· 54 BC · Rome

歌集

Carmina

题解

盖乌斯·瓦莱里乌斯·卡图卢斯(约公元前八四年—约前五四年)的《歌集》(拉丁文 Carmina), 是可以说西方抒情诗由之发端的一卷书。诗人生于意大利北部的韦罗纳,写作于共和末年的罗马; 他舍弃了荷马与恩尼乌斯那种英雄的、公共的声调,转而披上亚历山大里亚式的博学,选择了一种 私密的、口语的、毫不遮掩的声音。传世的一百一十三首诗,历来分作三群:由多种格律写成、 轻捷而变幻不定的“多韵律诗”(第一至六〇首);以婚歌和珀琉斯与忒提斯的小型史诗(第六四首) 为顶点的“长诗”(第六一至六八首);以及用哀歌体对句写成、简峭而常常辛辣或猥亵的“铭体短诗” (第六九至一一六首)。本卷先行收入全部多韵律诗。

这位诗人的招牌手法,是语调的骤转。一首诗可以在数行之间,从温柔翻向猥亵,从戏谑翻向悲恸—— 而这转折本身正是要害所在。他献给恋人蕾斯比娅(一般认为即史实中的克洛狄娅)的接吻诗(第五、 第七首)的甘美,与他把政敌和情敌痛加折辱的骂詈诗(第十六、第二九、第五七首)的残忍,出自 同一只手。译笔第一要务,便是不把这道振幅抹平。卡图卢斯的骂詈往往赤裸而下流,但那是文学的 力量,加以软化便是伪造了这位诗人;因此强的字眼一律照强译出。与此同时,哀悼麻雀之死的诗 (第三首)、以及为远在异乡的兄长墓前所作诗中那种静默的哀伤,也决不加以粗化。能把两极分别 写尽,正是这位诗人的成就。

有几点请读者留意。其一,诗行的构成尽量贴合原文,好让对照版逐行呼应;译文不把拉丁格律与 尾韵勉强移入中文,而让诗自身的运行——层层递进、反复、末尾的一击——去承担音乐。其二, 专名一律采用罗马、希腊古典的标准形式音译,诸神则保留其罗马名(维纳斯、库皮多、尤皮特尔), 绝不基督教化。其三,正文中不设脚注:人物、地名、仪典、以及所涉希腊语的含意等背景,一概 交由术语表与本头注承担,以免妨碍诗的速度;原文残损处则以(此处原文残缺)标出。这里安放的 声音,隔着两千年依旧鲜活生猛——它爱,它恨,它笑,它正是那写下“我恨,且我爱”的、一个人的 声音。

这册洒落别致的新书,我该赠给谁,
方才用干燥的浮石打磨得光洁?
科尔涅利乌斯,赠给你;因为你一向
把我这些琐碎的戏笔看作有几分价值,
早在你——意大利人中独你一人——敢于
以三卷书铺陈开全部时代的那时,
学识渊博,尤皮特尔在上,又费尽辛劳!
所以请收下这册小书,无论它算什么,
无论其品质如何;愿它,守护的贞女啊,
存续超过一个世代,长久不朽。
Cui dono lepidum novum libellum
arido modo pumice expolitum?
Corneli, tibi; namque tu solebas
meas esse aliquid putare nugas,
iam tum cum ausus es unus Italorum
omne aevum tribus explicare chartis,
doctis, Iuppiter, et laboriosis!
quare habe tibi quidquid hoc libelli
qualecumque, quod, o patrona virgo,
plus uno maneat perenne saeclo.
麻雀啊,我恋人的心爱之物,
她常与你嬉戏,把你抱在怀里,
向扑上来的你伸出指尖,
逗引你狠狠地啄咬,
每当我那光艳的思慕之人
想要寻个亲昵的乐子——
(我想,那是给她自己苦痛的一点慰藉,
好让沉重的情焰暂时平息)——
但愿我能像她一样与你嬉戏,
好卸下这忧郁心灵的重负!
那对我该有多称心——正如人们所说,
那金苹果之于疾足的少女般称心,
它解开了她久系的腰带。
Passer, deliciae meae puellae,
quicum ludere, quem in sinu tenere,
cui primum digitum dare adpetenti
et acris solet incitare morsus,
cum desiderio meo nitenti
carum nescio quid libet iocari
(et solaciolum sui doloris,
credo, ut tum gravis adquiescat ardor),
tecum ludere sicut ipsa possem
et tristis animi levare curas!
Tam gratum est mihi quam ferunt puellae
pernici aureolum fuisse malum,
quod zonam solvit diu ligatam.
哀悼吧,维纳斯们库皮多们
还有一切多情善感的人们!
我恋人的麻雀死了,
麻雀,我恋人的心爱之物,
她爱它更胜过自己的双眼;
因为它甜蜜如蜜,认得自己的女主人
就像少女认得母亲一般熟稔,
它从不离开她的膝头,
只在这儿那儿蹦跳来去,
独独向着它的女主人不停啁啾。
如今它却走上那昏暗的道路,
去往那据说无人能返回的地方。
愿你们遭殃,俄耳枯斯
恶闇,你们吞没一切美好之物;
你们从我这里夺走了这样美好的麻雀。
啊,狠心的事!啊,可怜的小麻雀!
如今全因你,我恋人
哭肿的可爱的双眼都红了。
Lugete, o Veneres Cupidinesque
et quantum est hominum venustiorum!
passer mortuus est meae puellae,
passer, deliciae meae puellae,
quem plus illa oculis suis amabat;
nam mellitus erat, suamque norat
ipsa tam bene quam puella matrem,
nec sese a gremio illius movebat,
sed circumsiliens modo huc modo illuc
ad solam dominam usque pipiabat.
qui nunc it per iter tenebricosum
illuc unde negant redire quemquam.
at vobis male sit, malae tenebrae
Orci, quae omnia bella devoratis;
tam bellum mihi passerem abstulistis.
o factum male! o miselle passer!
tua nunc opera meae puellae
flendo turgiduli rubent ocelli.
你们所见的那条小艇,客人们,
它说自己曾是船只中最疾速的,
任何浮行的木舟之势,
它无不能够超越,无论是需要
以桨划飞,还是凭帆疾行。
它说,那威吓人的亚得里亚海之岸
否认不了这一点,基克拉泽斯诸岛否认不了,
声名远播的罗得岛、粗野的色雷斯、
普罗蓬提斯,凶险的黑海之湾也否认不了;
在那里,这后来的小艇从前曾是
一片长发的森林:因为在库托罗斯的山脊上
它的枝叶絮语,常常发出飒飒之声。
黑海的阿马斯特里斯、盛产黄杨的库托罗斯啊,
小艇说,这些事你们最为熟知;
它说,从最初的本源起
它便立在你的峰顶,
在你的水面上初浸它的桨叶,
自那里,穿过那么多狂暴的海峡
载着它的主人,无论是左舷还是右舷
有风相召,还是尤皮特尔让顺风
同时落上两侧的帆脚;
它说自己不曾向岸边的诸神
许下任何愿,当它从那最遥远的海
一路来到这澄澈的湖上。
但这些都已成往事:如今它在深藏的
静谧中老去,把自己奉献给你们,
孪生的卡斯托尔,和卡斯托尔的孪生兄弟。
Phasellus ille, quem videtis, hospites,
ait fuisse navium celerrimus,
neque ullius natantis impetum trabis
nequisse praeterire, sive palmulis
opus foret volare sive linteo.
et hoc negat minacis Hadriatici
negare litus insulasve Cycladas
Rhodumque nobilem horridamque Thraciam
Propontida trucemve Ponticum sinum,
ubi iste post phasellus antea fuit
comata silva: nam Cytorio in iugo
loquente saepe sibilum edidit coma.
Amastri Pontica et Cytore buxifer,
tibi haec fuisse et esse cognitissima
ait phasellus; ultima ex origine
tuo stetisse dicit in cacumine,
tuo imbuisse palmulas in aequore,
et inde tot per impotentia freta
erum tulisse, laeva sive dextera
vocaret aura, sive utrumque Iuppiter
simul secundus incidisset in pedem;
neque ulla vota litoralibus diis
sibi esse facta, cum veniret a mari
novissimo hunc ad usque limpidum lacum.
sed haec prius fuere: nunc recondita
senet quiete seque dedicat tibi,
gemelle Castor et gemelle Castoris.
让我们活着,我的蕾斯比娅,让我们相爱,
把一切过于严苛的老人们的闲话
全都看作只值一个铜子。
太阳能落下又能升起:
而我们,短暂的光一旦落下,
就得共眠于一夜永恒的长夜。
给我一千个吻,然后一百,
再一千,再第二个一百,
接着又是一千,再一百,
然后,等我们凑够许多个千,
就把它们搅乱,好叫我们自己也数不清,
也免得哪个恶人能心生妒忌,
若他知道了这吻的数目竟如此之多。
Vivamus, mea Lesbia, atque amemus,
rumoresque senum severiorum
omnes unius aestimemus assis.
soles occidere et redire possunt:
nobis, cum semel occidit brevis lux,
nox est perpetua una dormienda.
da mi basia mille, deinde centum,
dein mille altera, dein secunda centum,
deinde usque altera mille, deinde centum,
dein, cum milia multa fecerimus,
conturbabimus illa, ne sciamus,
aut ne quis malus invidere possit,
cum tantum sciat esse basiorum.
弗拉维乌斯,你的情人,你本会
向卡图卢斯说起——若她不是又俗气又不雅,
你会说的,也忍不住不说。
可你迷恋的分明是某个害着热病的
娼妓:这事你羞于承认。
因为你并非独眠空夜,你那床榻
虽默不作声,却徒然地嚷嚷出来——
它散发着花环与叙利亚香膏的气味,
两边的枕头都同样地
压皱了,还有那摇晃的床
被折腾得吱嘎作响、来回颠簸。
放荡的事,缄默丝毫无益,丝毫。
为什么?你不会把交欢累垮的腰肢摊得这样开,
除非你干了什么荒唐勾当。
所以,无论你有什么好的坏的,
都告诉我们吧:我要用洒落的诗句
把你和你的情事高唱入云。
Flavi, delicias tuas Catullo,
ni sint inlepidae atque inelegantes,
velles dicere, nec tacere posses.
verum nescio quid febriculosi
scorti diligis: hoc pudet fateri.
nam te non viduas iacere noctes
nequiquam tacitum cubile clamat
sertis ac Syrio fragrans olivo,
pulvinusque peraeque et hic et ille
attritus, tremulique quassa lecti
argutatio inambulatioque.
nam nil stupra valet, nihil, tacere.
cur? non tam latera ecfututa pandas,
ni tu quid facias ineptiarum.
quare, quidquid habes boni malique,
dic nobis: volo te ac tuos amores
ad caelum lepido vocare versu.
你问我,蕾斯比娅,你的多少个吻
才够我,才算有余。
如同利比亚的沙粒那样多的数目,
铺陈在盛产罗盘草昔兰尼
在炎热的尤皮特尔神谕所
与古老的巴图斯圣墓之间;
又如同当夜阑静默时,繁星
窥见人间偷偷的爱情那样多——
要吻你这样多的吻,
才够、才算有余于痴狂的卡图卢斯,
那数目好教好奇之人无从数尽,
也教恶毒的舌头无从施咒。
Quaeris quot mihi basiationes
tuae, Lesbia, sint satis superque.
quam magnus numerus Libyssae harenae
laserpiciferis iacet Cyrenis,
oraclum Iovis inter aestuosi
et Batti veteris sacrum sepulcrum,
aut quam sidera multa, cum tacet nox,
furtivos hominum vident amores,
tam te basia multa basiare
vesano satis et super Catullo est,
quae nec pernumerare curiosi
possint nec mala fascinare lingua.
可怜的卡图卢斯,别再犯傻了,
你眼看已经失去的,就当作丢了吧。
从前曾有明亮的太阳为你照耀,
那时你常去她——那少女——引你去的地方,
她为我所爱,无人会被爱得如此之深。
那时那里有许多欢愉的事,
你想要的,那少女也并不拒绝。
真的曾有明亮的太阳为你照耀。
如今她不再愿意了:你也一样,软弱的人,别再愿意,
别去追那逃开的,也别活得可怜巴巴,
要以坚定的心忍受下去,硬起心肠。
别了,少女!卡图卢斯如今硬起心肠了,
他不会再求你,不会违你的意去恳求:
可你会痛苦,当没有人再来恳求你。
狠心的女人,你活该!你还剩下怎样的日子!
如今谁会来找你?谁还觉得你美?
如今你会爱谁?人家会说你是谁的?
你会吻谁?你会咬谁的唇?
但你,卡图卢斯,下定决心,硬起心肠。
Miser Catulle, desinas ineptire,
et quod vides perisse perditum ducas.
fulsere quondam candidi tibi soles,
cum ventitabas quo puella ducebat
amata nobis quantum amabitur nulla.
ibi illa multa tum iocosa fiebant,
quae tu volebas nec puella nolebat.
fulsere vere candidi tibi soles.
nunc iam illa non vult: tu quoque, impotens, noli,
nec quae fugit sectare, nec miser vive,
sed obstinata mente perfer, obdura.
vale, puella! iam Catullus obdurat,
nec te requiret nec rogabit invitam:
at tu dolebis, cum rogaberis nulla.
scelesta, vae te! quae tibi manet vita!
quis nunc te adibit? cui videberis bella?
quem nunc amabis? cuius esse diceris?
quem basiabis? cui labella mordebis?
at tu, Catulle, destinatus obdura.
韦拉尼乌斯,在我所有的朋友中
你于我胜过三十万人,
你可回到家中你的家神身边,
回到齐心的兄弟和年迈的母亲身边了?
你回来了!啊,多幸福的消息!
我要见你平安无恙,听你讲述
伊比利亚的地方、事迹、民族,
一如你的习惯,我要搂住你的脖颈,
亲吻你可爱的嘴和双眼。
啊,一切幸福的人中间,
有谁比我更欢欣、更幸福?
Verani, omnibus e meis amicis
antistans mihi milibus trecentis,
venistine domum ad tuos penates
fratresque unanimos anumque matrem?
venisti! o mihi nuntii beati!
visam te incolumem audiamque Hiberum
narrantem loca, facta, nationes,
ut mos est tuus, applicansque collum
iucundum os oculosque saviabor.
o, quantum est hominum beatiorum,
quid me laetius est beatiusve?
我的朋友瓦鲁斯,见我在广场闲着,
便把我带去看他的情人,
一个小娼妓,当时我乍一看去,
倒也不算不俏皮、不算不动人。
我们一到那里,就随口
聊起种种话题,其中说到
比提尼亚如今怎样,情形如何,
我在那里可捞到了什么银钱。
我照实回答:无论对总督本人、
对属僚、还是随从,都没有什么油水,
没人能带着更肥的脑袋回来,
何况那总督是个操人嘴的东西,
根本不把随从当作一根毫毛。
可他们还是说,你总归置办了
据说是那地方的特产吧——
抬轿的人手。我呢,为了让自己
在那少女面前显得阔气些,
便说,我倒也没那么倒霉,
纵然抽到了个糟糕的行省,
弄不到八个笔直的壮汉。
其实我这儿那儿一个都没有,
连个能把破旧卧榻的断腿
扛在肩上的人都没有。
这时她,正合一个不知羞的女子的做派,
说:卡图卢斯,我求你,把那些人
借我用一小会儿吧:我想被抬去
塞拉皮斯神庙。等等,我对那少女说,
我方才说我有的那些人——
我一时糊涂说错了:是我的伙伴
盖乌斯·钦纳的;是他置办的。
不过,是他的还是我的,与我何干?
我用起来就跟自己置办的一样方便。
可你这女人活得又蠢又讨厌,
在你面前竟连一点随口都不许。
Varus me meus ad suos amores
visum duxerat e foro otiosum,
scortillum, ut mihi tunc repente visum est,
non sane inlepidum neque invenustum.
huc ut venimus, incidere nobis
sermones varii, in quibus, quid esset
iam Bithynia, quo modo se haberet,
ecquonam mihi profuisset aere.
respondi id quod erat, nihil neque ipsis
nec praetoribus esse nec cohorti,
cur quisquam caput unctius referret,
praesertim quibus esset irrumator
praetor nec faceret pili cohortem.
at certe tamen, inquiunt, quod illic
natum dicitur esse comparasti,
ad lecticam homines. ego, ut puellae
unum me facerem beatiorem,
non, inquam, mihi tam fuit maligne,
ut, provincia quod mala incidisset,
non possem octo homines parare rectos.
at mi nullus erat neque hic neque illic
fractum qui veteris pedem grabati
in collo sibi conlocare posset.
hic illa, ut decuit cinaediorem,
quaeso, inquit, mihi, mi Catulle, paulum
istos commoda: nam volo ad Sarapim
deferri. Mane, inquii puellae,
istud quod modo dixeram, me habere,
fugit me ratio: meus sodalis
Cinna est Gaius; is sibi paravit.
verum, utrum illius an mei, quid ad me?
utor tam bene quam mihi pararim.
sed tu insulsa male et molesta vivis,
per quam non licet esse neglegentem.
富里乌斯奥雷利乌斯,卡图卢斯的同伴,
无论他将深入最遥远的印度
那里海岸被东方远远回响的
波涛拍打,
无论他去往许尔卡尼亚人或柔弱的阿拉伯人
还是萨迦人、带箭的帕提亚人那里,
无论去往七道分流的尼罗河
染色的海面,
还是将跨越高峻的阿尔卑斯
去瞻仰伟大恺撒的丰碑——
高卢的莱茵河、那可怖的水面,
和最边远的不列颠人——
所有这些,凡天神的意志所带来的,
你们都准备好一同去尝试,
那就替我向我的姑娘捎去
寥寥几句不客气的话。
让她跟她的姘夫们活着、快活去吧,
她一把搂住三百个人,
一个也不真心爱,只是一次次
撑破他们每一个人的胯;
也别再像从前那样指望我的爱了,
那爱因她的过错倒下,就像草场
最边上的一朵花,被经过的
犁头一碰便折。
Furi et Aureli, comites Catulli,
sive in extremos penetrabit Indos,
litus ut longe resonante Eoa
tunditur unda,
sive in Hyrcanos Arabasve molles,
seu Sacas sagittiferosve Parthos,
sive quae septemgeminus colorat
aequora Nilus,
sive trans altas gradietur Alpes
Caesaris visens monimenta magni,
Gallicum Rhenum, horribile aequor, ulti-
mosque Britannos,
omnia haec, quaecumque feret voluntas
caelitum, temptare simul parati,
pauca nuntiate meae puellae
non bona dicta.
cum suis vivat valeatque moechis,
quos simul complexa tenet trecentos,
nullum amans vere, sed identidem omnium
ilia rumpens;
nec meum respectet, ut ante, amorem,
qui illius culpa cecidit velut prati
ultimi flos, praetereunte postquam
tactus aratro est.
阿西尼乌斯·马鲁奇努斯,你那左手
在戏谑和酒宴间使得可不漂亮:
你偷走粗心人的手帕。
你以为这很俏皮?你想错了,蠢货!
这事无论怎么说都下作又不雅。
你不信我?那就信波利奥吧,
你的兄弟,他情愿花一塔兰同
去赎回你的偷窃;他可是个
满口机智与谐趣的少年。
所以你要么等着三百行十一音节的诗,
要么把手帕还我,
它打动我的不是价值,
而是它是我伙伴留下的纪念。
因为法布卢斯韦拉尼乌斯
伊比利亚给我寄来萨埃塔巴的手帕
作为礼物:我必得珍爱它们,
一如珍爱我的小韦拉尼乌斯和法布卢斯。
Marrucine Asini, manu sinistra
non belle uteris in ioco atque vino:
tollis lintea neglegentiorum.
hoc salsum esse putas? fugit te, inepte!
quamvis sordida res et invenusta est
non credis mihi?crede Pollioni
fratri, qui tua furta vel talento
mutari velit; est enim leporum
disertus puer ac facetiarum.
quare aut hendecasyllabos trecentos
exspecta, aut mihi linteum remitte,
quod me non movet aestimatione,
verum est mnemosynum mei sodalis.
nam sudaria Saetaba ex Hiberis
miserunt mihi muneri Fabullus
et Veranius: haec amem necesse est
et Veraniolum meum et Fabullum.
你会在我这里吃得很好,我的法布卢斯
过几天,若诸神眷顾你,
只要你自带来一顿丰盛的
大餐,还少不了一位皎洁的姑娘、
美酒、机智、和满座的欢笑。
我说,你若带来这些,我可爱的朋友,
就会吃得很好;因为你的卡图卢斯
钱袋里装满的只是蛛网。
但作为回报,你将收到纯粹的爱意,
或是比爱意更甘美、更雅致之物:
因为我要给你一种香膏,那是维纳斯们
库皮多们赠给我姑娘的,
你一嗅到它,就会祈求诸神
把你整个人,法布卢斯,都变成一只鼻子。
Cenabis bene, mi Fabulle, apud me
paucis, si tibi di favent, diebus,
si tecum attuleris bonam atque magnam
cenam, non sine candida puella
et vino et sale et omnibus cachinnis.
haec si, inquam, attuleris, venuste noster
cenabis bene; nam tui Catulli
plenus sacculus est aranearum.
sed contra accipies meros amores
seu quid suavius elegantiusve est:
nam unguentum dabo, quod meae puellae
donarunt Veneres Cupidinesque,
quod tu cum olfacies, deos rogabis
totum ut te faciant, Fabulle, nasum.
若不是我爱你胜过我的双眼,
最可亲的卡尔沃斯,为了这份礼物
我准会用瓦提尼乌斯式的恨来恨你:
我究竟做了什么、说了什么,
你竟用这么多烂诗人来害我?
愿诸神多多降祸给那位主顾,
是他把这么一堆不敬神的东西寄给你。
若果真如我所疑,这份又新又奇的
礼物是文法教师苏拉送你的,
那我倒不觉糟糕,反倒欢喜幸福,
因为你的辛劳没有白费。
伟大的诸神啊,这可怕又“神圣”的小书,
你分明是把它寄给你的卡图卢斯,
好让我在农神节那天——一年中最好的日子——
当场就此断气!
不,不,你休想就这样脱身,骗子:
因为天一亮,我就要奔去书商的
书箱,把凯西乌斯阿奎努斯
苏斐努斯,把一切毒物都搜罗来,
用这些酷刑来回敬你。
至于你们,暂且滚吧,去吧,
回到你们迈着倒霉脚步来的地方去,
这时代的祸害,最蹩脚的诗人们。
Ni te plus oculis meis amarem,
iucundissime Calve, munere isto
odissem te odio Vatiniano:
nam quid feci ego quidve sum locutus,
cur me tot male perderes poetis?
isti di mala multa dent clienti
qui tantum tibi misit impiorum.
quod si, ut suspicor, hoc novum ac repertum
munus dat tibi Sulla litterator,
non est mi male, sed bene ac beate,
quod non dispereunt tui labores.
di magni, horribilem et sacrum libellum,
quem tu scilicet ad tuum Catullum
misti, continuo ut die periret,
Saturnalibus, optimo dierum!
non, non hoc tibi, false, sic abibit:
nam, si luxerit, ad librariorum
curram scrinia, Caesios, Aquinos,
Suffenum, omnia colligam venena,
ac te his suppliciis remunerabor.
vos hinc interea valete, abite
illuc unde malum pedem attulistis,
saecli incommoda, pessimi poetae.
