القصائد
Carmina
تمهيد
المجموعةُ الوحيدةُ الباقيةُ لغايوس فاليريوس كاتولّوس (نحو ٨٤ – نحو ٥٤ ق.م)، «الأناشيد» (Carmina)، هي الكتابُ المؤسِّسُ للغِنائيّة اللاتينيّة: نحوُ مئةٍ وستّةَ عشرَ نصًّا في ثلاثِ حركات — المتعدِّدةُ الأوزان (١–٦٠)، متباينةُ التفاعيل، شخصيّةٌ متقلِّبةُ المزاج؛ والقصائدُ الطِّوال (٦١–٦٨)، أناشيدُ العُرس والملحمةُ الصغيرةُ العالِمةُ عن بيليوس وثيتيس؛ والمقطوعاتُ (٦٩–١١٦)، ثنائيّاتٌ مَرثيّةٌ موجزةٌ مبنيّةٌ على لسعةٍ في ختامها. الصوتُ منطوقٌ، حاضرٌ في زمنه، مكشوفُ الوجدان، قادرٌ على الانقلاب من الرِّقّة إلى الفُحش في بضعةِ أسطر؛ والانعطافُ هو المقصود. موضوعُ المجموعةِ المتكرِّرُ هو علاقتُه بالمرأة التي يسمّيها ليسبيا — وقد عُرِّفت في العصور القديمة بكلوديا من آل كلاوديوس الأشراف — لكنّها تتنقّل بين الصداقة والسفر والحُزن والخصوماتِ الأدبيّة والهجاءِ الكاسح.
نجا النصُّ بخيطٍ رفيع: كادت المجموعةُ تضيع، إذ تنحدرُ من مخطوطةٍ وسيطةٍ وحيدةٍ اكتُشفت في فيرونا نحوَ سنةِ ١٣٠٠ ثمّ فُقِدت، ونُسَخُها أساسُ كلِّ طبعة. وترقيمُ القصائد المتوارَثُ، المحفوظُ هنا، هو الوسيلةُ المعياريّةُ للإحالة. القصيدةُ الأولى إهداءٌ إلى المؤرِّخ كورنيليوس نيبوس؛ والقصيدتان الثانيةُ والثالثةُ هما الزوجُ الشهيرُ عن عصفور ليسبيا الأليف؛ والخامسةُ والسابعةُ قصيدتا القُبَل؛ والثامنةُ خطابُ العاشقِ المهجورِ لنفسه؛ والحاديةَ عشْرةَ وداعُ ليسبيا المرُّ، مبعوثًا على لسان فوريوس وأوريليوس.
يُحسنُ بالقارئ أن يتذكّر أنّ الشاعرَ نفسَه الذي كتب رِقّةَ قصائد العصفور كتب أيضًا فُحشَ الهجاء الصريح (كالقصيدة ١٦)؛ والتضادُّ بين النبرتين هو الإنجاز، لا زلّةٌ ينبغي تسويتُها. وقد نُقِلت هذه الترجمةُ عن اللاتينيّة مباشرةً، ساعيةً إلى حفظِ بناء البيت وسرعةِ الانعطاف وحِدّةِ اللسعة الختاميّة كما هي في الأصل، دون تنعيمِ الانتقالات ولا تلطيفِ الكلمةِ القويّة. ويُترك شرحُ الأعلام والإشاراتِ الأسطوريّة للمعجم والحواشي الخلفيّة، لا لمتن القصيدة.
المصقولَ لتوّه بالحجر الخفّافِ اليابس؟
لك يا كورنيليوس؛ فأنت كنتَ تعتاد
أن ترى في تفاهاتي شيئًا ذا قيمة،
منذ ذلك الحينِ حين تجرّأتَ وحدك من بين الإيطاليّين
أن تنشرَ كلَّ الدهور في ثلاثِ لفائف،
لفائفَ عالِمةٍ، وربِّ المشتري، ومُضنِيةٍ بالجهد!
فخُذْ لنفسك هذا النَّزْرَ من كتاب،
أيًّا كان، على ما هو عليه؛ ولْيَدُمْ، أيتها العذراءُ الحامية،
باقيًا خالدًا أكثرَ من عُمرٍ واحد.
arido modo pumice expolitum?
Corneli, tibi; namque tu solebas
meas esse aliquid putare nugas,
iam tum cum ausus es unus Italorum
omne aevum tribus explicare chartis,
doctis, Iuppiter, et laboriosis!
quare habe tibi quidquid hoc libelli
qualecumque, quod, o patrona virgo,
plus uno maneat perenne saeclo.
الذي تلعبُ به، وتحتضنُه في حِجرها،
وتمدُّ له طَرَفَ إصبعها حين ينقُر
فتستثيرَ عضّاتِه الحادّة،
حين يطيبُ لشوقي المتألّق
أن يمازِحَ مُزاحًا عزيزًا لا أدري ما هو
(وأحسبُه سلوى صغيرةً لألمها،
كيْ يهدأَ عندئذٍ لهيبُها الثقيل)،
لو أنّي أستطيعُ أن ألعبَ بك كما تلعبُ هي
وأُخفِّفَ همومَ نفسي الحزينة!
