati ya rafiki zangu wote
unipendezaye kuliko maelfu mia tatu,
je, umerudi nyumbani kwa miungu ya nyumbani kwako
na ndugu zako wenye moyo mmoja na mama yako mzee?
Umerudi! Ee habari za baraka kwangu!
Nitakuona salama, nami nitasikia ukisimulia
mambo ya Hispania — mahali, matendo, mataifa —
kama ilivyo ada yako, nami nikikumbatia shingo yako
nitaubusu uso wako mtamu na macho.
Ee, kati ya watu wote wenye furaha,
ni nani mwenye shangwe au baraka kuliko mimi?

Varo wangu alinichukua, nikiwa sina shughuli, kutoka sokoni
ili nimwone mpenzi wake,
malaya mdogo, kama alivyonionekana ghafla hapo,
si mbaya kwa haiba wala kwa uzuri.
Tulipofika huko, tulianza kupata
mazungumzo ya aina mbalimbali, kati yayo, ilikuwaje
sasa Bithinia, hali yake ikoje,
na kama iliniletea faida yoyote ya fedha.
Nikajibu kama ilivyokuwa: hakuna, wala kwa watu wenyewe,
wala kwa maliwali, wala kwa jeshi lao,
sababu ya mtu kurudi na kichwa chenye mafuta zaidi,
hasa kwa wale ambao liwali wao alikuwa mnyanyasaji
naye hakulijali jeshi lake hata kidogo.
"Lakini hakika," wakasema, "ulinunua kile
kisemwacho kinazaliwa huko —
watu wa kubeba machela." Mimi, ili kwa msichana
nijifanye niliyebahatika zaidi,
"Sikuwa," nikasema, "na bahati mbaya kiasi hicho,
kiasi cha kushindwa, ijapokuwa jimbo baya lilinipata,
kupata watu wanane walionyooka."
Kumbe sikuwa na hata mmoja, hapa wala pale,
awezaye kubeba shingoni mwake
mguu uliovunjika wa machela ya zamani.
Hapo yule, kama ilivyompasa mwenye tamaa zaidi,
"Tafadhali," akasema, "Katulo wangu, kwa muda kidogo
niazime hao: kwani nataka kupelekwa
hekaluni kwa Sarapi." "Ngoja," nikamwambia msichana,
"kile nilichosema sasa hivi kuwa ninacho —
akili imenitoka: mwenzangu
Kina Gayo ndiye mwenyewe; yeye alijinunulia.
Lakini, wa kwake au wangu, ni nini kwangu?
Nawatumia vyema kana kwamba nilijinunulia.
Ila wewe waishi ovyo na kwa usumbufu,
huwezi kwako mtu kuwa mzembe."

Furio na Aurelio, wenzi wa Katulo,
awe atapenya hata kwa Wahindi wa mbali kabisa,
pale ufuo unapopigwa na wimbi
la mashariki lililo mbali,
au kwa Wahirkani au Waarabu walaini,
au kwa Wasaka au Waparthi wabeba-mishale,
au tambarare zile ambazo Nile
wenye mikondo saba huzitia rangi,
au atavuka Alpi zilizoinuka
akitazama makaburi ya Kaisari mkuu,
Reno wa Gaul, bahari ya kutisha, na
Waingereza wa mwisho kabisa,
mambo haya yote, yoyote itakayoleta nia
ya miungu, mkiwa tayari kuyajaribu pamoja,
mpelekeeni msichana wangu maneno machache,
maneno yasiyo mazuri.
Na aishi na kufana pamoja na wazinzi wake,
awakumbatiao mia tatu kwa wakati mmoja,
asiyempenda hata mmoja kweli, bali mara kwa mara
akiwapasua wote viuno;
wala asiyatazame tena, kama zamani, mapenzi yangu,
ambayo kwa kosa lake yameanguka kama ua
la mwisho wa shamba, baada ya jembe lipitalo
kuligusa.

Asinio Marukino, mkono wako wa kushoto
hautumii vyema wakati wa mzaha na mvinyo:
wachukua taulo za watu wasiozingatia.
Wadhani hii ni jambo la kuchekesha? Umekosa, mpumbavu!
Ni jambo chafu kadiri gani na lisilo na haiba.
Huniamini? Mwamini Polio,
ndugu yako, ambaye angependa hata kwa talanta
wizi wako ubadilishwe; kwani ni kijana
hodari wa haiba na wa vichekesho.
Kwa hivyo, ama tarajia beti mia tatu
za silabi kumi na moja, au unirudishie taulo yangu,
ambayo hainihangaishi kwa thamani yake,
bali ni kumbukumbu ya mwenzangu.
Kwani leso za Saetabo kutoka Hispania
walinitumia kama zawadi Fabulo
na Veranio: hizi ni lazima nizipende,
naye Veranio wangu mdogo na Fabulo.

Utakula vyema, Fabulo wangu, kwangu
baada ya siku chache, kama miungu ikikupendelea,
ikiwa utaleta pamoja nawe chakula kizuri
na kingi, tena si bila msichana mzuri
na mvinyo na uchangamfu na vicheko vyote.
Ukileta haya, nakwambia, rafiki yetu wa haiba,
utakula vyema; kwani mfuko wa Katulo wako
umejaa buibui.
Lakini kwa upande wako utapokea mapenzi matupu,
au kitu chochote kilicho kitamu na chenye uzuri zaidi:
kwani nitakupa manukato, ambayo msichana wangu
walimzawadia Zuhura na Kupido,
ambayo utakaponusa, utaomba miungu
ikufanye, Fabulo, uwe pua tupu.

Kama nisingekupenda kuliko macho yangu,
Kalvo mpendwa kabisa, kwa zawadi hiyo
ningekuchukia kwa chuki ya Vatinio:
kwani nimefanya nini au nimesema nini,
hata uniue vibaya kwa washairi wengi hivi?
Miungu na wampe adhabu nyingi mteja huyo
aliyekutumia wingi huo wa waovu.
Lakini kama, ninavyodhania, zawadi hii mpya
na iliyogunduliwa akakupa Sulla mwalimu wa herufi,
si vibaya kwangu, bali ni vyema na baraka,
kwamba juhudi zako hazipotei bure.
Enyi miungu mikuu, kitabu cha kutisha na cha kulaaniwa,
ambacho wewe bila shaka kwa Katulo wako
ulikituma, ili kife siku ile ile,
siku ya Saturnalia, iliyo bora ya siku zote!
Hapana, hapana, mdanganyifu, hili halitakuepuka hivi:
kwani, kutakapopambazuka, kwa maduka ya wauza-vitabu
nitakimbia, nikakusanye Kesio, Akwino,
Sufeno, sumu zote,
nami nitakulipa kwa mateso haya.
Nyinyi, kwa sasa, kwaherini, ondokeni,
rudini kule mlikotoa mguu mbaya,
enyi balaa za kizazi, washairi wabaya kabisa.

Ikiwa mtakuwa, kwa bahati, wasomaji
wa upuuzi wangu, wala mikono yenu
hamtaogopa kuinyoosha kwetu,

Nakukabidhi nafsi yangu na mpenzi wangu,
Aurelio. Naomba fadhili ya heshima,
kwamba, kama umewahi kutamani moyoni mwako
kitu chochote safi na kisicho na doa,
umlinde kijana wangu kwa usafi.
Sisemi mlinde na watu wa mtaani: hatuwaogopi
wale wapitao barabarani, mara huku mara kule,
wakishughulika na mambo yao wenyewe;
bali nakuogopa wewe na uume wako
ulio hatari kwa vijana, wema na wabaya.
Uupeleke popote upendavyo, vile upendavyo,
kadiri utakavyo, mahali kutakapokuwa tayari nje:
huyu mmoja namtoa, kwa heshima, nadhani.
Lakini kama nia mbaya na wazimu uliopotoka
utakusukuma, mwovu, katika kosa kubwa hivyo,
hata ukishambulia kichwa changu kwa hila,
basi ole wako, maskini wa bahati mbaya,
ambaye, miguu ikivutwa, mlango ukiwa wazi,
watapita ndani yako figili na samaki mgili.

Nitawapiga kinyume na kuwasukuma kinywani,
Aurelio mpenda-kupitiwa na Furio mpenda-anasa,
mliodhani, kutokana na beti zangu ndogo,
kwa kuwa ni laini, kwamba mimi si mtu wa heshima.
Kwani yampasa mshairi mcha-Mungu awe safi
yeye mwenyewe, lakini beti zake hazihitaji kuwa hivyo;
kwani hizo ndipo hatimaye zina chumvi na haiba,
kama ni laini na si za heshima sana
na zaweza kuchochea kile kiwashacho,
sisemi kwa vijana, bali kwa hawa wenye manyoya,
wasioweza kuyatikisa masonge yao magumu.
Nyinyi, kwa sababu mmesoma maelfu mengi
ya busu, mwanidhania mimi si mwanamume kweli?
Nitawapiga kinyume na kuwasukuma kinywani.

Ee Kolonia, unayetamani kucheza juu ya daraja refu,
na uko tayari kuruka-densi, lakini waziogopa miguu
dhaifu ya daraja dogo lisimamalo juu ya vibao vilivyorudishwa,
lisije likaanguka chali na kulala ndani ya kinamasi,
daraja jema na lipatikane kwako kama upendavyo,
ambalo hata ibada za Salisubsili ziweze kufanywa juu yake —
nipe zawadi hii, Kolonia, ya kicheko kikubwa kabisa.
Nataka mwananchi fulani wa kwangu, kutoka darajani kwako,
aende akiporomoka kichwa na miguu ndani ya matope,
pale ambapo, katika ziwa lote na kinamasi chenye uvundo,
kimo shimo lililo jeusi kabisa na lenye kina kirefu zaidi.
Mtu huyu ni mjinga kupita wote, wala hana akili kuliko mtoto
wa miaka miwili alalaye juu ya mkono wa baba yake unaotetema;
ijapokuwa ameolewa naye msichana wa ua bichi kabisa
(msichana mwororo kuliko mbuzi mchanga,
astahiliye kulindwa kwa uangalifu zaidi kuliko zabibu nyeusi),
amwacha acheze apendavyo, wala hamjali hata kidogo,
wala hajiinui upande wake, bali kama mti wa mlonge
uangukao, uliokatwa kwa shoka ndani ya handaki la Liguria,
akihisi vitu vyote kana kwamba havipo popote —
mjinga huyu wangu haoni chochote, hasikii chochote,
hata yeye ni nani, kama yupo au hayupo, hilo pia hajui.
Sasa nataka nimtupe kutoka darajani kwako achomoke,
kama yawezekana kuuamsha ghafla usingizi wake mzito
na kuiacha nyuma akili yake iliyolala ndani ya matope mazito,
kama nyumbu aachavyo kiatu chake cha chuma shimoni penye tope shupavu.

Aurelio, baba wa njaa zote,
si hizi za sasa tu, bali zote zilizowahi kuwako,
au zilizoko, au zitakazokuwako miaka mingine,
watamani kumpitia kinyume mpenzi wangu.
Wala si kwa siri: kwani ukiwa naye, wafanya mzaha pamoja,
ukishikilia ubavuni mwake, wajaribu kila kitu.
Bure: kwani wewe unayenitegea hila
nitakugusa kwanza kwa kukusukuma kinywani.
Na kama ungefanya hivyo umeshiba, ningenyamaza:
lakini hasa hili ndilo laniuma, kwamba kijana wangu
ataifunza njaa — ole wangu, ole wangu — na kiu.
Kwa hivyo acha, wakati bado waweza kwa heshima,
usije ukafanya mwisho ukiwa umesukumwa kinywani.

Sufeno yule, Varo, umjuaye vyema,
ni mtu wa haiba, mchekeshaji na mstaarabu,
na ndiye afanyaye beti nyingi kuliko wote.
Nadhani ana elfu kumi au zaidi
zilizoandikwa kamili, wala si, kama ilivyo kawaida,
kwenye karatasi iliyofutwa: karatasi za kifalme, vitabu vipya,
vishikizo vipya, kamba, ngozi nyekundu,
vyote vimenyooshwa kwa risasi na kusawazishwa kwa jiwe.
Uvisomapo, yule mzuri na mstaarabu
Sufeno huonekana tena kama mkamua-mbuzi
au mchimba-mitaro: kiasi hicho hubadilika na kupingana.
Tudhanie hili ni nini? Yule aliyekuwa mchekeshaji tu,
au chochote kilichoonekana kistaarabu zaidi ya hilo,
huyohuyo huwa mshamba kuliko shamba lisilo na haiba
mara tu aguzapo mashairi; wala huyo kamwe
hajaridhika kama vile aandikapo shairi:
kiasi hicho hujifurahia na kujistaajabia mwenyewe.
Bila shaka sisi sote hujidanganya vivyo hivyo, wala hakuna
ambaye huwezi kumwona kama Sufeno katika jambo fulani.
Kila mtu amepewa kosa lake mwenyewe,
lakini hatuoni kile kilicho mgongoni mwetu ndani ya mkoba.

Furio, usiye na mtumwa wala sanduku la fedha,
wala kunguni, wala buibui, wala moto,
lakini una baba na mama wa kambo, ambao
meno yao yaweza kutafuna hata jiwe gumu,
umefanikiwa vyema pamoja na baba yako
na pamoja na mke wa mbao wa baba yako.
Wala si ajabu: kwani mwote mna afya njema,
mnasaga chakula vyema, hamwogopi lolote,
si mioto, si maporomoko mazito,
si wizi mchafu, si hila za sumu,
si hatari nyingine za majanga.
Tena mna miili mikavu kuliko pembe,
au kitu chochote kilicho kikavu zaidi,
kwa jua na baridi na njaa.
Kwa nini basi usiwe na hali njema na baraka?
Jasho halipo kwako, mate hayapo,
wala kamasi wala ute mbaya wa pua.
Kwa usafi huu ongeza usafi zaidi:
kwamba nyuma yako ni safi kuliko kichuza-chumvi,
wala huendi choo hata mara kumi mwaka mzima;
na kile utokacho ni kigumu kuliko maharagwe na changarawe,
hata ukikisugua na kukiponda kwa mikono,
usiweze kamwe kuuchafua kidole chako.
Faida hizi za baraka namna hii, Furio,
usizidharau wala kuzihesabu duni,
na ile sesta mia uzoeayo kuomba
acha: kwani u mwenye baraka za kutosha.

Ee wewe uliye ua dogo la kina Yuventio,
si wa hawa wa sasa tu, bali wa wote waliowahi kuwako
au watakaokuwako miaka mingine baadaye,
ningependa ungekuwa umempa mali za Mida
yule asiye na mtumwa wala sanduku la fedha,
kuliko kujiacha upendwe naye hivyo.
Nini? "Si mtu mzuri?" utasema. Ni mzuri:
lakini huyu mzuri hana mtumwa wala sanduku.
Hili litupilie mbali na lidharau upendavyo:
lakini bado hana mtumwa wala sanduku.

Thalo mpenda-anasa, ulaini kuliko manyoya ya sungura
au uroto wa bata au ncha ya chini kabisa ya sikio,
au uume dhaifu wa mzee na utando wa buibui uliotuama,
na wewe huyohuyo, Thalo, mchoyo kuliko dhoruba ivurugayo
wakati mwanamke huwaonyesha wenye miayo —
nirudishie joho langu ulilolinyakua,
na leso ya Saetabo na michoro ya Kithinia,
mpumbavu, ambavyo huvichukua waziwazi kana kwamba ni urithi.
Sasa vibandue kutoka kwenye kucha zako na uvirudishe,
usije mijeledi ya kuchoma ikakuandikia aibu
juu ya ubavu wako mwororo wa sufu na mikono yako mororo,
nawe ukachemka isivyo kawaida kama mashua ndogo
iliyonaswa baharini kubwa na upepo uendao wazimu.

Furio, kijumba chenu hakikabili
mpuliziko wa Auster wala wa Favonio,
wala wa Borea mkali au Apeliote,
bali wakabili deni la sesta elfu kumi na tano na mia mbili.
Ee upepo wa kutisha na wa tauni!

Ee mtumishi kijana wa Falerno la zamani,
nimiminie vikombe vichungu zaidi,
kama sheria ya bibi-mkuu Postumia iamuruvyo,
yeye aliye mlevi kuliko chembe ya zabibu iliyolewa.
Lakini nyinyi, maji, ondokeni hapa mwendako kokote,
enyi maangamizi ya mvinyo, hamieni
kwa wenye ukali: hapa kuna Thiyoniano halisi tu.

Enyi wenzake Pisoni, kikundi kitupu
chenye mizigo midogo iliyofungwa vyema na myepesi,
ewe Verani bora, na wewe Fabulo wangu,
mnaendeleaje? Je, mmevumilia vya kutosha
baridi na njaa pamoja na yule mtu duni?
Je, katika daftari zenu paonekana faida yoyote
kama gharama, kama ilivyo kwangu, ambaye nikimfuata
mkuu wangu naandika kama faida kile nilichopewa?
Ee Memmio, vyema na kwa muda mrefu ulinikaba
nikiwa nimelala chali, taratibu, kwa boriti yako yote.
Lakini, kwa ninavyoona, nyinyi mlikuwa katika hali
sawa: kwani mmeshindiliwa kwa uume usio mdogo hata kidogo.
Tafuteni marafiki watukufu! Lakini nyinyi
miungu na miungu-wake wawape maovu mengi,
enyi fedheha za Romulo na Remo.