倘若你们中有谁碰巧成了
我这些荒唐之作的读者,
不惮把你们的手伸向我,
Si qui forte mearum ineptiarum
lectores eritis manusque vestras
non horrebitis admovere nobis,
我把我自己和我所爱的托付给你,
奥雷利乌斯。我求你一件知羞的事:
倘若你心中曾渴望过什么
纯洁无瑕、想要守其完好的东西,
就请你贞洁地替我守护这少年,
我不是说防着众人:我丝毫不惧
那些在街上这儿那儿
忙着各自事务、匆匆而过的人;
我怕的是你,和你那话儿,
它对好坏少年都是个祸害。
你尽可以随处、随意地摆弄它,
爱怎样就怎样,只要在门外有它的去处:
唯独这一个,我要——我想,这是知羞地——除外。
可若是邪念与疯狂的怒火
把你逼进这样的罪过,恶徒,
竟设下圈套来侵犯我的心头之爱,
那时你就惨了,命途多舛,
你会被拽住双脚,敞开的后门里
钻进萝卜和鲻鱼,把你穿过。
Commendo tibi me ac meos amores,
Aureli. Veniam peto pudentem,
ut, si quicquam animo tuo cupisti
quod castum expeteres et integellum,
conserves puerum mihi pudice,
non dico a populo: nihil veremur
istos qui in platea modo huc modo illuc
in re praetereunt sua occupati;
verum a te metuo tuoque pene
infesto pueris bonis malisque.
quem tu qua libet, ut libet moveto
quantum vis, ubi erit foris paratum:
hunc unum excipio, ut puto, pudenter.
quod si te mala mens furorque vecors
in tantam impulerit, sceleste, culpam,
ut nostrum insidiis caput lacessas,
ah tum te miserum malique fati,
quem attractis pedibus patente porta
percurrent raphanique mugilesque.
我要肏你们的屁股,也要肏你们的嘴,
你这被人骑的奥雷利乌斯,你这烂货富里乌斯
你们竟凭我的小诗断定我,
说它们绵软,我便不够正经。
其实虔诚的诗人自己该守贞洁才是,
他的小诗却全无必要,
它们唯有到这地步才有咸味和风趣:
若它们绵软而不太正经,
若它们能撩起欲火——
我不是说撩起男孩,而是撩起那些毛乎乎的、
再也挺不动僵硬腰身的老家伙。
你们只因读到许多个千的吻,
就以为我算不得男子汉?
我要肏你们的屁股,也要肏你们的嘴。
Pedicabo ego vos et irrumabo,
Aureli pathice et cinaede Furi,
qui me ex versiculis meis putastis,
quod sunt molliculi, parum pudicum.
nam castum esse decet pium poetam
ipsum, versiculos nihil necesse est,
qui tum denique habent salem ac leporem,
si sunt molliculi ac parum pudici
et quod pruriat incitare possunt,
non dico pueris, sed his pilosis,
qui duros nequeunt movere lumbos.
vos quod milia multa basiorum
legistis, male me marem putatis?
pedicabo ego vos et irrumabo.
科洛尼亚啊,你渴望在你那长桥上作乐,
准备好在上头蹦跳,却又担心那桥的
腿脚不济——它立在拼接的旧木桩上——
怕它仰面翻倒,栽进空洞的沼泽里;
但愿依你的心意为你造一座好桥,
就连萨利苏布西利的祭典也能在上头举行——
只求你把这最大的乐子赐给我,科洛尼亚。
我要我一个同乡从你的桥上
头脚倒栽着栽进烂泥里,
就栽在那整片湖沼、那发臭的泥潭中
最乌黑、最深的漩涡处。
这人蠢透了,还不及一个两岁的娃娃
在父亲颤巍巍的臂弯里熟睡时懂事:
明明娶了个正当青春鲜花的姑娘为妻——
那姑娘比嫩弱的小山羊还娇柔,
本该看守得比最黑的葡萄还要仔细——
他却任她随意玩乐,一根毫毛也不在乎,
自己那一头也不肯动一动,只像一棵桤木
利古里亚的斧头砍断了脚,倒在沟里,
仿佛世上哪里都不存在她一般,毫无知觉。
这样一个我的蠢材,什么也看不见,什么也听不见,
连他自己是谁、究竟在不在,也一概不知。
如今我要把他从你的桥上头朝下抛去,
看能否骤然唤醒这愚钝的昏沉,
把他那萎靡的心魂丢在这浓稠的烂泥里,
就像母骡把它的铁蹄铁掌丢在黏人的漩涡里。
O Colonia, quae cupis ponte ludere longo,
et salire paratum habes, sed vereris inepta
crura ponticuli assulis stantis in redivivis,
ne supinus eat cavaque in palude recumbat,
sic tibi bonus ex tua pons libidine fiat,
in quo vel Salisubsili sacra suscipiantur,
munus hoc mihi maximi da, Colonia, risus.
quendam municipem meum de tuo volo ponte
ire praecipitem in lutum per caputque pedesque,
verum totius ut lacus putidaeque paludis
lividissima maximeque est profunda vorago.
insulsissimus est homo, nec sapit pueri instar
bimuli tremula patris dormientis in ulna:
cui cum sit viridissimo nupta flore puella
(et puella tenellulo delicatior haedo,
adservanda nigerrimis diligentius uvis),
ludere hanc sinit ut libet, nec pili facit uni,
nec se sublevat ex sua parte, sed velut alnus
in fossa Liguri iacet suppernata securi,
tantundem omnia sentiens quam si nulla sit usquam
talis iste meus stupor nil videt, nihil audit,
ipse qui sit, utrum sit an non sit, id quoque nescit.
nunc eum volo de tuo ponte mittere pronum,
si pote stolidum repente excitare veternum
et supinum animum in gravi derelinquere caeno,
ferream ut soleam tenaci in voragine mula.
奥雷利乌斯,饥饿之父——
不止眼下这些饥饿,还有过去有过的、
现今有的、日后别的岁月里将有的一切饥饿——
你竟想肏我心爱之人的屁股。
而且并不遮掩:你与他相伴,一同戏谑,
紧贴他身侧,无所不试。
枉费心机:你给我设圈套,
我却要抢先操你的嘴。
若你是吃饱了才这么干,我倒不作声:
可如今我恼的正是——这孩子
唉,会因你而学会挨饿受渴。
所以趁你还能知羞地收手,就收手吧,
免得你落得个被操了嘴才罢休。
Aureli, pater esuritionum,
non harum modo, sed quot aut fuerunt
aut sunt aut aliis erunt in annis,
pedicare cupis meos amores.
nec clam: nam simul es, iocaris una,
haerens ad latus omnia experiris.
frustra: nam insidias mihi instruentem
tangam te prior irrumatione.
atque id si faceres satur, tacerem:
nunc ipsum id doleo, quod esurire,
ah me me, puer et sitire discet.
quare desine, dum licet pudico,
ne finem facias, sed irrumatus.
瓦鲁斯,那个苏斐努斯,你很熟悉的,
是个动人、健谈又不失风雅的人,
可他偏偏写出多得出奇的诗。
我想他大概誊抄了上万行,甚或更多,
而且不像通常那样写在再生的
旧羊皮纸上:他用的是皇家纸、崭新的书卷、
新的书轴、皮带、朱红的封皮,
一切都用铅线划好,用浮石磨平。
可你一读这些,那漂亮又风雅的
苏斐努斯,就又活脱脱像个挤羊奶的乡巴佬
或掘地的粗人:反差竟如此之大。
我们该怎么看待这事?方才还像个诙谐的雅士,
或者比这更机灵的人,
一碰上作诗,就比土气的乡野还要土气,
而且这人从没有哪一刻
像写诗时那样自得其乐:
他那样欣喜于自己,那样自我赞叹。
说来也是,我们人人都这样受骗,没有谁
不能让你在某件事上看出个苏斐努斯来。
各人都分到了自己的一份谬误,
只是我们看不见背在自己背上的那只袋子。
Suffenus iste, Vare, quem probe nosti,
homo est venustus et dicax et urbanus,
idemque longe plurimos facit versus.
puto esse ego illi milia aut decem aut plura
perscripta, nec sic, ut fit, in palimpsesto
relata: chartae regiae, novi libri,
novi umbilici, lora, rubra membrana,
derecta plumbo et pumice omnia aequata.
haec cum legas tu, bellus ille et urbanus
Suffenus unus caprimulgus aut fossor
rursus videtur: tantum abhorret ac mutat.
hoc quid putemus esse? Qui modo scurra
aut si quid hac re tritius videbatur,
idem infaceto est infacetior rure
simul poemata attigit, neque idem unquam
aeque est beatus ac poema cum scribit:
tam gaudet in se tamque se ipse miratur.
nimirum idem omnes fallimur, neque est quisquam
quem non in aliqua re videre Suffenum
possis. Suus cuique attributus est error,
sed non videmus manticae quod in tergo est.
富里乌斯,你既没有奴隶也没有钱箱,
没有臭虫,没有蜘蛛,也没有炉火,
可你有一个父亲和一个继母,
他俩的牙口连燧石都能嚼碎;
你和你父亲、和你父亲那木头似的老伴
日子过得美滋滋。
也不奇怪:你们个个身体康健,
消化好极了,什么都不怕——
不怕失火,不怕房子塌,
不怕歹毒的偷窃,不怕下毒的诡计,
也不怕别的什么飞来横祸。
再说你们的身子比犄角还干,
或者比任何更干枯之物还干,
被太阳、寒冷和饥饿烤晒得如此。
你怎会不过得美满幸福呢?
你没有汗,没有口水,
没有鼻涕,也没有讨厌的鼻黏液。
在这份洁净上再添一样更洁净的:
你的屁眼比盐瓶还干净,
你一整年拉不上十回屎,
而且那屎硬得像蚕豆和小石子,
你就算用手去揉去搓,
也休想弄脏一根指头。
这些好处如此美满,富里乌斯,
你别嫌弃,也别看轻,
你惯常乞求的那一百个塞斯特斯,
就此打住吧:你已经够有福了。
Furi, cui neque servus est neque arca
nec cimex neque araneus neque ignis,
verum est et pater et noverca, quorum
dentes vel silicem comesse possunt,
est pulchre tibi cum tuo parente
et cum coniuge lignea parentis.
nec mirum: bene nam valetis omnes,
pulchre concoquitis, nihil timetis,
non incendia, non graves ruinas,
non furta impia, non dolos veneni,
non casus alios periculorum.
atqui corpora sicciora cornu
aut si quid magis aridum est habetis
sole et frigore et esuritione.
quare non tibi sit bene ac beate?
a te sudor abest, abest saliva,
mucusque et mala pituita nasi.
hanc ad munditiem adde mundiorem,
quod culus tibi purior salillo est,
nec toto decies cacas in anno;
atque id durius est faba et lapillis,
quod tu si manibus teras fricesque,
non unquam digitum inquinare possis.
haec tu commoda tam beata, Furi,
noli spernere nec putare parvi,
et sestertia quae soles precari
centum desine: nam satis beatu’s.
尤文提乌斯家的一朵小花啊,
不止如今这一辈,还有过去有过的、
日后别的岁月里将有的一切人中的一朵,
我宁愿你把弥达斯的财富送给
那个既没奴隶也没钱箱的家伙,
也不愿你听任自己被他那样爱着。
怎么?他不是个漂亮人物吗?你会说。是的:
可这漂亮人物既没奴隶也没钱箱。
这话你尽可以随意搁下、看轻:
他到底还是既没奴隶也没钱箱。
O qui flosculus es Iuventiorum,
non horum modo, sed quot aut fuerunt
aut posthac aliis erunt in annis,
mallem divitias Midae dedisses
isti cui neque servus est neque arca,
quam sic te sineres ab illo amari.
quid? Non est homo bellus? inquies. est:
sed bello huic neque servus est neque arca.
hoc tu quam libet abice elevaque:
nec servum tamen ille habet neque arcam.
你这烂货塔卢斯,比兔毛还柔软,
比鹅的绒髓、比耳垂最下端还柔,
比老人萎靡的那话儿、比结满蛛网的霉腐还柔,
可同一个塔卢斯,又比狂暴的风暴还贪婪,
当那……女子(此处原文残缺)向打着呵欠的人显现之时,
把我的斗篷还给我,那是你抢去的,
还有萨埃塔巴的手帕和廷尼亚的绣纹布,
你这蠢货,你竟公然摆弄它们,仿佛是祖传之物。
如今快把它们从你的爪子上撕下来还回来,
免得烧红的鞭子丑陋地
在你毛茸茸的软腰和娇嫩的小手上
划满字迹,
教你反常地翻腾不安,就像一只小船
在狂风肆虐的大海上被逮个正着。
Cinaede Thalle, mollior cuniculi capillo
vel anseris medullula vel imula auricilla
vel pene languido senis situque araneoso,
idemque Thalle turbida rapacior procella,
cum † diva mulier aries ostendit oscitantes,
remitte pallium mihi meum quod involasti
sudariumque Saetabum catagraphosque Thynos,
inepte, quae palam soles habere tanquam avita.
quae nunc tuis ab unguibus reglutina et remitte,
ne laneum latusculum manusque mollicellas
inusta turpiter tibi flagella conscribillent,
et insolenter aestues velut minuta magno
deprensa navis in mari vesaniente vento.
富里乌斯,你们那小别墅并非朝着
南风,也不朝着西风
不朝着凶暴的北风东风
而是朝着一万五千二百。
啊,好一阵可怕又要命的风!
Furi, villula vestra non ad Austri
flatus opposita est neque ad Favoni
nec saevi Boreae aut Apeliotae,
verum ad milia quindecim et ducentos.
o ventum horribilem atque pestilentem!
斟酒的少年,陈年法勒努斯的侍者,
给我倒上更烈的杯盏,
一如司席波斯图米娅的法令所命——
她比醉醺醺的葡萄还醉。
至于你们,清水啊,走开,随便去哪儿,
你们是酒的祸害,搬到那些
一本正经的人那里去吧:这里只要纯的巴克斯之酿。
Minister vetuli puer Falerni
inger mi calices amariores,
ut lex Postumiae iubet magistrae,
ebrioso acino ebriosioris.
at vos quo libet hinc abite, lymphae,
vini pernicies, et ad severos
migrate: hic merus est Thyonianus.
皮索的随从们,空瘪的一队,
带着轻便合手的小行囊,
最好的韦拉尼乌斯,还有你我的法布卢斯
你们近况如何?跟着那个
废物,冻馁受够了吗?
账簿上可有一星半点进项
入账?就像我,跟着我的总督,
把付出记作了“进项”。
门米乌斯啊,你把我仰面按倒,
不慌不忙,用你那整根粗木,好一顿操了我的嘴。
可就我所见,你们的遭遇
也一般无二:因为你们也被同样不小的
那话儿塞满了。去结交显贵的朋友吧。
愿神灵男男女女多多降祸给你们,
你们这罗慕路斯雷穆斯的耻辱。
Pisonis comites, cohors inanis
aptis sarcinulis et expeditis,
Verani optime tuque mi Fabulle,
quid rerum geritis? Satisne cum isto
vappa frigoraque et famem tulistis?
ecquidnam in tabulis patet lucelli
expensum, ut mihi, qui meum secutus
praetorem refero datum lucello,
o Memmi, bene me ac diu supinum
tota ista trabe lentus irrumasti.
sed, quantum video, pari fuistis
casu: nam nihilo minore verpa
farti estis. pete nobiles amicos.
at vobis mala multa di deaeque
dent, opprobria Romuli Remique.
谁能眼看这事,谁能忍受这事——
除非是个无耻、贪婪的赌棍——
眼看玛穆拉占了长发高卢
和最边远的不列颠从前所有的一切?
你这烂货罗慕路斯,你要看着、忍着这事吗?
如今他趾高气扬、挥霍无度,
将要遍历每一张床榻,
像只白鸽,或像阿多尼斯
你这烂货罗慕路斯,你要看着、忍着这事吗?
你就是个无耻、贪婪的赌棍。
难道就为了这个,举世无双的统帅,
你才去了那西方最边远的海岛,
好让你们那根操烂了的鸡巴
吞掉两千万,或者三千万?
这败家的“慷慨”不是别的是什么?
他还嫖得不够、挥霍得不够吗?
先是祖传的家产被撕碎;
其次是本都的战利品;再次是
伊比利亚的,那产金的塔古斯河知道。
如今高卢和不列颠都为他发抖。
你们为何还袒护这祸害?他除了
吞噬肥厚的家业,还能干什么?
难道就为了这个,城里最富有的
岳父女婿啊,你们把一切都毁光了?
Quis hoc potest videre, quis potest pati,
nisi impudicus et vorax et aleo,
Mamurram habere quod comata Gallia
habebat ante et ultima Britannia?
Cinaede Romule, haec videbis et feres?
et ille nunc superbus et superfluens
perambulabit omnium cubilia
ut albulus columbus aut Adoneus?
cinaede Romule, haec videbis et feres?
es impudicus et vorax et aleo.
eone nomine, imperator unice,
fuisti in ultima occidentis insula,
ut ista vestra diffututa mentula
ducenties comesset aut trecenties?
quid est alid sinistra liberalitas?
parum expatravit an parum elluatus est?
paterna prima lancinata sunt bona;
secunda praeda Pontica; inde tertia
Hibera, quam scit amnis aurifer Tagus.
nunc Galliae timetur et Britanniae.
quid hunc malum fovetis? aut quid hic potest
nisi uncta devorare patrimonia?
eone nomine † urbis opulentissime
socer generque, perdidistis omnia?
阿尔费努斯,忘恩负义,对齐心的伙伴背信弃义,
如今你竟不再怜惜你甜蜜的小友了吗,狠心人?
如今你毫不犹豫地出卖我、欺骗我了吗,负心人?
背信之人的不义行径,天上诸神并不喜悦;
你却不当回事,把落难的我抛弃在苦厄里。
唉,告诉我,人该怎么办,又该信赖谁?
分明是你叫我交出心魂,不义的人,
把我引进爱里,仿佛于我一切都安稳无虞。
如今你却抽身而退,任凭你说过的一切话、做过的一切事
都被风、被空中的云雾白白卷走。
纵然你忘了,诸神却记得,信义女神记得,
她终会叫你日后为自己的所作所为追悔。
Alfene immemor atque unanimis false sodalibus,
iam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi?
iam me prodere, iam non dubitas fallere, perfide?
nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent;
quae tu neglegis, ac me miserum deseris in malis.
eheu, quid faciant, dic, homines, cuive habeant fidem?
certe tute iubebas animam tradere, inique, me
inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent.
idem nunc retrahis te ac tua dicta omnia factaque
ventos irrita ferre ac nebulas aerias sinis.
si tu oblitus es, at di meminerunt, meminit Fides,
quae te ut paeniteat postmodo facti faciet tui.
西尔米奥,半岛与海岛的
明眸啊——无论哪一位涅普图努斯
在清澈的湖沼与浩瀚的海中托举的一切之中——
我多么欣然、多么欢喜地重见你,
简直难以自信:我竟离开了廷尼亚
比提尼亚的平原,安然见到了你!
啊,还有什么比卸下忧虑更幸福,
当心灵放下重负,我们因异乡的
劳顿而疲惫,回到自己的家宅,
在朝思暮想的床上安歇?
唯有这一件,抵得上那么多的辛劳。
你好啊,妩媚的西尔米奥,为你的主人欢欣吧;
欢欣吧,你们,吕底亚湖水的涟漪;
笑吧,家中所有的欢笑,尽情地笑。
Paene insularum, Sirmio, insularumque
ocelle, quascumque in liquentibus stagnis
marique vasto fert uterque Neptunus,
quam te libenter quamque laetus inviso,
vix mi ipse credens Thyniam atque Bithynos
liquisse campos et videre te in tuto!
o quid solutis est beatius curis,
cum mens onus reponit, ac peregrino
labore fessi venimus larem ad nostrum
desideratoque adquiescimus lecto?
hoc est quod unum est pro laboribus tantis.
salve, o venusta Sirmio, atque ero gaude;
gaudete vosque, o Lydiae lacus undae;
ridete, quidquid est domi cachinnorum.
求你了,我甜蜜的伊普西提拉
我的心爱,我的娇俏,
唤我到你那里去午睡吧。
你若准了,就再帮个忙:
别让谁把门闩上,
你也别一时兴起跑出门去;
只管待在家里,为我们备下
一连九次的交欢。
不过你若真要办,就即刻吩咐:
因为我吃饱了正仰面躺着,
把内衣和外袍都顶出个大包来。
Amabo, mea dulcis Ipsithilla,
meae deliciae, mei lepores,
iube ad te veniam meridiatum.
et si iusseris illud, adiuvato,
ne quis liminis obseret tabellam,
neu tibi libeat foras abire;
sed domi maneas paresque nobis
novem continuas fututiones.
verum, si quid ages, statim iubeto:
nam pransus iaceo et satur supinus
pertundo tunicamque palliumque.
澡堂窃贼里的头号高手,
维本尼乌斯老爹,还有你这烂货儿子——
(论右手更肮脏的是老子,
论屁眼更贪馋的是儿子)——
你们何不滚去流放、滚去那恶土,
既然老子的偷窃勾当
已经众所周知,而你这儿子的毛屁股,
一个铜子也卖不出去了?
O furum optime balneariorum
Vibenni pater, et cinaede fili,
(nam dextra pater inquinatiore,
culo filius est voraciore)
cur non exsilium malasque in oras
itis, quandoquidem patris rapinae
notae sunt populo, et natis pilosas,
fili, non potes asse venditare?
我们在狄安娜的护佑之下,
洁净的少女和少年;
洁净的少年和少女啊,
让我们歌唱狄安娜。
拉托尼娅啊,至高的
尤皮特尔的伟大后裔,
你的母亲在得洛斯
橄榄树旁将你产下,
好使你成为群山、
青翠森林、
幽深林薮
与淙淙河流的女主人;
你被称作卢奇娜,
临产的痛苦中被唤作尤诺;
你是威能的特里维娅,凭那借来的
光辉又被称作月神卢娜。
女神啊,你以每月的运行
量度着一年的路程,
你把农人的农舍
用丰美的收成填满。
无论你乐意以哪个名号
受人尊崇,愿你都圣洁如常,
像自古以来那样,以你的善佑
护持罗慕路斯的族裔。
Dianae sumus in fide
puellae et pueri integri;
Dianam pueri integri
puellaeque canamus.
O Latonia, maximi
magna progenies Iovis,
quam mater prope Deliam
deposivit olivam,
montium domina ut fores
silvarumque virentium
saltuumque reconditorum
amniumque sonantum;
tu Lucina dolentibus
Iuno dicta puerperis,
tu potens Trivia et notho es
dicta lumine Luna.
tu cursu, dea, menstruo
metiens iter annuum
rustica agricolae bonis
tecta frugibus exples.
sis quocumque tibi placet
sancta nomine, Romulique,
antique ut solita es, bona
sospites ope gentem.
柔情的诗人,我的伙伴凯奇利乌斯
纸莎草啊,我要你替我传话,
叫他来韦罗纳,离开新科姆
城墙和拉里乌斯湖的岸边:
因为我想让他听听
他一位朋友——也是我朋友——的一些想法。
所以他若明智,就该把路一口吞下,
纵然有位皎洁的姑娘千百次
在他动身时唤他回头,双手
搂住他的脖颈,求他再留一留——
若我听到的是真,那姑娘如今
正为他害着无法自持的相思:
自从她读了他起了个头的
丁底蒙的女主人》,可怜的姑娘啊,
情火便一直啃噬着她心底的骨髓。
我原谅你,比萨福的缪斯
还有学问的姑娘:因为凯奇利乌斯
起头的《大母神》确实动人。
Poetae tenero, meo sodali
velim Caecilio, papyre, dicas,
Veronam veniat, Novi relinquens
Comi moenia Lariumque litus:
nam quasdam volo cogitationes
amici accipiat sui meique.
quare, si sapiet, viam vorabit,
quamvis candida milies puella
euntem revocet manusque collo
ambas iniciens roget morari,
quae nunc, si mihi vera nuntiantur,
illum deperit impotente amore:
nam quo tempore legit incohatam
Dindymi dominam, ex eo misellae
ignes interiorem edunt medullam.
ignosco tibi, Sapphica puella
Musa doctior: est enim venuste
Magna Caecilio incohata Mater.
沃卢西乌斯的《编年史》,拉了屎的纸啊,
替我的姑娘还一个愿吧:
因为她向神圣的维纳斯库皮多起誓,
若我回到她身边,
不再挥舞那凶狠的抑扬格短诗,
她就要把最蹩脚诗人的
最精选之作献给那跛足之神
用不祥的木柴付之一炬。
这可恶的姑娘自知
是在向诸神戏谑而俏皮地许愿。
如今,蔚蓝大海所生的女神啊,
你守护着神圣的伊达利翁、敞露的乌里伊
还有安科纳、多苇的克尼多斯
阿玛图斯戈尔基
以及亚得里亚海的客栈都拉基乌姆——
请把这愿看作已受、已偿,
只要它不算俗气、不算不雅。
至于你们,暂且去投火吧,
满纸乡野气与无趣的
沃卢西乌斯的《编年史》,拉了屎的纸。
Annales Volusi, cacata charta,
votum solvite pro mea puella:
nam sanctae Veneri Cupidinique
vovit, si sibi restitutus essem
desissemque truces vibrare iambos,
electissima pessimi poetae
scripta tardipedi deo daturam
infelicibus ustilanda lignis.
et hoc pessima se puella vidit
iocose lepide vovere divis.
nunc, o caeruleo creata ponto,
quae sanctum Idalium Uriosque apertos,
quaeque Ancona Cnidumque harundinosam
colis, quaeque Amathunta, quaeque Golgos,
quaeque Durrachium Hadriae tabernam,
acceptum face redditumque votum,
si non inlepidum neque invenustum est.
at vos interea venite in ignem,
pleni ruris et inficetiarum
Annales Volusi, cacata charta.