إنه لعزيزٌ عليّ كما يُروى أنّ التفّاحةَ الذهبيّة
كانت عزيزةً على الفتاةِ السريعةِ العَدْو،
تلك التي حلّت زُنّارَها المشدودَ طويلًا.
quicum ludere, quem in sinu tenere,
cui primum digitum dare adpetenti
et acris solet incitare morsus,
cum desiderio meo nitenti
carum nescio quid libet iocari
(et solaciolum sui doloris,
credo, ut tum gravis adquiescat ardor),
tecum ludere sicut ipsa possem
et tristis animi levare curas!
Tam gratum est mihi quam ferunt puellae
pernici aureolum fuisse malum,
quod zonam solvit diu ligatam.
وكلُّ مَن في الناسِ أوفرُ ظَرْفًا وحُسنًا!
لقد ماتَ عصفورُ حبيبتي،
العصفورُ، لذّةُ حبيبتي،
الذي كانت تحبُّه أكثرَ من عينيها؛
فقد كان عَذْبًا كالعسل، يعرفُ سيّدتَه
معرفةَ الطفلةِ أمَّها،
ولا يبرحُ حِجرَها،
بل يثِبُ حولَها هنا وهناك
مُزقزِقًا لسيّدتِه وحدَها بلا انقطاع.
وهو الآن يمضي في الدربِ المُظلِم
إلى حيثُ يقولون إنّ أحدًا لا يعود.
فتبًّا لكنّ، أيتها الظُّلُماتُ الشِّرّيرة
ظُلُماتُ أوركوس، يا مَن تبتلعين كلَّ جميل؛
لقد سلبتِنّي عصفورًا بهذا الجمال.
يا للفعلةِ السوء! يا أيها العصفورُ المسكين!
بفعلتِك الآن تحمرُّ من البكاء
عُيَينتا حبيبتي المنتفختان.
et quantum est hominum venustiorum!
passer mortuus est meae puellae,
passer, deliciae meae puellae,
quem plus illa oculis suis amabat;
nam mellitus erat, suamque norat
ipsa tam bene quam puella matrem,
nec sese a gremio illius movebat,
sed circumsiliens modo huc modo illuc
ad solam dominam usque pipiabat.
qui nunc it per iter tenebricosum
illuc unde negant redire quemquam.
at vobis male sit, malae tenebrae
Orci, quae omnia bella devoratis;
tam bellum mihi passerem abstulistis.
o factum male! o miselle passer!
tua nunc opera meae puellae
flendo turgiduli rubent ocelli.
يقولُ إنّه كان أسرعَ السفن،
وإنّ اندفاعَ أيِّ خشبةٍ عائمةٍ
لم يكن ليُعجِزَه عن تجاوزها، سواءٌ اقتضى الأمرُ
أن يطيرَ بالمجاديفِ أو بالشِّراع.
ويقولُ إنّ شاطئَ الأدرياتيكِّ المتوعِّد
لا يُنكِرُ ذلك، ولا جُزُرُ الكيكلاد،
ولا رودُسُ النبيلة، ولا ثراقيا الوعرة،
ولا البروبونتيسُ، ولا خليجُ البُنطُسِ الكاسر،
حيثُ كان هذا الزورقُ فيما مضى
غابةً وارِفةَ الشَّعر: فعلى ذُروةِ كيتوروس
كثيرًا ما أطلقَ صفيرَه شَعرُه الناطق.
يا أماستريسَ البُنطيّةَ ويا كيتوروسَ ذا الشِّربين،
إنّ هذه الأمورَ كانت وما زالت أعرفَ ما لديكما،
هكذا يقولُ الزورق؛ ويزعمُ أنّه منذ أقدمِ نشأته
وقفَ على قِمّتِك،
وغمسَ مجاديفَه في مائك،
ومن هناك حملَ سيّدَه
عبرَ أمواجٍ لا تُقهَر، أنَّى دعت
ريحٌ عن يسارٍ أو يمين، أو حين هبطَ المشتري
مواتيًا على الشِّراعَينِ معًا؛
ولم تُنذَرْ نُذورٌ لآلهةِ الشواطئ
من أجله، حين أقبلَ من أبعدِ بحر
إلى هذه البحيرةِ الصافية.
لكنّ ذلك كان فيما مضى: أمّا الآن فمُنزَوٍ
يشيخُ في سكونٍ، ويُهدي نفسَه إليكما،
يا كاستورُ التوأمَ ويا توأمَ كاستور.
ait fuisse navium celerrimus,
neque ullius natantis impetum trabis
nequisse praeterire, sive palmulis
opus foret volare sive linteo.
et hoc negat minacis Hadriatici
negare litus insulasve Cycladas
Rhodumque nobilem horridamque Thraciam
Propontida trucemve Ponticum sinum,
ubi iste post phasellus antea fuit
comata silva: nam Cytorio in iugo
loquente saepe sibilum edidit coma.
Amastri Pontica et Cytore buxifer,
tibi haec fuisse et esse cognitissima
ait phasellus; ultima ex origine
tuo stetisse dicit in cacumine,
tuo imbuisse palmulas in aequore,
et inde tot per impotentia freta
erum tulisse, laeva sive dextera
vocaret aura, sive utrumque Iuppiter
simul secundus incidisset in pedem;
neque ulla vota litoralibus diis
sibi esse facta, cum veniret a mari
novissimo hunc ad usque limpidum lacum.
sed haec prius fuere: nunc recondita
senet quiete seque dedicat tibi,
gemelle Castor et gemelle Castoris.