Nani awezaye kuyaona haya, nani awezaye kuyavumilia,
isipokuwa mwenye aibu na mlafi na mcheza-kamari,
kwamba Mamurra awe na kile ambacho Gallia yenye nywele-ndefu
ilikuwa nacho zamani na Britania ya mbali kabisa?
Ewe Romulo mfiraji, utayaona haya na kuyavumilia?
Naye sasa mwenye kiburi na afurikaye
atapita katika vyumba vya kulala vya wote
kama njiwa mweupe au Adoni?
Ewe Romulo mfiraji, utayaona haya na kuyavumilia?
Wewe ni mwenye aibu na mlafi na mcheza-kamari.
Je, ni kwa jina hilo, ee jemadari wa pekee,
ulikuwa katika kisiwa cha mbali kabisa cha magharibi,
ili ule uume wenu uliochakaa
umeze milioni ishirini au milioni thelathini?
Ni nini kingine ukarimu wa mkono-wa-kushoto?
Je, hajatapanya vya kutosha au kula kwa pupa vya kutosha?
Kwanza mali za baba yake zilipasuliwa vipande;
pili nyara za Ponto; kisha tatu
zile za Iberia, azijuazo mto Tago uchukuao dhahabu.
Sasa anahofiwa na Gallia na Britania.
Kwa nini mnamlea mwovu huyu? Au aweza nini
isipokuwa kumeza urithi wenye mafuta?
Je, ni kwa jina hilo, ee mji wenye utajiri mkubwa kabisa —
baba-mkwe na mkwe, mmeharibu kila kitu?

Ee Alfeno, msahaulifu na mwongo kwa wenzako wenye moyo-mmoja,
je, sasa humhurumii, ewe mgumu, rafiki yako mpenzi mtamu?
Je, sasa husiti kunisaliti, husiti kunidanganya, ee mdanganyifu?
Wala matendo maovu ya watu wadanganyifu hayawapendezi wakazi wa mbinguni;
nawe hayo huyapuuza, ukaniacha mimi maskini katika mateso.
Ole, waniambie, watu wafanye nini, au wamwamini nani?
Hakika wewe uliniamuru nikabidhi roho yangu, ewe dhalimu,
ukiniingiza katika mapenzi, kana kwamba mambo yote yangekuwa salama kwangu.
Wewe huyohuyo sasa wajivuta nyuma, na maneno yako yote na matendo
wayaacha pepo na mawingu ya hewani yayachukue bure.
Kama wewe umesahau, lakini miungu wanakumbuka, Imani anakumbuka,
ambaye atakufanya baadaye ujute kwa tendo lako.

Ee Sirmio, mboni ndogo ya rasi
na visiwa, vyovyote katika maziwa maangavu
na bahari kubwa avichukuavyo Neptuno wa aina zote mbili,
jinsi ninavyokutembelea kwa furaha na kwa shangwe,
sijiamini mwenyewe kuwa nimeziacha Thinia na
tambarare za Bithinia na kukuona ukiwa salama!
Ee, ni nini chenye baraka zaidi kuliko mahangaiko yaliyoyeyuka,
akili iwekapo chini mzigo wake, na tukiwa tumechoka
kwa taabu ya ugenini tunafika kwenye makao yetu
na kupumzika katika kitanda kilichotamaniwa?
Hiki ndicho kitu pekee kinachostahili taabu kubwa namna hii.
Salamu, ee Sirmio mrembo, na umfurahie bwana wako;
na furahini nyinyi pia, ee mawimbi ya Lidia ya ziwa;
chekeni, kicheko chochote kilichopo nyumbani.

Tafadhali, ee Ipsithila wangu mtamu,
raha yangu, pendo langu,
niamuru nije kwako mchana kwa mapumziko.
Na ukiamuru hivyo, saidia pia,
mtu asije akafunga ubao wa mlangoni,
wala isikupendeze wewe kutoka nje;
bali ubaki nyumbani na kutuandalia
matendo tisa ya kufirana mfululizo.
Lakini, kama utafanya lolote, amuru mara moja:
kwani nimelala nikiwa nimekula na nimeshiba chali,
nauchoma kanzu na joho kutokea ndani.

Ee mwizi bora wa bafuni,
ewe Vibenio baba, na mwana mfiraji,
(kwani baba kwa mkono-wa-kulia mchafu zaidi,
mwana kwa tako lenye tamaa zaidi)
kwa nini hamwendi uhamishoni na mwambao mibaya,
maadamu wizi wa baba
unajulikana na watu, nawe, mwana, matako yako yenye nywele
huwezi kuyauza hata kwa senti moja?

Tumo katika ulinzi wa Diana
sisi wasichana na wavulana wasafi;
Diana na tumwimbe sisi wavulana wasafi
na wasichana.
Ee Latonia, mkubwa
mzao mkuu wa Yupita mkuu kabisa,
ambaye mama yako alikuzaa karibu na
mzeituni wa Delo,
ili uwe bibi wa milima
na wa misitu ya kijani
na wa mabonde yaliyofichika
na wa mito yenye vumi;
wewe waitwa Lukina Yuno
na wanawake walio na uchungu wa kuzaa,
wewe u Trivia mwenye nguvu, na kwa nuru
ya kuazima waitwa Luna.
Wewe, ee mungu-mke, kwa mwendo wako wa mwezi
ukipima safari ya mwaka,
huzijaza nyumba za kishamba za mkulima
kwa mazao mema.
Uwe mtakatifu kwa jina lolote
likupendezalo, na kwa ukoo wa Romulo,
kama ulivyozoea tangu zamani, ulinde
kwa msaada mwema jamii.

Kwa mshairi mwororo, mwenzangu
Kecilio, ee karatasi, ningependa umwambie,
aje Verona, akiziacha kuta za
Komu Mpya na ufuo wa Lario:
kwani nataka apokee mawazo fulani
ya rafiki yake na wangu.
Kwa hiyo, akiwa na busara, atameza njia,
ijapokuwa msichana mrembo mara elfu
amwitaye arudi aendapo, na akitupa mikono
miwili shingoni mwake amwombe akawie,
yule ambaye sasa, kama nikiambiwa ya kweli,
anamfia kwa mapenzi yasiyozuilika:
kwani tangu wakati aliposoma ile "Bibi wa Dindimo"
iliyoanzwa, tangu hapo mioto humla msichana maskini
uloto wa ndani kabisa.
Nakusamehe, ewe msichana uliye
mwerevu kuliko Muza wa Sappho: kwani kwa uzuri
Mama Mkuu ameanzwa na Kecilio.

Enyi Kumbukumbu za Volusio, karatasi zilizonyewa,
timizeni nadhiri kwa niaba ya msichana wangu:
kwani aliapa kwa Venus mtakatifu na Kupido,
kwamba nikirudishwa kwake
na kuacha kurusha shairi kali za iambi,
angempa mungu mwenye-mguu-wa-taratibu
maandishi teule kabisa ya mshairi mbaya kabisa
yachomwe kwa kuni za nuksi.
Na haya msichana mbaya kabisa aliona mwenyewe
akiapa kwa mzaha na kwa uzuri kwa miungu.
Sasa, ee uliyeumbwa kutoka bahari ya samawati,
ukaaye Idalio takatifu na Urii zilizo wazi,
na ukaaye Ankona na Knido yenye matete,
na Amathunta, na Golgi,
na Duracho, kilabu cha Adria,
ipokee nadhiri iliyopokewa na kulipwa,
kama si isiyopendeza wala isiyo na hisani.
Lakini nyinyi wakati huohuo ingieni motoni,
mliojaa ushamba na uzito,
enyi Kumbukumbu za Volusio, karatasi zilizonyewa.

Ee kilabu chenye ashiki na nyinyi wenzake wa kilabu,
enyi nguzo ya tisa kutoka kwa ndugu wenye kofia za manyoya,
mnadhani nyinyi peke yenu mna uume,
kwamba nyinyi peke yenu mnaruhusiwa kuwafira
wasichana wote walio, na kuwahesabu wengine kuwa mbuzi?
Au, kwa sababu mmeketi mfululizo kipumbavu,
mia au mia mbili, mnadhani sitathubutu
kuwafira midomoni waketio mia mbili kwa mpigo?
Basi dhanini hivyo: kwani nitaandika mbele
ya kilabu chote kwa michoro ya uume.
Kwani msichana wangu, aliyekimbia kifua changu,
aliyependwa kadiri ambavyo hakuna atakayependwa,
ambaye kwa ajili yake nimepigana vita vikuu,
ameketi humo. Yeye mnampenda nyote
wema na wenye fanaka, na hakika — jambo la aibu —
nyote wazinifu wadogo wa vichochoro;
wewe kuliko wote, ewe mmoja wa wenye nywele-ndefu,
ee mwana wa Keltiberia yenye sungura wengi,
Egnatio, ambaye ndevu nyeusi zamfanya mwema
na jino lililosuguliwa kwa mkojo wa Iberia.

Ni vibaya, Kornifikio, kwa Katulo wako,
ni vibaya, naapa kwa Herkuli, na kwa taabu,
na zaidi na zaidi kila siku na kila saa.
Nawe, kwa jambo dogo kabisa na rahisi kabisa,
umemfariji kwa maneno gani ya faraja?
Nakukasirikia. Hivyo ndivyo mapenzi yangu?
Neno lolote dogo la faraja,
lenye huzuni kuliko machozi ya Simonide.

Egnatio, kwa kuwa ana meno meupe,
hutabasamu kila mahali. Ikija kwenye
kiti cha mshtakiwa, wakati mnenaji achochea kilio,
yeye hutabasamu. Ikiwa kwenye ncha ya moto ya mwana mtiifu
kunaomboleza, mama aliyefiwa alialiapo mwanawe pekee,
yeye hutabasamu. Chochote kilicho, popote palipo,
lolote afanyalo, hutabasamu. Ana ugonjwa huu
ambao si wa madaha, kwa maoni yangu, wala wa kistaarabu.
Kwa hiyo lazima nikuonye, ee Egnatio mwema.
Kama ungekuwa mtu wa mjini au Msabini au Mtiburi
au Mumbria mchoyo au Metruria mnene
au Mlanuvia mweusi na mwenye meno makubwa
au Mtranspadano, niwaguse na jamaa zangu,
au yeyote aoshaye meno kwa usafi,
bado nisingependa utabasamu kila mahali:
kwani hakuna kitu kipumbavu zaidi ya kicheko kipumbavu.
Sasa wewe ni Mkeltiberia: katika nchi ya Keltiberia,
kile kila mtu alichokojoa, kwa hicho huzoea asubuhi
kusugua jino na fizi jekundu,
hivyo kwamba kadiri lile jino lenu lilivyong’aa zaidi,
ndivyo latangaza umekunywa mkojo wako mwingi zaidi.

Ni akili gani mbaya, ee Ravido maskini,
ikusukumayo kichwa-kwanza katika shairi zangu za iambi?
Ni mungu gani asiyeitwa vyema nawe
ajiandaaye kuchochea ugomvi wa kichaa?
Au ni ili ufike katika vinywa vya umati?
Wataka nini? Watamani kujulikana kwa gharama yoyote?
Utajulikana, maadamu umetaka kumpenda mpenzi wangu
kwa adhabu ndefu.

Ameana, msichana aliyefirwa hovyo,
alinidai elfu kumi nzima,
yule msichana mwenye pua mbaya kidogo,
mpenzi wa mfilisika wa Formia.
Enyi jamaa mnaomhudumia msichana huyu,
waiteni pamoja marafiki na matabibu:
msichana huyu si mzima wa akili, wala hazoei kuuliza
kioo cha shaba jinsi alivyo.

Njooni, enyi shairi za silabi-kumi-na-moja, kadiri mlivyo,
zote kutoka kila upande, zote kadiri mlivyo wote.
Mzinifu mchafu adhani mimi ni mzaha
na akataa kunirudishia vibao vyenu vya kuandikia,
kama mnaweza kuvumilia. Na tumfuatie, na tumtake tena.
Mwauliza ni nani? Ni yule mnayemwona
akitembea kwa uchafu, akicheka kwa mdomo
wa maonyesho wenye kuudhi kama wa mbwa-mtoto wa Gallia.
Mzingireni na kumtaka tena:
"Ewe mzinifu unuka, rudisha vibao,
rudisha, ewe mzinifu unukaye, vibao."
Hujali hata senti? Ee tope, ee danguro,
au kama waweza kuwa kitu kiovu zaidi!
Lakini bado hili lisihesabiwe kuwa latosha.
Ikiwa hakuna jingine liwezalo kufanyika, na tukamue
haya kutoka uso wa chuma wa mbwa-mke huyu.
Pigeni kelele tena kwa sauti ya juu zaidi:
"Ewe mzinifu unuka, rudisha vibao,
rudisha, ewe mzinifu unukaye, vibao."
Lakini hatufanikiwi lolote, hakuna kinachosogezwa.
Ni lazima tubadili mbinu na namna,
kama mwaweza kufanikiwa lolote zaidi:
"Ewe msafi na mwaminifu, rudisha vibao."

Salamu, ewe msichana usiye na pua ndogo kabisa
wala mguu mzuri wala macho meusi
wala vidole virefu wala mdomo mkavu
wala kwa hakika ulimi wa madaha sana,
ewe mpenzi wa mfilisika wa Formia.
Je, jimbo lakusimulia kuwa u mrembo?
Je, Lesbia wetu alinganishwa nawe?
Ee zama zisizo na akili wala hisani!

Ee shamba letu, uwe la Sabini au la Tiburi
(kwani wale wasiokuwa na hamu ya kumwumiza Katulo
husema wewe ni la Tiburi; lakini wale walio na hamu
hushindania kwa rehani yoyote kuwa wewe ni la Sabini),
lakini uwe la Sabini au kwa ukweli zaidi la Tiburi,
nilikuwa kwa furaha katika villa yako ya kiungani
na kuufukuza kikohozi kibaya kifuani mwangu,
ambacho tumbo langu, si bila kustahili, lilinipa
nilipokuwa nikitamani karamu za gharama.
Kwani, nilipotaka kuwa mgeni wa chakula wa Sesti,
nilisoma hotuba yake dhidi ya mgombea Antio,
iliyojaa sumu na tauni.
Hapa kikohozi cha baridi na cha mara kwa mara kilinitikisa,
kizito, hata nilipokimbilia kifuani mwako
na kujiponya kwa mapumziko na mnyaa.
Kwa hiyo, nikiwa nimepona, nakushukuru shukrani kubwa kabisa,
kwa kuwa hukulipiza kisasi kosa langu.
Wala siombi sasa, nikipokea tena maandishi maovu
ya Sesti, isipokuwa baridi na kikohozi vimletee
si mimi, bali Sesti mwenyewe baridi,
yeye anayeniita tu wakati nimesoma kitabu kibaya.

Septimio, akimshika mpenzi wake Acme
kifuani, "Acme wangu," alisema, "kama sikupendi
kwa kufa-na-kupona na siko tayari kukupenda daima
miaka yote bila kikomo, kadiri awezavyo mtu
kufa kwa mapenzi kwa wingi kabisa,
basi niende peke yangu Libya na India iliyoungua
nikutane uso kwa uso na simba mwenye macho ya kijivu."
Aliposema haya, Mapenzi, upande wa kushoto kama kabla,
walipiga chafya ya kibali upande wa kulia.
Lakini Acme, akiinamisha kichwa chake taratibu
na kuyabusu kwa ule mdomo wa zambarau
macho yaliyolewa ya kijana wake mtamu,
"Hivyo," alisema, "maisha yangu, ee Septimio wangu mdogo,
na tumtumikie bwana huyu mmoja daima,
kama vile moto mkubwa zaidi na mkali zaidi
uwakavyo kwangu katika uloto wangu mwororo."
Aliposema haya, Mapenzi, upande wa kushoto kama kabla,
walipiga chafya ya kibali upande wa kulia.
Sasa, wakiwa wameanza kutokea ishara njema,
wanapendana kwa mioyo ya pande zote mbili.
Septimio maskini humpenda Acme peke yake
kuliko nchi za Siria na Britania:
katika Septimio peke yake Acme mwaminifu
hupata anasa zake na tamaa zake.
Nani ameona watu wowote wenye baraka zaidi,
nani ameona Venus mwenye ishara njema zaidi?

Sasa majira ya kuchipua yarudisha joto laini,
sasa ghadhabu ya anga la ikwinoksi
lanyamaza kwa pumzi za kupendeza za Zefiro.
Na yaachwe mashamba ya Frigia, ee Katulo,
na shamba tajiri la Nikea yenye joto:
na turuke kwenda miji ing’aayo ya Asia.
Sasa akili itetemekayo yatamani kutangatanga,
sasa miguu yenye furaha yapata nguvu kwa shauku.
Enyi makusanyiko matamu ya wenzangu, kwaherini,
nyinyi ambao, mkitoka pamoja mbali na nyumbani,
njia mbalimbali tofauti zawarudisha.

Porkio na Sokratio, mikono miwili ya kushoto
ya Pisoni, upele na njaa za dunia,
je, yule Priapo aliyetahiriwa amewapendelea nyinyi
kuliko Veranio wangu mdogo na Fabulo?
Je, mnafanya karamu za kifahari za gharama
mchana kweupe? Je, wenzangu
wanatafuta mialiko njiapanda?