淫荡的酒馆,还有你们这些酒友,
戴毡帽的兄弟像起数第九根柱子那边的——
你们以为只有你们才有鸡巴,
只有你们才可以把一切姑娘
统统操遍,把旁人都当作公山羊?
还是因为你们成排地呆坐着,
一百个或两百个蠢货,就以为我不敢
把你们这两百个坐客一个个操了嘴?
那你们就想想吧:我要在整个酒馆的
门脸上,给你们画满一根根屌。
因为我的姑娘,她从我怀里逃走了,
她被我爱得无人会被爱得那样深,
我曾为她打过一场场大仗,
如今她竟坐在了那里。你们这些体面又有福的人
统统爱她,而且——真是岂有此理——
连一切下贱的、街头的姘夫也统统爱她;
尤其是你,长发之辈中独一份的,
兔窟遍地的凯尔特伊比利亚之子,
埃格纳提乌斯,那浓密的胡子让你显得体面,
还有那用伊比利亚尿液擦亮的牙。
Salax taberna vosque contubernales,
a pilleatis nona fratribus pila,
solis putatis esse mentulas vobis,
solis licere quidquid est puellarum
confutuere et putare ceteros hircos?
an, continenter quod sedetis insulsi
centum an ducenti, non putatis ausurum
me una ducentos irrumare sessores?
atqui putate: namque totius vobis
frontem tabernae sopionibus scribam.
puella nam mi, quae meo sinu fugit,
amata tantum quantum amabitur nulla,
pro qua mihi sunt magna bella pugnata,
consedit istic. hanc boni beatique
omnes amatis, et quidem, quod indignum est,
omnes pusilli et semitarii moechi:
tu praeter omnes une de capillatis,
cuniculosae Celtiberiae fili,
Egnati, opaca quem bonum facit barba
et dens Hibera defricatus urina.
你的卡图卢斯很不好受,科尔尼菲奇乌斯
天啊,很不好受,还苦不堪言,
一天天、一时时地越来越糟。
可你——这原是最微不足道、最容易的事——
可曾用一句半句宽慰的话来安慰他?
我要生你的气了。就这样对待我的情谊?
只求你随便说一句安慰的话,
哪怕比西摩尼得斯的泪还要凄婉。
Male est, Cornifici, tuo Catullo,
male est me hercule ei et laboriose,
et magis magis in dies et horas.
quem tu, quod minimum facillimumque est,
qua solatus es adlocutione?
irascor tibi.sic meos amores?
paulum quid libet adlocutionis,
maestius lacrimis Simonideis.
埃格纳提乌斯,因为长着一口白牙,
便处处咧嘴而笑。若来到被告席前,
当辩护人惹得众人落泪,
他也咧嘴笑。若在孝子的火葬堆前
举哀,丧子的母亲独自哭泣,
他还咧嘴笑。无论何事、无论何地、
无论做什么,他都咧嘴笑。他害着这么个毛病,
依我看,既不雅致,也不斯文。
所以我得提醒你,好埃格纳提乌斯。
你若是罗马人、或萨宾人、或提布尔人
或俭省的翁布里亚人、或肥胖的埃特鲁里亚人
或黝黑而牙齿齐整的拉努维乌斯人
或——也把我的同乡算进来——波河对岸的人
或随便哪个把牙洗得干净的人,
即便如此,我也不愿你处处咧嘴而笑;
因为再没有比无谓的傻笑更无谓的事了。
可你偏是凯尔特伊比利亚人:在凯尔特伊比利亚地方,
各人早上惯用自己夜里撒的尿
来擦牙、擦红彤彤的牙龈,
所以你们那牙磨得越是光亮,
就越发昭告:你喝下的尿越多。
Egnatius, quod candidos habet dentes,
renidet usque quaque.si ad rei ventum est
subsellium, cum orator excitat fletum,
renidet ille. si ad pii rogum fili
lugetur, orba cum flet unicum mater,
renidet ille.quidquid est, ubicumque est,
quodcumque agit, renidet.hunc habet morbum
neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
quare monendum est te mihi, bone Egnati.
si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs
aut parcus Umber aut obesus Etruscus
aut Lanuvinus ater atque dentatus
aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
aut qui libet qui puriter lavit dentes,
tamen renidere usque quaque te nollem;
nam risu inepto res ineptior nulla est.
nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
dentem atque russam defricare gingivam,
ut quo iste vester expolitior dens est,
hoc te amplius bibisse praedicet loti.
究竟是怎样的邪念,可怜的小拉维杜斯
把你没头没脑地撞进我的抑扬格短诗?
是哪位没被你好好祈请的神
存心要挑起一场疯狂的争吵?
还是想落到众人口舌之间?
你到底要什么?盼着无论如何都出名?
你会出名的,既然你想爱我心爱之人,
还想连带着受一场长久的惩罚。
Quaenam te mala mens, miselle Ravide,
agit praecipitem in meos iambos?
quis deus tibi non bene advocatus
vecordem parat excitare rixam?
an ut pervenias in ora vulgi?
quid vis? qua libet esse notus optas?
eris, quandoquidem meos amores
cum longa voluisti amare poena.
阿梅阿娜,那被操烂了的姑娘,
足足向我要了一万个塞斯特斯,
就那个鼻子丑丑的姑娘,
福尔米亚那个败家子的相好。
你们这些关照她的亲属,
把她的朋友和大夫都召来吧:
这姑娘脑子不正常,也从不
对着照人的铜镜问问自己是副什么模样。
Ameana puella defututa
tota milia me decem poposcit,
ista turpiculo puella naso,
decoctoris amica Formiani.
propinqui, quibus est puella curae,
amicos medicosque convocate:
non est sana puella, nec rogare
qualis sit solet aes imaginosum.
都来吧,十一音节的诗句,凡你们
四面八方有多少,统统都来。
一个下流的荡妇把我当作笑柄,
还不肯把你们的
记事板还给我,你们若忍得下这口气。
我们去追她,向她讨还。
你们问她是谁?就是你们看见的那个,
走起路来一副丑相,做作又讨厌,
咧着高卢小狗似的嘴巴笑。
把她团团围住,向她讨还:
“肮脏的荡妇,把记事板还来,
把记事板还来,肮脏的荡妇。”
你半点不理会?哦你这烂泥、你这婊子窝,
或者还有比这更下作的名号。
可这样也还不算够。
若别无他法,那就从这母狗
铁一般的脸上逼出一阵羞红来。
再齐声、用更高的嗓门喊:
“肮脏的荡妇,把记事板还来,
把记事板还来,肮脏的荡妇。”
可我们毫无进展,她纹丝不动。
我们得换个法子、换个路数,
看你们还能不能多有点用处:
“贞洁又端方的姑娘,把记事板还来。”
Adeste, hendecasyllabi, quot estis
omnes undique, quotquot estis omnes.
iocum me putat esse moecha turpis
et negat mihi vestra reddituram
pugillaria, si pati potestis.
persequamur eam, et reflagitemus.
quae sit quaeritis? illa quam videtis
turpe incedere, mimice ac moleste
ridentem catuli ore Gallicani.
circumsistite eam, et reflagitate:
moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos.
non assis facis? o lutum, lupanar,
aut si perditius potes quid esse.
sed non est tamen hoc satis putandum.
quod si non aliud potest, ruborem
ferreo canis exprimamus ore.
conclamate iterum altiore voce
moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos.
sed nil proficimus, nihil movetur.
mutanda est ratio modusque nobis,
si quid proficere amplius potestis,
pudica et proba, redde codicillos.
你好啊,姑娘,鼻子并不算小,
脚不算俏,眼睛不算黑,
手指不算长,嘴不算干爽,
舌头也实在不算怎么雅致,
你这福尔米亚那个败家子的相好。
外省人竟传说你是个美人?
竟拿你和我们的蕾斯比娅相比?
唉,这愚昧又无趣的时代!
Salve, nec minimo puella naso
nec bello pede nec nigris ocellis
nec longis digitis nec ore sicco
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani.
ten provincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum!
我们的田庄啊,无论你算萨宾的还是提布尔的——
(不想中伤卡图卢斯的人说你是提布尔的,
想中伤的人却拿随便什么打赌,硬说你是萨宾的)——
不过无论是萨宾的、还是更确切说提布尔的,
我都欣然待在你郊外的
别墅里,从胸中赶走了那讨厌的咳嗽,
那是我的肚子——在我贪求
奢华宴席时——不无道理地报给我的。
因为我一心想做塞斯提乌斯的座上客,
便读了他那篇控告候选人安提乌斯的、
满是毒液与瘟疫气的演说。
于是一场沉重的寒咳,频频不断,
把我摇撼个不停,直到我逃进你的怀抱,
用清闲和荨麻把自己养好。
如今复原了,我向你致上最大的谢意,
因为你没有报复我的过错。
我也不再求情:倘若我再收下
塞斯提乌斯那些邪门的文字,愿那伤风与咳嗽
不来找我,而去把寒气带给塞斯提乌斯本人——
是他,非要在我读了他那烂书之后才来请我。
O funde noster seu Sabine seu Tiburs
(nam te esse Tiburtem autumant quibus non est
cordi Catullum laedere: at quibus cordi est
quovis Sabinum pignore esse contendunt),
sed seu Sabine sive verius Tiburs,
fui libenter in tua suburbana
villa malamque pectore expuli tussim,
non immerenti quam mihi meus venter,
dum sumptuosas adpeto, dedit, cenas.
nam, Sestianus dum volo esse conviva,
orationem in Antium petitorem
plenam veneni et pestilentiae legi.
hic me gravido frigida et frequens tussis
quassavit usque dum in tuum sinum fugi
et me recuravi otioque et urtica.
quare refectus maximas tibi grates
ago, meum quod non es ulta peccatum.
nec deprecor iam, si nefaria scripta
Sesti recepso, quin gravedinem et tussim
non mi, sed ipsi Sestio ferat frigus,
qui tunc vocat me cum malum librum legi.
塞普提米乌斯把他的心爱阿克墨
搂在怀里,说:“我的阿克墨,
若我不是死心塌地爱你,往后也不是准备
年复一年不停地爱下去,
爱到一个人能爱到的极致,
那就让我独自在利比亚、在焦灼的印度
迎面撞上一头灰眼的雄狮。”
他话音刚落,爱神库皮多——先前朝左,
如今朝右——打了个喷嚏,表示赞许。
阿克墨便轻轻仰起头,
用那绛红的嘴唇亲吻
甜蜜少年醉意朦胧的双眼,
说道:“我的生命,我的小塞普提米乌斯,
让我们一生一世只事奉这一位主人吧,
只因在我柔软的骨髓里,燃着
一团远比你更旺、更烈的火。”
她话音刚落,爱神——先前朝左,
如今朝右——打了个喷嚏,表示赞许。
如今,从这吉兆启程,
他们两心相印,相爱又被爱。
可怜多情的塞普提米乌斯,宁愿一个阿克墨,
也不要叙利亚不列颠
忠贞的阿克墨,也只在塞普提米乌斯一人身上
寻她的欢爱与情欲。
谁见过比他们更有福的人?
谁见过更受眷顾的维纳斯?
Acmen Septimius suos amores
tenens in gremio mea, inquit, Acme,
ni te perdite amo atque amare porro
omnes sum adsidue paratus annos
quantum qui pote plurimum perire,
solus in Libya Indiaque tosta
caesio veniam obvius leoni.
hoc ut dixit, Amor, sinistra ut ante,
dextra sternuit adprobationem.
at Acme leviter caput reflectens
et dulcis pueri ebrios ocellos
illo purpureo ore saviata
sic, inquit, mea vita, Septimille,
huic uni domino usque serviamus,
ut multo mihi maior acriorque
ignis mollibus ardet in medullis.
hoc ut dixit, Arnor, sinistra ut ante,
dextra sternuit adprobationem.
nunc ab auspicio bono profecti
mutuis animis amant amantur.
unam Septimius misellus Acmen
mavult quam Syrias Britanniasque:
uno in Septimio fidelis Acme
facit delicias libidinesque.
quis ullos homines beatiores
vidit, quis Venerem auspicatiorem?
如今春天带回了不寒的暖意,
如今分点时节天空的狂怒
泽费罗斯宜人的和风里平息。
卡图卢斯,抛下弗里吉亚的原野
和炎热尼西亚肥沃的田地吧:
让我们飞往亚细亚那些明丽的城市。
如今我这颤动的心渴望游荡,
如今我这双脚因喜悦与热望而生了力。
别了,同伴们甜蜜的聚会,
我们一同远离家门启程,
如今各样纷歧的路又把我们分头带回。
Iam ver egelidos refert tepores,
iam caeli furor aequinoctialis
iucundis Zephyri silescit auris.
linquantur Phrygii, Catulle, campi
Nicaeaeque ager uber aestuosae:
ad claras Asiae volemus urbes.
iam mens praetrepidans avet vagari,
iam laeti studio pedes vigescunt.
o dulces comitum valete coetus,
longe quos simul a domo profectos
diversae variae viae reportant.
波尔奇乌斯苏克拉提翁皮索
两只左手,天下的疥疮与饥荒,
那个割了包皮的普里阿波斯
竟把你们置于我的小韦拉尼乌斯法布卢斯之上?
你们大白天就摆开奢靡阔绰的
筵席,而我的伙伴们
却在街口四处找人请客吃饭?
Porci et Socration, duae sinistrae
Pisonis, scabies famesque mundi,
vos Veraniolo meo et Fabullo
verpus praeposuit Priapus ille?
vos convivia lauta sumptuose
de die facitis? mei sodales
quaerunt in trivio vocationes?
尤文提乌斯,你那蜜一般的眼睛,
若有谁容我不住地亲吻,
我要一直吻到三十万个吻,
也永不觉得会有满足的一天,
纵然我们亲吻的庄稼
比干枯的麦穗还要稠密。
Mellitos oculos tuos, Iuventi,
siquis me sinat usque basiare,
usque ad milia basiem trecenta,
nec unquam videar satur futurus,
non si densior aridis aristis
sit nostrae seges osculationis.
罗慕路斯子孙中最善辞令的人,
无论如今、从前,还是日后
别的岁月里将有的一切人中,马尔库斯·图利乌斯啊,
卡图卢斯向你致上最大的谢意——
他是一切诗人中最蹩脚的一个,
蹩脚到极点,一如你是
一切辩护人中最出色的到极点。
Disertissime Romuli nepotum,
quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
quotque post aliis erunt in annis,
gratias tibi maximas Catullus
agit pessimus omnium poeta,
tanto pessimus omnium poeta
quanto tu optimus omnium patronus.
昨天,利奇尼乌斯,我们闲着,
在我的记事板上尽情游戏,
说好了要做一对风雅之人。
我们各自写着小诗,
时而这个格律,时而那个格律地玩,
在戏谑与美酒间彼此唱和。
我从那里离开时,利奇尼乌斯,
被你的风趣与谐谑点燃,
以致食物也慰藉不了可怜的我,
睡眠也合不拢我安歇的双眼,
我在整张床上被难以驯服的狂热翻来覆去,
只盼着见到天光,
好与你交谈,好与你同在。
可等到疲惫的四肢因劳累
半死不活地摊在小床上,
可爱的人,我便为你作了这首诗,
好让你从中窥见我的苦恼。
如今可别逞强,我们的恳求,
求你,可别唾弃,我的明眸,
免得涅墨西斯向你讨还罪罚。
她是位刚烈的女神:当心别惹恼了她。
Hesterno, Licini, die otiosi
multum lusimus in meis tabellis,
ut convenerat esse delicatos.
scribens versiculos uterque nostrum
ludebat numero modo hoc modo illoc,
reddens mutua per iocum atque vinum.
atque illinc abii tuo lepore
incensus, Licini, facetiisque,
ut nec me miserum cibus iuvaret,
nec somnus tegeret quiete ocellos,
sed toto indomitus furore lecto
versarer cupiens videre lucem,
ut tecum loquerer simulque ut essem.
at defessa labore membra postquam
semimortua lectulo iacebant,
hoc, iucunde, tibi poema feci,
ex quo perspiceres meum dolorem.
nunc audax cave sis, precesque nostras,
oramus, cave despuas, ocelle,
ne poenas Nemesis reposcat a te.
est vehemens dea: laedere hanc caveto.
在我看来,他就像神一般,
在我看来,若说得过去,他还胜过众神——
那坐在你对面、一次次
凝望你、聆听你
甜美笑声的人;而这笑,把我这可怜人的
一切知觉都夺走:因为蕾斯比娅,我一望见你,
便什么都不剩了……
舌头僵住,一缕纤细的火焰
在肢体下淌流,双耳
自鸣着嗡嗡作响,
一重孪生的黑夜
遮住了我的两眼。
清闲,卡图卢斯,于你是祸患:
清闲里你放纵,你太过雀跃。
清闲从前也毁掉过君王
和富庶的城邦。
Ille mi par esse deo videtur,
ille, si fas est, superare divos
qui sedens adversus identidem te
spectat et audit
dulce ridentem, misero quod omnis
eripit sensus mihi: nam simul te,
Lesbia, adspexi, nihil est super mi
lingua sed torpet, tenuis sub artus
flamma demanat, sonitu suopte
tintinant aures, gemina teguntur
lumina nocte.
otium, Catulle, tibi molestum est:
otio exsultas nimiumque gestis.
otium et reges prius et beatas
perdidit urbes.
怎么了,卡图卢斯?你还磨蹭着不去死?
瘿瘤诺尼乌斯坐上了象牙交椅,
瓦提尼乌斯早就凭执政官的名义发过伪誓:
怎么了,卡图卢斯?你还磨蹭着不去死?
Quid est, Catulle? quid moraris emori?
sella in curuli struma Nonius sedet,
per consulatum perierat Vatinius:
quid est, Catulle? quid moraris emori?
方才在旁听的人群里,我笑了不知哪一个,
当我的卡尔沃斯瓦提尼乌斯的罪状
出奇精彩地一一陈明之后,
那人惊叹着,举起双手说道:
“伟大的诸神啊,好一个能言的小不点儿!”
Risi nescio quem modo e corona,
qui, cum mirifice Vatiniana
meus crimina Calvus explicasset,
admirans ait haec manusque tollens
di magni, salaputium disertum!
奥托的脑袋小得出奇,
(此处原文残缺)……那乡气、洗了一半的腿
利波那轻飘细微的屁,
这些即便不能全然、也总有几样叫你
富菲奇乌斯——那回了炉的老家伙——不快……
你又要为我这些并无恶意的抑扬格短诗
生气了吧,举世无双的统帅
Othonis caput oppido est pusillum,
et eri rustica semilauta crura,
subtile et leve peditum Libonis,
si non omnia, displicere vellem
tibi et Fuficio, seni recocto
irascere iterum meis iambis
immerentibus, unice imperator.
我们求你,倘若不算太麻烦,
就指给我们看你藏身的暗处在哪里。
我们在小校场找过你,
竞技场找你,在所有书摊上找你,
在至高尤皮特尔的圣殿里找你。
庞培的柱廊那里,朋友,我一把
拦住所有的小娘们,
可我看她们的脸色倒都从容自若。
我就这样嚷着向你讨人:
“把卡梅里乌斯还给我,你们这些坏姑娘!”
有一个敞开胸口说:“喏,
他就藏在这玫瑰般的乳峰间呢。”
可要忍着找你,简直是赫拉克勒斯的苦差:
纵然我化作克里特那位守护巨人
纵然我凭珀伽索斯的飞翔而行,
纵然我是拉达斯、或生翼足的珀耳修斯
瑞索斯那雪白疾驰的双驾马车;
再添上生羽翼、能飞翔的一切,
再把众风的疾行也一并召来,
把它们捆好交给我,卡梅里乌斯——
我仍会周身骨髓俱疲,
被重重的倦怠啃噬殆尽,
只为找你,朋友,四处寻你。
你竟这样傲慢地躲着我吗,朋友?
告诉我们你会在哪里,大胆
说出来,交托出来,信托给光天化日吧。
如今是那些奶白的姑娘留住了你?
你若把舌头锁在紧闭的嘴里,
就要白白抛掉爱情所有的果实:
维纳斯乐于话语滔滔。
不然,你尽可以封住上颚——只要
你分得爱情真味,随你怎样也行。
Oramus, si forte non molestum est,
demonstres ubi sint tuae tenebrae.
te campo quaesivimus minore,
te in circo, te in omnibus libellis,
te in templo summi Iovis sacrato.
in Magni simul ambulatione
femellas omnes, amice, prendi,
quas vultu vidi tamen serenas.
† A velte sic ipse flagitabam:
camerium mihi, pessimae puellae!
quaedam inquit nudum † reduc †
en hic in roseis latet papillis.
sed te iam ferre Herculi labos est:
Non custos si fingar ille Cretum,
non si Pegaseo ferar volatu,
non Ladas ego pinnipesve Perseus,
non Rhesi niveae citaeque bigae:
adde huc plumipedes volatilesque,
ventorumque simul require cursum,
quos vinctos, Cameri, mihi dicares:
defessus tamen omnibus medullis
et multis langoribus peresus
essem te mihi, amice, quaeritando.
tanto ten fastu negas, amice?
dic nobis ubi sis futurus, ede
audacter, committe, crede luci.
nunc te lacteolae tenent puellae?
si linguam clauso tenes in ore,
fructus proicies amoris omnes:
verbosa gaudet Venus loquella.
vel vi vis, licet obseres palatum,
dum veri sis particeps amoris.
好一桩滑稽又逗趣的事,加图
值得你侧耳一听、放声大笑。
你多爱卡图卢斯,就多笑一笑,加图:
这事滑稽,又逗趣得过了头。
方才我逮住一个小子正在操
一个姑娘:我呢,若维纳斯乐意,
便拿我硬挺的家伙当矛,把他捅翻了。
O rem ridiculam, Cato, et iocosam
dignamque auribus et tuo cachinno.
ride, quidquid amas, Cato, Catullum:
res est ridicula et nimis iocosa.
deprendi modo pupulum puellae
trusantem: hunc ego, si placet Dionae,
pro telo rigida mea cecidi.
这两个无耻的烂货倒真是绝配,
玛穆拉恺撒,一对屁精。
也不奇怪:两人身上污点相当,
一个沾着城里的,一个沾着福尔米亚的,
烙进去便再洗不掉:
两个害着一样病的孪生子,
同躺在一张小榻上,都是半吊子的学问人,
论贪馋的奸夫这个不比那个逊色,
是争抢小娘们的一对好搭档:
这两个无耻的烂货倒真是绝配。
Pulchre convenit improbis cinaedis,
Mamurrae pathicoque Caesarique.
nec mirum: maculae pares utrisque,
urbana altera et illa Formiana,
impressae resident nec eluentur:
morbosi pariter gemelli utrique,
uno in lecticulo erudituli ambo,
non hic quam ille magis vorax adulter,
rivales socii puellularum:
pulchre convenit improbis cinaedis.
卡埃利乌斯,我们的蕾斯比娅,就是那个蕾斯比娅,
就是那个蕾斯比娅——卡图卢斯爱她一个,
胜过爱自己、爱他所有的亲人——
如今却在十字街口、在小巷里,
给那些心高气傲的雷穆斯的子孙们撸屌。
Caeli, Lesbia nostra, Lesbia illa,
illa Lesbia, quam Catullus unam
plus quam se atque suos amavit omnes,
nunc in quadriviis et angiportis
glubit magnanimi Remi nepotes.