وأقاويلُ الشيوخِ الأشدِّ صرامةً
لِنُقدِّرْها جميعًا بفلسٍ واحد.
الشموسُ تغرُبُ ثمّ تقدرُ أن تعود:
أمّا نحن، فمتى غابَ نورُنا القصيرُ مرّةً
فأمامَنا ليلٌ سرمديٌّ واحدٌ ننامُه.
هَبِيني ألفَ قُبلة، ثمّ مئةً،
ثمّ ألفًا أُخرى، ثمّ مئةً ثانية،
ثمّ ألفًا أُخرى بلا انقطاع، ثمّ مئة،
ثمّ، متى بلغنا ألوفًا كثيرة،
خلطناها كي لا نعرفَ عددَها،
أو كي لا يقدرَ حاسدٌ شرّيرٌ أن يحسُدَنا
إذ يعلمُ كم بلغَ عددُ القُبَل.
rumoresque senum severiorum
omnes unius aestimemus assis.
soles occidere et redire possunt:
nobis, cum semel occidit brevis lux,
nox est perpetua una dormienda.
da mi basia mille, deinde centum,
dein mille altera, dein secunda centum,
deinde usque altera mille, deinde centum,
dein, cum milia multa fecerimus,
conturbabimus illa, ne sciamus,
aut ne quis malus invidere possit,
cum tantum sciat esse basiorum.
غليظةٌ عديمةُ الظَّرْف،
لأحببتَ أن تُحدِّثَ كاتولّوس عنها، وما استطعتَ الكتمان.
لكنّك تعشقُ لا أدري أيَّ عاهرةٍ
محمومةٍ سقيمة: وهذا ما يُخجِلُك أن تعترفَ به.
فأنت لا تبيتُ لياليكَ أعزبَ،
وفراشُك الصامتُ يصيحُ بذلك عبثًا،
عابقًا بالأكاليلِ وزيتِ سوريا العَطِر،
ووسادتُك مُهترئةٌ من هنا ومن هناك
على السواء، وأنينُ سريرِك المهتزِّ
وصريرُه وتنقُّلُه ينُمُّ عن ذلك.
فلا يُجدي في إخفاء الفجورِ شيءٌ، لا شيء، أن تصمُت.
لماذا؟ ما كنتَ لتُبديَ خاصرتَينِ منهَكتَينِ هكذا
لولا أنّك تقترفُ حماقةً ما.
فأخبِرنا إذًا بما لديك من خيرٍ أو شرّ:
أريدُ أن أدعوَك أنت وحبيبتَك
إلى السماء ببيتٍ ظريف.
ni sint inlepidae atque inelegantes,
velles dicere, nec tacere posses.
verum nescio quid febriculosi
scorti diligis: hoc pudet fateri.
nam te non viduas iacere noctes
nequiquam tacitum cubile clamat
sertis ac Syrio fragrans olivo,
pulvinusque peraeque et hic et ille
attritus, tremulique quassa lecti
argutatio inambulatioque.
nam nil stupra valet, nihil, tacere.
cur? non tam latera ecfututa pandas,
ni tu quid facias ineptiarum.
quare, quidquid habes boni malique,
dic nobis: volo te ac tuos amores
ad caelum lepido vocare versu.
يا ليسبيا، يكفيني ويزيد.
بمقدارِ ما تتكاثرُ حبّاتُ الرملِ الليبيّ
في قِيريني المُنبِتةِ للحُلتيت،
بين معبدِ المشتري القائظِ
وقبرِ باتّوسَ القديمِ المقدَّس،
أو بمقدارِ ما ترى النجومُ الكثيرة، حين يصمتُ الليل،
غراميّاتِ الناسِ المسروقة،
بهذا القدرِ من القُبَلِ الكثيرة أن تُقبِّليني
يكفي كاتولّوسَ المجنونَ ويزيد،
قُبَلًا لا يقدرُ الفضوليّون على إحصائها
ولا لسانٌ خبيثٌ على أن يُصيبَها بعَين.
tuae, Lesbia, sint satis superque.
quam magnus numerus Libyssae harenae
laserpiciferis iacet Cyrenis,
oraclum Iovis inter aestuosi
et Batti veteris sacrum sepulcrum,
aut quam sidera multa, cum tacet nox,
furtivos hominum vident amores,
tam te basia multa basiare
vesano satis et super Catullo est,
quae nec pernumerare curiosi
possint nec mala fascinare lingua.
وما تراه قد هلكَ فعُدَّه ضائعًا.
لقد أشرقت لك يومًا شموسٌ بيضاء،
حين كنتَ تتردّدُ حيثُ تقودُك الفتاةُ
المحبوبةُ منّا كما لن تُحَبَّ أخرى.
وهناك كانت تجري تلك المُلاطفاتُ الكثيرة،
التي كنتَ تريدُها والفتاةُ لا تأباها.
حقًّا أشرقت لك شموسٌ بيضاء.
أمّا الآن فهي لا تريد: فلا تُرِدْ أنت أيضًا، أيها العاجز،
ولا تُلاحِقْ من تفرُّ، ولا تعِشْ بائسًا،
بل تحمّلْ بعزمٍ راسخ، واصبِرْ.