Macho yako matamu kama asali, ee Yuventio,
kama mtu angeniacha niyabusu bila kikomo,
ningebusu hata elfu mia tatu,
wala nisingeonekana kamwe kuwa nitashiba,
hata kama mavuno ya kubusiana kwetu
yangekuwa manene kuliko masuke makavu ya nafaka.

Ee mfasaha kabisa wa wajukuu wa Romulo,
kadiri walivyo na walivyokuwako, ee Marko Tulio,
na kadiri watakavyokuwako wengine miaka mingine baadaye,
Katulo akushukuru shukrani kubwa kabisa,
yeye mshairi mbaya kabisa kuliko wote,
mbaya kabisa kuliko washairi wote kadiri
wewe ulivyo mtetezi bora kabisa kuliko wote.

Jana, Likinio, tukiwa na starehe
tulicheza sana kwenye vibao vyangu,
kama tulivyokubaliana kuwa wapenda-madaha.
Kila mmoja wetu akiandika beti ndogo
alicheza sasa kwa kipimo hiki sasa kwa kile,
tukibadilishana kwa mzaha na kwa mvinyo.
Nami niliondoka pale nikiwashwa moto
kwa madaha yako, Likinio, na ucheshi wako,
hata chakula hakikunifaidi mimi maskini,
wala usingizi haukufunika macho yangu kwa utulivu,
bali nikiwa sijatulizwa kwa ghadhabu yote
nilijigeuzageuza kitandani nikitamani kuona mwanga,
ili niseme nawe na niwe pamoja nawe.
Lakini viungo vyangu vilivyochoka kwa taabu
vilipolala nusu-mfu kitandani,
shairi hili, ee mpendwa, nilikutungia,
ili kutokana nalo utambue huzuni yangu.
Sasa jihadhari usiwe jasiri, na usije, twakuomba,
ukazidharau dua zetu, ee mboni ya jicho langu,
Nemesi asije akadai adhabu kwako.
Yeye ni mungu-mke mkali: jihadhari kumwumiza.

Yule mtu aonekana kwangu kuwa sawa na mungu,
yule mtu, kama ni halali kusema, kuwazidi miungu,
ambaye akiketi mkabala nawe tena na tena
akutazama na kukusikia
ukicheka kwa utamu, jambo ambalo humnyang’anya
maskini mimi hisia zote: kwani mara nikuonapo,
Lesbia, hakuna kilichonibakia —
bali ulimi wangu hufa ganzi, chini ya viungo
mwali mwembamba washuka, kwa vumi lao wenyewe
masikio yananinginika, macho yangu maradufu
yanafunikwa kwa usiku.
Starehe, ee Katulo, ni tatizo kwako:
kwa starehe wafurahi kupita kiasi na kushamiri sana.
Starehe imewaangamiza hata wafalme na miji
yenye baraka hapo awali.

Ni nini, ee Katulo? Kwa nini wakawia kufa?
Nonio yule kigongo aketi katika kiti cha enzi cha mahakama,
Vatinio anaapa uongo kwa jina la ukonsuli:
ni nini, ee Katulo? Kwa nini wakawia kufa?

Nilimcheka mtu fulani kutoka kwenye umati punde,
ambaye, Kalvo wangu alipokuwa amefunua kwa ajabu
mashtaka dhidi ya Vatinio,
kwa kustaajabu alisema haya akiinua mikono:
"Enyi miungu wakuu, ee kijitu-uume kinenaji!"

Kichwa cha Otho ni kidogo mno,
na miguu yake ya kishamba iliyooshwa nusu,
laini na wepesi ni ushuzi wa Libo,
kama si vyote, ningependa visikupendeze
wewe na Fufikio, mzee aliyepikwa mara mbili...
utakasirika tena na shairi zangu za iambi
zisizostahili lawama, ewe jemadari wa pekee.

Twakusihi, kama kwa bahati si taabu,
utuonyeshe zilipo giza zako.
Tulikutafuta katika Uwanja mdogo,
wewe katika Sarakasi, wewe kwa wauza-vitabu wote,
wewe katika hekalu takatifu la Yupita mkuu kabisa.
Katika Ukumbi wa Magnus papohapo
niliwakamata wanawake wote wadogo, ee rafiki,
ambao hata hivyo niliwaona kwa nyuso tulivu.
Hivyo mimi mwenyewe nilidai:
"Nipeni Camerio, enyi wasichana waovu!"
Fulani akasema, akifunua kifua chake,
"Tazama, hapa amejificha katika chuchu zangu za waridi."
Lakini kukuvumilia sasa ni kazi ya Herkuli:
si hata kama ningeumbwa yule mlinzi wa Wakrete,
si hata kama ningebebwa kwa mruko wa Pegaso,
si mimi kama Lada wala Perseo mwenye-miguu-yenye-mabawa,
si kama jozi nyeupe-theluji na yenye kasi ya Reso:
ongeza hapa wenye-miguu-ya-manyoya na warukao,
na uulize pia mwendo wa pepo,
ambao ukiwafunga, Camerio, ungenipa:
bado ningekuwa nimechoka katika uloto wangu wote
na nimeliwa na udhaifu mwingi,
nikikutafuta wewe, ee rafiki.
Je, wajikatalia kwa kiburi kiasi hicho, ee rafiki?
Tuambie utakuwa wapi, sema
kwa ujasiri, kabidhi, kiaminishe mwangani.
Je, sasa wakushika wasichana weupe kama maziwa?
Kama ukiuweka ulimi katika mdomo uliofungwa,
utatupilia mbali matunda yote ya mapenzi:
Venus mwenye maneno mengi hufurahia mazungumzo.
Au ukipenda, waweza kufunga kaakaa lako,
mradi tu uwe mshiriki wa mapenzi ya kweli.

Ee jambo la kuchekesha, ee Kato, na la kuchesha,
lililostahili masikio yako na kicheko chako.
Cheka, kwa kadiri umpendavyo Katulo, ee Kato:
jambo ni la kuchekesha na la kuchesha mno.
Punde nilimkamata kijana wa msichana
akisukuma: huyu mimi, ikimpendeza Diona,
nilimwangusha kwa uume wangu mgumu kama kwa silaha.

Wanapatana vyema, hawa wafiraji wasio na haya,
Mamurra na Kaisari mfiraji-mpokeaji.
Si ajabu: madoa yanayolingana kwa wote wawili,
moja la mjini na lile la Formia,
yamechapwa yakakaa wala hayataoshwa:
wenye maradhi sawasawa, mapacha wote wawili,
wote wawili wasomi-wadogo katika kitanda kimoja kidogo,
huyu si mzinifu mlafi zaidi ya yule,
washindani-wenza wa wasichana wadogo:
wanapatana vyema, hawa wafiraji wasio na haya.

Ee Kaeli, Lesbia wetu, yule Lesbia,
yule Lesbia, ambaye Katulo peke yake
alimpenda kuliko nafsi yake na wote walio wake,
sasa katika njiapanda na vichochoro
huwababua wajukuu wa Remo mwenye moyo-mkuu.

Rufa wa Bononia amnyonya Rufulo,
mke wa Menenio, ambaye mara nyingi mmemwona makaburini
akinyakua chakula kutoka kwenye moto wa maiti wenyewe,
alipokuwa akifuatia mkate uliobingirika kutoka motoni,
akipigwa na mchoma-maiti aliyenyolewa nusu.

Je, simba-jike wa milima ya Libya
au Skila abwekaye kutoka sehemu ya chini kabisa ya kinena chake
alikuzaa kwa moyo mgumu na mchafu kiasi hicho,
hata ukaidharau sauti ya mwombaji
katika hali yake ya mwisho kabisa, ee mwenye moyo mkatili mno?

Ee mkazi wa kilima cha Helikoni,
mzao wa Urania,
wewe umchukuaye bikira mwororo
kwa mumewe, ee Himeneo Himen,
ee Himen Himeneo,
jifunge paji la uso kwa maua
ya amaraka yenye harufu tamu,
chukua utaji-mekundu, kwa furaha, huku,
huku njoo ukibeba kwa mguu mweupe-theluji
kiatu cha rangi ya manjano,
na ukiamshwa na siku ya furaha
ukiimba pamoja nyimbo za arusi
kwa sauti inayoshangilia,
piga ardhi kwa miguu, kwa mkono
tikisa mwenge wa msonobari.
Kwa maana Vinia kwa Manlio,
kama vile Venus akaaye Idaliamu
alivyokuja kwa hakimu wa Frigia,
bikira mwema kwa ishara njema
ataolewa,
kama mmea wa mihadasi wa Asia ung’aao
kwa matawi yenye maua,
ambayo miungu-wanawake hamadriadi
huulisha kwa umajimaji wa umande
kama kichezeo chao.
Kwa hiyo njoo, ukielekeza hatua zako huku,
endelea kuyaacha mapango ya Aonia
ya mwamba wa Thespia,
ambayo nimfa Aganipe humwagilia kutoka juu
akiyaburudisha,
na mwite bibi nyumbani
mwenye kutamani mume wake mpya,
ukiifunga akili yake kwa mapenzi
kama vile mmea wa aivi ung’ang’aniao
uzungushiavyo mti huku na huku ukitanga-tanga.
Na ninyi pia pamoja, mabikira
wasio-guswa, ambao itawajilia
siku iyo hiyo, endeleeni kwa mpangilio
semeni, ee Himeneo Himen,
ee Himen Himeneo.
Ili kwa moyo zaidi, akisikia
akiitwa kwa wajibu wake,
aelekeze hatua zake huku
kiongozi wa Venus mwema, mfunga-ndoa
wa mapenzi mema.
Ni mungu yupi zaidi anayepaswa kuombwa
na wapendanao wenye wasiwasi?
Ni yupi kati ya wakaao mbinguni
watakayemwabudu wanadamu zaidi? Ee Himeneo Himen,
ee Himen Himeneo.
Wewe mzazi atetemekaye
akuita kwa ajili ya watoto wake, kwa ajili yako mabikira
hulegeza mikanda ya nguo zao,
akikuogopa kwa hamu mume mpya
akusikiliza kwa sikio lenye shauku.
Wewe mwenyewe humkabidhi mikononi
mwa kijana mkali msichana mwororo mwenye maua
kutoka pajani mwa mama yake,
ee Himeneo Himen,
ee Himen Himeneo.
Bila wewe Venus hawezi kupata
faida yoyote ambayo sifa njema
ingeidhinisha: lakini aweza
ukipenda wewe. Ni nani angethubutu
kujilinganisha na mungu huyu?
Bila wewe hakuna nyumba iwezayo
kutoa watoto, wala mzazi
kuegemea uzao wake: lakini yaweza
ukipenda wewe. Ni nani angethubutu
kujilinganisha na mungu huyu?
Nchi ikosayo ibada zako
haiwezi kutoa walinzi kwa mipaka yake:
lakini yaweza ukipenda wewe. Ni nani angethubutu
kujilinganisha na mungu huyu?
Fungueni makomeo ya mlango,
bikira yuko hapa. Waona jinsi mienge
inavyotikisa nywele zake zing’aazo?
Haya ya kuzaliwa nayo yamchelewesha:
lakini akiisikiliza zaidi
analia kwa kuwa ni lazima aende.
Acha kulia. Kwako, ee Aurunkuleia,
hakuna hatari
kwamba mwanamke mzuri zaidi
ameiona siku angavu ikija
kutoka Baharini.
Maua ya haiakintho ya namna hiyo
huwa yakisimama katika bustani ya rangi
ya bwana tajiri.
Lakini wachelewa, siku inaenda:
tokea nje, ee bibi-arusi mpya.
Tokea nje, ee bibi-arusi mpya, ikiwa
sasa yaonekana vema, na usikie
maneno yetu. Ona jinsi mienge
inavyotikisa nywele za dhahabu:
tokea nje, ee bibi-arusi mpya.
Mume wako si mwepesi wala si
mtoaji-nafsi kwa mzinifu mbaya,
akifuata aibu za uchafu,
hatataka kulala mbali
na matiti yako mororo,
bali kama mzabibu ulegao
uzungushiavyo miti iliyopandwa karibu,
atazungushwa katika kukumbatiana kwako.
Lakini siku inaenda:
tokea nje, ee bibi-arusi mpya.
Ee kitanda, furaha zilizoje
zimngojeazo bwana wako
kwa mguu mweupe wa ulalo,
azifurahie usiku uzururao,
azifurahie katikati ya mchana!
Lakini siku inaenda:
tokea nje, ee bibi-arusi mpya.
Inueni, enyi wavulana, mienge:
naona utaji-mekundu ukija.
Nendeni, imbeni kwa mpangilio
ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Usiache utani-uchokozi wa Kifeskenini
unyamaze kwa muda mrefu,
wala suria asiwanyime wavulana korosho
akisikia mapenzi ya bwana wake
yaliyoachwa.
Wapatie wavulana korosho, ee suria
mvivu: umecheza kwa korosho
muda wa kutosha: sasa yampasa
kumtumikia Talasio.
Ee suria, toa korosho.
Wake wa wasimamizi-mashamba walikuwa
duni machoni pako, ee suria, leo na jana:
sasa mtengeneza-nywele akunyoa
uso wako. Ee maskini, oh maskini
suria, toa korosho.
Yasemekana kuwa wewe, ee bwana-arusi
uliyejipaka marashi, kwa shida
unajizuia na wavulana wako walio-laini:
lakini jizuie.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Twajua kwamba mambo hayo yaliyokuwa halali kwako
ndiyo pekee uliyoyajua: lakini kwa mume
mambo hayo si halali tena.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Ee bibi-arusi, wewe pia yale ambayo mumeo
atayaomba, jihadhari usiyakatae,
asije akaenda kuyatafuta pengine.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Tazama jinsi nyumba ya mumeo
ilivyo na nguvu na baraka:
nayo ikutumikie
(ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo).
Mpaka pale uzee wenye mvi
utikisapo paji la kichwa litetemekapo
utakapokubali kila kitu kwa kila mtu.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Vusha kwa ishara njema
miguu yako ya dhahabu juu ya kizingiti,
na pita chini ya mlango uliolainishwa.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Tazama jinsi mumeo peke yake
akilalia kitanda cha zambarau ya Tiro
akikuelekea kwa nafsi yote.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Ndani yake, si chini ya vile ilivyo kwako,
moto unawaka kifuani mwake ndani kabisa,
bali kwa ndani zaidi.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Achilia mkono mororo wa mviringo
wa msichana, ee mvaa-joho-lenye-ukingo:
sasa na akaribie kitanda cha mumewe.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Enyi wanawake wema mnaojulikana vema
kwa waume wazee wenu,
mlazeni msichana.
Ee Himen Himeneo io,
ee Himen Himeneo.
Sasa waweza kuja, ee bwana-arusi:
mke yuko chumbani kwako
aking’aa kwa uso mwororo wenye maua
kama mmea mweupe wa parthenike
au kama ua la njano la afyuni.
Lakini, ee bwana-arusi, (kama wakaao mbinguni
wanavyonisaidia) wewe si mzuri kidogo
kuliko yeye, wala Venus hakupuuzi.
Lakini siku inaenda:
endelea, usikawie.
Hukukawia kwa muda mrefu,
tayari waja. Venus mwema
akusaidie, kwa kuwa waziwazi
watamani kile unachotamani, wala
huyafichi mapenzi mema.
Kwanza na aihesabu idadi
ya vumbi la Afrika na ya nyota
zing’aazo, yule atakaye
kuhesabu maelfu mengi
ya michezo yenu.
Chezeni kama mpendavyo, na hivi karibu
tokezeni watoto. Haifai
jina la kale namna hii kuwa
bila watoto, bali daima lizazwe upya
kutoka chanzo kilekile.
Nataka Torkato mdogo
kutoka pajani mwa mama yake
akinyoosha mikono mororo
amtabasamie baba yake kwa utamu
kwa mdomo uliofunguka nusu.
Na afanane na baba yake
Manlio, na kwa urahisi ajulikane
na wote wasiomjua,
na kwa uso wake aonyeshe
usafi wa mama yake.
Sifa hiyo itokayo kwa mama yake mwema
na iithibitishe nasaba yake,
kama vile sifa ya pekee ibakiavyo
kwa Telemako kutoka kwa mama bora kabisa
Penelope.
Fungeni milango, enyi mabikira:
tumecheza vya kutosha. Lakini, enyi wenzi
wema, ishini vema na
kwa wajibu wa kudumu
tumieni ujana wenu wenye nguvu.