博诺尼亚鲁法给小鲁福斯吮那话儿,
她是梅涅尼乌斯的老婆,你们常在坟地里
见她从火葬堆上抢死人的祭食,
当她追着从柴火上滚下来的面包时,
被那剃了半边头的火葬工揍打。
Bononiensis Rufa Rufulum fellat,
uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis
vidistis ipso rapere de rogo cenam,
cum devolutum ex igne prosequens panem
ab semiraso tunderetur ustore.
莫非是利比亚山中的母狮,
或是下体吠叫的斯库拉
以这般冷硬狠毒的心肠把你生下,
好教你在我落到绝境时,
竟把恳求者的声音置若罔闻,唉,好狠的心?
Num te leaena montibus Libystinis
aut Scylla latrans infima inguinum parte
tam mente dura procreavit ac taetra,
ut supplicis vocem in novissimo casu
contemptam haberes, ah nimis fero corde?
赫利孔山冈的
居住者,乌拉尼亚的子嗣,
你把娇嫩的处女
夺去交给丈夫,啊许门那俄斯·许门,
啊许门,许门那俄斯,
用花环缠住你的鬓角,
用香气馥郁的马郁兰,
取来红婚纱,欢欢喜喜
到这里来,雪白的脚上
穿着金黄的软履,
被这欢乐的日子唤起,
高声齐唱着
婚礼的歌,用清越的嗓音,
用脚踏响大地,用手
挥动松木的火炬。
因为维尼娅嫁给曼利乌斯,
就像那守护伊达利翁
维纳斯来到弗里吉亚的
裁判者面前,这好姑娘
带着好兆头出嫁,
好似繁花中闪耀的
亚细亚的桃金娘枝条,
那是林间的树精女神
用带露的水汽
当作玩物滋养的。
所以快迈步到这里来吧,
且离开忒斯庇亚
山岩的阿俄尼亚洞穴,
那洞穴上有仙女浇灌,
清冷的阿伽尼珀泉水,
把女主人召唤回家,
她渴慕着新婚的丈夫,
用爱把她的心捆缚,
就像坚韧的常春藤四处
蔓延着缠住树木。
还有你们,一同前来,纯洁的
处女们,你们同样的
日子也将到来,快合着节拍
齐唱吧,啊许门那俄斯·许门,
啊许门,许门那俄斯。
好让他更乐意,听见
自己被召唤去履行
职分,便迈步到这里来,
那美好维纳斯的引路人,美好
爱情的结合者。
哪位神明更该被焦虑的
恋人们所祈求?
世人更该崇拜哪位
天神?啊许门那俄斯·许门,
啊许门,许门那俄斯。
颤巍巍的父亲为儿女
呼求你,处女们为你
解开束腰的衣襟,
新郎又敬又盼,竖起
耳朵把你捕捉。
是你亲手把如花的少女
交到那狂野的青年
手中,从她母亲的
怀里,啊许门那俄斯·许门,
啊许门,许门那俄斯。
没有你,维纳斯就不能
取得任何为好名声所认可的
好处:可有了你
情愿她就能。谁敢
与这位神明相比?
没有你,没有一个家
能生养子女,父母
也不能倚靠后嗣:可有了你
情愿就能。谁敢
与这位神明相比?
缺了你祭仪的
土地就不能为边疆
派出守卫:可有了你
情愿就能。谁敢
与这位神明相比?
打开门闩吧,
新娘来了。你看那火炬
怎样摇动它明亮的鬈焰?
天生的羞怯让她迟疑:
可她越听从这羞怯,
越因不得不去而哭泣。
别哭了。奥伦库蕾娅啊,
你没有什么可担心的,
不会有哪个更美的女子
见过从大洋那边
升起的明亮白昼。
就像在富有主人的
缤纷小花园里
常有风信子花挺立。
可你在耽搁,白昼将逝:
出来吧,新娘。
出来吧,新娘,若是
你已愿意,就来听
我们的话语。你看那火炬
摇动着金色的鬈焰:
出来吧,新娘。
你的丈夫不会轻浮地
沉溺于邪恶的奸情,
追逐着卑污的丑事,
而愿意离开你温柔的
乳房独自安睡,
反倒像柔韧的藤蔓
缠住近旁栽种的树木,
他也将紧紧缠进
你的怀抱。可白昼将逝:
出来吧,新娘。
啊这婚床,为所有人……
雪白床脚的卧榻啊,
那些将临到你主人身上的
何等的欢乐,无论在飘忽的
夜里,还是在正午,
他都将享受!可白昼将逝:
出来吧,新娘。
举起火炬吧,孩子们:
我看见红婚纱来了。
去吧,合着节拍齐唱
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
别让放肆的费斯刻尼那
戏谑久久沉默,
也别让那男宠不肯把坚果
分给孩子们,当他听说
主人的爱已把他抛弃。
把坚果给孩子们吧,无用的
男宠:你玩坚果
已经够久了:如今该
去侍奉塔拉西俄了。
男宠啊,交出坚果。
从前你看不起管家的婆娘,
男宠,昨天今天都是:
如今理发匠要给你
剃净下巴。可怜啊可怜的
男宠,交出坚果。
人们说你,抹了香膏的
新郎,难舍你那些
光溜溜的娈童:可你要克制。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
我们知道,你从前只识得
这些许可的事:可对丈夫
这些便不再许可。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
新娘,你也一样,凡你丈夫
所求的,小心别拒绝,
免得他别处去寻求。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
看,你丈夫的家宅何等
强盛而富足:
愿它归你使唤
(啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯),
直到白发的老年
摇着颤巍巍的鬓角,
对众人事事点头应许。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
带着好兆头,迈过
门槛吧,你金子般的脚,
走进那打磨光滑的门。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
看你的丈夫独自
斜倚在提尔紫的卧榻上,
全心朝你俯望。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
在他心底,不亚于你,
有一团火焰在燃烧,
而且烧得更深。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
松开那圆润的小臂吧,
穿镶边童袍的孩子,放开姑娘:
让她走向丈夫的婚床。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
啊你们,为年老的丈夫们
熟知的贞良妇人们,
把这少女安置停当。
啊许门,许门那俄斯,哦,
啊许门,许门那俄斯。
现在你可以来了,新郎:
妻子已在洞房里等你,
花朵般的脸庞闪耀,
好似洁白的春白菊,
或金黄的罂粟花。
可是新郎,(愿天神们
这样帮助我)你也一样
俊美,维纳斯并没有
冷落你。可白昼将逝:
快去吧,别耽搁。
你没有耽搁多久,
已经来了。愿美好的维纳斯
帮助你,因为你光明正大地
渴望你所渴望的,并不
把你美好的爱情藏匿。
让那想数清你们
无数嬉戏的人,先去
数清阿非利加的沙尘
和闪烁的星辰
的数目吧。
尽情嬉戏吧,并且快快
生下子女。这样古老的
名门不该没有后嗣,
而该从同一血脉
永远繁衍下去。
我愿看见小托尔夸图斯
从他母亲的怀里
伸出稚嫩的双手,
甜甜地朝父亲微笑,
小嘴半张着。
愿他像自己的父亲
曼利乌斯,让所有不知情的人
也能一眼认出,
并用他的容貌为母亲的
贞洁作证。
愿这样的赞誉,由贤良的
母亲而来,印证他的血统,
就像特勒玛科斯从最贤良的
母亲那里得来的
珀涅罗珀之名的美誉。
关上门吧,处女们:
我们已尽兴。可你们,美满的
夫妻,好好生活,
以不懈的操练
施展你们壮健的青春。
Collis o Heliconii
cultor, Uraniae genus,
qui rapis teneram ad virum
virginem, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee,
cinge tempora floribus
suave olentis amaraci,
flammeum cape, laetus huc,
huc veni niveo gerens
luteum pede soccum,
excitusque hilari die
nuptialia concinens
voce carmina tinnula
pelle humum pedibus, manu
pineam quate taedam.
namque Vinia Manilo,
qualis Idalium colens
venit ad Phrygium Venus
iudicem, bona cum bona
nubet alite virgo,
floridis velut enitens
myrtus Asia ramulis,
quos hamadryades deae
ludicrum sibi rosido
nutriunt umore.
quare age huc aditum ferens
perge linquere Thespiae
rupis Aonios specus,
nympha quos super irrigat
frigerans Aganippe,
ac domum dominam voca
coniugis cupidam novi,
mentem amore revinciens
ut tenax hedera huc et huc
arborem implicat errans.
vosque item simul, integrae
virgines, quibus advenit
par dies, agite in modum
dicite, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
ut libentius, audiens
se citarier ad suum
munus, huc aditum ferat
dux bonae Veneris, boni
coniugator amoris.
quis deus magis anxiis
est petendus amantibus?
quem colent homines magis
caelitum? o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
te suis tremulus parens
invocat, tibi virgines
zonula solvunt sinus,
te timens cupida novus
captat aure maritus.
tu fero iuveni in manus
floridam ipse puellulam
dedis a gremio suae
matris, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
nil potest sine te Venus
fama quod bona comprobet
commodi capere: at potest
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
nulla quit sine te domus
liberos dare, nec parens
stirpe nitier: at potest
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
quae tuis careat sacris
non queat dare praesides
terra finibus: at queat
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
claustra pandite ianuae,
virgo adest. viden ut faces
splendidas quatiunt comas?
tardet ingenuus pudor:
quem tamen magis audiens
flet quod ire necesse est.
flere desine. Non tibi, Au-
runculeia
, periculum est
ne qua femina pulchrior
clarum ab Oceano diem
viderit venientem.
talis in vario solet
divitis domini hortulo
stare flos hyacinthinus.
sed moraris, abit dies:
prodeas, nova nupta.
prodeas, nova nupta, si
iam videtur, et audias
nostra verba.vide ut faces
aureas quatiunt comas:
prodeas, nova nupta.
non tuus levis in mala
deditus vir adultera
probra turpia persequens
a tuis teneris volet
secubare papillis,
lenta quin velut adsitas
vitis implicat arbores,
implicabitur in tuum
complexum.Sed abit dies:
prodeas, nova nupta.
o cubile quod omnibus
candido pede lecti,
quae tuo veniunt ero,
quanta gaudia, quac vaga
nocte, quae medio die
gaudeat! sed abit dies:
Prodeas, nova nupta.
tollite, o pueri, faces:
flammeum video venire.
ite, concinite in modum
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
ne diu taceat procax
fescennina iocatio,
nec nuces pueris neget
desertum domini audiens
concubinus amorem.
da nuces pueris, iners
concubine: satis diu
lusisti nucibus: libet
iam servire Talasio.
concubine, nuces da.
sordebant tibi vilicae,
concubine, hodie atque heri:
nunc tuum cinerarius
tondet os. miser ah miser
concubine, nuces da.
diceris male te a tuis
unguentate glabris marite
abstinere: sed abstine.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
scimus haec tibi quae licent
sola cognita: sed marito
ista non eadem licent.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
nupta, tu quoque quae tuus
vir petet cave ne neges,
ne petitum aliunde eat.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
en tibi domus ut potens
et beata viri tui:
quae tibi sine serviat
(o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee).
usque dum tremulum movens
cana tempus anilitas
omnia omnibus adnuit.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
transfer omine cum bono
limen aureolos pedes,
rasilemque subi forem.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
adspice unus ut accubans
vir tuus Tyrio in toro
totus immineat tibi.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
illi non minus ac tibi
pectore uritur intimo
flamma, sed penite magis
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
mitte bracchiolum teres,
praetextate, puellulae:
iam cubile adeat viri.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
o bonae senibus viris
cognitae bene feminae,
conlocate puellulam.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
iam licet venias, marite:
uxor in thalamo tibi est
ore floridulo nitens
alba parthenice velut
luteumve papaver.
at, marite, (ita me iuvent
caelites) nihilo minus
pulcher es, neque te Venus
neglegit. sed abit dies:
perge, ne remorare.
non diu remoratus es,
iam venis. bona te Venus
iuverit, quoniam palam
quod cupis cupis et bonum
non abscondis amorem.
ille pulveris Africi
siderumque micantium
subducat numerum prius,
qui vestri numerare vult
multa milia ludi.
ludite ut libet, et brevi
liberos date. non decet
tam vetus sine liberis
nomen esse, sed indidem
semper ingenerari.
Torquatus volo parvulus
matris e gremio suae
porrigens teneras manus
dulce rideat ad patrem
semihiante labello.
sit suo similis patri
Manlio et facile insciis
noscitetur ab omnibus
et pudicitiam suae
matris indicet ore.
talis illius a bona
matre laus genus adprobet
qualis unica ab optima
matre Telemacho manet
fama Penelopeo.
claudite ostia, virgines:
lusimus satis. at, boni
coniuges, bene vivite et
munere adsiduo valentem
exercete iuventam.
晚星出来了:青年们,起身吧:晚星在俄林波斯
终于举起了久盼的星火。
该起身了,该离开丰盛的筵席了;
新娘就要来了,婚歌就要唱起。
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
未嫁的姑娘们,看见青年们了吗?起身应战:
不错,报夜星已显出俄塔山的火光。
果然如此:看他们跳起来多敏捷?
他们并非随便跳起;他们要唱出该当获胜的歌。
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
姐妹们,胜利的棕榈可不易到手:
你看,未嫁的姑娘们正默默温习备好的歌。
她们并非白温习;她们有值得记诵的东西。
不奇怪,她们全副心思深深用功。
我们却把心思分向一处,耳朵分向另一处:
所以我们理当落败;胜利偏爱用心。
所以如今至少把你们的心神收拢:
她们就要开口了,我们该当应答。
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
长庚星啊,天上还有比你更狠的火吗?
你竟能把女儿从母亲的怀抱里扯走,
把紧抱着母亲的女儿从母亲怀里扯走,
又把贞洁的姑娘交给燃烧的青年。
敌人攻破城池,又能做出比这更狠的事吗?
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
长庚星啊,天上还有比你更可爱的火吗?
你用你的火光坚定已定的婚约,
那是丈夫们缔结的,先前父母们缔结的,
却不曾成就,直到你的光焰升起。
众神所赐,还有比这吉时更值得盼望的吗?
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
姐妹们,长庚星从我们中间夺走了一个……
因为你一到来,守卫就时时警醒。
夜里盗贼藏匿,你却常常回转,
长庚星啊,换了名字又把那同一伙人捉住。
可未嫁的姑娘们爱用假意的怨言责备你。
那又如何,若她们责备的正是心里默默想望的?
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
就像一朵花,隐生在围起的花园里,
牲畜不识,无犁触碰,
微风抚它,阳光壮它,雨水养它,
多少少年、多少姑娘都渴望它;
可一旦被纤指掐落、凋谢,
就没有少年、没有姑娘再渴望它:
处女也如此,当她完好无损,就为亲人所珍爱;
一旦身子玷污,失了贞洁的花朵,
就不再讨少年喜欢,也不为姑娘们珍爱。
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
就像一株葡萄,孤零生在光秃的田里,
从不挺身高举,从不养出甜熟的果,
只把柔嫩的身子随重量下垂,
眼看那最高的嫩条就要触到自己的根,
没有农夫、没有牛犊来照管它;
可它若恰好嫁接上作丈夫的榆树,
就有许多农夫、许多牛犊来照管它:
处女也如此,当她完好无损,却无人照拂地老去;
一旦适时得着相配的婚姻,
就更为丈夫所爱,也不再为父母所嫌。
你呀,处女,别与这样的丈夫抗争。
与父亲亲手把你交付的人抗争并不公道,
是父亲连同母亲,你必须顺从他们。
你的贞操不全属你,一部分属父母:
三分之一给了父亲,三分之一给了母亲,
只有三分之一属你自己。别与那两人抗争,
他们把自己的权利连同嫁妆一并给了女婿。
许门,啊许门那俄斯,许门,来吧,啊许门那俄斯。
Vesper adest: iuvenes, consurgite: vesper Olympo
exspectata diu vix tandem lumina tollit.
surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas;
iam veniet virgo, iam dicetur hymenaeus.
Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.
cernitis, innuptae, iuvenes? consurgite contra:
nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes.
sic certe est: viden ut perniciter exsiluere?
non temere exsiluere; canent quod vincere par est.
Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.
non facilis nobis, aequales, palma parata est:
adspicite, innuptae secum ut meditata requirunt.
non frustra meditantur; habent memorabile quod sit.
nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
nos alio mentes, alio divisimus aures:
iure igitur vincemur; amat victoria curam.
quare nunc animos saltem convertite vestros:
dicere iam incipient, iam respondere decebit.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis?
qui natam possis complexu avellere matris,
complexu matris retinentem avellere natam
et iuveni ardenti castam donare puellam.
quid faciunt hostes capta crudelius urbe?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hespere, qui caelo lucet iucundior ignis?
qui desponsa tua firmes conubia flammma,
quae pepigere viri, pepigerunt ante parentes,
nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
quid datur a divis felici optatius hora?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hesperus e nobis, aequales, abstulit unam
namque tuo adventu vigilat custodia semper.
nocte latent fures, quos idem saepe revertens,
Hespere, mutato comprendis nomine eosdem.
at libet innuptis ficto te carpere questu.
quid tum, si carpunt tacita quem mente requirunt?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
ut flos in saeptis secretus nascitur hortis,
ignotus pecori, nullo convulsus aratro,
quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber,
multi illum pueri, multae optavere puellae;
idem cum tenui carptus defloruit ungui,
nulli illum pueri, nullae optavere puellae:
sic virgo, dum intacta manet, dum cara suis est;
cum castum amisit polluto corpore florem,
nec pueris iucunda manet nec cara puellis.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
ut vidua in nudo vitis quae nascitur arvo
nunquam se extollit, nunquam mitem educat uvam,
sed tenerum prono deflectens pondere corpus
iam iam contingit summum radice flagellum,
hanc nulli agricolae, nulli accoluere iuvenci;
at si forte eadem est ulmo coniuncta marito,
multi illam agricolae, multi accoluere iuvenci:
sic virgo, dum intacta manet, dum inculta senescit;
cum par conubium maturo tempore adepta est,
cara viro magis et minus est invisa parenti.
et tu ne pugna cum tali coniuge, virgo.
non aequum est pugnare, pater cui tradidit ipse,
ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
virginitas non tota tua est, ex parte parentum est:
tertia pars patri, pars est data tertia matri,
tertia sola tua est.noli pugnare duobus,
qui genero sua iura simul cum dote dederunt.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
阿提斯乘着疾驰的船,渡过深海,
当他急切地以飞快的脚踏上弗里吉亚的林地,
走近那被森林环绕、幽暗的女神之地,
在那里被狂暴的疯狂刺激,神志恍惚,
用锋利的燧石割下了自己胯间的重物。
于是当他觉出残余的肢体已失去男性,
还用新鲜的血玷污着地面,
她急忙用雪白的手拿起轻巧的手鼓,
手鼓,库柏勒的号角,母亲啊,你的入教法器,
用柔嫩的手指敲响那绷着牛皮的空鼓,
她战栗着向同伴们唱起这样的歌:
走吧,去高处,伽拉们,一同去库柏勒的林地,
一同去吧,丁底墨涅女主人漂泊的畜群,
你们像流亡者寻求异乡之地,
追随我的教门,以我为向导,作我的同伴,
忍受了湍急的咸涛和凶暴的海,
又因过度憎恨维纳斯而阉割了身体,
用飞驰的游荡使女主人的心欢畅。
让迟缓的耽搁离开你们的心;一同去吧,跟随我,
去库柏勒弗里吉亚的居所,去女神弗里吉亚的林地,
那里铜钹之声回响,那里手鼓轰鸣,
那里弗里吉亚的吹笛人以弯管吹出沉音,
那里戴常春藤的狂女猛烈地甩头,
那里她们以尖利的号叫行圣礼,
那里女神那漂泊的队伍惯于飞舞,
我们该当以急促的舞步赶往那里。
阿提斯,这假冒的女人,刚向同伴唱完这歌,
狂欢的队伍便骤然以颤动的舌头号叫,
轻鼓再度轰鸣,空钹叮当相击,
歌队急速迈步奔向葱翠的伊达山
阿提斯疯狂地喘着气,恍惚前行,濒于断气,
手鼓相伴,穿过幽暗的林地,作着向导,
就像躲避轭之重负、未驯的小母牛:
疾行的伽拉们跟着这健步的向导。
于是当她们疲惫地到达库柏勒的居所,
因过度劳累,不进饮食便入睡。
慵懒的睡意以松弛的倦怠合上她们的眼;
心中狂暴的疯狂在柔软的安眠里消退。
可当金面的太阳以放光的眼睛
照遍苍白的天空、坚硬的大地、凶野的海,
又以矫健的响蹄马驱走夜的阴影,
睡神便匆匆逃离,撇下醒来的阿提斯:
女神帕西忒亚以颤动的怀抱接住了他。
于是从柔软的安眠中醒来,不再狂乱,
阿提斯一在心里重新省视自己的所为,
便以清明的心看清自己失了什么、身在何处,
心潮翻涌,又折回海岸。
在那里,她泪眼望着浩瀚的海,
悲伤地以可怜的声音向故乡诉说:
故乡啊,生我的母,故乡啊,育我的亲,
我多么可悲地抛下了你,就像逃主的
奴仆逃离主人,把脚迈向伊达山的林地,
好置身于积雪和野兽冰冷的巢穴之间,
又疯狂地闯进它们所有的藏身之窟,
故乡啊,我该以为你坐落在何方、何处?
我的眼珠渴望朝你投去视线,
趁这心灵短暂地摆脱了凶狂的疯病。
难道我要被带离家园,抛进这些林地?
我要远离故乡、财产、朋友、父母?
要远离集市、角力场、跑道和体育馆?
可怜啊可怜,我的心,得一再地悲叹。
究竟有哪种形相是我不曾经历过的?
我做过女人,做过青年,做过少年,做过孩童,
我曾是体育馆之花,我曾是角力油的荣光:
我的门前人来人往,我的门槛暖意融融,
我的居所曾以繁花的花环装点,
每当日出,我不得不离开卧室之时。
如今我竟要作神明的侍役、库柏勒的女仆?
我要作狂女,作自己的残片,作不育的男人?
我要栖居在葱翠、冰寒、覆雪的伊达之地?
我要在弗里吉亚高耸的峰峦下度过一生,
那里有林居的母鹿,有游荡林间的野猪?
如今我痛悔所为,如今我懊悔不已。
这话音刚从她玫瑰色的双唇急急飞出,
把新的消息带到诸神成对的耳边,
库柏勒便解开缚在狮子身上的轭,
刺激那畜群左边的仇敌,如此说道:
去吧,她说,凶猛地去,让疯狂搅动他,
让他在疯狂的一击下逃回林地,
他竟太放肆地想逃脱我的统治。
去吧,用尾巴抽打你的背脊,忍受自己的鞭挞,
让一切地方都因你怒吼的咆哮而回响,
凶猛地在多肌的颈上抖动赤金的鬃毛。
库柏勒威吓着说完,又亲手解开了轭。
那野兽自我怂恿,在心中激起狂暴,
前行,咆哮,用游荡的脚踏折灌木。
可当它来到泛白海岸的湿润之地,
又在大海的粼波近旁看见柔弱的阿提斯,
便猛扑过去:他发狂地逃进凶野的林地:
从此终其一生,永远作了女仆。
伟大的女神,库柏勒女神,丁底摩斯的女主人,
女主啊,愿你的疯狂尽都远离我的家园:
去驱赶别人发狂,去驱赶别人癫乱吧。
Super alta vectus Attis celeri rate maria
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit
adiitque opaca silvis redimita loca deae,
stimulatus ibi furenti rabie, vagus animis
devolvit ili acuto sibi pondera silice.
itaque ut relicta sensit sibi membra sine viro,
etiam recente terrae sola sanguine maculans
niveis citata cepit manibus leve typanum,
typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia,
quatiensque terga tauri teneris cava digitis
canere haec suis adorta est tremebunda comitibus
agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora,
aliena quae petentes velut exsules loca
sectam meam exsecutae duce me mihi comites
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi
et corpus evirastis Veneris nimio odio,
hilarate erae citatis erroribus animum.
mora tarda mente cedat; simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae,
ubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo,
ubi capita maenades vi iaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi suevit illa divae volitare vaga cohors,
quo nos decet citatis celerare tripudiis.
simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,
thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
leve tympanum remugit, cava cymbala recrepant,
viridem citus adit Idam properante pede chorus.
furibunda simul anhelans vaga vadit animam agens
comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
veluti iuvenca vitans onus indomita iugi:
rapidae ducem secuntur Gallae properipedem.
itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae,
nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
piger his labante langore oculos sopor operit:
abit in quiete molli rabidus furor animi.
sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
lustravit aethera album, sola dura, mare ferum,
pepulitque noctis umbras vegetis sonipedibus,
ibi Somnus excitam Attin fugiens citus abiit:
trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
ita de quiete molli rapida sine rabie
simul ipsa pectore Attis sua facta recoluit,
liquidaque mente vidit sine quis ubique foret,
animo aestuante rusum reditum ad vada tetulit.
ibi maria vasta visens lacrimantibus oculis
patriam adlocuta maesta est ita voce miseriter:
patria o mei creatrix, patria o mea genetrix,
ego quam miser relinquens, dominos ut erifugae
famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
ut apud nivem et ferarum gelida stabula forem
et earum omnia adirem furibunda latibula,
ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor?
cupit ipsa pupula ad te sibi derigere aciem,
rabie fera carens dum breve tempus animus est.
egone a mea remota haec ferar in nemora domo?
patria, bonis, amicis, genitoribus abero?
abero foro, palaestra, stadio, et gymnasiis?
miser ah miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
quod enim genus figurae est ego non quod obierim?
ego mulier, ego adulescens, ego ephebus, ego puer,
ego gymnasi fui flos, ego eram decus olei:
mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida,
mihi floridis corollis redimita domus erat,
linquendum ubi esset orto mihi sole cubiculum.
ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?
ego maenas, ego mei pars, ego vir sterilis ero?
ego viridis algida Idae nive amicta loca colam?
ego vitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
ubi cerva silvicultrix, ubi aper nemorivagus?
iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.
roseis ut huic labellis sonitus citus abiit
geminas deorum ad aures nova nuntia referens,
ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus
laevumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
Agedum, inquit, age ferox i, fac ut hunc furor agitet,
fac uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
mea libere nimis qui fugere imperia cupit.
age caede terga cauda, tua verbera patere,
fac cuncta mugienti fremitu loca retonent,
rutilam ferox torosa cervice quate iubam.
ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
ferus ipse sese adhortans rabidum incitat animo,
vadit, fremit, refringit virgulta pede vago.
at ubi umida albicantis loca litoris adiit
tenerumque vidit Attin prope marmora pelagi,
facit impetum: ille demens fugit in nemora fera:
ibi semper omne vitae spatium famula fuit.
dea magna, dea Cybelle, dea domina Dindymi,
procul a mea tuus sit furor omnis, era, domo:
alios age incitatos, alios age rabidos.
从前,生在珀利翁山巅的松树,
据说曾游过尼普顿澄澈的波涛,
驶向法西斯的浪潮和埃厄忒斯的疆界,
那时精选的青年,阿尔戈斯青春的精锐,
渴望从科尔基斯夺走那金羊毛,
敢驾着疾船驶过咸涩的浅滩,
用杉木的桨掌扫过湛蓝的海面。
守护高城堡垒的女神
亲手为他们造了这乘轻风飞驰的车,
把松木的编板接上弯曲的龙骨。
是它率先以航行启示了懵懂的安菲特里忒
它一用船首犁开多风的海面,
被桨搅动的浪花翻白,
便有面孔从海峡泛白的漩涡里浮现,
海中的涅瑞伊得斯们惊叹着这奇景。
就在那一天,若说还有别的,凡人的眼睛
看见了海中的仙女赤裸着身子,
从灰白的漩涡里露出,直到乳房。
据说那时珀琉斯被对忒提斯的爱点燃,
那时忒提斯并不轻视与凡人成婚,
那时天父亲自认定珀琉斯该与忒提斯结合。
啊,生在世代最受盼望的时辰的
英雄们,你们好,神的族类,啊,众母
贤良的子嗣,再一次,你们好,
我要在歌里一再地、一再地呼唤你们,
尤其是你,因幸福的婚炬而无比荣耀的,
忒萨利亚的栋梁珀琉斯,朱庇特亲自,
众神之父亲自把自己的所爱让给了你。
最美的涅柔斯之女忒提斯竟拥抱了你?
忒提斯竟准你迎娶她的外孙女,
还有那以海环抱整个大地的俄刻阿诺斯
那些盼望的日子一到期限,
全忒萨利亚便聚拢着挤满这居所,
王宫里挤满了欢乐的人群:
他们捧着礼物前来,脸上洋溢喜悦。
基厄罗斯被空置,人们离开夫提亚的滕佩
离开克兰农的家宅和拉里萨的城墙,
都聚向法尔萨罗斯,挤满法尔萨利亚的屋宇。
无人耕田,小公牛的脖颈松弛下来,
低矮的葡萄园不再用弯耙清理,
公牛不再用低垂的犁头翻起泥块,
修枝人的镰刀不再削薄树荫,
肮脏的锈迹爬上废弃的犁具。
可他自己的居所,凡那富丽的王宫
深处所及,都以璀璨的金银闪耀。
象牙在座椅上莹白,杯盏在桌上生辉,
满堂因王家的珍宝而华美欢腾。
女神的婚榻则安置在
厅堂正中,它用印度的象牙磨光,
覆着染成玫瑰色贝紫的锦缎。
这幔子以古人的种种形象织绣,
以奇妙的技艺展现英雄们的德业。
因为在浪声潺潺的狄亚岸边远望,
阿里阿德涅望着忒修斯驾疾船离去,
心中怀着无法平息的狂乱,
还不敢相信自己所见的确是眼前所见,
因为她那时才刚从欺人的睡梦中惊醒,
便看见自己可怜地被遗弃在孤寂的沙滩上。
而那负心的青年逃着,用桨拍击浅水,
把落空的誓言留给多风的暴雨。
弥诺斯之女从远处的海藻间,用悲伤的眼睛,
像一尊酒神狂女的石像般望着他,唉,
她望着,在忧愁的巨浪里起伏,
金发上不再束着精致的头巾,
胸前不再有轻纱遮掩,
乳白的双乳不再有圆滑的胸带束住,
这一切从她全身各处滑落,
咸涛就在她脚前戏弄着它们。
那时她既不顾头巾,也不顾漂动的轻纱,
忒修斯啊,她全心全意只挂念你,
全副心神、整个失魂的意念都系在你身上。
唉可怜人,埃律基娜用不断的悲痛使她癫狂,
在她胸中播下棘刺般的忧愁,
就在那时,自从凶猛的忒修斯
皮拉埃乌斯弯曲的海岸启程,
到达那不义之王戈尔提斯的宫室。
因为据说从前,为残酷的瘟疫所迫,
为偿还杀害安德洛革俄斯的罪,
刻克洛普斯之城惯于把精选的青年
连同未嫁少女之花,献作弥诺陶洛斯的筵食。
当逼仄的城墙为这些灾祸所困,
忒修斯宁愿为亲爱的雅典献上自己的身体,
也不愿让这样的活死人从刻克洛普斯之城
被送往克里特作那不成其为葬礼的葬礼。
于是他凭着轻舟和柔和的风,
来到高傲的弥诺斯和他傲岸的宫殿。
那少女一以渴慕的目光望见他,
那公主,那贞洁的卧榻散发着甜香
在母亲柔软的怀抱里将她养育,
就像欧罗塔斯河畔孕育的桃金娘,
或春风催开的绚烂花色,
她那燃烧的目光不曾从他身上移开,
直到她全身燃起了火焰,
从根底、从最深的骨髓里熊熊烧起。
唉,你这在无情之心里搅起狂乱的,
神圣的孩童,你把欢乐掺进人的忧愁,
还有你,统辖戈尔戈伊和枝叶繁茂的伊达利翁的,
你们把那燃烧的姑娘抛进怎样的
波涛里,让她一再为那金发的异乡人叹息!
她那憔悴的心里承受了何等的恐惧,
何等地一次次比黄金的光泽更苍白,
当忒修斯渴望迎战那凶暴的怪物,
去求死,或去求荣誉的褒奖之时。
然而她向诸神许下的小小献礼并非不受欢迎,也非徒然,
她以无声的双唇点燃了誓愿。
就像在陶洛斯山巅摇动着枝臂的
橡树,或树皮渗脂、结着球果的松树,
被狂暴的旋风以气流拧绞它的躯干,
连根拔起(那树连根远远被掀翻,
向前倒下,把挡路的一切远远压折),
忒修斯就这样制服并撂倒了那凶兽的身躯,
它徒然向空茫的风甩着犄角。
随后他平安无恙、满载荣誉地折返,
用一缕细线牵引着易迷的脚步,
免得他走出迷宫的曲折时,
被那屋宇里看不出的迂回所困。
可我何必从歌的起头岔开,再多
讲述,那女儿如何离开父亲的面容,
离开姐妹的拥抱,最后离开母亲,
那母亲曾为溺爱的女儿而欢喜,
她把对忒修斯甜蜜的爱看得高过这一切,
又如何乘船来到狄亚泛沫的岸边,
又如何在她双眼被睡意束缚时,
那负心的丈夫如何狠心离去,将她抛下?
据说她常常心火如焚地疯狂,
从胸底发出清亮的呼喊,
时而悲伤地攀上陡峭的山,
好从那里把视线投向大海浩瀚的浪潮,
时而奔进颤动咸涛迎面的浪里,
撩起裸露小腿上柔软的衣裳,
又在最后的哀怨里悲伤地说出这些话,
从湿润的口里发出冷冷的呜咽:
负心人,你就这样把我从故乡的祭坛带走,
忒修斯,负心人,把我抛在荒凉的岸上?
你就这样离去,无视诸神的意旨,
唉,负心地把该受诅咒的伪誓带回家去?
难道没有什么能扭转你残忍之心的
决意?难道你心里没有半点仁慈,
肯让你无情的胸怀怜悯我?
可你从前给我的不是这样甜言的许诺,
你叫可怜的我盼望的不是这些,
而是欢乐的婚姻,是渴望的婚礼:
这一切如今都被天风撕成泡影。
从今再没有女子该信男人的誓言,
再没有女子该指望男人的话可靠:
当他们的心渴望要得着什么,
便什么誓都敢发,什么诺都肯许:
可一旦渴慕之心的欲念得了满足,
便再不记得说过的话,全不顾伪誓。
分明是我把你从死亡的漩涡正中
救出,我宁愿舍弃我的兄弟,
也不愿在最后关头对负心的你失约:
换来的却是我将被野兽和飞禽撕食,
死后连一抔覆土的葬身也没有。
究竟是哪只母狮在荒岩下把你生下,
哪片海把你孕育、从翻沫的浪里吐出,
哪片叙尔提斯、哪个贪婪的斯库拉、哪个浩瀚的卡律布狄斯,
竟叫你以这样的回报偿我甜美的救命之恩?
你若不情愿与我成婚,
因为你惧怕严父古板的训诫,
你至少也能把我带回你的家宅,
让我以欢欣的劳作作你的奴婢,
用清水抚洗你雪白的脚,
或以紫色的衾褥为你铺床。
可我何必徒然向无知的风哀诉,
我为灾祸所疯狂,那风既无知觉,
既听不见发出的声音,也不能应答?
而他此刻已快在海心里颠簸,
空荡的海藻间不见一个凡人。
命运就这样在最后关头狠狠地欺凌,
竟连一双听我哀诉的耳朵也吝惜。
全能的朱庇特啊,但愿当初
刻克洛普斯的船不曾触及克诺索斯的海岸,
那负心的水手,向不驯的公牛送去可怕的贡赋,
不曾在克里特系过缆绳,
这恶人,用甜美的外表藏着残忍的心机,
不曾作客歇息在我们的居所!
如今我往何处去?失魂的我还倚仗什么指望?
我该奔向伊达的群山?唉,那宽阔的深渊
隔开我们,凶暴的海面把我们分开?
还是指望父亲的援助?可他是我亲手抛下的,
我跟随了那染着我兄弟血的青年?
还是用丈夫忠实的爱来安慰自己,
他却正逃着,把柔韧的桨弯进深水?
何况这是孤岛,岸上没有一处屋舍,
环绕的海浪也不留一条出路:
无从逃遁,毫无指望:万物沉默,
万物荒凉,万物都昭示着死亡。
可我的眼睛不会先在死亡里黯淡,
知觉也不会先离开我疲惫的身体,
直到我这被出卖的人向诸神索取公正的惩罚,
在最后一刻祈求天神的信实。
所以,你们以复仇的刑罚惩戒人的恶行的
欧墨尼得斯们,你们缠着蛇发的
额头昭示着喘息胸膛里的怒火,
到这里来吧,到这里来,听我的哀诉,
那哀诉,可怜的我,被迫从最深的骨髓里
发出,无助,燃烧,被疯狂盲目地攫住。
既然这些哀诉真真出自我心的深处,
你们就别让我的悲痛落空消散,
而要照忒修斯撇下孤独的我时那样的心,
女神们,让他以同样的心毁掉自己和亲人。
她从悲伤的胸中倾泻出这些话语,
焦灼地为那残忍的行径索求惩罚,
天神的主宰以不可违抗的意旨点头应允,
这一点头,大地和惊悚的海面
都颤抖起来,天穹震动了闪烁的群星。
而忒修斯自己,心被盲目的昏雾
笼罩,从遗忘的胸中放走了一切
他先前以坚定之心记着的嘱咐,
也不为悲伤的父亲举起那甜美的信号,
表明自己平安望见了厄瑞克透斯的港口。
因为据说从前,当埃勾斯把儿子连同船队
托付给风,让他离开女神的城墙,
曾拥抱着青年,给了这样的嘱咐:
我唯一的儿啊,比生命更叫我欢喜,
儿啊,我被迫送你去凶险莫测的境遇,
你新近才在我暮年的尽头还给了我,
既然我的命运和你炽烈的勇武
违我心意地把你从我夺走,我那昏花的
眼睛还不曾饱看儿子亲爱的面容,
我不会欢欣地、带着喜悦的胸怀送你,
也不许你带上顺遂命运的标记,
我要先从心里倾出许多怨诉,
用泥土和撒下的尘埃玷污白发,
再把染黑的帆挂上飘摇的桅杆,
好让伊比利亚黯淡锈染的帆布
配得上我们的悲痛和心中的焦灼。
但愿那圣洁伊托诺斯的居民女神——
她应许守护我们的族类和厄瑞克透斯的居所——
允你用公牛的血溅红你的右手,
那时你务必让这些嘱咐深藏在
铭记的心里长存,不让岁月抹去,
好教你的眼睛一望见我们的山冈,
就从帆桁上处处卸下那丧色的帆,
让绞紧的缆绳升起雪白的帆,
好让我一望见就以欢欣的心
认出你,当顺遂的时光把你送归。
忒修斯先前以坚定之心记着这些嘱咐,
可它们却像被狂风吹散的云
离开了雪山高耸入云的顶峰。
而父亲,当他从高高的城头眺望,
焦灼的双眼在不断的哭泣里耗尽,
一望见那鼓胀的帆布,
便从岩崖之巅纵身跳下,
以为忒修斯已丧于无情的命运。
凶暴的忒修斯就这样踏进丧亲的父家屋宇,
承受了他曾以健忘之心加给弥诺斯之女的
那般的悲痛,如今自己领受了同样的。
那时她悲伤地望着渐远的船,
受创的心里翻涌着千头万绪的忧愁。
而在另一处,风华正茂的伊阿科斯翩然飞驰,
带着萨梯尔的队伍和尼萨所生的西勒诺斯们
寻找着你,阿里阿德涅,为对你的爱所点燃。
那些人当时四处欢腾,心醉神迷地疯狂,
欧嗬狂舞着,欧嗬扭动着头颅。
有的挥动着裹头的酒神杖,
有的抛掷着从撕裂的小牛身上扯下的肢体,
有的用盘曲的蛇缠束自己,
有的以中空的圣篮举行隐秘的密仪,
那密仪是未受启的凡人徒然想听的,
另一些人用高举的手掌拍击手鼓,
或以圆滑的铜片激起清细的叮当,
许多号角吹出沙哑的轰鸣,
蛮族的笛子以可怖的曲调尖啸。
这幔子以这般华美的形象装点,
环抱着婚榻,以自己的锦缎将它覆盖。
忒萨利亚的青年们尽情观赏够了,
便开始给神圣的诸神让出位来。
这时,就像西风以清晨的气息
吹皱平静的海、催起斜倾的波浪,
当曙光初升、在游走太阳的门槛之下,
那些波浪起先被温和的风缓缓推动,
向前涌来,发出轻轻的、笑语般的拍响,
随后风越来越大,它们越挤越密,
远远漂动着,映着紫红的霞光闪烁,
那时人们也这样离开门厅王家的屋宇,
各自迈着游散的脚四下归去。
他们走后,喀戎率先从珀利翁之巅
前来,带着山林的礼物:
因为原野所生的、忒萨利亚的地域
在崇山中孕育的、河流的波涛旁
温暖法沃尼乌斯多产的风所催生的花,
他都编成不分品类的花环亲自捧来,
满堂被这怡人的香气抚慰,绽出笑意。
珀纽斯河神旋即来到,离开青翠的滕佩,
那滕佩被凌空垂覆的森林环抱,
把它留给多里斯的水仙们以歌舞欢庆,
他并非空手:因为他连根带来高大的
山毛榉和挺着笔直躯干的月桂,
还有摇曳的悬铃木和法厄同柔韧的姐妹——
那被烧焦的法厄同之妹,以及高耸的柏树。
他把这些广布地栽种在居所四周,
好让门厅覆着柔软的枝叶泛青。
随他之后,心思灵巧的普罗米修斯前来,
身上还带着昔日刑罚淡去的痕迹,
那是他从前四肢被锁链缚在山岩上,
悬在陡峭的崖顶所偿还的。
接着众神之父携圣洁的妻子和子女
前来,独把你留在天上,福玻斯
连同你同胞的姐妹、伊德里山的居者:
因为你的姐妹和你一样鄙弃了珀琉斯,
不愿为忒提斯的婚炬助兴。
当他们把肢体安放在雪白的座上,
桌上便丰盛地摆满了繁多的筵食,
与此同时,帕耳开们以虚弱的颤动摇着身体,
开始唱出真言的歌。
一件白袍从四面裹住她们颤抖的身躯,
紫色的镶边一直束到脚踝,
玫瑰色的发带停在雪白的头顶,
她们的手依着仪规做着永恒的活计。
左手握着缠满柔软羊毛的卷线杆,
右手时而轻轻抽出线,用仰起的
手指捻成形,时而在下垂的拇指上拧转,
使那平衡的纺锤以圆滑的旋转打转,
就这样用牙齿咬断,把活计始终修匀,
被咬下的毛屑黏在干燥的唇上,
那些先前从光滑的线上支棱出来的。
在她们脚前,柔软雪白的羊毛卷
由柳条编的小篮子看守着。
她们一边扯着羊毛,一边以清亮的嗓音
用神圣的歌倾吐出这样的命运,
那歌,后世任何岁月都不能指其为妄:
啊,以伟大德业增添无上荣耀的人,
埃玛提亚国力的护佑,因子嗣而无比显赫的,
请领受姐妹们在这欢乐之日向你揭示的,
真言的神谕。可你们,追随命运的纺锤,
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
那给新郎们带来所盼之物的长庚星
就要为你来临,妻子将随吉星来到,
她将以动人心魄的爱浸透你的心,
预备与你交织慵倦的睡眠,
把柔滑的双臂垫在你健壮的颈下。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
从没有一个屋宇庇护过这样的爱,
从没有爱以这样的盟约结合过恋人,
一如忒提斯所有的、珀琉斯所有的和谐。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
你们将生下不知恐惧的阿基琉斯
敌人识得的不是他的背,而是他坚强的胸膛,
他将屡屡在飘忽的赛跑中获胜,
抢在飞奔母鹿火燎般的足迹之前。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
没有哪个英雄能在战场上与他匹敌,
弗里吉亚的原野淌满透克洛斯人的血,
佩洛普斯背誓的第三代后裔围攻
特洛伊的城墙,以旷日持久的战争将它荡平。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
他卓绝的武勇和辉煌的功业,
母亲们将常在儿子的葬礼上供认,
当她们从白发的头顶散开蓬乱的发,
用无力的手掌把萎败的胸脯捶得青紫。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
因为就像收割者提前割下密密的麦穗,
在灼热的太阳下刈平金黄的田,
他将用凶残的刀撂倒特洛伊子孙的身躯。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
斯卡曼德洛斯的波涛将见证他伟大的武勇,
那波涛四处涌入湍急的赫勒斯滂海
他将以堆积的尸山堵塞它的水道,
用混流的杀戮温热那幽深的河流。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
最后,连那连死后也献上的祭品也将作证,
当那高高垒起的圆形坟冢
接纳那被杀少女雪白的肢体。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
因为命运一旦给疲惫的阿开亚人以力量,
去解开尼普顿为达尔达尼亚之城所筑的锁链,
高高的坟墓将被波吕克塞娜的血浸透,
她将像屈服于双刃刀的祭牲,
屈膝倒下,抛出无头的躯体。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
所以来吧,结合你们心中所盼的爱吧。
让丈夫以幸福的盟约领受这女神,
让新娘交给渴慕已久的新郎。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
乳母在晨光里再见她时,
也无法用昨日的线绕住她的脖颈
(奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤),
焦虑的母亲也不必为失和女儿的
独眠而悲伤,绝了盼望可爱外孙的念头。
奔跑吧,牵引着纬线,奔跑吧,纺锤。
帕耳开们当年就这样以神圣的胸怀
预言唱出珀琉斯这般幸福的歌。
因为从前,天神们还不曾轻慢虔敬时,
惯于亲身探访英雄们贞洁的家宅,
并在凡人的聚会里显现自己。
众神之父常在光辉的神殿里,当岁时的
祭典随节庆之日到来,
亲眼看见一百头公牛倒卧在地。
漫游的利柏尔常在帕尔纳索斯之巅
驱赶着散发欢呼的堤伊阿得斯们
德尔斐人从满城争先奔出,
欢喜地在冒烟的祭坛旁迎接神明。
玛沃尔斯常在致命的战争厮杀中,
或是湍急特里同的女主,或是拉姆努斯的处女
亲临激励武装的人群。
可自从大地被伤天害理的罪恶浸染,
众人从贪婪的心里赶走了正义,
兄弟以兄弟的血染红了双手,
儿子不再为死去的父母哀悼,
父亲盼着早夭的儿子的丧事,
好自由地占有未嫁继母之花,
不虔的母亲委身于蒙昧的儿子,
不虔地不惧亵渎作父母的神明,
一切当言不当言的事,都被邪恶的狂乱搅混,
使诸神施行公义的心意背离了我们。
所以他们不再屑于探访这样的聚会,
也不容自己被明亮的日光触及。
Peliaco quondam prognatae vertice pinus
dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
Phasidos ad fluctus et fines Aeeteos,
cum lecti iuvenes, Argivae robora pubis,
auratam optantes Colchis avertere pellem
ausi sunt vada salsa cita decurrere puppi,
caerula verrentes abiegnis aequora palmis.
diva quibus retinens in summis urbibus arces
ipsa levi fecit volitantem flamine currum,
pinea coniungens inflexae texta carinae.
illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
quae simul ac rostro ventosum proscidit aequor
tortaque remigio spumis incanduit unda,
emersere freti candenti e gurgite vultus
aequoreae monstrum Nereides admirantes.
illa, siqua alia, viderunt luce marinas
mortales oculis nudato corpore nymphas
nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
tum Thetis humanos non despexit hymenaeos,
tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
o nimis optato saeclorum tempore nati
heroes, salvete, deum genus, o bona matrum
progenies, salvete iterum
vos ego saepe meo, vos carmine compellabo,
teque adeo eximie taedis felicibus aucte
Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
ipse suos divum genitor concessit amores.
tene Thetis tenuit pulcherrirma Nereine?
tene suam Tethys concessit ducere neptem
Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem?
quae simul optatae finito tempore luces
advenere, domum conventu tota frequentat
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
dona ferunt prae se, declarant gaudia vultu.
deseritur Cieros, linquunt Phthiotica Tempe
Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
Pharsalum coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
rura colit nemo, mollescunt colla iuvencis,
non humilis curvis purgatur vinea rastris,
non glaebam prono convellit vomere taurus,
non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
squalida desertis robigo infertur aratris.
ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
regia, fulgenti splendent auro atque argento.
candet ebur soliis, conlucent pocula mensae,
tota domus gaudet regali splendida gaza.
pulvinar vero divae geniale locatur
sedibus in mediis, Indo quod dente politum
tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
haec vestis priscis hominum variata figuris
heroum mira virtutes indicat arte.
namque fluentisono prospectans litore Diae
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
indomitos in corde gerens Ariadna furores,
necdum etiam sese quae visit visere credit,
ut pote fallaci quae tunc primum excita somno
desertam in sola miseram se cernat harena.
immemor at iuvenis fugiens pellit vada remis,
irrita ventosae linquens promissa procellae.
quem procul ex alga maestis Minois ocellis
saxea ut effigies bacchantis prospicit, eheu,
prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
non flavo retinens subtilem vertice mitram,
non contecta levi velatum pectus amictu,
non tereti strophio lactentis vincta papillas,
omnia quae toto delapsa e corpore passim
ipsius ante pedes fluctus salis adludebant.
sic neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
illa vicem curans toto ex te pectore, Theseu,
toto animo, tota pendebat perdita mente.
ah misera, adsiduis quam luctibus exsternavit
spinosas Erycina serens in pectore curas
illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
egressus curvis e litoribus Piraei
attigit iniusti regis Gortynia tecta.
nam perhibent olim crudeli peste coactam
Androgeoneae poenas exsolvere caedis
electos iuvenes simul et decus innuptarum
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
quis angusta malis cum moenia vexarentur,
ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
proicere optavit potius quam talia Cretam
funera Cecropiae nec funera portarentur.
atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
regia, quam suavis exspirans castus odores
lectulus in molli complexu matris alebat,
quales Eurotae progignunt flumina myrtos
aurave distinctos educit verna colores,
non prius ex illo flagrantia declinavit
lumina quam cuncto concepit corpore flammam
funditus atque imis exarsit tota medullis.
heu misere exagitans immiti corde furores,
sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
qualibus incensam iactastis mente puellam
fluctibus in flavo saepe hospite suspirantem!
quantos illa tulit languenti corde timores,
quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
cum saevum cupiens contra contendere monstrum
aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
non ingrata tamen frustra munuscula divis
promittens tacito succendit vota labello.
nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
indomitus turbo contorquens flamine robur
eruit (illa procul radicitus exturbata
prona cadit, † lateque cum eius obvia frangens),
sic domito saevum prostravit corpore Theseus
nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
inde pedem sospes multa cum laude reflexit
errabunda regens tenui vestigia filo,
ne labyrintheis e flexibus egredientem
tecti frustraretur inobservabilis error.
sed quid ego a primo digressus carmine plura
commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
ut consanguineae complexum, ut denique matris,
quae misera in gnata deperdita laetabatur,
omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
liquerit immemori discedens pectore coniunx?
saepe illam perhibent ardenti corde furentem
clarisonas imo fudisse ex pectore voces,
ac tum praeruptos tristem conscendere montes
unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
tum tremuli salis adversas procurrere in undas
mollia nudatae tollentem tegmina surae,
atque haec extremis maestam dixisse querelis,
frigidulos udo singultus ore cientem:
sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
sicine discedens neglecto numine divum
immernor ah devota domum periuria portas?
nullane res potuit crudelis flectere mentis
consilium? tibi nulla fuit clementia praesto
immite ut nostri vellet miserescere pectus?
at non haec quondam blanda promissa dedisti
voce mihi, non haec miserae sperare iubebas,
sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos:
quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
nulla viri speret sermones esse fideles:
quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
dicta nihil meminere, nihil periuria curant.
certe ego te in medio versantem turbine leti
eripui et potius germanum amittere crevi
quam tibi fallaci supremo in tempore deessem:
pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
praeda neque iniecta tumulabor mortua terra.
quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
quod mare conceptum spumantibus exspuit undis.
quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
talia qui reddis pro dulci praemia vita?
si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
at tamen in vestras potuisti ducere sedes
quae tibi iucundo famularer serva labore
candida permulcens liquidis vestigia lymphis
purpureave tuum constemens veste cubile.
sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris
exsternata malo, quae nullis sensibus auctae
nec missas audire queunt nec reddere voces?
ille autem prope iam mediis versatur in undis,
nec quisquam adparet vacua mortalis in alga.
sic nimis insultans extremo tempore saeva
fors etiam nostris invidit questibus auris.
Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
indomito nec dira ferens stipendia tauro
perfidus in Creta religasset navita funem,
nec malus hic celans dulci crudelia forma
consilia in nostris requiesset sedibus hospes!
nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
Idaeosne petam montes? ah, gurgite lato
discernens ponti truculentum ubi dividit aequor?
an patris auxilium sperem, quemne ipsa reliqui
respersum iuvenem fraterna caede secuta?
coniugis an fido consoler memet amore,
quine fugit lentos incurvans gurgite remos?
praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
nec patet egressus pelagi cingentibus undis:
nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
non tamen ante mihi languescent lumina morte,
nec prius a fesso secedent corpore sensus
quam iustam a divis exposcam prodita multam
caelestumque fidem postrema comprecer hora.
quare, facta virum multantes vindice poena
Eumenides, quibus anguino redimita capillo
frons exspirantis praeportat pectoris iras,
huc huc adventate, meas audite querelas,
quas ego, vae miserae, extremis proferre medullis
cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
sed quali solam Theseus me mente reliquit,
tali mente, deae, funestet seque suosque.
has postquam maesto profudit pectore voces
supplicium saevis exposcens anxia factis,
adnuit invicto caelestum numine rector,
quo nutu tellus atque horrida contremuerunt
aequora concussitque micantia sidera mundus.
ipse autem caeca mentem caligine Theseus
consitus oblito dimisit pectore cuncta
quae mandata prius constanti mente tenebat,
dulcia nec maesto sustollens signa parenti
sospitem Erechtheum se ostendit visere portum
namque ferunt olim, classi cum moenia divae
linquentem gnatum ventis concrederet Aegeus,
talia complexum iuveni mandata dedisse:
gnate mihi longe iucundior unice vita,
gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus
reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
eripit invito mihi te, cui languida nondum
lumina sunt gnati cara saturata figura,
non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
sed primum multas expromam mente querelas
canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
inde infecta vago suspendam lintea malo,
nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
adnuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
tum vero facito ut memori tibi condita corde
haec vigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas,
ut simul ac nostros invisent lumina collis,
funestam antennae deponant undique vestem
candidaque intorti sustollant vela rudentes,
quam primum cernens ut laeta gaudia mente
agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.
haec mandata prius constanti mente tenentem
Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
aerium nivei montis liquere cacumen.
at pater, ut summa prospectum ex arce petebat
anxia in adsiduos absumens lumina fletus,
cum primum inflati conspexit lintea veli,
praecipitem sese scopulorum e vertice iecit
amissum credens immiti Thesea fato.
sic funesta domus ingressus tecta paterna
morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctu
obtulerat mente immemori, talem ipse recepit.
quae tum prospectans cedentem maesta carinam
multiplices animo volvebat saucia curas.
at parte ex alia florens volitabat Iacchus
cum thiaso satyrorum et Nysigenis silenis
te quaerens, Ariadna, tuoque incensus arnore.
quae tum alacres passim lymphata mente furebant
euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.
harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
pars e divulso iactabant membra iuvenco,
pars sese tortis serpentibus incingebant,
pars obscura cavis celebrabant orgia cistis,
orgia quae frustra cupiunt audire profani,
plangebant aliae proceris tympana palmis
aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant,
multis raucisonos efflabant cornua bombos
barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
talibus amplifice vestis decorata figuris
pulvinar complexa suo velabat amictu.
quae postquam cupide spectando Thessala pubes
expleta est, sanctis coepit decedere divis.
hic, qualis flatu placidum mare matutino
horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
aurora exoriente vagi sub limina solis,
quae tarde primum clementi flamine pulsae
procedunt, leviterque sonant plangore cachinni,
post vento crescente magis magis increbescunt
purpureaque procul nantes ab luce refulgent,
sic tum vestibuli linquentes regia tecta
ad se quisque vago passim pede discedebant.
quorum post abitum princeps e vertice Peli
advenit Chiron portans silvestria dona:
nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis
montibus ora creat, quos propter fluminis undas
aura parit flores tepidi fecunda Favoni,
hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
quo permulsa domus iucundo risit odore.
confestim Penios adest, viridantia Tempe,
Tempe quae silvae cingunt super impendentes,
naiasin linquens Doris celebranda choreis,
non vacuus: namque ille tulit radicitus altas
fagos ac recto proceras stipite laurus,
non sine nutanti platano lentaque sorore
flammati Phaethontis et aeria cupressu.
haec circum sedes late contexta locavit,
vestibulum ut molli velatum fronde vireret.
post hunc consequitur sollerti corde Prometheus
extenuata gerens veteris vestigia poenae
quam quondam silici restrictus membra catena
persolvit pendens e verticibus praeruptis.
inde pater divum sancta cum coniuge natisque
advenit, caelo te solum, Phoebe, relinquens
unigenamque simul cultricem montibus Idri:
Pelea nam tecum pariter soror adspernata est
nec Thetidis taedas voluit celebrare iugalis.
qui postquam niveis flexerunt sedibus artus,
large multiplici constructae sunt dape mensae,
cum interea infirmo quatientes corpora motu
veridicos Parcae coeperunt edere cantus.
his corpus tremulum complectens undique vestis
candida purpurea talos incinxerat ora,
at roseae niveo residebant vertice vittae,
aeternumque manus carpebant rite laborem.
laeva colum molli lana retinebat amictum,
dextera tum leviter deducens fila supinis
formabat digitis, tum prono in pollice torquens
libratum tereti versabat turbine fusum,
atque ita decerpens aequabat semper opus dens,
laneaque aridulis haerebant morsa labellis
quae prius in levi fuerant exstantia filo.
ante pedes autem candentis mollia lanae
vellera virgati custodibant calathisci.
haec tum clarisona vellentes vellera voce
talia divino fuderunt carmine fata,
carmine perfidiae quod post nulla arguet aetas:
o decus eximium magnis virtutibus augens,
Emathiae tutamen opis, clarissime nato,
accipe quod laeta tibi pandunt luce sorores,
veridicum oraclum. sed vos, quae fata secuntur,
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
adveniet tibi iam portans optata maritis
Hesperus, adveniet fausto cum sidere coniunx,
quae tibi flexanimo mentem perfundat amore
languidulosque paret tecum coniungere somnos
levia substernens robusto bracchia collo.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nulla domus tales unquam contexit amores,
nullus amor tali coniunxit foedere amantes
qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nascetur vobis expers terroris Achilles,
hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
qui persaepe vago victor certamine cursus
flammea praevertet celeris vestigia cervae.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
non illi quisquam bello se conferet heros,
cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi
Troicaque obsidens longinquo moenia bello
periuri Pelopis vastabit tertius heres.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
illius egregias virtutes claraque facta
saepe fatebuntur gnatorum in funere matres,
cum incultum cano solvent a vertice crinem
putridaque infirmis variabunt pectora palmis.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
namque velut densas praecerpens messor aristas
sole sub ardenti flaventia demetit arva,
Troiugenum infesto prosternet corpora ferro.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
testis erit magnis virtutibus unda Scamandri,
quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
cuius iter caesis angustans corporum acervis
alta tepefaciet permixta flumina caede.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
denique testis erit morti quoque reddita praeda
cum teres excelso coacervatum aggere bustum
excipiet niveos percussae virginis artus.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nam simul ac fessis dederit fors copiam Achivis
urbis Dardaniae Neptunia solvere vincla,
alta Polyxenia madefient caede sepulcra,
quae, velut ancipiti succumbens victima ferro,
proiciet truncum submisso poplite corpus.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
quare agite optatos animi coniungite amores.
accipiat coniunx felici foedere divam,
dedatur cupido iam dudum nupta marito.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
non illam nutrix orienti luce revisens
hesterno collum poterit circumdare filo
(currite ducentes subtegmina, currite, fusi),
anxia nec mater discordis maesta puellae
secubitu caros mittet sperare nepotes.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
talia praefantes quondam felicia Pelei
carmina divino cecinerunt pectore Parcae.
praesentes namque ante domos invisere castas
heroum et sese mortali ostendere coetu
caelicolae nondum spreta pietate solebant.
saepe pater divum templo in fulgente, revisens
annua cum festis venissent sacra diebus,
conspexit terra centum procumbere tauros.
saepe vagus Liber Parnasi vertice summo
Thyiadas effusis euantis crinibus egit,
cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
acciperent laeti divum fumantibus aris.
saepe in letifero belli certamine Mavors
aut rapidi Tritonis era aut Rhamnusia virgo
armatas hominum est praesens hortata catervas.
sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
perfudere manus fraterno sanguine fratres,
destitit exstinctos natus lugere parentes,
optavit genitor primaevi funera nati
Liber ut innuptae poteretur flore novercae,
ignaro mater substernens se impia nato
impia non verita est divos scelerare parentes,
omnia fanda nefanda malo permixta furore
iustificam nobis mentem avertere deorum.
quare nec talis dignantur visere coetus
nec se contingi patiuntur lumine claro.
奥尔塔卢斯啊,虽然忧愁以不断的苦痛使我衰竭,
把我从博学的处女们身边唤开,
我心也无法产出缪斯甜美的果实,
它自身在这样深重的祸患里颠簸:——
因为不久前,遗忘之河的波涛
淌流着漫过了我兄弟苍白的脚,
特洛伊的土地,在罗厄特翁的岸下,
把从我眼前夺走的他压在下面。
兄弟啊,比生命更可爱的你,我此后
再不能见你了:可我定会永远爱你,
永远为你的死唱起悲伤的歌,
就像在枝叶浓密的荫下鸣唱的
道利斯的夜莺,哀叹夭亡的伊提卢斯的命运:——
可尽管沉浸在这样的哀痛里,奥尔塔卢斯,我还是寄给你
这些我为你译出的巴提阿得斯的诗,
免得你以为你的话白白托付给了游荡的风,
竟从我心里流失了,
就像未婚夫偷偷送来的一只苹果,
从贞洁少女的怀里滚落,
那可怜的姑娘忘了它藏在柔软的衣裳下,
母亲一来她跳起身,它便被抖了出来;
那苹果一路向下急急滚去,
一片自知的红晕从她愁容上泛起。
Etsi me adsiduo defectum cura dolore
sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
mens animi: tantis fluctuat ipsa malis,—
namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris
pallidulum manans adluit unda pedem,
Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
Ereptum nostris obterit ex oculis.
nunquam ego te vita frater amabilior
adspiciam posthac: at certe semper amabo,
semper maesta tua carmina morte canam,
qualia sub densis ramorum concinit umbris
Daulias absumpti fata gemens Ityli,—
sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
haec expressa tibi carmina Battiadae,
ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
effluxisse meo forte putes animo,
ut missum sponsi furtivo munere malum
procurrit casto virginis e gremio,
quod miserae oblitae molli sub veste locatum,
dum adventu matris prosilit, excutitur;
atque illud prono praeceps agitur decursu,
huic manat tristi conscius ore rubor.
那位看透了广大天宇一切星光的人,
他探知了群星的升起与沉落,
知道飞驰太阳火焰般的光辉如何变暗,
星辰如何按定时退隐,
甜蜜的爱如何把特里维娅偷偷放逐到拉特摩斯的岩下,
从她高天的轨道上把她唤下,
就是那位科农,在天光中看见了我,
我这从贝勒尼刻头顶剪下的发绺,
明亮地闪耀,她曾伸出光洁的手臂,
向诸神许愿把我献上,
那时节,国王因新婚而添了荣耀,
已出征去蹂躏亚述的边疆,
身上还带着夜间争斗的甜蜜痕迹,
那是他为夺取处女的战利品而打的仗。
难道新娘们厌憎维纳斯,用假意的
小泪珠辜负了父母的喜悦,
在洞房的门槛内簌簌落下?
不,愿诸神助我,她们的泪并不真诚。
我的王后以许多怨诉教我明白了这点,
当她的新婚夫君去赴那狰狞的战事。
可你哀悼的岂是被弃的空床?
岂不是与亲爱兄长可泣的别离?
忧愁多深地啃噬了你悲伤的骨髓!
那时你满心焦虑,
神智昏乱,几乎失魂!可我分明
从你还是小姑娘时就知你气度非凡。
难道你忘了那桩美举,你借它赢得了王家的
婚姻,那是别人再勇敢也不敢做的?
可你送别丈夫时,悲伤地说了怎样的话!
朱庇特啊,你何等频频用手拭那忧伤的眼!
是哪位大神改变了你?还是因为相爱的人
不愿远离所爱的身体?
那时你为甜蜜的丈夫向所有神明许下我,
还许下公牛的血,
只要他能凯旋。不久之后,
他就把掳获的亚细亚并入了埃及的疆域。
为报答这些,我被献入天神的行列,
以这新的祭品偿清了旧日的誓愿。
王后啊,我离开你的头顶,本非情愿,
非情愿:我以你和你的头起誓:
谁若空发这誓,愿他自受应得的报应:
可谁又敢自诩能与铁匹敌?
连那座山也被掀翻了,它是提亚
显赫的子孙在岸边所越过的最高的山,
米底人开出一片新海,青壮的兵众
驾着蛮族的舰队从阿托斯山腰驶过。
铁尚能劈开这样的山,一绺头发又能如何?
朱庇特啊,愿卡吕柏斯人整族灭亡,
还有那最初动手在地下探寻矿脉、
锻造坚硬铁器的人!
我那刚被剪下的姐妹发绺们,正为我的命运
哀悼,这时门农埃塞俄比亚
同胞拍着颤动的翅膀划破长空,
阿尔西诺埃那有翼的骏马出现了,
它托起我,飞越太空的阴影,
把我安放进维纳斯贞洁的怀里。
泽费里提斯亲自派去她的仆役,
那住在卡诺珀斯海岸的希腊女神,
好教天空繁星的光里,不单单
有从阿里阿德涅鬓边取来的
金冠高悬,也让我们发光,
我们这从金发头顶献上的战利品,
当我含泪湿润地走向诸神的殿堂,
女神把我作一颗新星安在古老的群星间:
因为紧挨着室女座和凶猛的狮子座的
星光,与吕卡翁之女卡利斯托相邻,
我转向西沉,在迟缓的牧夫座之前引路,
他到很晚才勉强沉入深邃的大洋
可尽管夜里众神的足迹压在我身上,
白昼却把我还给苍老的忒提斯
(容我在此直言,拉姆努斯的处女啊,请勿见怪:
因为我不会因任何恐惧而遮掩真话,
纵使群星以恶言把我撕碎,
我也要吐露真心藏着的话)——
我并不为这些事这般欢喜,倒为将永远
远离,永远远离女主的头顶而痛苦,
当她从前还是处女时,我曾与她一同,
不沾任何香膏,一同饮尽千般膏泽。
如今你们,当婚炬以所盼的光把你们结合,
别把身体交给同心的丈夫,
别脱下衣裳裸露乳房,
除非先从缟玛瑙瓶为我斟上怡人的献礼,
你们这守着贞洁婚床之规的人的缟玛瑙瓶。
可那委身于污秽奸情的女子,
唉,愿轻尘白白吸干她那不洁的祭奠:
因为我不向不配的人求取任何献礼。
倒不如,新娘们啊,愿和睦长住你们的居所,
愿爱情不懈地长驻其中。
而你,王后,当你仰望星辰、
以节日的灯火安抚女神维纳斯,
别让我,你的发绺,缺了香膏,
倒要以丰厚的献礼待我。
群星何必留住我?但愿我重作王后的发绺,
哪怕让俄里翁紧挨着宝瓶座闪耀。
Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
qui stellarum ortus comperit atque obitus,
flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
ut cedant certis sidera temporibus,
ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
dulcis amor gyro devocet aerio,
idem me ille Conon caelesti in lumine vidit
e Bereniceo vertice caesariem
fulgentem clare, quam cunctis illa deorum
levia protendens bracchia pollicita est,
qua rex tempestate novo auctus hymenaeo
vastatum finis iuerat Assyrios,
dulcia nocturnae portans vestigia rixae
quam de virgineis gesserat exuviis.
estne novis nuptis odio Venus, atque parentum
frustrantur falsis gaudia lacrimulis
ubertim thalami quas intra limina fundunt?
non, ita me divi vera gemunt, iuerint.
id mea me multis docuit regina querelis
invisente novo proelia torva viro.
at tu non orbum luxti deserta cubile,
sed fratris cari flebile discidium?
quam penitus maestas exedit cura medullas!
ut tibi tunc toto pectore sollicitae
sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe
cognoram a parva virgine magnanimam.
anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
coniugium, quod non fortior ausit alis?
sed tum maesta virum mittens quae verba locuta es!
Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu!
quis te mutavit tantus deus? an quod amantes
non longe a caro corpore abesse volunt?
atque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis
non sine taurino sanguine pollicita es,
si reditum tetulisset. is haud in tempore longo
captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
quis ego pro factis caelesti reddita coetu
pristina vota novo munere dissolvo.
invita, o regina, tuo de vertice cessi,
invita: adiuro teque tuumque caput:
digna ferat quod si quis inaniter adiurarit:
sed qui se ferro postulet esse parem?
ille quoque eversus mons est quem maximum in oris
progenies Thiae clara supervehitur,
cum Medi peperere novum mare, cumque inventus
per medium classi barbara navit Athon.
quid facient crines, cum ferro talia cedant?
Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
et qui principio sub terra quaerere venas
institit ac ferri fingere duritiem!
abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
unigena impellens nutantibus aera pennis
obtulit Arsinoes † elocridicos ales equus,
isque per aetherias me tollens avolat umbras
et Veneris casto conlocat in gremio.
ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
Graia Canopiis incola litoribus,
†hi dii ven ibi vario ne solum in lumine caeli
ex Ariadneis aurea temporibus
fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
devotae flavi verticis exuviae,
uvidulam a fletu cedentem ad temple deum me
sidus in antiquis diva novum posuit:
Virginis et saevi contingens namque Leonis
lumina, Callisto iuncta Lycaoniae,
vertor in occasum, tardum dux ante Booten,
qui vix sero alto mergitur Oceano.
sed quamquam me nocte premunt vestigia divum,
lux autem canae Tethyi restituit,
(pace tua fari hic liceat, Rhamnusia virgo:
namque ego non ullo vera timore tegam,
nec si me infestis discerpent sidera dictis,
condita quin veri pectoris evoluam)
non his tam laetor rebus quam me afore semper
afore me a dominae vertice discrucior,
quicum ego, dum virgo quondam fuit, omnibus expers
unguentis, una milia multa bibi.
nunc vos optato quom iunxit lumine taeda,
non prius unanimis corpora coniugibus
tradite nudantes reiecta veste papillas,
quam iucunda mihi munera libet onyx,
vester onyx, casto colitis quae iura cubili.
sed quae se impuro dedit adulterio,
illius ah mala dona levis bibat irrita pulvis:
namque ego ab indignis praemia nulla peto.
sed magis, o nuptae, semper concordia vestras,
semper amor sedes incolat adsiduus.
tu vero, regina, tuens cum sidera divam
placabis festis luminibus Venerem,
unguinis expertem non siris esse tuam me,
sed potius largis adfice muneribus.
sidera cur retinent? utinam coma regia fiam
proximus Hydrochoi fulgeret Oarion.
啊,令丈夫欢喜、令父亲欢喜的门,
你好,愿朱庇特以美好的助力使你昌盛,
门啊,人们说你从前殷勤地服侍过巴尔布斯
当年老人自己还住着这宅子的时候,
又说你后来却违心地敷衍服侍,
自从老人一死,你便成了新婚之家的门,
来吧,告诉我们,人家为何说你变了,
说你对旧主背弃了忠信。
不(愿我讨如今主人凯奇利乌斯的欢心),
这不是我的过错,虽说人家硬赖在我头上,
没有谁能指出我犯过半点错:
可街坊众口,偏把这算作门的过错!