وداعًا أيتها الفتاة! ها هو كاتولّوسُ يصبِر،
لن يطلبَك ولن يسألَك وأنتِ كارهة:
لكنّك ستألمين، حين لا يسألُك أحد.
يا شقيّةُ، ويلٌ لك! أيُّ حياةٍ بقيت لك!
مَن يقصدُك الآن؟ لمن ستبدين جميلة؟
مَن ستحبّين الآن؟ لمن يُقالُ إنّك له؟
مَن ستُقبّلين؟ شفتَيْ مَن ستعضِّين؟
أمّا أنت يا كاتولّوسُ، فاصبِرْ بعزمٍ ماضٍ.
et quod vides perisse perditum ducas.
fulsere quondam candidi tibi soles,
cum ventitabas quo puella ducebat
amata nobis quantum amabitur nulla.
ibi illa multa tum iocosa fiebant,
quae tu volebas nec puella nolebat.
fulsere vere candidi tibi soles.
nunc iam illa non vult: tu quoque, impotens, noli,
nec quae fugit sectare, nec miser vive,
sed obstinata mente perfer, obdura.
vale, puella! iam Catullus obdurat,
nec te requiret nec rogabit invitam:
at tu dolebis, cum rogaberis nulla.
scelesta, vae te! quae tibi manet vita!
quis nunc te adibit? cui videberis bella?
quem nunc amabis? cuius esse diceris?
quem basiabis? cui labella mordebis?
at tu, Catulle, destinatus obdura.
كلَّ أصدقائي بثلاثمئةِ ألف،
أعُدتَ إلى بيتك وآلهةِ دارك
وإخوتِك المتآلفين وأمِّك العجوز؟
لقد عُدتَ! يا لها من أنباءٍ سعيدةٍ لي!
سأراك سالمًا، وأسمعُك تحكي عن بلادِ الإيبير
وأماكنِها وأخبارِها وأُمَمِها،
كعادتك، وأضمُّ عنقَك
وأُقبِّلُ فمَك العذبَ وعينَيك.
آهِ، يا كلَّ من هم أسعدُ الناس،
مَن أفرحُ منّي أو أسعد؟
antistans mihi milibus trecentis,
venistine domum ad tuos penates
fratresque unanimos anumque matrem?
venisti! o mihi nuntii beati!
visam te incolumem audiamque Hiberum
narrantem loca, facta, nationes,
ut mos est tuus, applicansque collum
iucundum os oculosque saviabor.
o, quantum est hominum beatiorum,
quid me laetius est beatiusve?
وأنا فارغٌ، لأزورَ حبيبتَه،
عاهرةٌ صغيرةٌ، كما بدا لي حينئذٍ فجأة،
لم تكن خاليةً من الظَّرْفِ ولا من الملاحة.
ولمّا وصلنا، دارت بيننا
أحاديثُ شتّى، منها ما حالُ
بيثينيا الآن، وكيف هي،
وهل أفادتني بشيءٍ من مال.
أجبتُ بما كان: لا شيءَ لا للناس أنفسهم
ولا للحُكّامِ ولا للحاشية،
يجعلُ أحدًا يعودُ وقد دهنَ رأسَه،
ولا سيّما لمن كان حاكمُهم
فاجرًا لا يُقيمُ للحاشيةِ وزنَ شعرة.
«لكن على الأقلّ»، قالوا، «لا بدّ أنّك اقتنيتَ
ما يُقالُ إنّه من نتاجِ تلك البلاد:
رجالًا لحملِ الهودج». فأنا، كي أُظهِرَ نفسي
أمامَ الفتاةِ أوفرَ حظًّا،
قلتُ: «لم يكن حالي من السوء
بحيثُ، وقد وقعت لي ولايةٌ رديئة،
أعجِزُ عن تدبيرِ ثمانيةِ رجالٍ أشدّاء».
والحالُ أنّه لم يكن لي، لا هنا ولا هناك،
مَن يقدرُ أن يحملَ على عنقه
حتى قائمةَ سريرٍ قديمٍ مكسورة.
هنا قالت هي، كما يليقُ بالأشدِّ فُجورًا:
«أرجوك يا كاتولّوسي العزيز، أعِرْني
أولئك قليلًا: فأنا أريدُ أن أُحمَلَ
إلى معبدِ سيرابيس». «مهلًا»، قلتُ للفتاة،
«ما قلتُه للتوّ من أنّها لي،
فقد فاتني ضبطُ القول: رفيقي
غايوس كِنّا هو الذي اقتناها لنفسه.
لكن، أَلَه هي أم لي؟ وما يعنيني ذلك؟
أستعمِلُها كأنّي أنا الذي اقتنيتُها».