Nyota-ya-jioni imefika: enyi vijana, simameni: nyota-ya-jioni
kutoka Olimpo, hatimaye kwa shida yainua nuru iliyongojewa kwa muda mrefu.
Sasa ni wakati wa kusimama, wa kuziacha meza zilizonona;
sasa bikira atakuja, sasa wimbo wa arusi utaimbwa.
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Enyi mabikira, mwawaona vijana? Simameni kuwakabili:
bila shaka Mleta-usiku aonyesha mioto ya Oeta.
Ndivyo hakika ilivyo: waona jinsi walivyoruka kwa haraka?
Hawakuruka bure; wataimba jambo linalostahili kushinda.
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Enyi wenzangu, ushindi haujaandaliwa kwa urahisi kwetu:
tazameni, jinsi mabikira wanavyokariri mwenyewe waliyoyafikiria.
Hawakariri bure; wana jambo linalostahili kukumbukwa.
Wala si ajabu, wanaofanya bidii kwa akili yote kabisa.
Sisi tumegawa akili zetu upande mmoja, masikio upande mwingine:
kwa haki basi tutashindwa; ushindi hupenda uangalifu.
Kwa hiyo sasa angalau geuzeni nia zenu:
tayari wataanza kusema, sasa itatupasa kujibu.
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Ee Nyota-ya-jioni, ni moto upi ubebwao angani ulio mkatili zaidi kuliko wewe?
Wewe uwezaye kumng’oa binti kutoka kumbatio la mama,
kumng’oa binti ang’ang’aniaye kumbatio la mama,
na kumtoa msichana msafi kwa kijana awakaye.
Je, maadui hufanya nini kikatili zaidi mji utekwapo?
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Ee Nyota-ya-jioni, ni moto upi ung’aao angani ulio wa kupendeza zaidi kuliko wewe?
Wewe uthibitishaye kwa mwali wako ndoa zilizoahidiwa,
ndoa ambazo waume waliziahidi, wazazi waliziahidi kabla,
wala hawakuziunganisha kabla mwako wako haujainuka.
Ni kitu gani cha kutamanika zaidi kutoka kwa miungu kuliko saa yenye baraka?
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Ee wenzangu, Nyota-ya-jioni ametunyang’anya mmoja wetu
kwa maana kwa kuja kwako mlinzi huwa macho daima.
Usiku wevi hujificha, ambao wewe wewe ukirudi mara nyingi,
ee Nyota-ya-jioni, kwa jina lililobadilika huwakamata walewale.
Lakini mabikira hupenda kukukashifu kwa lalamiko la kujitunga.
Lakini imekuwaje, ikiwa wamkashifu yule wamtafutaye kwa akili ya kimya?
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Kama vile ua likuavyo kwa siri katika bustani zilizozungushiwa,
lisilojulikana na mifugo, lisilong’olewa na jembe lolote,
ambalo pepo hulibembeleza, jua hulithibitisha, mvua hulikuza,
wavulana wengi, wasichana wengi walilitamani;
hilo hilo lichumwapo na ukucha mwororo hunyauka,
hakuna wavulana, hakuna wasichana walilotamani:
ndivyo bikira, adumupo bila kuguswa, hupendwa na watu wake;
apotezapo ua lake safi kwa mwili uliochafuliwa,
habaki kuwa wa kupendeza kwa wavulana wala mpendwa kwa wasichana.
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.
Kama vile mzabibu-mjane ukuao katika shamba tupu
kamwe haujiinui, kamwe hauzai zabibu tamu,
bali ukiinamisha mwili wake mwororo kwa uzito kuelekea chini
sasa hivi hivi hufikia mzizi kwa kishina cha juu kabisa,
mzabibu huo hakuna wakulima, hakuna maksai waliouhudumia;
lakini kama kwa bahati huohuo umeunganishwa na mfua-mume,
wakulima wengi, maksai wengi waliuhudumia:
ndivyo bikira, adumupo bila kuguswa, huzeeka bila kulimwa;
apatapo ndoa ilingayo kwa wakati uliokomaa,
huwa mpendwa zaidi kwa mume na mchukiwa kidogo kwa mzazi.
Na wewe usipigane na mume wa namna hiyo, ee bikira.
Si haki kupigana na yule ambaye baba mwenyewe amekukabidhi kwake,
baba mwenyewe pamoja na mama, ambao ni lazima uwatii.
Ubikira si wako wote, kwa sehemu ni wa wazazi:
theluthi moja ni ya baba, theluthi imepewa mama,
theluthi peke yake ndiyo yako. Usipigane na wawili,
ambao wamempa mkwe wao haki zao pamoja na mahari.
Himen ee Himeneo, Himen njoo ee Himeneo.

Attis, akiwa amebebwa juu ya bahari kuu kwa merikebu ya kasi,
alipoufikia msitu wa Frigia kwa mguu wenye hamu na haraka
na kuyaendea maeneo ya giza ya mungu-mke yaliyozungukwa na misitu,
akichochewa hapo na kichaa cha wazimu, akizunga-zunga akilini,
alijiangushia mizigo ya kinena chake kwa jiwe-gumu lenye ncha kali.
Na hivyo alipohisi viungo vyake vimebaki bila uume,
huku akiichafua bado sakafu ya ardhi kwa damu mpya,
kwa haraka alichukua kwa mikono myeupe-theluji ngoma nyepesi,
ngoma, tarumbeta ya Sibele, matambiko yako, ee mama,
na akitikisa kwa vidole vyororo ngozi tupu ya ng’ombe-dume,
akitetemeka alianza kuwaimbia wenzake hivi:
Njooni, nendeni pamoja kwenye misitu mirefu ya Sibele, enyi Gallae,
nendeni pamoja, enyi makundi yanayotanga-tanga ya bibi wa Dindimu,
ninyi ambao mkitafuta maeneo ya kigeni kama wahamishwa
mkifuata dhehebu langu nikiwa kiongozi wenu, enyi wenzangu,
mmevumilia bahari ya kasi na ukali wa maji makuu
na mmeuvua uume miili yenu kwa chuki kubwa ya Venus,
furahisheni moyo wa bibi yenu kwa kutanga-tanga kwa haraka.
Ucheleweshaji wa taratibu na uondoke akilini; nendeni pamoja, fuateni
mpaka nyumba ya Frigia ya Sibele, mpaka misitu ya Frigia ya mungu-mke,
ambapo sauti ya matoazi hulia, ambapo ngoma huvuma,
ambapo mpiga-filimbi Mfrigia hulia kwa kina kwa mwanzi uliopinda,
ambapo maenadi wavaao aivi hutupa vichwa vyao kwa nguvu,
ambapo huyaendesha matambiko matakatifu kwa vilio vikali,
ambapo kundi lile linalotanga-tanga la mungu-mke huzoea kuruka-ruka,
mahali ambapo yatupasa kuharakisha kwa michezo ya kasi.
Mara Attis, mwanamke-bandia, alipowaimbia wenzake haya,
kundi ghafla likapiga kelele kwa ndimi zilizotetema,
ngoma nyepesi ikavuma, matoazi matupu yakagongana tena,
kwaya kwa haraka ikaiendea Ida ya kijani kwa mguu wa haraka.
Kwa hasira, akihema, akizurura, akipumua kwa shida anaenda
Attis kiongozi, akiandamana na ngoma, katika misitu ya giza,
kama ndama-jike asiyefugwa akikwepa mzigo wa nira:
Gallae wa kasi humfuata kiongozi wao mwenye miguu-ya-haraka.
Na hivyo, walipoifikia nyumba ya Sibele wakiwa wamechoka,
kwa taabu kubwa mno wanapata usingizi bila Sereri.
Usingizi wa uvivu unayafunika macho yao huku ulegevu ukiwaishia:
wazimu wa hasira wa moyo unaondoka katika mapumziko laini.
Lakini pale Jua, kwa uso wa dhahabu, kwa macho yenye miale
lilipoyakagua anga jeupe, ardhi ngumu, bahari kali,
na kuzifukuza vivuli vya usiku kwa farasi wenye nguvu wapigao-kwato,
hapo Usingizi, ukimkimbia Attis aliyeamka, ulitoweka kwa haraka:
mungu-mke Pasithea alimpokea katika kifua chake kilichotetema.
Hivyo kutoka mapumziko laini, kwa haraka, bila wazimu,
mara Attis mwenyewe moyoni alipoyatafakari matendo yake,
na kwa akili safi akaona bila nini na alipokuwa,
kwa moyo uliochemka alirudia tena njia kuelekea pwani.
Hapo, akiziangalia bahari kubwa kwa macho yaliyolia,
kwa huzuni aliizungumzia nchi yake hivi, kwa sauti ya kusikitisha:
Ee nchi mama uliyeniumba, ee nchi uliyenizaa,
mimi maskini, nikikuacha, kama vile watumwa-wakimbizi
huwaacha mabwana zao, nilipeleka mguu wangu kwenye misitu ya Ida,
ili niwe katikati ya theluji na mapango ya baridi ya wanyama-pori
na niende kwa wazimu kwenye maficho yao yote,
ni wapi au katika maeneo yapi nakudhania umewekwa, ee nchi yangu?
Jicho lenyewe latamani kuelekeza mtazamo wake kwako,
maadamu kwa muda mfupi akili haina wazimu wa kishenzi.
Je, mimi, mbali na nyumbani kwangu, nichukuliwe katika misitu hii?
Nitakuwa mbali na nchi, mali, marafiki, wazazi?
Nitakuwa mbali na uwanja-mji, uwanja-mieleka, uwanja-mbio, na kumbi za mazoezi?
Ee maskini, oh maskini, ni lazima uomboleze tena na tena, ee nafsi yangu.
Kwa maana ni namna gani ya umbo ambalo sikuwahi kuwa nalo?
Mimi mwanamke, mimi kijana, mimi kijana-mbalehe, mimi mvulana,
mimi nilikuwa ua la kumbi ya mazoezi, nilikuwa fahari ya mafuta:
kwangu milango iliyofurika watu, kwangu vizingiti vyenye uvuguvugu,
kwangu nyumba ilikuwa imezungukwa na tepe za maua,
palipobidi niliache chumba changu jua lilipochomoza.
Je, sasa nitaitwa mtumishi wa miungu na kijakazi wa Sibele?
Je, nitakuwa maenadi, sehemu ya nafsi yangu, mwanamume tasa?
Je, nitakaa katika maeneo ya baridi ya Ida ya kijani iliyovaa theluji?
Je, nitaishi maisha yangu chini ya vilele virefu vya Frigia,
ambapo paa-jike akaaye-msituni, ambapo nguruwe-mwitu azungukaye-vichaka?
Sasa, sasa nasikitikia niliyoyafanya, sasa na sasa najuta.
Sauti ile ilipotoka kwa haraka kutoka midomo yake ya waridi
ikichukua habari mpya kwa masikio pacha ya miungu,
hapo Sibele, akizilegeza nira zilizounganishwa kutoka kwa simba wake
na akimchochea adui wa kushoto wa mifugo, anena hivi:
Njoo sasa, asema, nenda kwa ukali, nenda, fanya wazimu umchochee huyu,
fanya kwa pigo la wazimu aurudie msituni,
yeye ambaye kwa uhuru mno atamani kuukimbia utawala wangu.
Nenda, piga mgongo wako kwa mkia wako, vumilia mijeledi yako mwenyewe,
fanya maeneo yote yavume tena kwa ngurumo yako ivumayo,
kwa ukali tikisa manyoya mekundu juu ya shingo yako yenye misuli.
Hivyo kwa vitisho Sibele anena na kwa mkono huzifungua nira.
Mnyama-mkali mwenyewe, akijihimiza, huchochea roho yake ya wazimu,
huenda, hunguruma, huvunja vichaka kwa mguu unaotanga-tanga.
Lakini alipofikia maeneo yenye unyevu ya pwani ing’aayo-nyeupe
na akamwona Attis mwororo karibu na uso-marumaru wa bahari,
hufanya shambulizi: Attis, kwa wazimu, hukimbilia katika misitu ya pori:
huko daima, kwa kipindi chote cha maisha yake, alikuwa kijakazi.
Ee mungu-mke mkuu, ee mungu-mke Sibele, ee mungu-mke bibi wa Dindimu,
mbali na nyumba yangu na uwe wazimu wako wote, ee bibi:
wachochee wengine, wafanye wengine wenda-wazimu.