无论哪里查出一桩不端的事,
众人都冲我嚷:门啊,是你的错。
这话你光空口说一句可不够,
得说得人人都察觉、都看清。
我怎么办得到?没人打听,也没人肯费心去知道。
我们愿意听;对我们说吧,别迟疑。
那么首先,说她当作处女嫁到我们家,
是假的。倒不是前一个丈夫碰过她,
他那话儿软得比嫩甜菜还耷拉,
从不曾抬起到束腰的高度:
是他父亲玷污了儿子的婚床,
据说还败坏了这可怜的人家,
或因那不虔的心为盲目的欲火所烧,
或因那儿子无能,种子不育,
于是得另找一个更雄壮的物件,
好解开处女的束腰带。
你讲的可真是位孝义惊人的好父亲,
他竟亲自往自己儿子的裆里撒了种。
何况她说,她知道的还不止这一桩,
布里克西亚,坐落在瞭望岩下,
金色的梅拉河以柔缓的水流从它前面淌过,
布里克西亚,我所爱的维罗纳之母,
她还讲起波斯图米乌斯科尔涅利乌斯的私情,
她曾与他们犯下邪恶的奸情。
这里或许有人要问:怎么?你这门也懂这些,
你从不许离开主人的门槛,
也不能去听街坊议论,只钉在这门梁上,
惯常只管替这家开门关门?
我常听见她压低了声音说话,
单独和使女们讲她这些丑事,
指名道姓地说出我们提过的那些人,只当我
既没有舌头,也没有耳朵。
此外她还提到一个人,我不愿说出他的
名字,免得他扬起红红的眉毛。
是个高个子,从前有人对他提起过一桩大官司,
说一场谎肚子里假冒的分娩。
O dulci iucunda viro, iucunda parenti,
salve, teque bona Iuppiter auctet ope,
Ianua, quam Balbo dicunt servisse benigne
olim, cum sedes ipse senex tenuit,
quamque ferunt rursus voto servisse maligne,
postquam es porrecto facta marita sene,
dic agedum nobis quare mutata feraris
in dominum veterem deseruisse fidem.
non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum)
culpa mea est, quamquam dicitur esse mea,
nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam:
†verum istius populi ianua qui te facit!
qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum,
ad me omnes clamant, Ianua, culpa tua est.
non istuc satis est uno te dicere verbo,
sed facere ut quivis sentiat et videat.
qui possum? nemo quaerit nec scire laborat.
nos volumus; nobis dicere ne dubita.
primum igitur, virgo quod fertur tradita nobis,
falsum est. non illam vir prior attigerit,
languidior tenera cui pendens sicula beta
nunquam se mediam sustulit ad tunicam:
sed pater illius gnati violasse cubile
dicitur et miseram conscelerasse domum,
sive quod impia mens caeco flagrabat amore,
seu quod iners sterili semine natus erat
et quaerendus is unde foret nervosius illud
quod posset zonam solvere virgineam.
egregium narras mira pietate parentem,
qui ipse sui gnati minxerit in gremium.
atqui non solum hoc se dicit cognitum habere
Brixia † chinea suppositum specula,
flavus quam molli praecurrit flumine Mella,
Brixia, Veronae mater amata meae,
sed de Postumio et Corneli narrat amore,
cum quibus illa malum fecit adulterium.
dixerit hic aliquis, quid? tu istaec, Ianua, nosti,
cui nunquam domini limine abesse licet,
nec populum auscultare, sed hic suffixa tigillo
tantum operire soles aut aperire domum?
saepe illam audivi furtiva voce loquentem
solam cum ancillis haec sua flagitia,
nomine dicentem quos diximus, ut pote quae mi
speraret nec linguam esse nec auriculam.
praeterea addebat quendam, quem dicere nolo
nomine ne tollat rubra supercilia.
longus homo est, magnas cui lites intulit olim
falsum mendaci ventre puerperium.
你为命运和苦涩的遭遇所压,
给我寄来这封泪水写就的短信,
求我把你这被翻沫海浪抛出的遇难者
扶起,从死亡的门槛把你救回,
你既不得神圣的维纳斯让你在柔软的睡梦里安歇,
独自被撇在孤枕的床上,
缪斯也不以古人甜美的诗篇
慰藉你,当你焦虑的心彻夜难眠,
这叫我欣慰,因为你称我为友,
又从我这里求取缪斯和维纳斯的馈赠。
可是曼利乌斯,别让你不知我自己的苦楚,
也别以为我厌弃待客之谊,
请听我自己也沉没在怎样的命运浪涛里,
免得你再向一个苦命人索求美好的馈赠。
当我初次穿上那纯白的成人袍时,
当花样的年华度着欢愉的春天,
我尽情地嬉游过;那把甜蜜掺进忧愁的
女神并非不识得我:
可这一切兴致,都被兄弟的死以哀恸
从我夺去。啊,从可怜的我夺去的兄弟,
兄弟,你一死,就折断了我的安乐,
我们整个家都随你一同埋葬,
我们一切的欢乐都随你一同消亡,
那是你在世时甜蜜的爱所滋养的。
因你的死,我把这些兴致
和心中一切的乐趣尽都逐出了脑海。
所以,你信里说卡图卢斯待在维罗纳
是件羞耻的事,因为这里凡稍有身份的人
都在被弃的空床上暖着自己冰冷的肢体,
曼利乌斯,这不是羞耻,倒更是可悲。
所以你会原谅,若这些哀恸从我夺去的东西,
我不能给你作馈赠,因为我实在无力。
至于我手边藏书不多,
那是因为我住在罗马:那里才是家宅,
那里才是我的居所,我的年岁在那里消磨;
到这里来,众多书箧中只有一只跟着我。
既然如此,我不愿你断定我是出于恶意,
或是心地不够坦诚,
才没有满足你两样的请求:
我本会主动奉上,只要略有余力。
Quod mihi fortuna casuque oppressus acerbo
conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium,
naufragum ut eiectum spumantibus aequoris undis
sublevem et a mortis limine restituam,
quem neque sancta Venus molli requiescere somno
desertum in lecto caelibe perpetitur,
nec veterum dulci scriptorum carmine musae
oblectant, cum mens anxia pervigilat,
id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum
muneraque et Musarum hinc petis et Veneris.
sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Manli,
neu me odisse putes hospitis officium,
accipe quis merser fortunae fluctibus ipse,
ne amplius a misero dona beata petas.
tempore quo primum vestis mihi tradita pura est,
iucundum cum aetas florida ver ageret,
multa satis lusi; non est dea nescia nostri
quae dulcem curis miscet amaritiem:
sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors
abstulit. o misero frater adempte mihi,
tu mea tu moriens fregisti commoda, frater,
tecum una tota est nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
cuius ego interitu tota de mente fugavi
haec studia atque omnes delicias animi.
quare, quod scribis Veronae turpe Catullo
esse quod hic quisquis de meliore nota
frigida deserto tepefactet membra cubili,
id, Manli, non est turpe, magis miserum est.
ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit,
haec tibi non tribuo munera, cum nequeo.
nam quod scriptorum non magna est copia apud me,
hoc fit quod Romae vivimus: illa domus,
illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas;
huc una ex multis capsula me sequitur.
quod cum ita sit, nolim statuas nos mente maligna
id facere aut animo non satis ingenuo
quod tibi non utriusque petenti copia parta est:
ultro ego deferrem, copia si qua foret.
女神们,我不能缄默,阿利乌斯在何事上
帮了我,又以何等的效劳帮了我,
免得飞逝的岁月随遗忘的世代
把他的这份热忱掩进盲目的黑夜:
我要告诉你们,你们再转告成千
上万的人,让这纸页老去时仍开口,
让他死后越发、越发为人所知,
别让高踞的蜘蛛织着细网,
在阿利乌斯荒废的名字上结它的活。
因为那两面的阿玛图西亚给了我怎样的忧愁,
你们知道,她又以何种方式把我击垮,
当我烧得像特里那克里亚的岩崖,
俄塔山温泉关的玛利亚泉水,
悲伤的双眼因不断的哭泣而消损,
面颊被凄凉的泪雨浸湿不止,
就像在高耸入云的山巅,一道清亮的
溪流从生苔的石间涌出,
当它从陡峭的谷中一路奔泻,
穿过稠密人群走过的路,
给汗流浃背的疲惫行人甜美的慰藉,
当酷暑晒裂了焦干的田地。
就像在乌黑旋风里颠簸的水手,
一阵和缓的顺风吹来,
那是向波吕克斯、又向卡斯托尔祈求得来的,
阿利乌斯给我的援助正是这样。
是他为我在封闭的田上开出宽阔的通道,
是他给了我们一处居所,给了我们女主人,
好让我们在那里共叙欢爱。
我那雪白的女神便迈着柔软的脚步来到那里,
在磨光的门槛上,把她闪亮的足底
倚着吱吱作响的鞋履停住,
就像当年拉俄达米亚,为对丈夫的爱燃烧,
来到普罗忒西拉俄斯的家,
那家却是白白起造的,因还不曾以圣血
用祭牲安抚天神。
拉姆努斯的处女啊,愿我永不那样贪求任何事物,
以致轻率地违逆神明去承担它。
空着的祭坛何等渴求虔敬的血,
拉俄达米亚失了丈夫才明白,
她被迫松开新婚丈夫的脖颈,
还没等一个又一个冬天回来,
在漫长的夜里餍足她饥渴的爱,
好让她在婚姻中断后还能活下去:
帕耳开们知道那日子已不远,
只要他作士兵去了伊利昂的城墙下:
因为那时海伦被掳,阿尔戈斯的首领们
已被特洛伊招引前去,
特洛伊(可怖啊)亚细亚欧罗巴共同的坟墓,
特洛伊,英雄和一切德业苦涩的灰烬:
它岂不也给我的兄弟带来了可悲的死?
唉,从可怜的我夺去的兄弟,
唉,从可怜的兄弟夺去的可爱之光,
我们整个家都随你一同埋葬,
我们一切的欢乐都随你一同消亡,
那是你在世时甜蜜的爱所滋养的。
如今你在那么远的地方,不在熟悉的坟茔间,
也不安放在亲人的骨灰近旁,
而是葬在可憎的特洛伊、不祥的特洛伊,
被异乡的土地扣在天涯的地上。
据说那时青壮从四面八方赶往那里,
希腊的男儿离弃了内室的炉火,
免得帕里斯掳走淫妇后逍遥快活,
在太平的洞房里安享闲逸。
最美的拉俄达米亚啊,就在那祸事里,
你被夺去了那比生命、比灵魂更甜美的
婚姻:爱的漩涡把你卷得那样深,
那激流把你带进陡峭的深渊,
希腊人说,那深渊就像库勒涅山附近的费涅俄斯
抽干了肥沃沼泽的水,使地面干爽,
据说那是从前假冒之父安菲特律翁之子
凿开山的腹心所挖成的,
那时他以百发百中的箭射落斯廷法罗斯的怪鸟,
奉那不如他的主人之命,
好让更多的神明踏进天门,
好让赫柏不再久守童贞。
可你深沉的爱比那深渊还深,
它当年教未驯的你学会了负轭。
因为一个迟暮的父亲,视那独生女
所养的外孙的头也不如此珍贵,
那外孙好不容易才被找到,好继承祖辈的家财,
把名字写进了立好的遗嘱,
打消了被戏弄的族亲那不义的欢喜,
把秃鹫从白发的头顶赶走:
也没有哪只配偶为雪白的鸽子这般欢喜,
据说它比任何最贪欢的女子
还要放肆,总用啄咬的喙不停地采撷亲吻,
比那尤其多情善变的女人还甚:
可你独自胜过了这些人的狂热,
自你一朝与金发的丈夫结合。
我的光配得上她,不比她逊色,或只逊一点,
那时她投入了我的怀抱,
丘比特常绕着她这里那里奔跑,
身着藏红色的短衣,白亮地闪耀。
尽管她并不只满足于卡图卢斯一人,
我却愿容忍这稳重女主偶尔的偷欢,
免得我们像蠢人那样太过纠缠:
就连尤诺,天神中最尊贵的,也常常
强咽下因丈夫过失而燃起的怒火,
明知那贪求一切的朱庇特无数的偷情。
可是把凡人与神明相比并不公道——
卸下那颤巍巍父亲不讨喜的重负。
然而她并不是由父亲的右手牵着,
来到弥漫亚述香气的家门,
而是在奇妙的夜里给了我偷来的小小馈赠,
就从她丈夫本人的怀里偷取的。
所以这已足够,若单单给了我们
她用更白的石子标记的那一天。
这是我尽力以诗写成的礼物,
阿利乌斯,用来报答你许多的效劳,
免得这一天那一天、又一天又一天
用粗糙的锈迹侵蚀你的名字。
愿诸神再添上极多的福,就是忒弥斯从前
惯于赐给虔敬古人的那些馈赠:
愿你们幸福,你和你的生命,
还有那屋宇,我们和女主人在其中欢游的,
还有那最初为我们引路的人,
一切好事都由他而生,
尤其远胜一切、比我自己更亲的她,
我的光,只要她活着,活着对我便是甜美。
non possum reticere, deae, qua me Allius in re
iuverit aut quantis iuverit officiis,
ne fugiens saeclis obliviscentibus aetas
illius hoc caeca nocte tegat studium:
sed dicam vobis, vos porro dicite multis
milibus et facite haec charta loquatur anus
notescatque magis mortuus atque magis,
nec tenuem texens sublimis aranea telam
in deserto Alli nomine opus faciat.
nam mihi quam dederit duplex Amathusia curam
scitis, et in quo me corruerit genere,
cum tantum arderem quantum Trinacria rupes
lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis,
maesta neque adsiduo tabescere lumina fletu
cessarent tristique imbre madere genae,
qualis in aerii perlucens vertice montis
rivus muscoso prosilit e lapide,
qui, cum de prone praeceps est valle volutus,
per medium densi transit iter populi,
dulce viatori lasso in sudore levamen
cum gravis exustos aestus hiulcat agros.
hic, velut in nigro iactatis turbine nautis
lenius adspirans aura secunda venit
iam prece Pollucis, iam Castoris implorata,
tale fuit nobis Allius auxilium.
is clausum lato patefecit limite campum,
isque domum nobis isque dedit dominae,
ad quam communes exerceremus amores.
quo mea se molli candida diva pede
intulit et trito fulgentem in limine plantam
innixa arguta constituit solea,
coniugis ut quondam flagrans advenit amore
Protesilaeam Laodamia domum
inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro
hostia caelestis pacificasset eros.
nil mihi tam valde placeat, Rhamnusia virgo,
quod temere invitis suscipiatur eris.
quam ieiuna pium desideret ara cruorem
docta est amisso Laodamia viro,
coniugis ante coacta novi dimittere collum
quam veniens una atque altera rursus hiems
noctibus in longis avidum saturasset amorem,
posset ut abrupto vivere coniugio:
quod scibant Parcae non longo tempore abesse,
si miles muros isset ad Iliacos:
nam tum Helenae raptu primores Argivorum
coeperat ad sese Troia ciere viros,
Troia (nefas) commune sepulcrum Asiae Europaeque,
Troia virum et virtutum omnium acerba cinis:
quaene etiam nostro letum miserabile fratri
attulit. Hei misero frater adempte mihi,
hei misero fratri iucundum lumen ademptum,
tecum una tota est nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
quem nunc tam longe non inter nota sepulcra
nec prope cognatos compositum cineres,
sed Troia obscena, Troia infelice sepultum
detinet extremo terra aliena solo.
ad quam tum properans fertur simul undique pubes
Graeca penetralis deseruisse focos,
ne Paris abducta gavisus libera moecha
otia pacato degeret in thalamo.
quo tibi tum casu, pulcherrima Laodamia,
ereptum est vita dulcius atque anima
coniugium: tanto te absorbens vertice amoris
aestus in abruptum detulerat barathrum,
quale ferunt Grai Pheneum prope Cylleneum
siccare emulsa pingue palude solum,
quod quondam caesis montis fodisse medullis
audit falsiparens Amphitryoniades,
tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta
perculit imperio deterioris eri,
pluribus ut caeli tereretur ianua divis,
Hebe nec longa virginitate foret.
sed tuus altus amor barathro fuit altior illo,
qui tunc indomitam ferre iugum docuit.
nam nec tam carum confecto aetate parenti
una caput seri nata nepotis alit,
qui, cum divitiis vix tandem inventus avitis
nomen testatas intulit in tabulas,
impia derisi gentilis gaudia tollens
suscitat a cano vulturium capiti:
nec tantum niveo gavisa est ulla columbo
compar, quae multo dicitur improbius
oscula mordenti semper decerpere rostro
quam quae praecipue multivola est mulier:
sed tu horum magnos vicisti sola furores,
ut semel es flavo conciliata viro.
aut nihil aut paulo cui tum concedere digna
lux mea se nostrum contulit in gremium,
quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido
fulgebat crocina candidus in tunica.
quae tamenetsi uno non est contenta Catullo,
rara verecundae furta feremus erae,
ne nimium simus stultorum more molesti:
saepe etiam Iuno, maxima caelicolum,
coniugis in culpa flagrantem concoquit iram
noscens omnivoli plurima furta Iovis.
atqui nec divis homines componier aequum est
ingratum tremuli tolle parentis onus.
nec tamen illa mihi dextra deducta paterna
fragrantem Assyrio venit odore domum,
sed furtiva dedit mira munuscula nocte
ipsius ex ipso dempta viri gremio.
quare illud satis est, si nobis is datur unis
quem lapide illa diem candidiore notat.
hoc tibi quod potui confectum carmine munus
pro multis, Alli, redditur officiis,
ne vestrum scabra tangat robigine nomen
haec atque illa dies atque alia atque alia.
huc addent divi quam plurima, quae Themis olim
antiquis solita est munera ferre piis:
sitis felices et tu simul et tua vita
et domus, in qua nos lusimus et domina,
et qui principio nobis † terram dedit aufert,
a quo sunt primo omnia nata bona,
et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est,
lux mea, qua viva vivere dulce mihi est.
别奇怪,鲁弗斯,为什么没有一个女人
肯把她柔嫩的大腿垫到你身下,
哪怕你用珍稀衣裳的礼物去打动她,
或用晶莹宝石的珍玩。
有个坏传闻伤了你,据说
你的腋窝谷里住着一头凶恶的公山羊。
人人都怕它。不奇怪:因为它是头极坏的
畜生,没有哪个漂亮姑娘肯与它同床。
所以你要么杀掉这残害鼻子的祸害,
要么就别奇怪她们为何逃走。
Noli admirari quare tibi femina nulla,
Rufe, velit tenerum supposuisse femur,
non si illam rarae labefactes munere vestis
aut perluciduli deliciis lapidis.
laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur
valle sub alarum trux habitare caper.
hunc metuunt omnes. neque mirum: nam mala valde est
bestia, nec quicum bella puella cubet.
quare aut crudelem nasorum interfice pestem,
aut admirari desine cur fugiunt.
我的女人说她不愿嫁给别人,
只愿嫁我,哪怕朱庇特亲自来求她。
她这么说:可女人对痴情的爱人所说的话,
该写在风里、写在湍急的水上。
Nulli se dicit mulier mea nubere malle
quam mihi, non si se Iuppiter ipse petat.
dicit: sed mulier cupido quod dicit amanti
in vento et rapida scribere oportet aqua.
若有人腋下确实生着那可诅咒的臭山羊气,
或有人活该被迟缓的痛风折磨,
你那情敌,就是跟你俩争风的家伙,
奇妙地从你这儿两样毛病都染上了。
因为他每干一次,就替你俩报了一次仇:
他用臭味熏坏了她,自己却痛风要命。
Si cui iure bono sacer alarum obstitit hircus,
aut si quem merito tarda podagra secat,
Aemulus iste tuus, qui vestrum exercet amorem,
mirifice est a te nactus utrumque malum.
nam quotiens futuit totiens ulciscitur ambos:
illam adfligit odore, ipse perit podagra.
你从前说,你只认得卡图卢斯一个,
蕾斯比娅,说你宁要我也不肯抱朱庇特
那时我爱你,不只像常人爱情妇,
而是像父亲疼儿子、疼女婿。
如今我看清了你:所以我虽烧得更烈,
你在我眼里却贱得多、轻得多。
你问:怎么会这样?因为这样的伤害逼着
爱人爱得更深,却疼惜得更少。
Dicebas quondam solum te nosse Catullum,
Lesbia, nec prae me velle tenere Iovem.
dilexi tum te non tantum ut vulgus amicam,
sed pater ut gnatos diligit et generos.
nunc te cognovi: quare etsi impensius uror,
multo mi tamen es vilior et levior.
qui potis est? inquis. quod amantem iniuria talis
cogit amare magis, sed bene velle minus.
别再指望对谁行好能有好报,
也别以为谁还能变得知恩。
一切都是忘恩,与人为善等于白费:
不,甚至叫人厌烦,厌烦,更添损害:
就像我,如今再没人比那个曾把我
当作唯一挚友的人更狠、更苦地相逼。
Desine de quoquam quicquam bene velle mereri
aut aliquem fieri posse putare pium.
omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne:
immo etiam taedet, taedet obestque magis:
ut mihi, quem nemo gravius nec acerbius urget
Quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.
盖利乌斯听说他伯父惯于责骂人,
只要有谁谈风月或行风流事。
为免这落到自己头上,他把伯父的
妻子彻底揉搓了一番,让伯父成了哑口的哈尔波克拉忒斯
他如愿了:因为如今哪怕他把那伯父的嘴也塞满,
伯父也一声不吭。
Gellius audierat patruum obiurgare solere,
si quis delicias diceret aut faceret.
hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam
uxorem et patruum reddidit Harpocratem.
quod voluit fecit: nam, quamvis irrumet ipsum
nunc patruum, verbum non faciet patruus.
我的蕾斯比娅,我的心被你的过错逼到这地步,
又因自己的尽忠而这样毁了自己,
以致哪怕你变得再好,它也不能再疼惜你,
哪怕你无所不为,它也无法不爱你。
Huc est mens deducta tua, mea Lesbia, culpa,
atque ita se officio perdidit ipsa suo,
ut iam nec bene velle queat tibi, si optuma fias,
nec desistere amare, omnia si facias.
若一个人回想往日的善行时能有几分快慰,
当他自认行事虔敬,
不曾亵渎神圣的信义,不曾在任何盟约里
假借神明的意旨去欺骗世人,
那么卡图卢斯啊,漫长的岁月里为你备下了
许多欢乐,出自这场忘恩的爱。
因为人能对谁说的一切好话、
能为谁做的一切好事,你都说过、做过了:
这一切托付给忘恩之心的都白费了。
所以你何必再折磨自己?
何不硬起心肠,从那里把自己抽身回来,
别再违逆神意地做个苦命人?
骤然放下长久的爱是难的;
是难,可你总得设法办成。
唯一的救法就是这个,你非得战胜它不可;
你就去做,无论办得到办不到。
众神啊,你们若能垂怜,或曾对什么人
在死亡尽头施过援手,
就看看可怜的我吧,若我一生清白,
就把这瘟疫、这毁灭从我身上夺去!
唉,一股麻木悄悄爬进我最深的肢体,
把欢乐从我整个胸膛里赶了出去。
我已不再求她回过头来爱我,
也不求那办不到的事——愿她守贞:
我只求自己康复,摆脱这可憎的病。
众神啊,念我的虔敬,把这还给我吧。
Si qua recordanti benefacta priora voluptas
est homini, cum se cogitat esse pium,
nec sanctam violasse fidem, nec foedere in ullo
divum ad fallendos numine abusum homines,
multa parata manent in longa aetate, Catulle,
ex hoc ingrato gaudia amore tibi.
nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt
aut facere, haec a te dictaque factaque sunt:
omnia quae ingratae perierunt credita menti.
quare cur tu te iam amplius excrucies?
quin tu animo offirmas atque istinc teque reducis
et dis invitis desinis esse miser?
difficile est longum subito deponere amorem;
difficile est, verum hoc qua libet efficias.
una salus haec est, hoc est tibi pervincendum;
hoc facias, sive id non pote sive pote.
o di, si vestrum est misereri, aut si quibus unquam
extremam iam ipsa in morte tulistis opem,
me miserum adspicite et, si vitam puriter egi,
eripite hanc pestem perniciemque mihi!
hei mihi subrepens imos ut torpor in artus
expulit ex omni pectore laetitias.
non iam illud quaero, contra ut me diligat illa,
aut, quod non potis est, esse pudica velit:
ipse valere opto et taetrum hunc deponere morbum.
o di, reddite mi hoc pro pietate mea.