لكنّك يا امرأةُ سمِجةٌ ثقيلةٌ إلى حدٍّ بغيض،
لا تدَعينَ المرءَ يغفلُ عن دقّةِ اللفظ.
visum duxerat e foro otiosum,
scortillum, ut mihi tunc repente visum est,
non sane inlepidum neque invenustum.
huc ut venimus, incidere nobis
sermones varii, in quibus, quid esset
iam Bithynia, quo modo se haberet,
ecquonam mihi profuisset aere.
respondi id quod erat, nihil neque ipsis
nec praetoribus esse nec cohorti,
cur quisquam caput unctius referret,
praesertim quibus esset irrumator
praetor nec faceret pili cohortem.
at certe tamen, inquiunt, quod illic
natum dicitur esse comparasti,
ad lecticam homines. ego, ut puellae
unum me facerem beatiorem,
non, inquam, mihi tam fuit maligne,
ut, provincia quod mala incidisset,
non possem octo homines parare rectos.
at mi nullus erat neque hic neque illic
fractum qui veteris pedem grabati
in collo sibi conlocare posset.
hic illa, ut decuit cinaediorem,
quaeso, inquit, mihi, mi Catulle, paulum
istos commoda: nam volo ad Sarapim
deferri. Mane, inquii puellae,
istud quod modo dixeram, me habere,
fugit me ratio: meus sodalis
Cinna est Gaius; is sibi paravit.
verum, utrum illius an mei, quid ad me?
utor tam bene quam mihi pararim.
sed tu insulsa male et molesta vivis,
per quam non licet esse neglegentem.
سواءٌ نفذَ إلى أقاصي الهند،
حيثُ يُقرَعُ الشاطئُ من بعيدٍ
بالموجِ الشرقيِّ المُدوّي،
أو إلى الهِركانيّين والعربِ الناعمين،
أو السَّكيّين أو البارثيّين حامِلي السِّهام،
أو إلى السهولِ التي يصبُغُها
النيلُ ذو الأفواهِ السبعة،
أو عبرَ جبالِ الألبِ العاليةِ يخطُر
زائرًا آثارَ قيصرَ العظيم،
نهرَ الرَّيْنِ الغاليَّ، والبحرَ المُروِّع، وأقصى
البريطانيّين،
كلُّ هذا، أيًّا كان ما تجيءُ به مشيئةُ
الخالدين، مستعدَّينِ معي لخوضِه،
بلِّغا حبيبتي
كلماتٍ قليلةً غيرَ طيّبة.
لتحيَ ولتَنعَمْ مع عُشّاقها،
الذين تحتضنُهم ثلاثمئةً معًا،
لا تحبُّ أحدًا حقًّا، لكن تُهلِكُ من الجميع
أحشاءَهم مرّةً بعد مرّة؛
ولا تلتفِتْ إلى حبّي كما من قبل،
حبّي الذي سقطَ بذنبها كزهرةِ
حافّةِ المرج، بعد أن مسّه
المِحراثُ العابر.
sive in extremos penetrabit Indos,
litus ut longe resonante Eoa
tunditur unda,
sive in Hyrcanos Arabasve molles,
seu Sacas sagittiferosve Parthos,
sive quae septemgeminus colorat
aequora Nilus,
sive trans altas gradietur Alpes
Caesaris visens monimenta magni,
Gallicum Rhenum, horribile aequor, ulti-
mosque Britannos,
omnia haec, quaecumque feret voluntas
caelitum, temptare simul parati,
pauca nuntiate meae puellae
non bona dicta.
cum suis vivat valeatque moechis,
quos simul complexa tenet trecentos,
nullum amans vere, sed identidem omnium
ilia rumpens;
nec meum respectet, ut ante, amorem,
qui illius culpa cecidit velut prati
ultimi flos, praetereunte postquam
tactus aratro est.
تُسيءُ التصرّفَ في المزاحِ والشراب:
تخطَفُ مناديلَ الغافلين.
أتحسبُ هذا ظُرْفًا؟ فاتك الأمرُ أيها الأحمق!
مهما يكن الفعلُ دنيئًا خاليًا من اللطف.
ألا تصدّقني؟ فصدِّقْ أخاك
بولّيو، الذي يودُّ لو يفتدي سرِقاتِك ولو بوزنةٍ من فضّة؛
فهو فتًى بليغٌ في الظَّرْف
والدُّعابة.
فإمّا أن تنتظرَ ثلاثمئةَ بيتٍ
من الأحد عشريّات، وإمّا أن تردَّ إليّ المنديل،
الذي لا تُهِمُّني قيمتُه،
بل هو ذكرى من رفيقي.
فمناديلُ سيتابيسَ من بلادِ الإيبير
أهداها إليّ فابولّوس
وفيرانيوس: ولا بدّ أن أحبَّها،
كما أحبُّ فيرانيوسي الصغيرَ وفابولّوس.
non belle uteris in ioco atque vino:
tollis lintea neglegentiorum.
hoc salsum esse putas? fugit te, inepte!
quamvis sordida res et invenusta est
non credis mihi?crede Pollioni
fratri, qui tua furta vel talento
mutari velit; est enim leporum
disertus puer ac facetiarum.
quare aut hendecasyllabos trecentos
exspecta, aut mihi linteum remitte,
quod me non movet aestimatione,
verum est mnemosynum mei sodalis.
nam sudaria Saetaba ex Hiberis
miserunt mihi muneri Fabullus
et Veranius: haec amem necesse est
et Veraniolum meum et Fabullum.
بعد أيّامٍ قليلة، إن حبّتك الآلهة،
شريطةَ أن تجلبَ معك عَشاءً
حسنًا وفيرًا، ومعه فتاةٌ بيضاء
وخمرٌ ومِلحُ الفكاهةِ وكلُّ الضحكات.