Zamani misonobari iliyozaliwa juu ya kilele cha Pelio
inasemekana iliogelea kupitia maji maangavu ya Neptuno
mpaka mawimbi ya Fasido na mipaka ya Aeete,
wakati vijana wateule, nguvu ya ujana wa Kiargo,
wakitamani kuinyakua kutoka Kolki ngozi ya dhahabu,
walithubutu kupita bahari ya chumvi kwa merikebu ya kasi,
wakizifagia tambarare za buluu kwa makasia ya msonobari.
Mungu-mke ambaye hulinda ngome katika miji ya juu kabisa
mwenyewe aliifanya merikebu iruke kwa pumzi nyepesi,
akiunganisha vipande vya msonobari kwa tumbo la mashua lililopinda.
Merikebu ile ndiyo ya kwanza kumzoeza Amfitrite asiyezoea safari.
Mara ilipoipasua kwa gamba lake tambarare yenye upepo
na wimbi likageuzwa na kupiga-makasia likang’aa-nyeupe kwa povu,
nyuso zikatokeza kutoka mzunguko-maji ung’aao wa bahari,
Nereidi wa baharini wakilistaajabu ono lile.
Siku ile, kama siku nyingine yoyote, wanadamu waliwaona kwa macho
nimfa wa baharini wenye miili iliyofunuliwa
wakitokeza kutoka mzunguko-maji wenye mvi hadi kwenye matiti.
Ndipo Peleus, inasemekana, aliwashwa na mapenzi ya Thetisi,
ndipo Thetisi hakuidharau ndoa ya kibinadamu,
ndipo baba mwenyewe alitambua kuwa Peleus ampasa kuunganishwa na Thetisi.
Enyi mashujaa mliozaliwa katika enzi iliyotamaniwa mno,
salamu, enyi kizazi cha miungu, enyi uzao mwema wa mama zenu,
salamu tena.
Ninyi nitawaita mara nyingi, ninyi katika wimbo wangu,
na wewe hasa, uliyetukuzwa kwa mienge yenye baraka,
ee Peleus, nguzo ya Thesalia, ambaye Jupita mwenyewe,
mwenyewe baba wa miungu alikuachia mapenzi yake.
Je, si wewe ambaye Thetisi mzuri kuliko wote, binti wa Nerei, alikushika?
Je, si wewe ambaye Tethisi alikuachia kumwoa mjukuu wake
na Oceano, akumbatiaye ulimwengu wote kwa bahari?
Mara siku zilizotamaniwa, muda ulipoisha,
zilipowasili, Thesalia nzima huijaza nyumba kwa mkusanyiko,
ikulu inajaa umati wenye furaha:
huleta zawadi mbele yao, huonyesha shangwe kwa nyuso zao.
Sieros yaachwa, huyaacha Tempe ya Fthiotisi
na nyumba za Kranono na kuta za Larisa,
hukusanyika Farsalo, huzijaza nyumba za Farsalia.
Hakuna alimaye mashamba, shingo za maksai zinalainika,
mzabibu wa chini hausafishwi kwa reki zilizopinda,
ng’ombe-dume haing’oi bonge la udongo kwa plau inayoinama,
mundu haupunguzi kivuli cha mti wa wapunguza-matawi,
kutu ya uchafu inaingia kwenye majembe yaliyoachwa.
Lakini makao yake, popote ilipojificha ikulu tajiri,
hung’aa kwa dhahabu na fedha ing’aayo.
Pembe za ndovu hung’aa juu ya viti vya enzi, vikombe vya meza huangaza,
nyumba nzima hufurahi, ikimetameta kwa hazina ya kifalme.
Nalo godoro la harusi la mungu-mke limewekwa
katikati ya makao, ambalo, likiwa limeng’arishwa kwa pembe ya Hindi,
zambarau iliyotiwa rangi ya waridi ya konokono huifunika.
Kitambaa hiki, kilichonakshiwa kwa maumbo ya kale ya watu,
huonyesha kwa ustadi wa ajabu ushujaa wa mashujaa.
Kwa maana akitazama kutoka pwani yenye sauti-ya-mawimbi ya Dia,
Ariadna anamwangalia Theseus akiondoka na meli yake ya kasi,
akibeba moyoni mwake wazimu usiotawalika,
wala bado haamini kwamba anayaona anayoyaona,
kwa vile yeye, akiwa ndipo kwanza ameamshwa kutoka usingizi wa udanganyifu,
ajiona maskini ameachwa katika mchanga wa upweke.
Lakini kijana asiyekumbuka, akikimbia, huyasukuma maji kwa makasia,
akiziacha ahadi zake batili kwa dhoruba yenye upepo.
Ambaye kwa mbali kutoka kwenye mwani, binti wa Minosi kwa macho ya huzuni,
kama sanamu ya mawe ya bakante, humtazama, ole,
humtazama na huyumba kwa mawimbi makubwa ya mahangaiko,
bila kushika utaji mwembamba juu ya kichwa chake cha njano,
bila kufunika kifua chake kilichofunikwa kwa vazi jepesi,
bila kufunga matiti yake ya maziwa kwa mkanda wa mviringo,
vyote ambavyo, vikiwa vimeteleza kutoka mwili wake wote kila mahali,
mawimbi ya chumvi yalikuwa yakivichezea mbele ya miguu yake.
Hivyo bila kujali wakati ule utaji wake wala vazi lake linaloelea,
kwa moyo wake wote juu yako, ee Theseus,
kwa nafsi yake yote, kwa akili yake yote, aliyepotea, alining’inia.
Ole maskini, ambaye Erikina alimtia wazimu kwa maombolezo yasiyokoma
akipanda mahangaiko yenye miiba moyoni mwake
tangu wakati ule, ambapo Theseus mkali
alipotoka kwenye pwani zilizopinda za Pirei
alipofikia nyumba za Gortini za mfalme dhalimu.
Kwani wasema kwamba zamani, ikilazimishwa na tauni katili
kulipa adhabu ya mauaji ya Androgeo,
Athene ilikuwa ikizoea kumtolea Minotauro
vijana wateule pamoja na fahari ya mabikira kama chakula.
Kuta finyu zilipoteswa na maafa hayo,
Theseus mwenyewe alipenda kuutoa mwili wake mwenyewe
kwa ajili ya Athene aipendayo, kuliko mazishi hayo
yasiyo mazishi ya Athene yapelekwe Kreta.
Na hivyo, akitegemea meli nyepesi na pepo tulivu,
alifika kwa Minosi mwenye moyo-mkuu na makao yake ya kiburi.
Mara alipomwona kwa jicho lenye shauku, bikira wa kifalme,
ambaye kitanda safi kikitoa harufu tamu
kilimlisha katika kumbatio laini la mama yake,
kama mihadasi ambayo mito ya Eurota huizaa
au kama pepo ya masika inavyokuza rangi mbalimbali,
hakuyageuza macho yake yenye moto kutoka kwake
kabla ajapata moto katika mwili wake wote
kabisa na kuwaka moto mzima hadi mafuvu ya ndani kabisa.
Ole, ee mvulana mtakatifu uchocheaye wazimu kwa moyo mkatili,
wewe uchanganyaye furaha na mahangaiko ya wanadamu,
na wewe utawalaye Golgi na Idaliamu yenye majani,
kwa mawimbi gani mliyamsukua akilini msichana aliyewashwa,
akimwugulia mara nyingi mgeni wa njano!
Hofu ngapi alizivumilia kwa moyo unaozimia,
mara nyingi zaidi ya mng’ao wa dhahabu alivyogeuka rangi,
wakati Theseus, akitaka kupambana na mnyama mkali,
alipotafuta kifo au tuzo za sifa.
Hata hivyo, akiahidi zawadi ndogo zisizochukiza kwa miungu,
si bure aliwasha nadhiri kwa mdomo wa kimya.
Kwani kama vile juu ya Tauro mti wa mwaloni ukitikisa matawi yake
au msonobari uzaao-mbegu wenye gome litoalo-jasho,
kimbunga kisichotawalika, kikiuzungusha mti kwa pumzi yake,
huung’oa (mti ule, ukiwa umeng’olewa mbali kutoka mizizi,
huanguka kifudifudi, ukivunja kwa upana chochote kilicho njiani),
ndivyo Theseus alivyoulaza chini mwili wa mnyama mkali
akitupa pembe zake bure kwa pepo tupu.
Kutoka hapo akiwa salama alirudisha mguu wake kwa sifa nyingi
akiongoza nyayo zake zilizotanga-tanga kwa uzi mwembamba,
ili apotokapo kwenye mizunguko ya kishoroba
upotevu usioonekana wa jengo usije ukamtatiza.
Lakini kwa nini mimi, nikijitenga na wimbo wa kwanza, nizidi kutaja
jinsi binti, akiuacha uso wa baba yake,
jinsi kumbatio la dada yake, na hatimaye la mama yake,
ambaye maskini alifurahia binti yake aliyekuwa amepotea,
kuliko haya yote alivyopendelea mapenzi matamu ya Theseus,
au jinsi, akibebwa na meli, alivyofika pwani zenye povu za Dia,
au jinsi mume, akiondoka kwa moyo usiokumbuka,
alivyomwacha huku macho yake yamefungwa na usingizi?
Mara nyingi wasema kwamba yeye, akiwaka kwa moyo, kwa hasira
alitoa sauti zenye mlio-mkali kutoka kifuani kwake ndani,
na kisha kwa huzuni alipanda milima mikali-teremko
ili aelekeze mtazamo wake kwenye vimbunga vikubwa vya bahari,
kisha akakimbilia mawimbi yanayoelekea ya chumvi litetemekalo
akiinua vifuniko vyororo vya muundi wake ulioachwa wazi,
na kwa huzuni alisema haya kwa malalamiko ya mwisho,
akitoa vweta baridi kwa uso wenye machozi:
Hivi ndivyo, ee msaliti, ukiniondoa kutoka madhabahu za baba yangu,
ee msaliti, uliniacha kwenye pwani ya upweke, ee Theseus?
Hivi ndivyo, ukiondoka ukidharau uwezo wa miungu,
usiyekumbuka, ah, wabeba nyumbani viapo-vya-uongo vilivyolaaniwa?
Je, hakuna jambo lolote lililoweza kuipindisha nia
ya akili yako katili? Je, hukuwa na huruma yoyote tayari
ili moyo wako mkatili utake kutuhurumia?
Lakini si hayo uliyoyaahidi zamani kwa sauti tamu
kwangu, si haya uliyoniamuru mimi maskini nitumaini,
bali ndoa yenye furaha, bali arusi zilizotamaniwa:
ambayo yote pepo za angani huzitawanya batili.
Sasa asiwepo mwanamke amwaminiye mwanamume aapaye,
asiwepo atumainiaye maneno ya mwanamume kuwa ya kuaminika:
maadamu roho yao, ikitamani kitu, huwaka kukipata,
hawaogopi kula kiapo chochote, hawaachi kuahidi lolote:
lakini mara tamaa ya akili yenye shauku itakaposhibishwa,
hawakumbuki maneno yao, hawajali viapo-vya-uongo hata kidogo.
Hakika mimi nilikuokoa ukizungushwa katikati ya kimbunga cha kifo
na niliamua kumpoteza ndugu yangu
kuliko nikuache wewe msaliti wakati wa mwisho kabisa:
kwa ajili ya hilo nitatolewa niraruliwe na wanyama-pori na ndege,
mawindo, wala sitazikwa nikiwa mfu kwa udongo uliomwagwa.
Ni simba-jike gani chini ya mwamba wa upweke aliyekuzaa,
ni bahari gani iliyokutema ukiwa umetungwa mimba kwa mawimbi yenye povu,
ni Sirti gani, ni Skila gani mnyakuzi, ni Karibdi gani kubwa,
wewe ulipaye tuzo za namna hiyo kwa maisha matamu?
Kama ndoa yetu haikuwa moyoni mwako,
kwa sababu ulihofia maagizo makali ya baba yako mzee,
lakini bado ungeliweza kunipeleka katika makao yenu
ili nikutumikie kama mtumwa kwa kazi ya kupendeza,
nikizisugua nyayo zako nyeupe kwa maji maangavu
au nikitandika kitanda chako kwa nguo ya zambarau.
Lakini kwa nini mimi ninalalamika bure kwa pepo zisizojua,
niliyefanywa mwendawazimu na maafa, ambazo, zisizo na hisia zozote,
haziwezi kusikia sauti zilizotolewa wala kuzirudisha?
Naye tayari yuko karibu na katikati ya mawimbi,
wala hakuna mtu mwanadamu aonekanaye kwenye mwani mtupu.
Hivyo bahati katili, ikitudhihaki mno wakati wa mwisho,
iliyanyima hata malalamiko yetu masikio.
Ee Jupita mwenye uwezo wote, laiti wakati wa kwanza
meli za Athene zisingeligusa pwani za Gnoso,
wala mabaharia msaliti, akichukua ushuru wa kutisha
kwa ng’ombe-dume asiyefugwa, asingelifunga kamba yake Kreta,
wala mgeni huyu mbaya, akificha mipango katili kwa umbo tamu,
asingelipumzika katika makao yetu!
Kwa maana nielekee wapi? Ninategemea tumaini gani, mimi niliyepotea?
Je, nitaielekea milima ya Ida? Ah, ambapo tambarare ya bahari
kwa mzunguko-maji mpana ikitenganisha hutugawanya kwa ukali?
Au nitumaini msaada wa baba, ambaye mimi mwenyewe nilimwacha,
nikimfuata kijana aliyenyunyiziwa damu ya ndugu yangu?
Au nijifariji kwa mapenzi ya kuaminika ya mume,
ambaye anakimbia akiyapinda makasia yalegayo baharini?
Zaidi ya hayo pwani haina makazi, kisiwa cha upweke,
wala hakuna njia ya kutokea kwa mawimbi ya bahari yanayozunguka:
hakuna njia ya kukimbia, hakuna tumaini: kila kitu ni kimya,
kila kitu kimeachwa, kila kitu huonyesha kifo.
Lakini macho yangu hayatazimia kwa kifo kabla,
wala hisia hazitaondoka kwa mwili wangu uliochoka
kabla mimi niliyesalitiwa nidai kutoka kwa miungu adhabu ya haki
na kuiomba imani ya wakaao mbinguni saa yangu ya mwisho.
Kwa hiyo, enyi Eumenidi mnaoadhibu matendo ya watu kwa adhabu ya kisasi,
ambao paji la uso lililozungukwa na nywele za nyoka
hutangaza hasira za kifua kinachotoa pumzi,
njooni huku, huku, sikieni malalamiko yangu,
ambayo mimi, ole maskini, nalazimika kuyatoa kutoka mafuvu ya ndani kabisa,
nikiwa mnyonge, nikiwaka, nikiwa kipofu kwa wazimu wa kichaa.
Ambayo kwa kuwa yanazaliwa kweli kutoka kifuani ndani kabisa,
ninyi msikubali maombolezo yangu yatoweke,
bali kwa nia ile ambayo Theseus aliniacha peke yangu,
kwa nia hiyo, enyi miungu-wanawake, na alete msiba juu yake na watu wake.
Baada ya kumwaga sauti hizi kutoka kifua cha huzuni,
akidai kwa wasiwasi adhabu kwa matendo makatili,
mtawala wa wakaao mbinguni alikubali kwa uwezo usioshindwa,
kwa ishara hiyo dunia na bahari za kutisha zilitetemeka
na ulimwengu ukazitikisa nyota zing’aazo.
Naye Theseus, akili yake ikiwa imefunikwa na giza-pofu,
aliruhusu yatoke kwa moyo uliosahau yote
yale maagizo aliyoyashika awali kwa nia thabiti,
wala hakuinua alama tamu kwa baba yake mwenye huzuni
kuonyesha kuwa amefika salama kwenye bandari ya Erekthei.
Kwani wasema kwamba zamani, Aegeus alipomkabidhi kwa pepo
mwanawe akiziacha kuta za mungu-mke kwa meli,
akimkumbatia kijana alimpa maagizo haya:
Ee mwanangu wa pekee, upendezaye kwangu kuliko uhai wenyewe kwa mbali,
ee mwanangu, ambaye nalazimika kukutuma kwenye hatari zisizo na hakika,
uliyerudishwa kwangu hivi karibuni katika mwisho wa uzee wangu,
kwa kuwa bahati yangu na ushujaa wako uchemkao
zinaninyang’anya wewe bila radhi yangu, ambaye macho yangu
yaliyozimia bado hayajashiba sura ipendwayo ya mwanangu,
sitakutuma nikifurahi kwa moyo wenye shangwe,
wala sitakuruhusu kubeba alama za bahati njema,
bali kwanza nitatoa malalamiko mengi akilini
nikiichafua mvi yangu kwa ardhi na vumbi lililomwagwa,
kisha nitatundika matanga yaliyotiwa rangi kwenye mlingoti uzururao,
ili tanga lililotiwa giza kwa kutu ya rangi ya Uhispania
lilingane na maombolezo yetu na moto wa akili zetu.
Lakini kama mkazi wa Itono mtakatifu atakuruhusu,
yeye aliyekubali kuulinda ukoo wetu na makao ya Erekthei,
kwamba unyunyize mkono wako wa kulia kwa damu ya ng’ombe-dume,
basi kweli hakikisha kwamba maagizo haya, yakiwa yamehifadhiwa
katika moyo ukumbukao, yashamiri, wala isije enzi yoyote ikayafuta,
ili mara macho yenu yatakapoiona milima yetu,
mlingoti uziondoe kila mahali nguo za msiba
na kamba zilizosokotwa ziinue matanga meupe,
ili mara nionapo niyatambue kwa akili shangwe zenye furaha,
enzi njema itakapokusimamisha umerudi.
Maagizo haya, ambayo Theseus aliyashika awali kwa nia thabiti,
yalimwacha kama mawingu yaliyosukumwa na pumzi ya pepo
huacha kilele cha angani cha mlima wa theluji.
Lakini baba, alipotafuta mtazamo kutoka juu ya ngome,
akiyatumia macho yake yenye wasiwasi kwa vilio visivyokoma,
mara alipoyaona matanga ya tanga lililojaa upepo,
alijitupa chini kutoka kilele cha miamba
akiamini kuwa amempoteza Theseus kwa hatima katili.
Hivyo Theseus mkali, akiingia nyumba za baba yake za msiba
kwa kifo, aina ile ya huzuni aliyokuwa amemletea binti wa Minosi
kwa akili isiyokumbuka, aina hiyo yeye mwenyewe aliipokea.
Naye wakati ule akiitazama meli ikiondoka kwa huzuni
alikuwa akizungusha akilini mahangaiko mengi, akiwa amejeruhiwa.
Lakini upande mwingine Iako achanuaye alikuwa akiruka-ruka
na kundi la satiri na sileni waliozaliwa Nisa,
akikutafuta wewe, Ariadna, na akiwashwa na mapenzi yako.
Ambao wakati ule kwa uchangamfu kila mahali walikuwa na wazimu kwa akili iliyochanganyikiwa,
"euhoe" wakisherehekea Bako, "euhoe" wakiinamisha vichwa vyao.
Baadhi yao walitikisa fimbo-thirso zilizofunikwa kwa ncha,
baadhi walitupa viungo vya ndama aliyeraruliwa,
baadhi walijifunga kwa nyoka zilizosokotwa,
baadhi walisherehekea siri za giza kwa vikapu vya mianzi,
siri ambazo wasiotahiriwa hutamani kuzisikia bure,
wengine walipiga ngoma kwa mikono iliyoinuliwa
au walitoa milio myembamba kwa shaba ya mviringo,
kwa wengi pembe zilipuliza mvumo wa sauti-kali
na filimbi ya kigeni ilivuma kwa wimbo wa kutisha.
Kwa maumbo ya namna hiyo kitambaa, kilichopambwa kwa fahari,
kikikumbatia godoro kikilifunika kwa vazi lake.
Baada ya ujana wa Thesalia kushiba kwa kutazama kwa shauku,
ulianza kuwapisha miungu watakatifu.
Hapa, kama vile Zefiro, kwa pumzi ya asubuhi,
akitibua bahari tulivu, ukiyachochea mawimbi yaelekeayo pwani
alfajiri ichomozapo chini ya vizingiti vya jua lizururalo,
mawimbi ambayo mwanzoni kwa pumzi tulivu yakisukumwa polepole
huenda mbele, na hulia kwa upole kwa mgongano kama kicheko,
kisha upepo ukiongezeka huzidi kuwa mengi zaidi na zaidi
na yakielea kwa mbali hung’aa kutoka mwanga wa zambarau,
ndivyo wakati ule, wakiziacha nyumba za kifalme za ukumbi,
kila mmoja alienda zake kila mahali kwa mguu uzururao.
Baada ya kuondoka kwao, wa kwanza kutoka kilele cha Pelio
alifika Kironi akibeba zawadi za msituni:
kwa maana maua yoyote ambayo tambarare huzaa, ambayo pwani ya Thesalia
huzaa kwa milima mikubwa, ambayo karibu na mawimbi ya mto
pepo yenye rutuba ya Favoni yenye uvuguvugu huzaa,
hayo aliyaleta mwenyewe yakifumwa kwa tepe zisizopangwa,
ambapo nyumba, ikibembelezwa, ilitabasamu kwa harufu ya kupendeza.
Mara Penio yupo, akiacha Tempe ya kijani,
Tempe ambayo misitu inayoning’inia juu huizunguka,
akiziacha ili zisherehekewe kwa michezo ya naiadi za Kidori,
si mikono-mitupu: kwani yeye alileta kutoka mizizi mibuyu mirefu
na miti mirefu ya laureli yenye vishina vilivyonyooka,
si bila mplatani unaoning’inia na dada mlegevu
wa Faethoni aliyeungua na mti wa msaji wa angani.
Hii aliiweka imefumwa kwa upana kuzunguka makao,
ili ukumbi, ukiwa umefunikwa kwa majani mororo, ustawi wa kijani.
Baada yake anafuata Prometheu mwenye moyo wa ujanja
akibeba alama zilizofifia za adhabu ya kale
ambayo zamani, viungo vyake vikiwa vimefungwa kwa mnyororo kwenye mwamba,
aliilipa akining’inia kutoka vilele vikali-teremko.
Kisha baba wa miungu pamoja na mke wake mtakatifu na watoto wake
alifika, akikuacha wewe peke yako mbinguni, ee Foibo,
na pamoja na wewe dada yako, mkaaji wa milima ya Idri:
kwani dada yako pamoja na wewe alimdharau Peleus
wala hakutaka kusherehekea mienge ya ndoa ya Thetisi.
Baada ya kupinda viungo vyao kwenye viti vyeupe-theluji,
meza zilijazwa kwa wingi kwa vyakula vya aina nyingi,
huku wakati huohuo, Parki, wakitikisa miili yao kwa mwendo dhaifu,
walianza kutoa nyimbo za kusema-kweli.
Vazi jeupe, likikumbatia miili yao inayotetema kila upande,
lilizingira vifundo vya miguu yao kwa ukingo wa zambarau,
na tepe za waridi zilikaa juu ya vichwa vyao vyeupe-theluji,
nayo mikono yao ilifanya kazi ya milele kwa desturi.
Mkono wa kushoto ulishika pia iliyofunikwa kwa sufu laini,
kisha mkono wa kulia, ukivuta nyuzi kwa upole,
uliziumba kwa vidole vilivyoinuka, kisha ukisokota kwa kidole-gumba kilichoinama
ulizungusha kijiti chenye uzito kwa kizunguzungu cha mviringo,
na hivyo, ukikatakata, meno yalisawazisha kazi kila mara,
na vipande vya sufu vilishikamana na midomo mikavu
ambavyo awali vilikuwa vimechomoza kwenye uzi ulaini.
Nayo mbele ya miguu yao vikapu vidogo vya milia
vililinda manyoya mororo ya sufu ing’aayo-nyeupe.
Hapo, wakichambua manyoya, kwa sauti yenye mlio-mkali
walimwaga hatima za namna hiyo kwa wimbo wa kimungu,
wimbo ambao enzi yoyote itakayofuata haitaushtaki kwa uongo:
Ee fahari tukufu izidishayo utukufu kwa ushujaa mkubwa,
mlinzi wa nguvu ya Emathia, mashuhuri kabisa kwa mwanao ujao,
pokea kile ambacho dada wanakufunulia kwa mwanga wenye furaha,
utabiri wa kweli. Lakini ninyi, enyi hatima zinazofuata,
kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Atakujilia sasa akikuletea yaliyotamaniwa na waume
Nyota-ya-jioni, atakuja mke pamoja na nyota yenye ishara njema,
ambaye atakumwagilia akili kwa mapenzi yapindishayo-moyo
na kujiandaa kuunganisha nawe usingizi wa uchovu
akitandika mikono myembamba chini ya shingo yako imara.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Hakuna nyumba iliyowahi kufuma mapenzi kama hayo,
hakuna mapenzi yaliyowaunganisha wapendanao kwa mkataba
kama ulivyo kwa Thetisi, kama uelewano ulivyo kwa Peleus.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Atazaliwa kwenu Akili asiye na hofu,
ajulikanaye na maadui si kwa mgongo, bali kwa kifua imara,
ambaye mara nyingi mno mshindi katika shindano la mbio linalotanga
atazipita nyayo za moto za paa-jike wa kasi.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Hakuna shujaa yeyote atakayejilinganisha naye vitani,
wakati tambarare za Frigia zitakapotiririka damu ya Kiteukro
na, akiyazingira kwa vita virefu kuta za Troya,
mrithi wa tatu wa Pelopo mwapa-uongo atazivuruga.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Ushujaa wake bora na matendo yake mashuhuri
mara nyingi mama watayakiri katika mazishi ya wana wao,
watakapofungua nywele zisizopambwa kutoka vichwa vyao vyenye mvi
na kuiharibu vifua vyao vilivyooza kwa mikono dhaifu.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Kwani kama vile mvunaji, akikata masuke mazito,
chini ya jua likaialo huvuna mashamba ya njano,
atailaza chini miili ya wazaliwa-Troya kwa chuma cha uadui.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Shahidi wa ushujaa wake mkubwa yatakuwa maji ya Skamandro,
yanayosambaa kila mahali kwenye Helesponto ya kasi,
ambao njia yake, ikiifinya kwa marundo ya miili iliyouawa,
atayafanya mito ya kina kuwa vuguvugu, iliyochanganyika na machinjo.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Hatimaye shahidi yatakuwa hata mawindo yaliyotolewa kwa kifo,
wakati kaburi la mviringo, lililorundikwa kwa tuta refu,
litakapopokea viungo vyeupe-theluji vya bikira aliyepigwa.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Kwani mara bahati itakapowapa Wagiriki waliochoka fursa
ya kuzifungua pingu za Neptuno za mji wa Dardania,
makaburi marefu yatalowa kwa machinjo ya Poliksena,
ambaye, kama mhanga aangukaye kwa chuma chenye ncha-mbili,
atautupa mwili wake mkiwa, goti likiwa limeinama.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Kwa hiyo njooni, unganisheni mapenzi yaliyotamaniwa ya moyo.
Mume na ampokee mungu-mke kwa mkataba wenye baraka,
bibi-arusi na akabidhiwe kwa mume mwenye shauku aliyengoja tangu zamani.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Mlezi, akimtembelea tena mwanga uchomozapo,
hataweza kuizungushia shingo yake uzi wa jana,
kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti,
wala mama mwenye wasiwasi na huzuni kwa binti asiyepatana
hataacha kutumaini wajukuu wapendwao kwa kutolala pamoja.
Kimbieni mkivuta nyuzi za tanzu, kimbieni, enyi vijiti.
Nyimbo za namna hiyo zenye baraka za Peleus zamani
Parki waliziimba wakizitangaza mapema kwa kifua cha kimungu.
Kwani zamani wakaao mbinguni, kabla ucha-Mungu haujadharauliwa,
walizoea kutembelea kwa uwepo nyumba safi za mashujaa
na kujionyesha wenyewe kwenye mkusanyiko wa wanadamu.
Mara nyingi baba wa miungu, katika hekalu ling’aalo, akitembelea tena,
wakati matambiko ya kila mwaka yalipofika kwa siku za sikukuu,
aliona ng’ombe-dume mia wakianguka chini ardhini.
Mara nyingi Liber azururaye juu ya kilele cha juu kabisa cha Parnaso
aliwaongoza Thiadi wakipiga kelele "euan" kwa nywele zilizoachwa wazi,
wakati wakazi wa Delfi, wakikimbia kwa ushindani kutoka mji mzima,
walipomkaribisha mungu kwa furaha kwa madhabahu zitoazo-moshi.
Mara nyingi katika shindano la vita lileta-kifo, Mavorsi
au bibi wa Tritoni ya kasi au bikira wa Ramnusia
kwa uwepo wao aliyahimiza makundi ya watu waliojihami.
Lakini baada ya nchi kutiwa unajisi kwa uovu wa kuchukiza,
na wote kuifukuza haki kutoka akili yenye tamaa,
ndugu walitia mikono yao katika damu ya ndugu,
mwana aliacha kuwaombolezea wazazi waliokufa,
baba alitamani mazishi ya mwanawe kijana,
ili aupate ua la mama-wa-kambo asiyeolewa,
mama mwovu, akijilaza mbele ya mwanawe asiyejua,
mwovu hakuogopa kuwatia unajisi miungu wazazi,
kila kitu, kilichoruhusiwa na kisichoruhusiwa, kilichanganyika kwa wazimu mbaya
ikaigeuza mbali nasi akili ya haki ya miungu.
Kwa hiyo hawakubali kutembelea mikusanyiko ya namna hiyo
wala hawaruhusu kuguswa na mwanga wa mchana.