鲁弗斯,我枉自、白白信作朋友的人,
(枉自?不,代价高昂又惨痛),
你就这样悄悄潜近我,烧灼我的肺腑,
唉,把可怜的我一切美好都夺走了?
夺走了,唉,你这我生命残忍的毒药,
唉,你这我友情的瘟疫。
Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice
(frustra? immo magno cum pretio atque malo),
sicine subrepsti mi atque intestina perurens
hei misero eripuisti omnia nostra bona?
eripuisti, eheu nostrae crudele venenum
vitae, eheu nostrae pestis amicitiae.
伽卢斯有几个兄弟,一个有极标致的妻子,
另一个有俊俏的儿子。
伽卢斯是个妙人:因为他撮合甜蜜的私情,
好让俏姑娘和俊小子同床。
伽卢斯是个蠢人,看不出自己也是有妇之夫,
他这做伯父的,竟教人给伯父戴绿帽。
可如今我痛心的是,你污秽的唾沫
玷污了那纯洁姑娘纯洁的亲吻。
可你逃不掉惩罚:因为世世代代都将
认得你,年迈的传闻将说出你是何等货色。
Gallus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx
alterius, lepidus filius alterius.
Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores,
cum puero ut bello bella puella cubet.
Gallus homo est stultus nec se videt esse maritum,
qui patruus patrui monstret adulterium.
Sed nunc id doleo quod purae pura puellae
savia comminxit spurca saliva tua.
verum id non impune feres: nam te omnia saecla
noscent et qui sis fama loquetur anus.
莱斯比乌斯是个美男:怎么不是?蕾斯比娅宁要他,
也不要你和你全族,卡图卢斯。
可这美男若能凑够三个相识的吻,
就连卡图卢斯带全族一起卖掉也行。
Lesbius est pulcher: quid ni? quem Lesbia malit
quam te cum tota gente, Catulle, tua.
sed tamen hic pulcher vendat cum gente Catullum,
si tria notorum savia reppererit.
盖利乌斯,我该怎么说,为什么你那玫瑰色的嘴唇
变得比冬雪还白,
每当清晨你出门,或当第八个时辰
把你从漫长白日里柔软的午睡中唤醒?
准是有点缘故:难道传闻低语的是真的——
说你把男人胯间那涨大的东西吞下了?
准没错:可怜的维克托尔那绷裂的腰子在喊冤,
你嘴唇上还沾着挤出的乳白痕迹。
Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella
Hiberna fiant candidiora nive,
mane domo cum exis et cum te octava quiete
e molli longo suscitat hora die?
nescio quid certe est: an vere fama susurrat
grandia te medii tenta vorare viri?
sic certe est: clamant Victoris rupta miselli
ilia, et emulso labra notata sero.
尤文提乌斯,这么多人里,难道就找不出
一个俊美的人值得你去爱,
偏偏要那个来自死气沉沉的皮萨乌鲁姆
客人,脸色比镀金的塑像还苍白?
他如今成了你的心上人,你竟敢把他看得比我重,
却不知你在做怎样的荒唐事。
Nemone in tanto potuit populo esse, Iuventi,
bellus homo quem tu diligere inciperes
praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri
hospes inaurata pallidior statua?
qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis
audes et nescis quod facinus facias.
昆提乌斯,你若想让卡图卢斯把眼睛欠给你,
或欠比眼睛更珍贵的东西,
就别夺走他那比眼睛珍贵得多的东西,
或那比眼睛更珍贵的东西。
Quinti, si tibi vis oculos debere Catullum
aut aliud si quid carius est oculis,
eripere ei noli multo quod carius illi
est oculis seu quid carius est oculis.
蕾斯比娅当着丈夫的面对我大骂特骂:
这叫那蠢货欢喜得不得了。
蠢驴,你什么都看不出。她若忘了我、只管沉默,
才是无事;如今她又嚷又骂,
不只是记着我,而且——这才更要紧——
是动了气:这就是说,她烧着,也说着。
Lesbia mi praesente viro mala plurima dicit:
haec illi fatuo maxima laetitia est.
mule, nihil sentis. si nostri oblita taceret,
sana esset: nunc quod gannit et obloquitur,
non solum meminit, sed, quae multo acrior est res,
irata est: hoc est, uritur et loquitur.
每当阿里乌斯想说“便利”,他就说成“康便利”,
把“埋伏”说成“痕埋伏”,
还自以为说得妙极了,
每当他使足了劲说出“痕埋伏”。
我想,他母亲、他那自由身的舅舅,
他外祖父外祖母都是这么说的。
他一被派去叙利亚,所有人的耳朵都清静了:
大家听着同样的字眼,柔和又轻松,
从此不再怕听到这类词,
忽然传来可怕的消息:
说自从阿里乌斯到了那边,那伊奥尼亚的海浪
如今不叫“伊奥尼亚”,而叫“痕奥尼亚”了。
Chommoda dicebat, si quando commode vellet
dicere, et insidias Arrius hinsidias,
et tum mirifice sperabat se esse locutum
cum quantum poterat dixerat hinsidias.
credo, sic mater, sic liber avunculus eius,
sic maternus avus dixerat atque avia
hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
audibant eadem haec leniter et leviter,
nec sibi postilla metuebant talia verba,
cum subito adfertur nuntius horribilis
Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
iam non Ionios esse, sed Hionios.
我恨又爱。你或许要问我为何如此。
我不知道,只觉得事已如此,受尽折磨。
Odi et amo. quare id faciam fortasse requiris
nescio, sed fieri sentio et excrucior.
昆提娅在许多人眼里美,在我看来白皙、修长、
挺秀。这几样我一一承认,
可“美”这总名我不认:因为她毫无风韵,
那样高大的身子里没有一星半点的俏味。
蕾斯比娅才是美的,她通身最俊,
又独自把一切妩媚从众人那里偷了个尽。
Quintia formosa est multis, mihi candida, longa,
recta est. haec ego sic singula confiteor,
totum illud formosa nego: nam nulla venustas,
nulla in tam magno est corpore mica salis.
Lesbia formosa est, quae cum pulcherrima tota est,
tum omnibus una omnis subripuit Veneres.
没有哪个女人能说自己被爱得
像我的蕾斯比娅被我爱得那样真,
任何盟约里都不曾有过这样大的信实,
一如我在对你的爱里所守的这一份。
Nulla potest mulier tantum se dicere amatam
vere, quantum a me Lesbia amata mea es
nulla fides ullo fuit unquam in foedere tanta
quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.
盖利乌斯,一个跟母亲和姐妹
淫痒难耐、脱光了衣裳彻夜厮混的人,算什么?
一个不让伯父安做丈夫的人,又算什么?
你可知道他招了多大的罪孽?
盖利乌斯啊,他招的罪,连最远的忒提斯
连众仙女之父俄刻阿诺斯也洗不净:
因为再没有比这更进一步的罪了,
哪怕他埋下头把自己吞下去也不能。
Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore
prurit et abiectis pervigilat tunicis?
quid facit is patruum qui non sinit esse maritum?
ecquid scis quantum suscipiat sceleris?
suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys
nec genitor nympharum abluit Oceanus:
nam nihil est quicquam sceleris quo prodeat ultra,
non si demisso se ipse voret capite.
盖利乌斯瘦弱:怎么不是?他有那么好的母亲,
那么健旺地活着,又有那么俏丽的姐妹,
那么和善的伯父,处处又都是他
沾亲的姑娘,他怎能不消瘦?
就算他只碰那些碰不得的,
你也能找出他消瘦到什么地步的缘由。
Gellius est tenuis: quid ni? cui tam bona mater
tamque valens vivat tamque venusta soror
tamque bonus patruus tamque omnia plena puellis
cognatis, quare is desinat esse macer?
qui ut nihil attingat, nisi quod fas tangere non est,
quantumvis quare sit macer invenies.
愿从盖利乌斯和他母亲那伤天害理的
结合里生出个术士,学会波斯的占卜术:
因为术士必须由母亲和儿子生出,
波斯人不虔的教义是真的,
好让他以蒙悦纳的咒歌敬拜众神,
一边在火中熔化那肥腻的网油。
Nascatur magus ex Gelli matrisque nefando
coniugio et discat Persicum haruspicium:
nam magus ex matre et gnato gignatur oportet,
si vera est Persarum impia religio,
gratus ut accepto veneretur carmine divos
omentum in flamma pingue liquefaciens.
盖利乌斯,我指望你在我这可悲、
这毁灭的爱里对我忠实,并不是因为
我把你看得清楚、当你是可靠的人,
或以为你能管住自己的心,远离卑污的丑事,
而是因为我看那使我为她大动情肠的女子,
既不是你的母亲,也不是你的姐妹;
而且尽管我与你交往甚密,
我总以为对你来说那还不够成为动机。
你却当它足够:因为凡沾着一点罪恶的过错,
都能给你那么大的快乐。
Non ideo, Gelli, sperabam te mihi fidum
in misero hoc nostro, hoc perdito amore fore
quod te cognossem bene constantemve putarem
aut posse a turpi mentem inhibere probro,
sed neque quod matrem nec germanam esse videbam
hanc tibi cuius me magnus edebat amor;
et quamvis tecum multo coniungerer usu,
non satis id causae credideram esse tibi.
tu satis id duxti: tantum tibi gaudium in omni
culpa est in quacumque est aliquid sceleris.
蕾斯比娅老是骂我,从不肯闭嘴不谈我:
蕾斯比娅——我要不是被她爱着,我就该死。
凭什么这么说?因为我也一样:我不停地咒她,
可我要不是爱着她,我也该死。
Lesbia mi dicit semper male nec tacet unquam
de me: Lesbia me dispeream nisi amat.
quo signo? quia sunt totidem mea: deprecor illam
adsidue, verum dispeream nisi amo.
恺撒,我一点也不急着讨你欢心,
也不想知道你是个白人还是黑人。
Nil nimium studeo, Caesar, tibi velle placere,
nec scire utrum sis albus an ater homo.
那话儿在通奸。那话儿准在通奸。
这正应了那句话:锅自己去采野菜了。
Mentula moechatur. moechatur mentula certe.
hoc est quod dicunt, ipsa olera olla legit.
我的钦纳《兹弥尔娜》,动笔九个收获季、
又过了九个冬天才终于问世,
与此同时,霍尔滕西乌斯一年就写了五十万行,
《兹弥尔娜》将远传到萨特拉科斯河深凹的波涛,
苍老的世代将长久传诵《兹弥尔娜》。
沃卢西乌斯的《编年史》将死在帕都亚河口,
常拿去给鲭鱼当宽松的包裹纸。
但愿我友那小小的作品合我的心:
让大众去欣赏臃肿的安提马科斯吧。
Zmyrna mei Cinnae nonam post denique messem
quam coepta est nonamque edita post hiemem,
milia cum interea quingenta Hortensius uno
Zmyrna cavas Satrachi penitus mittetur ad undas,
Zmyrnam cana diu saecula pervolvent.
at Volusi annales Paduam morientur ad ipsam
et laxas scombris saepe dabunt tunicas.
parva mei mihi sint cordi monumenta sodalis:
at populus tumido gaudeat Antimacho.
卡尔武斯,若我们的哀思能给沉默的坟墓
带去半点欣慰或悦纳,
我们凭这怀念重温旧日的爱,
为早已失去的情谊而哭泣,
那么,昆提利娅的早逝所感到的痛,
定然不及她因你的爱而得的欢欣。
Si quicquam mutis gratum acceptumve sepulcris
accidere a nostro, Calve, dolore potest,
quo desiderio veteres renovamus amores
atque olim missas flemus amicitias,
certe non tanto mors immatura dolori est
Quintiliae, quantum gaudet amore tuo.
(愿诸神这样爱我)我本以为闻埃米利乌斯
嘴还是屁股,并没什么两样。
嘴不比屁股干净,屁股也不比嘴脏,
说真的,倒是屁股更干净、更好些:
因为它没有牙。那张嘴却长着一尺半的牙,
牙床活像破旧的车厢框,
张开的样子,就像酷热里裂开的
撒尿母骡的那话儿。
这家伙却搞了不少女人,还自以为迷人,
竟没被送去磨坊拴在驴旁推磨?
哪个女人若碰了他,我们岂不该认为她连
病中刽子手的屁股都舔得下去?
Non (ita me di ament) quicquam referre putavi
utrumne os an culum olfacerem Aemilio.
nilo mundius hoc, nihiloque immundius illud,
verum etiam culus mundior et melior:
nam sine dentibus est. hoc dentis sesquipedalis,
gingivas vero ploxeni habet veteris,
praeterea rictum qualem diffissus in aestu
meientis mulae cunnus habere solet.
hic futuit multas et se facit esse venustum,
et non pistrino traditur atque asino?
quem si qua attingit, non illam posse putemus
aegroti culum lingere carnificis?
臭货维克提乌斯,那句给饶舌蠢货的话,
若说得着谁,那就非你莫属:
凭你那条舌头,一旦有需要,
你连屁股和粗皮鞋底都舔得。
维克提乌斯,你若想把我们全都害死,
你就张张嘴:你想要的准能如愿。
In te, si in quemquam, dici pose, putide Victi,
id quod verbosis dicitur et fatuis:
ista cum lingua, si usus veniat tibi, possis
culos et crepidas lingere carpatinas.
si nos omnino vis omnes perdere, Victi,
hiscas: omnino quod cupis efficies.
甜心尤文提乌斯,趁你玩耍时,我偷了你一个吻,
那小小的吻比甜美的神馔还甜。
可我没白偷:因为我记得有一个多时辰
我像被钉在高高的十字架顶,
一边向你分辩,一边任凭再多的眼泪
也减不得你半分的狠。
因为那事一做完,你就用许多水珠
冲洗嘴唇,又用每根手指擦净,
唯恐我嘴上沾的东西还留一点,
仿佛那是被人尿过的娼妓的污唾。
此外你还不停地把可怜的我交给凶恶的爱神
用尽一切法子折磨我,
好教那小小的吻,从神馔变成了
比苦涩藜芦还苦的东西。
既然你对可怜的爱人定下这样的刑罚,
从此我再不偷吻了。
Subripui tibi, dum ludis, mellite Iuventi,
saviolum dulci dulcius ambrosia.
verum id non impune tuli: namque amplius horam
suffixum in summa me memini esse cruce,
dum tibi me purgo nec possum fletibus ullis
tantillum vestrae demere saevitiae.
nam simul id factum est, multis diluta labella
guttis abstersisti omnibus articulis,
ne quicquam nostro contractum ex ore maneret,
tanquam commictae spurca saliva lupae.
praeterea infesto miserum me tradere Amori
non cessasti omnique excruciare modo,
ut mi ex ambrosia mutatum iam fores illud
saviolum tristi tristius elleboro.
quam quoniam poenam misero proponis amori,
nunquam iam posthac basia subripiam.
卡埃利乌斯奥菲勒努斯昆提乌斯奥菲勒娜
这两个维罗纳青年之花爱得神魂颠倒,
一个爱那哥哥,一个爱那妹妹。这正应了那句
“兄弟般甜蜜的情谊”。
我该偏帮谁呢?卡埃利乌斯,帮你:因为唯有你的
情谊,以实际的行动向我证明过,
当疯狂的火焰烧灼我的骨髓时。
愿你有福,卡埃利乌斯,愿你在情场得意。
Caelius Aufilenum et Quintius Aufilenam
flos Veronensum depereunt iuvenum,
hic fratrem, ille sororem. hoc est quod dicitur illud
fraternum vere dulce sodalicium.
cui faveam potius? Caeli, tibi: nam tua nobis
per facta exhibita est unica amicitia
cum vesana meas torreret flamma medullas.
sis felix, Caeli, sis in amore potens.
走过许多民族、渡过许多海洋,
兄弟啊,我来到这凄凉的祭奠前,
好把这最后的死者之礼献给你,
徒然地向沉默的骨灰倾诉,
既然命运把你本人从我夺去,
唉,可怜的、无辜被夺去的兄弟啊。
可如今,且收下这些,按先辈古老的
习俗作悲哀的祭品献于灵前,
收下它们吧,浸满了兄弟的泪水,
兄弟啊,直到永远,愿你安好,愿你珍重永别。
Multas per gentes et multa per aequora vectus
advenio has miseras, frater, ad inferias,
ut te postremo donarem munere mortis
et mutam nequiquam adloquerer cinerem,
quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum,
heu miser indigne frater adempte mihi.
nunc tamen interea haec, prisco quae more parentum
tradita sunt tristi munere ad inferias,
accipe fraterno multum manantia fletu
atque in perpetuum, frater, ave atque vale.
若有什么秘密曾交托给沉默守信的朋友,
那朋友的忠诚是彻底被人知晓的,
那么科尔涅利乌斯,你会发现我也照那规矩起了誓,
只当我已变作哑口的哈尔波克拉忒斯
Si quicquam tacito commissum est fido ab amico
cuius sit penitus nota fides animi,
meque esse invenies illorum iure sacratum,
Corneli, et factum me esse puta Harpocratem.
西洛,你要么劳驾把那一万塞斯特斯还我,
然后你爱多凶、多蛮横都行:
要么,你若舍不得那笔钱,就请你别再
又当皮条客,又凶又蛮横。
Aut sodes mihi redde decem sestertia, Silo,
deinde esto quamvis saevus et indomitus:
aut, si te nummi deIectant, desine quaeso
Leno esse atque idem saevus et indomitus.
你以为我能咒骂我的生命?
她可是我比两只眼睛都珍爱的人。
我做不到,就算做得到,也不会爱得这样死心塌地:
可你和塔波一起,什么骇人的事都编得出。
Credis me potuisse meae maledicere vitae,
ambobus mihi quae carior est oculis?
non potui, nec, si possem, tam perdite amarem:
sed tu cum Tappone omnia monstra facis.
那话儿想去攀登皮普拉的诗山:
缪斯们用干草叉把他连滚带爬地叉了出去。
Mentula conatur Pipleum scandere montem:
Musae furcillis praecipitem eiciunt.
谁若看见一个俊美的男孩和拍卖官在一起,
还能怎么想,除了这男孩急着要把自己卖掉?
Cum puero bello praeconem qui videt esse,
quid credat, nisi se vendere discupere?
若有谁热切盼望的东西竟意外落到手,
那份心里的欢喜格外真切。
所以这也叫我欢喜,比黄金还珍贵,
因为蕾斯比娅,你回到了渴慕你的我身边:
你回到渴慕又不敢奢望的我身边,你亲自
回来了。啊,该用更白的石子标记的日子!
世上还有谁比我更幸福,或谁能说出
比这更值得向生命祈求的事?
Si cui quid cupido optantique obtigit unquam
insperanti, hoc est gratum animo proprie.
quare hoc est gratum nobis quoque, carius auro,
quod te restituis, Lesbia, mi cupido:
restituis cupido atque insperanti, ipsa refers te
nobis. o lucem candidiore nota!
quis me uno vivit felicior, aut magis hac res
optandas vita dicere quis poterit?
科米尼乌斯,你那被污秽品行玷污的
白发晚年,若照众人的裁断而终,
我毫不怀疑,你那与好人为敌的舌头
会先被割下扔给贪馋的秃鹫,
挖出的眼睛会被乌鸦以黑喉吞下,
肠子归狗,其余的肢体归狼。
Si, Comini, populi arbitrio tua cana senectus
spurcata impuris moribus intereat,
non equidem dubito quin primum inimica bonorum
lingua exsecta avido sit data vulturio,
effossos oculos voret atro gutture corvus,
intestina canes, cetera membra lupi.
我的生命,你向我许下这甜美的爱,
说我们彼此之间的这份爱将天长地久。
伟大的众神啊,让她能真心许诺,
让她说得诚恳、发自肺腑,
好让我们能一生都延续
这神圣情谊永恒的盟约。
Iucundum, mea vita, mihi proponis amorem
hunc nostrum inter nos perpetuumque fore.
di magni, facite ut vere promittere possit
atque id sincere dicat et ex animo,
ut liceat nobis tota perducere vita
aeternum hoc sanctae foedus amicitiae.
奥菲勒娜,好情妇总是受人称赞:
她们收了钱,就照说好的去做。
你呢,答应了我又食言,成了仇人;
既不肯给,又常常拿,这是缺德。
爽快去做是正派人的作风,不许诺是贞洁人的,
奥菲勒娜:可你骗取人家的钱,
行骗,比贪婪的娼妓还不如,
那娼妓好歹还拿整个身子卖。
Aufilena, bonae semper laudantur amicae:
accipiunt pretium quod facere instituunt.
tu, quod promisti mihi, quod mentita, inimica es;
quod nec das et fers saepe, facts facinus.
aut facere ingenuae est, aut non promisse pudicae,
Aufilena, fuit: sed data corripere
fraudando † efficit plus quam meretricis avarae,
quae sese toto corpore prostituit.
奥菲勒娜,安于只守一个丈夫过活,
是已婚妇人诸多美德里出众的一项:
可宁可随便委身给任何人,
也强过做母亲、给自己的伯父生下几个当兄弟的孩子。
Aufilena, viro contentam vivere solo
nuptarum laus e laudibus eximiis:
sed cuivis quamvis potius succumbere par est
quam matrem fratres ex patruo parere.
纳索,你是个了不得的“大人物”,可肯跟你上下厮混的人却不多:
纳索,你了不得,还是个屁股送人的货。
Multus homo est, Naso, neque tecum multus homo est qui
descendit: Naso, multus es et pathicus.
钦纳庞培初任执政官时,只有两个人常光顾
玛埃奇利娅:如今他再任执政官,
那两个还在,可每一个都添出了上千,
一个变一千。奸情的种子真能生养。
Consule Pompeio primum duo, Cinna, solebant
Maeciliam: facto consule nunc iterum
manserunt duo, sed creverunt milia in unum
singula. fecundum semen adulterio.
靠着菲尔曼的田庄,那话儿被称作富翁,
倒也不假,因为那田里应有尽有,
各样禽猎、鱼、草场、耕地、野兽。
可白搭:开销盖过了收成。
所以我认了他是富翁,只是样样都缺;
让我们夸他的田庄,只要他自己在家里穷得叮当响。
Firmanus saltu non falso Mentula dives
fertur, qui tot res in se habet egregias,
aucupium omne genus, piscis, prata, arva, ferasque.
nequiquam: fructus sumptibus exsuperat.
quare concedo sit dives, dum omnia desint;
saltum laudemus, dum domo ipse egeat.
那话儿有将近三十尤格的草场,
四十尤格的耕地:其余的都是汪洋。
他一处田庄就占着这么多好东西——
草场、耕地、大片森林、山林与沼泽,
一直伸到极北之地大洋之滨——
他凭什么不能富过克洛伊索斯
这一切都够大了,可他本人还更大,
不是个人,倒真是根张牙舞爪的大屌。
Mentula habet iuxta triginta iugera prati,
quadraginta arvi: cetera sunt maria.
cur non divitiis Croesum superare potis sit
uno qui in saltu tot bona possideat,
prata, arva, ingentis silvas saltusque paludesque
usque ad Hyperboreos et mare ad Oceanum?
omnia magna haec sunt, tamen ipse est maximus ultro,
non homo, sed vero mentula magna minax.
我常常费尽心思、四处搜寻,
想找出巴提阿得斯的诗寄给你,
好把你安抚下来,免得你妄图
把恶意的暗箭射向我的头,
如今我看出这番苦功白费了,
盖利乌斯,我这些恳求也没起作用。
你那些暗箭射来,我们裹紧衣袍躲开:
可你却将中我的箭,付出代价。
Saepe tibi studioso animo venante requirens
carmina uti possem mittere Battiadae
qui te lenirem nobis, neu conarere
tela infesta mihi mittere in usque caput,
hunc video mihi nunc frustra sumptum esse laborem,
Gelli, nec nostras hic valuisse preces.
contra nos tela ista tua evitamus amictu:
at fixus nostris tu dabis supplicium.

引用此段落

歌集

选择一种格式并点击“复制”。永久链接可将任何读者带到此处的确切章节。

支持本项目

此处免费阅读。购买电子书以支持这项工作。

电子书即将推出

该语言的电子书版本正在制作中。(简体中文)