إن جلبتَ هذا، أقول، يا ظريفَنا،
أكلتَ طيّبًا؛ فكيسُ كاتولّوسك
مملوءٌ بالعناكب.
لكنّك ستنالُ في المقابل حبًّا خالصًا،
بل ما هو أعذبُ وأرقُّ من ذلك:
فسأمنحُك عِطرًا وهبَته لحبيبتي
ربّاتُ الحبِّ وآلهةُ الهوى،
فمتى شممتَه دعوتَ الآلهة
أن يجعلوك كلَّك أنفًا يا فابولّوس.
paucis, si tibi di favent, diebus,
si tecum attuleris bonam atque magnam
cenam, non sine candida puella
et vino et sale et omnibus cachinnis.
haec si, inquam, attuleris, venuste noster
cenabis bene; nam tui Catulli
plenus sacculus est aranearum.
sed contra accipies meros amores
seu quid suavius elegantiusve est:
nam unguentum dabo, quod meae puellae
donarunt Veneres Cupidinesque,
quod tu cum olfacies, deos rogabis
totum ut te faciant, Fabulle, nasum.
يا كالفوسُ الأحبّ، لكنتُ من أجل هديّتك تلك
أبغضتُك بُغضًا فاتينيّا:
فماذا فعلتُ أو ماذا قلتُ
حتى تُهلِكَني بهذا الكمِّ من الشعراء؟
لِتُنزِلِ الآلهةُ شرورًا كثيرةً بذلك الزبونِ
الذي بعثَ إليك بكلِّ هؤلاء الأنجاس.
فإن كان، كما أظنّ، هذا الكنزُ الجديدُ الطريفُ
هديّةً من سُلّا معلّمِ الحروف،
فلا بأسَ عليّ، بل خيرٌ وسعادة،
إذ لم تذهبْ جهودُك سُدًى.
أيتها الآلهةُ العظمى، يا له من كتيّبٍ مُروِّعٍ ملعون
بعثتَ به، بلا شكّ، إلى كاتولّوسك
لأهلِكَ في الحال في يومي هذا،
في السَّتُرناليا، خيرِ الأيّام!
لا، لا يفلتُ منك هذا هكذا يا غادر:
فما إن يطلعَ الفجرُ حتى أُهرَعَ إلى صناديقِ
الورّاقين، فأجمعَ كايسيوسَ وأكوينوسَ
وسوفينوسَ، كلَّ السموم،
وأُجازيَك بهذه العقوبات.
أمّا أنتم أيها الشعراءُ فوداعًا الآن، وارحلوا
إلى حيثُ جئتم بقدَمِكم المشؤومة،
يا نكبةَ العصر، يا أرذلَ الشعراء.
iucundissime Calve, munere isto
odissem te odio Vatiniano:
nam quid feci ego quidve sum locutus,
cur me tot male perderes poetis?
isti di mala multa dent clienti
qui tantum tibi misit impiorum.
quod si, ut suspicor, hoc novum ac repertum
munus dat tibi Sulla litterator,
non est mi male, sed bene ac beate,
quod non dispereunt tui labores.
di magni, horribilem et sacrum libellum,
quem tu scilicet ad tuum Catullum
misti, continuo ut die periret,
Saturnalibus, optimo dierum!
non, non hoc tibi, false, sic abibit:
nam, si luxerit, ad librariorum
curram scrinia, Caesios, Aquinos,
Suffenum, omnia colligam venena,
ac te his suppliciis remunerabor.
vos hinc interea valete, abite
illuc unde malum pedem attulistis,
saecli incommoda, pessimi poetae.
لحماقاتي، ولن تشمئزَّ أيديكم
من أن تمتدَّ إلينا،
lectores eritis manusque vestras
non horrebitis admovere nobis,
يا أوريليوس. أطلبُ منك رجاءً خجولًا،
أنّك إن كنتَ يومًا اشتهيتَ في نفسك شيئًا
تبتغيه طاهرًا سليمًا،
أن تحفظَ لي فتايَ عفيفًا،
لا أعني من الناس: فلا نخشى
أولئك الذين يمرّون في الشارعِ هنا وهناك
منشغلين بشؤونهم؛
بل أخشاك أنت، وأخشى عضوَك
المؤذيَ للفتيان، طيّبِهم وخبيثِهم.
حرِّكْه أنّى شئتَ، كيف شئتَ،
كم شئتَ، حين يتهيّأ لك في الخارج:
هذا وحدَه أستثنيه، على نحوٍ حَييٍّ كما أرى.
فإن دفعتك نفسٌ خبيثةٌ وجنونٌ أهوجُ
إلى هذا الجُرمِ العظيم، أيها الشِّرّير،
حتى تُقلِقَ رأسي بمكائدك،
فآهٍ لك حينئذٍ من شقاءٍ ومصيرٍ سوء،
حين تُجَرُّ رِجلاك عبرَ البابِ المفتوح
فتخترقُك الفِجلُ وسمكُ البوري.
Aureli. Veniam peto pudentem,
ut, si quicquam animo tuo cupisti
quod castum expeteres et integellum,
conserves puerum mihi pudice,
non dico a populo: nihil veremur
istos qui in platea modo huc modo illuc
in re praetereunt sua occupati;
verum a te metuo tuoque pene
infesto pueris bonis malisque.
quem tu qua libet, ut libet moveto
quantum vis, ubi erit foris paratum:
hunc unum excipio, ut puto, pudenter.
quod si te mala mens furorque vecors
in tantam impulerit, sceleste, culpam,
ut nostrum insidiis caput lacessas,
ah tum te miserum malique fati,
quem attractis pedibus patente porta
percurrent raphanique mugilesque.