Ingawa huzuni, iliyochoka kwa maumivu ya kudumu,
inaniita mbali na mabikira wenye elimu, ee Ortalo,
wala akili ya moyo wangu haiwezi kutoa uzao mtamu wa Muza:
yayumbayumba yenyewe katika maafa makubwa namna hiyo,—
kwani hivi karibuni wimbi lipitalo la mzunguko-maji wa Lethe
limeuosha mguu uliopauka wa ndugu yangu,
ambaye ardhi ya Troya chini ya pwani ya Rhoeteo
imemponda akiwa amenyakuliwa mbali na macho yetu.
Kamwe sitakuona tena baadaye, ee ndugu upendezaye kuliko uhai,
lakini hakika daima nitakupenda,
daima nitaimba nyimbo za huzuni kwa kifo chako,
kama vile ndege wa Daulia aimbavyo chini ya vivuli vizito vya matawi
akiomboleza hatima ya Itilo aliyeangamizwa,—
lakini hata hivyo, katika huzuni kubwa namna hiyo, ee Ortalo, nakutumia
nyimbo hizi za Battiade zilizotafsiriwa kwako,
usije ukadhani kwamba maneno yako, yaliyokabidhiwa bure kwa pepo zizururazo,
yametoweka kutoka akilini mwangu,
kama vile tunda lililotumwa kama zawadi ya siri ya mchumba
lidondokavyo kutoka pajani safi la bikira,
ambalo, likiwa limewekwa chini ya vazi laini na maskini aliyelisahau,
huku akiruka kwa kuja kwa mama yake, hutupwa nje;
nalo huviringishwa likianguka kwa kasi kuelekea chini,
naye wekundu wenye hatia hutiririka kwa uso wake wa huzuni.

Yeye aliyechunguza mianga yote ya ulimwengu mkubwa,
aliyegundua kuchomoza na kutua kwa nyota,
jinsi mng’ao wa moto wa jua la kasi unavyofunikwa,
jinsi nyota zinavyoondoka kwa nyakati zilizowekwa,
jinsi mapenzi matamu, yakimhamishia Trivia kwa siri chini ya miamba ya Latmo,
yanavyomwita kutoka mzunguko wa angani,
Konon yeye yule aliniona mimi katika mwanga wa mbinguni,
suke la nywele kutoka kichwani mwa Berenike
liking’aa waziwazi, ambalo yeye, akinyoosha
mikono yake myembamba, aliahidi kwa miungu wote,
wakati ule mfalme, akiwa ametukuzwa kwa ndoa mpya,
alipokwenda kuiharibu mipaka ya Ashuru,
akibeba alama tamu za ugomvi wa usiku
ambao alikuwa ameupigana kwa nyara za ubikira.
Je, Venus huchukiwa na bibi-arusi wapya, nayo furaha za wazazi
hutanguliwa bure kwa machozi ya uongo
ambayo huyamwaga kwa wingi ndani ya vizingiti vya chumba cha arusi?
Sivyo, kama miungu wanavyoniunga mkono kweli—hawakuomboleza kweli.
Hilo malkia wangu alinifundisha kwa malalamiko mengi
mume wake mpya alipoenda kwenye mapigano ya kutisha.
Lakini je, wewe hukuomboleza kitanda kilichoachwa tupu,
bali kutengana kwa kilio na ndugu mpendwa?
Jinsi huzuni ilivyokula mafuvu yako ya huzuni ndani kabisa!
Jinsi wakati ule, ukiwa na wasiwasi kwa kifua chote,
akili yako ilivyokutoka, hisia zikiwa zimenyang’anywa! Lakini hakika
nilikujua ukiwa mwenye moyo-mkuu tangu bikira mdogo.
Je, umelisahau tendo jema ambalo kwalo ulipata ndoa ya kifalme,
ambalo mtu mwingine hodari zaidi asingelithubutu?
Lakini wakati ule, ukimtuma mume wako kwa huzuni, ni maneno gani uliyoyasema!
Ee Jupita, jinsi ulivyoyafuta macho mara nyingi kwa mkono wa huzuni!
Ni mungu gani mkubwa aliyekubadilisha? Au ni kwa sababu wapendanao
hawataki kuwa mbali na mwili mpendwa?
Na hapo uliniahidi kwa miungu wote kwa ajili ya mume mtamu,
si bila damu ya ng’ombe-dume,
kama angeleta kurudi kwake. Naye si baada ya muda mrefu
alikuwa ameiongeza Asia iliyotekwa kwenye mipaka ya Misri.
Kwa matendo hayo mimi, niliyerudishwa kwenye mkusanyiko wa mbinguni,
nazitimiza nadhiri za zamani kwa zawadi mpya.
Bila radhi, ee malkia, niliondoka kutoka kichwani mwako,
bila radhi: naapa kwako na kwa kichwa chako:
astahili aadhibiwe yeyote atakayeapa bure hivyo:
lakini ni nani angedai kuwa sawa na chuma?
Hata mlima ule mkubwa uliopinduliwa, ambao katika pwani zake
uzao mashuhuri wa Thia husafiri juu yake,
wakati Wamedi walipozaa bahari mpya, na ujana wa kishenzi
ulipopita katikati ya Atho kwa meli.
Nywele zitafanya nini, wakati vitu vikubwa namna hiyo vinaposalimu kwa chuma?
Ee Jupita, na liangamie kabila lote la Wakalubi,
na yeye aliyeanza kwanza kutafuta mishipa-madini chini ya ardhi
na kuutengeneza ugumu wa chuma!
Nywele-dada zangu, zilizotenganishwa punde kabla, ziliziombolezea hatima zangu,
wakati farasi-mwenye-mabawa, ndugu-wa-tumbo-moja wa Memnoni wa Ethiopia,
akijisukuma kwa mabawa yanayoyumba angani,
alijitokeza, ndege wa Arsinoe wa Lokri,
naye akiniinua huruka kupitia vivuli vya angani
na kuniweka katika paja safi la Venus.
Zefiritis mwenyewe alikuwa amemtuma mtumishi wake huko,
mkazi Mgiriki wa pwani za Kanopo.
Ndipo, ili si taji ya dhahabu tu ing’ae katika mwanga wa anga
kutoka kwenye paji la uso la Ariadna
iliyowekwa, bali sisi pia tung’ae,
nyara zilizowekwa wakfu za kichwa cha njano,
mimi, niliyelowa kwa machozi nikienda kwenye mahekalu ya miungu,
mungu-mke aliniweka kuwa nyota mpya kati ya za kale:
Kwani nikigusa mianga ya Bikira na ya Simba mkali,
nikiunganishwa na Kalisto binti wa Likaoni,
nageuka kuelekea machweo, kiongozi mbele ya Boote wa taratibu,
ambaye kwa shida huzama chelewa katika Oceano kirefu.
Lakini ingawa usiku nyayo za miungu zinanikandamiza,
nao mchana wanirudisha kwa Tethisi mwenye mvi,
(kwa radhi yako iwe halali kunena hapa, ee bikira wa Ramnusia:
kwani sitafunika kweli kwa hofu yoyote,
wala hata kama nyota zitanirarua kwa maneno ya uadui,
sitaacha kuyafunua yaliyofichwa ya kifua cha kweli)
sifurahii mambo haya kadiri ninavyoteseka kuwa mbali daima,
kuwa mbali na kichwa cha bibi yangu,
ambaye pamoja naye, alipokuwa bikira zamani, nikiwa sina
marashi yote, nilikunywa maelfu mengi pamoja naye.
Sasa ninyi, ambao mwenge umewaunganisha kwa mwanga uliotamaniwa,
msikabidhi miili yenu kwa waume wenye moyo-mmoja
mkifunua matiti kwa kuliondoa vazi,
kabla onyx hakijanimiminia zawadi za kupendeza,
onyx yenu, ninyi mnaozitunza haki za kitanda safi.
Lakini yeye aliyejitoa kwa uzinzi mchafu,
ah, vumbi jepesi na linywe bure zawadi zake mbaya:
kwani mimi sitafuti tuzo kutoka kwa wasiostahili.
Bali zaidi, enyi bibi-arusi, daima na ukae uelewano katika makao yenu,
daima na mapenzi ya kudumu yakae ndani yake.
Nawe kweli, ee malkia, utakapozitazama nyota
ukimtuliza Venus mungu-mke kwa mianga ya sikukuu,
usiniache mimi niliye wako bila marashi,
bali zaidi nijalie kwa zawadi nyingi.
Kwa nini nyota zinanizuia? Laiti ningebaki kuwa suke la kifalme,
Orioni angeng’aa karibu na Mnyweshaji-maji.

Ee wewe upendezaye kwa mume mtamu, upendezaye kwa baba,
salamu, na Jupita akuzidishie kwa msaada mwema,
ee Mlango, ambao wasema uliutumikia Balbo kwa ukarimu
zamani, mzee mwenyewe alipoyashika makao,
na ambao wasema tena uliutumikia kwa nia mbaya,
baada ya kufanywa mlango-wa-arusi mzee alipozikwa,
tuambie basi kwa nini unasemwa umebadilika
ukauacha uaminifu kwa bwana wako wa zamani.
Si (—kama nipendeze Kaikilio, ambaye sasa nimekabidhiwa kwake—)
kosa langu, ingawa lasemwa kuwa langu,
wala hakuna awezaye kusema jambo lolote kuwa nilikosa:
lakini watu wa huyu—mlango unaokufanya!
ambao, popote jambo lisilotendwa vema linapopatikana,
kwangu wote hupiga kelele, Mlango, ni kosa lako.
Haitoshi kusema hilo kwa neno moja tu,
bali kufanya kila mtu ahisi na aone.
Nawezaje? Hakuna aulizaye wala ajishughulishaye kujua.
Sisi twataka; usisite kutuambia.
Kwanza basi, kile kisemwacho kwamba bikira alikabidhiwa kwetu,
ni uongo. Si mume wa kwanza aliyemgusa,
ambaye kijembe chake, kikilegea kuliko biringanya mororo ling’inialo,
kamwe hakikijiinua hadi katikati ya kanzu:
bali baba yake anasemwa aliutia unajisi kitanda cha mwanawe
na kuinajisi nyumba maskini,
ama kwa sababu akili yake mwovu iliwaka kwa mapenzi ya upofu,
au kwa sababu mwana alikuwa amezaliwa dhaifu kwa mbegu tasa
na ilipasa atafutwe mtu wa kutoa kile chenye nguvu zaidi
kilichoweza kulegeza mkanda wa ubikira.
Wasimulia habari ya baba bora mwenye ucha-Mungu wa ajabu,
ambaye yeye mwenyewe alikojoa katika paja la mwanawe.
Lakini si hilo tu Briksia asemayo kulijua,
Briksia iliyowekwa chini ya mnara-mlinzi wa Kicnea,
ambayo Mella wa njano hupita mbele yake kwa mto laini,
Briksia, mama mpendwa wa Verona yangu,
bali husimulia juu ya mapenzi ya Postumio na Kornelio,
ambao pamoja nao yeye alifanya uzinzi mbaya.
Hapa mtu angesema, "Nini? Wewe, ee Mlango, unajua hayo,
wewe usiyeruhusiwa kamwe kuwa mbali na kizingiti cha bwana,
wala kuwasikiliza watu, bali hapa ukiwa umetundikwa kwenye boriti
huzoea tu kuifunika au kuifungua nyumba?"
Mara nyingi nilimsikia akizungumza kwa sauti ya siri
peke yake na vijakazi aibu zake hizi,
akiwataja kwa majina wale tuliowataja, kwa vile alitumaini
kwamba mimi sina ulimi wala sikio.
Zaidi ya hayo aliongeza mtu fulani, ambaye sitaki kumtaja
kwa jina asije akainua nyusi zake nyekundu.
Ni mtu mrefu, ambaye zamani uzazi wa uongo kutoka tumbo la uongo
ulimletea kesi kubwa.