يا أوريليوسُ المأبونُ ويا فوريوسُ المخنّث،
يا مَن حسبتماني، من أبياتي الصغيرة،
لأنّها رقيقةٌ ناعمة، قليلَ الحياء.
فالتقوى تقتضي أن يكون الشاعرُ الوَرِعُ
عفيفًا في نفسه، أمّا أبياتُه فلا يلزمُها ذلك،
إذ لا يكون فيها مِلحٌ وظَرْفٌ في النهاية
إلّا إذا كانت رقيقةً قليلةَ الحياء،
وقادرةً على إثارةِ ما يُحرِّكُ الشهوة،
لا أعني عند الصِّبية، بل عند هؤلاء الأشعثِ الخُشْن،
الذين تعجزُ أصلابُهم القاسيةُ عن الحَراك.
أمِن أجلِ أنّكما قرأتما ألوفًا كثيرةً من القُبَل
حسِبتماني ذكَرًا ناقصَ الرجولة؟
سأنكِحُكما في الدُّبُرِ وأُوليجُ في أفواهِكما.
Aureli pathice et cinaede Furi,
qui me ex versiculis meis putastis,
quod sunt molliculi, parum pudicum.
nam castum esse decet pium poetam
ipsum, versiculos nihil necesse est,
qui tum denique habent salem ac leporem,
si sunt molliculi ac parum pudici
et quod pruriat incitare possunt,
non dico pueris, sed his pilosis,
qui duros nequeunt movere lumbos.
vos quod milia multa basiorum
legistis, male me marem putatis?
pedicabo ego vos et irrumabo.
وأنتِ مهيّأةٌ للرقصِ عليه، لكنّك تخشَينَ قوائمَ
جُسَيرِك الواهيةَ القائمةَ على أعوادٍ متهالكة،
أن يهوي على ظهره ويرقُدَ في المستنقعِ الأجوف،
فلْيُبنَ لك جسرٌ متينٌ كما تشتهين،
تُقامُ عليه حتى شعائرُ الساليسوبسيليّين الراقصة،
هَبيني يا كولونيا هذه المِنّةَ: أعظمَ ضحكة.
أريدُ أن يهويَ أحدُ أبناءِ بلدتي من جسرك
مقلوبًا في الوَحلِ رأسًا على عقب،
حيثُ من كلِّ البحيرةِ والمستنقعِ العَفِن
تكونُ الهُوّةُ أشدَّ زُرقةً وأعمقَ ما يكون.
الرجلُ أشدُّ الناسِ بلادةً، لا يعقِلُ قدرَ طفلٍ
ابنِ عامَينِ نائمٍ في ذراعِ أبيه المرتجفة:
مع أنّ له زوجةً فتاةً في ريعانِ زهرتها
(فتاةٌ أرقُّ من جَدْيٍ صغيرٍ ناعم،
جديرةٌ بأن تُصان أشدَّ من صيانةِ أدكنِ العناقيد)،
يدَعُها تلهو كما تشاء، ولا يُقيمُ لذلك وزنَ شعرة،
ولا ينهضُ من جانبه، بل كأنّه أرزةٌ
تمدَّدت في خندقٍ صرعَتها فأسٌ ليغوريّة،
يُحِسُّ بكلِّ شيءٍ بقدرِ ما لو لم يكن ثَمّةَ شيءٌ أصلًا:
هكذا ذلك البليدُ، لا يرى شيئًا ولا يسمعُ شيئًا،
بل لا يدري من هو، أموجودٌ هو أم غيرُ موجود.
والآن أريدُ أن أقذِفَه من جسرك مكبوبًا،
عساه فجأةً يوقِظُ خُمولَه الغبيّ
ويخلِّفُ نفسَه المتراخيةَ في الوَحلِ الثقيل،
كما تخلِّفُ البغلةُ نعلَها الحديديَّ في الطينِ اللَّزِج.
et salire paratum habes, sed vereris inepta
crura ponticuli assulis stantis in redivivis,
ne supinus eat cavaque in palude recumbat,
sic tibi bonus ex tua pons libidine fiat,
in quo vel Salisubsili sacra suscipiantur,
munus hoc mihi maximi da, Colonia, risus.
quendam municipem meum de tuo volo ponte
ire praecipitem in lutum per caputque pedesque,
verum totius ut lacus putidaeque paludis
lividissima maximeque est profunda vorago.
insulsissimus est homo, nec sapit pueri instar
bimuli tremula patris dormientis in ulna:
cui cum sit viridissimo nupta flore puella
(et puella tenellulo delicatior haedo,
adservanda nigerrimis diligentius uvis),
ludere hanc sinit ut libet, nec pili facit uni,
nec se sublevat ex sua parte, sed velut alnus
in fossa Liguri iacet suppernata securi,
tantundem omnia sentiens quam si nulla sit usquam
talis iste meus stupor nil videt, nihil audit,
ipse qui sit, utrum sit an non sit, id quoque nescit.
nunc eum volo de tuo ponte mittere pronum,
si pote stolidum repente excitare veternum
et supinum animum in gravi derelinquere caeno,
ferream ut soleam tenaci in voragine mula.