Kwamba wewe, ukilemewa na bahati na msiba mchungu,
wanitumia barua hii iliyoandikwa kwa machozi,
ili nimwinue kama mtu aliyevunjikiwa-meli, aliyetupwa nje na mawimbi yenye povu ya bahari,
na kumrejesha kutoka kizingiti cha kifo,
ambaye Venus mtakatifu hamruhusu kupumzika kwa usingizi laini
akiwa ameachwa katika kitanda cha ujane,
wala Muza hazimfurahishi kwa wimbo mtamu wa waandishi wa kale,
akili yake yenye wasiwasi ikesha macho,
hilo lanipendeza, kwa kuwa wananiita rafiki yako
na kutafuta kutoka kwangu zawadi za Muza na za Venus.
Lakini ili taabu zangu zisiwe zisizojulikana kwako, ee Manlio,
wala usidhani kwamba nachukia wajibu wa mgeni,
pokea jinsi mimi mwenyewe ninavyozama katika mawimbi ya bahati,
usije ukazidi kuomba zawadi za baraka kutoka kwa maskini.
Wakati ambao kwa mara ya kwanza vazi safi lilikabidhiwa kwangu,
ujana wangu uchanuao ulipoishi masika ya kupendeza,
nilicheza vya kutosha; mungu-mke hanijui,
yeye achanganyaye uchungu mtamu na mahangaiko:
lakini shughuli hii yote kifo cha ndugu kilininyang’anya kwa huzuni.
Ee ndugu uliyenyang’anywa kutoka kwangu maskini,
wewe, ee ndugu, kwa kufa kwako ulizivunja raha zangu,
pamoja nawe nyumba yetu yote imezikwa,
pamoja nawe furaha zetu zote zimeangamia,
ambazo mapenzi yako matamu yaliyalisha ulipokuwa hai.
Kwa kifo chake nimezifukuza kutoka akilini mwangu yote
shughuli hizi na anasa zote za moyo.
Kwa hiyo, kile uandikacho kwamba ni aibu kwa Katulo kuwa Verona,
kwa sababu hapa kila mtu wa hadhi bora zaidi
huipasha joto viungo yake baridi katika kitanda kilichoachwa,
hilo, ee Manlio, si aibu, ni jambo la kuhuzunisha zaidi.
Basi utanisamehe, ikiwa, yale ambayo huzuni ilininyang’anya,
zawadi hizi sikupi, kwa kuwa siwezi.
Kwani kwamba sina wingi mkubwa wa waandishi kwangu,
hutokea kwa sababu tunaishi Roma: nyumba ile,
makao yale ni yangu, huko ujana wangu unavunwa;
huku kikapu kimoja tu kati ya vingi hunifuata.
Kwa kuwa ni hivyo, singetaka udhani kwamba tunafanya hivyo
kwa nia mbaya au kwa moyo usio na ukarimu wa kutosha
kwamba wingi wa vyote viwili uvitafutavyo haujaandaliwa kwako:
mimi mwenyewe ningevitoa, kama kungekuwa na wingi wowote.

Siwezi kunyamaza, enyi miungu-wanawake, jinsi Alio alivyonisaidia,
au kwa huduma kubwa kiasi gani alinisaidia,
ili enzi ikimbiayo isije, kwa vizazi visahaulivyo,
ikafunika kwa usiku wa upofu bidii yake hii:
bali nitawaambia ninyi, nanyi waambieni tena maelfu mengi
na fanyeni karatasi hii inene ikiwa imezeeka,
na azidi kujulikana zaidi na zaidi baada ya kufa,
wala buibui akifuma juu utando wake mwembamba
asifanye kazi yake juu ya jina la Alio lililoachwa.
Kwa maana mnajua hangaiko ambalo Amathusia mwenye-nyuso-mbili alinipa,
na kwa jinsi gani aliniangusha,
nilipowaka kama vile mwamba wa Trinakria
na maji ya Malia katika Thermopile ya Oeta,
wala macho yangu ya huzuni hayakuacha kuyeyuka kwa kilio cha kudumu
na mashavu yangu kulowa kwa mvua ya huzuni,
kama vile mkondo ung’aao juu ya kilele cha mlima wa angani
udondokao kutoka jiwe lenye kuvu,
ambao, ukishaviringika kwa kasi kuteremka kutoka bonde,
hupita katikati ya njia ya umati mnene wa watu,
faraja tamu kwa msafiri aliyechoka katika jasho,
wakati joto kali linapoyapasua mashamba yaliyoungua.
Hapa, kama vile kwa mabaharia waliotupwa katika kimbunga cheusi
pepo nzuri huja ikivuma kwa upole,
ikiwa imeombwa sasa kwa dua ya Poluksi, sasa ya Kastori,
msaada wa Alio ulikuwa kwetu wa namna hiyo.
Yeye aliufungua uwanja uliofungwa kwa njia pana,
naye alitupatia nyumba na akatupa bibi,
ambako tungefanya mapenzi yetu ya pamoja.
Ambako mungu-mke wangu mweupe kwa mguu laini
alijiingiza na akiitegemeza nyayo yake ing’aayo kwenye kizingiti kilichochakaa
aliisimamisha kwa kiatu chenye mlio,
kama vile zamani Laodamia, akiwaka kwa mapenzi ya mume,
alifika kwenye nyumba ya Protesilao
iliyoanzwa bure, wakati bado mhanga wa mbinguni haujawatuliza
miungu kwa damu takatifu.
Kisichonipendeza sana, ee bikira wa Ramnusia,
ni kile kianzwacho ovyo bila radhi ya mabwana.
Jinsi madhabahu yenye njaa itamaniavyo damu ya ucha-Mungu
Laodamia alijifunza mume wake alipopotea,
akilazimishwa kuiacha shingo ya mume wake mpya
kabla majira ya baridi ya kwanza na ya pili yakija tena
kuwa yameshibisha mapenzi yenye pupa katika usiku mrefu,
ili aweze kuishi baada ya ndoa kukatika ghafla:
ambalo Parki walijua halikuwa mbali kwa muda mrefu,
kama askari angeenda kwenye kuta za Iliamu:
kwani wakati ule kwa utekaji wa Helena, Troya ilikuwa imeanza
kuwaita kwake wanaume wakuu wa Waargo,
Troya (ee uovu) kaburi la pamoja la Asia na Ulaya,
Troya, jivu chungu la wanaume na wa ushujaa wote:
ambayo hata kwa ndugu yetu ililete kifo cha kuhuzunisha.
Ole, ee ndugu uliyenyang’anywa kutoka kwangu maskini,
ole, mwanga wa kupendeza uliyonyang’anywa kwa ndugu maskini,
pamoja nawe nyumba yetu yote imezikwa,
pamoja nawe furaha zetu zote zimeangamia,
ambazo mapenzi yako matamu yaliyalisha ulipokuwa hai.
Ambaye sasa mbali hivyo, si kati ya makaburi yajulikanayo
wala si karibu na majivu ya jamaa akiwa amewekwa,
bali Troya chafu, Troya isiyo na bahati,
nchi ya kigeni humzuia akiwa amezikwa katika udongo wa mbali kabisa.
Kwenda huko wakati ule wasema ujana wa Kigiriki ukiharakisha
uliziacha pamoja kutoka kila mahali meko za ndani,
ili Paris asije, akifurahia mzinifu aliyetekwa kwa uhuru,
akaishi maisha ya starehe katika chumba cha amani.
Kwa msiba huo wakati ule, ee Laodamia mzuri kuliko wote,
ulinyang’anywa ndoa iliyokuwa tamu kuliko uhai na roho:
kimbunga cha mapenzi, kikikumeza kwa mzunguko-maji mkubwa hivyo,
kilikuwa kimekushusha katika shimo-refu lililochongoka,
kama lile ambalo Wagiriki wasema karibu na Feneo cha Kilene
hukausha udongo unono kwa kutoa maji ya kinamasi,
ambalo zamani, mafuvu ya mlima yakiwa yamekatwa, alisemwa alilichimba
mwana-wa-Amfitrioni-baba-wa-uongo,
wakati ambao kwa mshale wa hakika alivipiga viumbe-viovu vya Stimfalo
kwa amri ya bwana duni,
ili mlango wa mbinguni upitwe na miungu zaidi,
na Hebe asikae ubikirani muda mrefu.
Lakini mapenzi yako makuu yalikuwa makubwa kuliko shimo lile,
ambayo wakati ule yalikufundisha wewe usiyefugwa kubeba nira.
Kwani si mpendwa hivyo kwa mzazi aliyechoka kwa umri
kichwa cha mjukuu, ambaye binti aliyezaa akiwa mzee humlea,
mjukuu ambaye, akipatikana kwa shida hatimaye kwa ajili ya utajiri wa babu,
akiliingiza jina katika mbao za wosia zilizoshuhudiwa,
akizifuta furaha zisizo za haki za jamaa aliyedhihakiwa
huyafukuza tai kutoka kichwa chenye mvi:
wala hakuna njiwa-jike aliyefurahia mwenzi wake mweupe-theluji
hivyo, ambaye asemwa huchuma busu kwa mdomo unaong’ata
bila kikomo kwa uovu zaidi
kuliko mwanamke aliye na tamaa-nyingi hasa:
lakini wewe peke yako uliushinda wazimu mkubwa wa hawa,
mara tu ulipounganishwa na mume wa njano.
Mwanga wangu, astahiliye kumpisha yeye kwa lolote au kidogo tu,
wakati ule alijileta katika paja langu,
ambaye Kupido, akimzunguka mara nyingi huku na huku,
aling’aa mweupe katika kanzu ya rangi-ya-zafarani.
Ambaye ingawa haridhiki na Katulo peke yake,
tutayavumilia wizi adimu wa bibi mwenye haya,
tusije tukawa wa kero mno kwa mtindo wa wapumbavu:
mara nyingi hata Juno, mkuu kabisa wa wakaao mbinguni,
huimeza hasira yake iwakayo juu ya kosa la mume wake
akijua wizi mwingi wa Jupita mwenye-kutamani-yote.
Lakini si haki wanadamu kulinganishwa na miungu,
ondoa mzigo usiopendeza wa mzazi atetemekaye.
Wala hata hivyo yeye hakuja kwangu akiongozwa kwa mkono wa baba
kwenye nyumba yenye harufu ya Ashuru,
bali alitoa zawadi ndogo za ajabu katika usiku wa siri,
zilizonyakuliwa kutoka paja la mume wake mwenyewe.
Kwa hiyo hilo latosha, ikiwa tunapewa sisi peke yetu
siku ile ambayo yeye huiweka alama kwa jiwe jeupe zaidi.
Zawadi hii niliyoweza kuikamilisha kwa wimbo
inarudishwa kwako, ee Alio, kwa huduma zako nyingi,
ili jina lenu lisiguswe na kutu-mbovu
siku hii na ile na nyingine na nyingine.
Kwa haya miungu wataongeza mengi iwezekanavyo, ambayo Themisi zamani
alizoea kuwaletea wema wa kale kama zawadi:
muwe wenye baraka, wewe pamoja na uhai wako,
na nyumba, ambamo tulicheza, na bibi,
na yeye aliyetupatia mwanzoni ile ardhi ya mapenzi,
ambaye kwake kwanza vitu vyote vyema vimezaliwa,
na kwa mbali mbele ya wote yeye aliye mpendwa kwangu kuliko nafsi yangu,
mwanga wangu, ambaye kwake kuwa hai ni tamu kwangu kuishi.

Usishangae kwa nini hakuna mwanamke, ee Rufo, atakaye
kukuwekea paja mororo chini yako,
si hata kama ukimtikisa kwa zawadi ya vazi adimu
au anasa za jiwe ling’aalo.
Kunakuumiza uvumi fulani mbaya, unaosema kwamba
ndani ya bonde la kwapa zako hukaa mbuzi mkali.
Huyu wote humwogopa. Wala si ajabu: kwani ni
mnyama mbaya sana, na hakuna msichana mrembo alalaye naye.
Kwa hiyo ama muue mnyama katili wa pua,
au acha kushangaa kwa nini wanakukimbia.

Mwanamke wangu asema hapendi kuolewa na yeyote
kuliko mimi, hata kama Jupita mwenyewe angemwomba.
Asema: lakini kile mwanamke amwambiacho mpenzi mwenye shauku
yampasa kuandikwa juu ya upepo na juu ya maji ya kasi.

Kama kwa haki nzuri mbuzi mtakatifu wa kwapa amewahi kumkwaza yeyote,
au kama kwa haki gauti ya taratibu inamkatakata mtu,
mshindani wako yule, afanyaye mapenzi na mpenzi wako,
kwa ajabu amepata kutoka kwako maovu yote mawili.
Kwa maana kila afanyapo ngono huwaadhibu wote wawili:
humdhuru yeye kwa harufu, naye mwenyewe hufa kwa gauti.

Ulisema zamani wewe unamjua Katulo peke yake,
ee Lesbia, wala hukutaka kumshika Jupita badala yangu.
Nilikupenda wakati ule si tu kama umati umpendavyo mchumba,
bali kama baba awapendavyo wanawe na wakwe zake.
Sasa nimekujua: kwa hiyo ingawa nawaka kwa nguvu zaidi,
hata hivyo kwangu wewe ni duni zaidi na mwepesi zaidi.
"Yawezekanaje?" wauliza. Kwa sababu jeuri kama hii humlazimisha
mpenzi kupenda zaidi, lakini kutakia mema kidogo.

Acha kutaka kustahili wema wowote kutoka kwa mtu yeyote
au kudhani mtu yeyote aweza kuwa mwenye ucha-Mungu.
Yote hayashukuriwi, kutenda mema si kitu:
la, hata huchosha, huchosha na hudhuru zaidi:
kama ilivyo kwangu, ambaye hakuna anijaye kwa uzito na uchungu zaidi
kuliko yule aliyenishika mimi hivi karibuni kuwa rafiki wa pekee na wa kipekee.

Gelio alikuwa amesikia kwamba amu yake huzoea kukemea,
mtu akisema au akifanya mambo ya anasa.
Ili hilo lisimtokee yeye mwenyewe, alimkanda-kanda mke wa amu yake mwenyewe
na kumfanya amu yake kuwa Harpokrate.
Alifanya alilotaka: kwani, ijapokuwa sasa amtie uume mdomoni
amu yake mwenyewe, amu hatasema neno.

Hadi hapa akili yangu imefikishwa kwa kosa lako, ee Lesbia wangu,
na hivyo imejiangamiza yenyewe kwa utumishi wake,
hata sasa haiwezi kukutakia mema, hata ukiwa bora kabisa,
wala kuacha kukupenda, hata ufanye lolote.

Kama kuna furaha yoyote kwa mtu akumbukapo matendo yake mema ya awali,
anapofikiri kwamba yeye ni mwenye ucha-Mungu,
wala hakuivunja imani takatifu, wala katika mkataba wowote
hakuutumia vibaya uwezo wa miungu kuwadanganya watu,
furaha nyingi zimeandaliwa zabaki kwa muda mrefu wa maisha, ee Katulo,
kutokana na mapenzi haya yasiyoshukuru.
Kwani lolote wanadamu waliweza kusema au kufanya jema kwa mtu yeyote,
haya yote yamesemwa na kufanywa na wewe:
yote ambayo, yakikabidhiwa kwa akili isiyoshukuru, yameangamia.
Kwa hiyo kwa nini wewe ujiteseshe zaidi sasa?
Kwa nini hukaziwi moyo wako na kujirudisha kutoka hapo
na kuacha kuwa maskini, miungu wakiwa hawakubali?
Ni vigumu kuyaweka chini ghafla mapenzi ya muda mrefu;
ni vigumu, lakini hili lifanye kwa njia yoyote iwezekanavyo.
Huu ndio wokovu wa pekee, hili ni lazima ulishinde;
hili lifanye, iwe haiwezekani au yawezekana.
Ee miungu, kama ni juu yenu kuhurumia, au kama kwa yeyote wakati wowote
mmemletea msaada wa mwisho hata katika kifo chenyewe,
nitazameni mimi maskini na, kama nimeishi maisha kwa usafi,
niondoleeni tauni hii na maangamizi haya!
Ole wangu, jinsi ganzi likinyemelea ndani ya viungo vyangu
limefukuza furaha zote kutoka kifua changu chote.
Sasa siombi tena lile, kwamba yeye anipende badala yangu,
au, kwa vile haiwezekani, kwamba akubali kuwa msafi:
mimi mwenyewe natamani kuwa mzima na kuyaweka chini maradhi haya mabaya.
Ee miungu, nirudishieni hili kwa ajili ya ucha-Mungu wangu.

Ee Rufo, uliyeaminiwa nami bure na bila faida kuwa rafiki
(bure? la, kwa bei kubwa na mbaya),
hivi ndivyo ulivyonijia kwa siri na, ukiyaunguza matumbo yangu,
ole wangu maskini, ukaninyang’anya mema yetu yote?
Ukaninyang’anya, ole, sumu katili ya maisha yetu,
ole, tauni ya urafiki wetu.

Galo ana ndugu, ambao mke wa mmoja ni wa kupendeza kabisa,
na mwana wa mwingine ni wa kupendeza.
Galo ni mtu mzuri: kwani huyaunganisha mapenzi matamu,
ili msichana mrembo alale na mvulana mrembo.
Galo ni mtu mpumbavu wala haoni kwamba yeye ni mume,
ambaye kama amu humfundisha amu uzinzi.
Lakini sasa ninalilia hili, kwamba mate yako machafu
yamechafua busu safi za msichana safi.
Kweli hilo hutalibeba bila adhabu: kwani vizazi vyote
vitakujua wewe na sifa iliyozeeka itasema wewe ni nani.

Lesbio ni mrembo: kwa nini asiwe? Ambaye Lesbia ampendelea
kuliko wewe pamoja na jamaa yako yote, ee Katulo.
Lakini hata hivyo mrembo huyu na amuuze Katulo pamoja na jamaa yake,
kama atapata busu tatu za watu wamjuao.

Niseme nini, ee Gelio, kwa nini midomo yako ya waridi ile
hufanyika myeupe kuliko theluji ya majira ya baridi,
uondokapo nyumbani asubuhi na saa ya nane
ikuamshapo kutoka mapumziko laini katikati ya mchana mrefu?
Kwa hakika kuna jambo fulani: au kweli uvumi unanong’ona
kwamba wewe hummeza uume mkubwa uliokaza wa mtu?
Ndivyo hakika ilivyo: viuno vilivyopasuka vya Victor maskini
vinapiga kelele, na midomo yako iliyotiwa alama kwa shahawa iliyokamuliwa.

Je, katika umati mkubwa hivyo, ee Juventio, hakuna aliyeweza kuwepo
mtu mrembo ambaye ungeanza kumpenda,
zaidi ya mgeni wako yule kutoka makazi yanayokufa ya Pisauro,
aliye rangi-iliyofifia kuliko sanamu iliyopakwa dhahabu?
Ambaye sasa yuko moyoni mwako, ambaye wathubutu kumtanguliza mbele yetu,
wala hujui uovu unaoutenda.

Ee Kwintio, kama wataka Katulo akudai fadhili ya macho yake
au kitu kingine kilicho cha thamani zaidi ya macho,
usimnyang’anye kile kilicho cha thamani zaidi kwake
kuliko macho, au chochote kilicho cha thamani zaidi ya macho.

Lesbia husema maovu mengi juu yangu mume wake akiwepo:
hilo ni furaha kubwa kabisa kwa mpumbavu yule.
Ee nyumbu, huhisi lolote. Kama angenyamaza akiwa amenisahau,
angekuwa mzima: sasa kwa vile ananung’unika na kunikashifu,
si tu ananikumbuka, bali—jambo lililo kali zaidi—
amekasirika: yaani, anawaka na ananena.

Arrio alikuwa akisema "chommoda" alipotaka kusema
"commoda", na "hinsidias" badala ya "insidias",
na wakati ule alitumaini kwa ajabu kwamba amenena vyema
alipokuwa amesema "hinsidias" kwa nguvu awezavyo yote.
Nadhani, hivyo ndivyo mama yake, hivyo amu yake huru,
hivyo babu yake wa mama alivyosema na bibi.
Yeye alipopelekwa Shamu masikio ya wote yalipumzika:
walisikia maneno haya yale kwa upole na wepesi,
wala baadaye hawakuogopa maneno kama hayo,
ghafla habari ya kutisha ikaletwa
kwamba mawimbi ya Ionia, baada ya Arrio kwenda huko,
sasa si ya "Ionia" tena, bali ya "Hionia."

Nachukia na napenda. Labda wauliza kwa nini nafanya hivyo.
Sijui, lakini nahisi likitendeka na nateswa.

Kwintia ni mrembo kwa wengi, kwangu ni mweupe, ni mrefu,
amenyooka. Haya kila kimoja nakiri hivyo,
lakini lile lote la "mrembo" nakataa: kwani hakuna uzuri,
hakuna chembe ya chumvi katika mwili mkubwa hivyo.
Lesbia ni mrembo, ambaye kwa vile ni mzuri kabisa kwa jumla,
tena peke yake amewaibia wote uzuri wote.

Hakuna mwanamke awezaye kusema alipendwa kiasi hicho
kweli, kama wewe, ee Lesbia wangu, ulivyopendwa nami.
Hakuna uaminifu wowote uliowahi kuwepo katika mkataba wowote
kadiri ulivyopatikana upande wangu katika mapenzi yako.

Afanya nini yeye, ee Gelio, ambaye na mama na dada
hujiwasha na, kanzu zikiwa zimetupwa, hukesha macho?
Afanya nini yeye asiyemruhusu amu kuwa mume?
Je, wajua ni uovu kiasi gani ajitwikao?
Ajitwika, ee Gelio, kiasi ambacho hata Tethisi wa mbali kabisa
wala Oceano, baba wa nimfa, hawawezi kukiosha:
kwani hakuna uovu wowote unaozidi hapo,
hata kama yeye mwenyewe akijimeza kichwa kikishuka chini.

Gelio ni mwembamba: kwa nini asiwe? Yeye ambaye mama mwema hivyo
na mwenye nguvu hivyo huishi, na dada mrembo hivyo,
na amu mwema hivyo, na kila mahali kumejaa wasichana
walio jamaa zake, kwa nini yeye aache kuwa mwembamba?
Yeye ambaye, hata asiguse chochote isipokuwa kile kisichoruhusiwa kuguswa,
utapata sababu nyingi za kuwa mwembamba.

Na azaliwe mchawi kutoka ndoa ya kuchukiza ya Gelio na mama yake
na ajifunze ubashiri wa Kiajemi:
kwani mchawi lazima azaliwe kutoka kwa mama na mwana,
kama dini isiyo ya haki ya Waajemi ni kweli,
ili kwa wimbo uliopokewa amwabudu miungu kwa shukrani
akiyeyusha mafuta manono ya utumbo katika moto.

Si kwa sababu hiyo, ee Gelio, nilitumaini kwamba ungekuwa mwaminifu kwangu
katika mapenzi yangu haya maskini, haya yaliyoharibika,
kwa sababu nilikujua vema au nilikudhani mwenye msimamo
au kwamba ungeweza kuizuia akili yako na aibu ya uchafu,
bali kwa sababu niliona kwamba huyu, ambaye mapenzi yangu makubwa yalinila,
hakuwa mama yako wala dada yako kwako;
na ijapokuwa niliungana nawe kwa mazoea mengi,
sikuamini kwamba hiyo ilikuwa sababu ya kutosha kwako.
Wewe uliiona ya kutosha: furaha yako ni kubwa hivyo katika kila
kosa ambamo mna kitu chochote cha uovu.

Lesbia husema maovu juu yangu daima wala hanyamazi kamwe
kunihusu: nife kama Lesbia hanipendi.
Kwa ishara gani? Kwa sababu zangu ni zilezile: namshutumu yeye
bila kukoma, lakini nife kama simpendi.

Sina hamu kubwa sana, ee Kaisari, kukupendeza wewe,
wala kujua kama wewe ni mtu mweupe au mweusi.

Uume hufanya uzinzi. Hakika uume hufanya uzinzi.
Hii ndiyo wasemayo: chungu chenyewe hukusanya mboga zake.

Zmirna ya Kina wangu, hatimaye baada ya mavuno ya tisa
tangu ilipoanzwa na baada ya majira ya baridi ya tisa ilipochapishwa,
huku kwa wakati huo Hortensio akitunga mistari laki tano kwa mwaka mmoja.
Zmirna itapelekwa hadi mawimbi ya kina ya Satrako,
Zmirna vizazi vyenye mvi vitaisoma-soma kwa muda mrefu.
Lakini Annali za Volusio zitafia hapohapo Padua
na mara nyingi zitatoa magamba mapana kwa dagaa.
Makumbusho madogo ya rafiki yangu na yawe moyoni mwangu:
lakini umati na ufurahie Antimako aliyevimba.

Kama chochote cha kupendeza au cha kukubalika kinaweza kutokea
kwa makaburi bubu kutokana na huzuni yetu, ee Kalvo,
huzuni ambayo kwayo twafufua mapenzi ya zamani
na kuomboleza urafiki uliopotea zamani,
hakika kifo cha mapema si cha huzuni kubwa hivyo kwa Kwintilia,
kadiri afurahiavyo kwa mapenzi yako.

Sikudhani (miungu na wanipende) kwamba kuna tofauti yoyote
kama ninusa mdomo au tako la Aemilio.
Ule si safi zaidi, huu si mchafu zaidi,
kweli hata tako ni safi na bora zaidi:
kwani halina meno. Mdomo una meno ya futi-moja-na-nusu,
na fizi kwa hakika kama za sanduku la gari la zamani,
zaidi ya hayo mwanya kama ule wa kuma la nyumbu-jike ikojoapo
uliopasuka wakati wa joto.
Huyu hufanya ngono na wanawake wengi na hujifanya kuwa mrembo,
wala hakabidhiwi kwa kinu na punda?
Ambaye kama mwanamke yeyote akimgusa, tusidhani kwamba
angeweza kulamba tako la mnyongaji mgonjwa?

Juu yako, kama juu ya yeyote, laweza kusemwa, ee Victio mnukao,
lile lisemwalo kuhusu wapiga-domo na wapumbavu:
kwa ulimi huo, kama nafasi ikija kwako, ungeweza
kulamba matako na viatu vya ngozi-mbichi.
Kama unataka kutuangamiza sisi sote kabisa, ee Victio,
fumbua mdomo: kabisa utafanikisha unachotamani.

Nilikuibia, ulipokuwa ukicheza, ee Juventio wa asali,
busu tamu kuliko ambrosia tamu.
Lakini hilo sikulibeba bila adhabu: kwani kwa zaidi ya saa
nakumbuka nilitundikwa juu ya msalaba,
huku nikijitakasa kwako wala siwezi kwa machozi yoyote
kupunguza hata kidogo ukatili wako.
Kwani mara tu ilipofanyika, ulizifuta labia zako kwa matone mengi ya maji
kwa vidole vyako vyote,
ili kisibaki chochote kilichoambukizwa kutoka mdomoni mwangu,
kana kwamba ni mate machafu ya kahaba aliyekojolewa.
Zaidi ya hayo hukuacha kunikabidhi mimi maskini kwa Mapenzi ya uadui
na kunitesa kwa kila namna,
hata busu lile likawa limebadilika kutoka ambrosia kwangu
likawa chungu kuliko heleboro chungu.
Kwa kuwa unaiweka adhabu hiyo kwa mapenzi maskini,
kamwe tena baadaye sitaiba busu.

Kaelio ampenda Aufileno na Kwintio Aufilena,
ua la vijana wa Verona, wanawaka kwa mapenzi kabisa,
huyu kaka, yule dada. Hii ndiyo isemwayo
udugu tamu kweli wa ushirika.
Nimpendelee nani zaidi? Ee Kaelio, wewe: kwani urafiki wako wa pekee
ulionyeshwa kwetu kwa matendo,
wakati mwali wa wazimu ulipoyachoma mafuvu yangu.
Uwe na bahati, ee Kaelio, uwe na uwezo katika mapenzi.

Nikiwa nimebebwa kupitia mataifa mengi na bahari nyingi,
nafika, ee ndugu, kwenye maombolezo haya ya huzuni,
ili nikupe zawadi ya mwisho ya kifo
na kukisemesha bure kivuli kilicho bubu,
kwa kuwa bahati imekunyang’anya wewe mwenyewe kutoka kwangu,
ole, ee ndugu maskini uliyenyang’anywa kutoka kwangu bila haki.
Lakini sasa kwa sasa haya, ambayo kwa desturi ya kale ya wazazi
yamekabidhiwa kama zawadi ya huzuni kwenye maombolezo,
yapokee, yakitiririka sana kwa kilio cha kidugu,
na milele, ee ndugu, salaam na kwaheri.

Kama jambo lolote la siri limewahi kukabidhiwa na rafiki mwaminifu
ambaye uaminifu wa moyo wake umejulikana kabisa,
utaniona mimi pia nimefungwa kwa sheria yao, ee Kornelio,
na nidhanie kuwa nimefanywa Harpokrate.

Ama tafadhali nirudishie sesteti kumi, ee Silo,
kisha uwe mkali na usiyefugwa upendavyo:
au, kama pesa zinakufurahisha, tafadhali acha
kuwa kuwadi na wakati huohuo mkali na usiyefugwa.

Wadhani kwamba ningeweza kumtukana mpenzi wangu,
aliye mpendwa kwangu kuliko macho yangu yote mawili?
Singeweza, wala, kama ningeweza, nisingempenda kwa kiwewe hivi:
lakini wewe pamoja na Tapo hufanya maajabu yote.

Uume hujaribu kuupanda mlima wa Piplea:
Muza humtupa chini kichwa-mbele kwa uma.

Amwonaye mnadi akiwa na mvulana mrembo,
angedhani nini, isipokuwa kwamba mvulana anatamani sana kujiuza?

Kama kitu chochote kimewahi kumtokea mtu mwenye shauku na atakaye
bila kutarajia, hilo ni la kupendeza moyoni hasa.
Kwa hiyo hili ni la kupendeza kwetu pia, la thamani kuliko dhahabu,
kwamba wewe unajirudisha kwangu mwenye shauku, ee Lesbia:
unajirudisha kwa mwenye shauku na asiyetarajia, wewe mwenyewe wajirudisha
kwetu. Ee siku ya alama nyeupe zaidi!
Ni nani aishiye mwenye furaha kuliko mimi peke yangu, au ni nani awezaye
kutaja mambo ya kutamanika zaidi ya maisha haya?

Kama, ee Kominio, kwa hukumu ya watu uzee wako wenye mvi
uliochafuliwa kwa tabia najisi ungeangamia,
sina shaka kwamba kwanza ulimi wako, adui wa wema,
ukikatwa, ungetolewa kwa tai mwenye pupa,
kunguru angeyameza macho yaliyong’olewa kwa koo jeusi,
mbwa matumbo, na mbwa-mwitu viungo vilivyobaki.

Wanipendekezea, ee maisha yangu, kwamba mapenzi haya yetu
kati yetu yatakuwa ya kupendeza na ya milele.
Enyi miungu wakuu, fanyeni aweze kuahidi kweli
na aliseme hili kwa unyofu na kutoka moyoni,
ili iwe halali kwetu kuudumisha maisha yetu yote
mkataba huu wa milele wa urafiki mtakatifu.

Ee Aufilena, wapenzi wema husifiwa daima:
hupokea malipo kwa yale wanayoazimia kufanya.
Wewe, kwa kuwa uliniahidi, kwa kuwa ulidanganya, ni adui;
kwa kuwa hutoi na mara nyingi wachukua, watenda uovu.
Ama kutimiza ni tabia ya mwenye ukarimu, au kutoahidi ni tabia
ya mwenye haya, ee Aufilena: lakini kunyakua vilivyotolewa
kwa udanganyifu hufanya zaidi ya kahaba mwenye choyo,
ajiuzaye kwa mwili wake wote.

Ee Aufilena, kuishi ukiridhika na mume peke yake
ni sifa kati ya sifa bora za wanawake walioolewa:
lakini ni afadhali kulala na yeyote yule
kuliko kuzaa binamu kutoka kwa amu ukiwa mama.

Wewe ni mtu wa kujulikana na wengi, ee Naso, wala si wengi washukao nawe:
ee Naso, wewe ni mtu wa "wengi" na mpokeaji-nyuma.

Wakati Pompeo alipokuwa balozi mara ya kwanza, ee Kina, wawili walikuwa
wakizoea Maekilia: sasa akiwa balozi tena
walibaki wawili, lakini kwa kila mmoja maelfu yameongezeka.
Mbegu yenye rutuba ya uzinzi.

Uume asemwa kuwa tajiri kwa shamba la Firmo, si kwa uongo,
yeye aliye na vitu vingi bora ndani yake,
uwindaji-ndege wa kila aina, samaki, malisho, mashamba, na wanyama-pori.
Bure: matumizi yake yanazidi mazao.
Kwa hiyo nakubali awe tajiri, mradi kila kitu kimpungukie;
tulisifu shamba, mradi yeye mwenyewe akose nyumbani.

Uume ana karibu ekari thelathini za malisho,
arobaini za shamba: vingine ni bahari.
Kwa nini asingeweza kumzidi Kreso kwa utajiri,
yeye ambaye katika shamba moja anamiliki vitu vingi vyema,
malisho, mashamba, misitu mikubwa na mashamba-pori na vinamasi
hadi kwa Wahiperborea na hadi bahari ya Oceano?
Vyote hivi ni vikubwa, lakini yeye mwenyewe ni mkubwa kupita kiasi,
si mtu, bali kweli uume mkubwa wa kutisha.

Mara nyingi nikikutafutia kwa moyo wenye bidii uwindao
nyimbo za Battiade nipate kukutumia
ili nikutulize kwetu, wala usijaribu
kutuma silaha za uadui juu ya kichwa changu,
sasa naona kwamba kazi hii nimeichukua bure, ee Gelio,
wala maombi yetu hapa hayakuwa na nguvu.
Dhidi yetu silaha zako hizo tunazikwepa kwa vazi letu:
lakini wewe, ukiwa umechomwa na zetu, utatoa adhabu.