لا مجاعاتِ هذا الزمنِ وحدها، بل كلِّ ما كان
أو هو كائنٌ أو سيكونُ في الأعوامِ القادمة،
تشتهي أن تنكِحَ حبيبي في دُبُره.
ولا تُخفي ذلك: فأنت معه، تمازِحُه،
مُلتصقًا بجنبه، تجرِّبُ كلَّ شيء.
عبثًا: فإذ تنصِبُ لي المكائد
سأبلغُك أوّلًا بأن أُوليجَ في فمك.
ولو فعلتَ ذلك وأنت شبعان، لسكتُّ:
لكنّ ما يؤلمني هو أنّ فتايَ سيتعلّمُ
الجوعَ، آهِ منّي، والعطش.
فكُفَّ ما دام في الأمرِ حياءٌ ممكن،
لئلّا تنتهيَ وقد أُولِجَ في فمك.
non harum modo, sed quot aut fuerunt
aut sunt aut aliis erunt in annis,
pedicare cupis meos amores.
nec clam: nam simul es, iocaris una,
haerens ad latus omnia experiris.
frustra: nam insidias mihi instruentem
tangam te prior irrumatione.
atque id si faceres satur, tacerem:
nunc ipsum id doleo, quod esurire,
ah me me, puer et sitire discet.
quare desine, dum licet pudico,
ne finem facias, sed irrumatus.
رجلٌ ظريفٌ لَسِنٌ لبِق،
وهو نفسُه ينظِمُ من الأبياتِ أكثرَها بكثير.
أحسبُ أنّه كتبَ عشرةَ آلافٍ أو أكثر،
لا كما يجري، مُدوَّنةً على رَقٍّ مُعادِ الكشط،
بل قراطيسُ ملكيّةٌ، وكتبٌ جديدة،
وأسطواناتٌ جديدة، وسيورٌ، وأغلفةٌ حمراء،
مسطَّرٌ كلُّها بالرَّصاصِ ممهَّدٌ بالحجرِ الخفّاف.
فحين تقرأُ هذه، يبدو ذلك الأنيقُ اللبِقُ
سوفينوسُ راعيَ مَعزٍ أو حفّارًا
من جديد: إلى هذا الحدِّ يتنافرُ ويتبدّل.
فما عسانا نحسبُ هذا؟ مَن كان لتوّه مُهرّجًا،
أو ما هو أدهى من ذلك في هذا الفنّ،
هو نفسُه أفدَحُ فَظاظةً من الرِّيفِ الفظِّ
بمجرّدِ أن يمسَّ الشِّعر، ولا يكون قطُّ
سعيدًا بقدرِ ما هو حين يكتبُ قصيدة:
إلى هذا الحدِّ يُعجَبُ بنفسه ويتعجّبُ من ذاته.
لا شكّ أنّنا جميعًا نقعُ في هذا الوهم، وما من أحدٍ
لا تقدرُ أن ترى فيه، في أمرٍ ما، سوفينوسَ.
لكلٍّ منّا نصيبُه من الخطأ،
لكنّا لا نرى ما في الجِرابِ على ظهورنا.
homo est venustus et dicax et urbanus,
idemque longe plurimos facit versus.
puto esse ego illi milia aut decem aut plura
perscripta, nec sic, ut fit, in palimpsesto
relata: chartae regiae, novi libri,
novi umbilici, lora, rubra membrana,
derecta plumbo et pumice omnia aequata.
haec cum legas tu, bellus ille et urbanus
Suffenus unus caprimulgus aut fossor
rursus videtur: tantum abhorret ac mutat.
hoc quid putemus esse? Qui modo scurra
aut si quid hac re tritius videbatur,
idem infaceto est infacetior rure
simul poemata attigit, neque idem unquam
aeque est beatus ac poema cum scribit:
tam gaudet in se tamque se ipse miratur.
nimirum idem omnes fallimur, neque est quisquam
quem non in aliqua re videre Suffenum
possis. Suus cuique attributus est error,
sed non videmus manticae quod in tergo est.
ولا بَقٌّ ولا عنكبوتٌ ولا نار،
بل لك أبٌ وزوجةُ أب، أسنانُهما
قادرةٌ على قَضْمِ الصَّوّان،
فأنت في نعيمٍ مع أبيك
ومع زوجتِه الخشبيّةِ العجفاء.
ولا عجب: فكلُّكم بخير،
تهضِمون جيّدًا، ولا تخشَون شيئًا،
لا حريقًا، ولا انهياراتٍ ثقيلة،
ولا سرقاتٍ أثيمة، ولا مكائدَ سُمّ،
ولا سائرَ صنوفِ الأخطار.
بل إنّ أجسادَكم أشدُّ جفافًا من القَرن،
أو من أيِّ شيءٍ هو أشدُّ يُبسًا،
بفعلِ الشمسِ والبردِ والجوع.
فكيف لا تكون في خيرٍ ونعيم؟
لا عَرَقَ فيك، ولا لُعاب،
ولا مُخاطٌ ولا نَزْلةُ أنفٍ خبيثة.
أضِفْ إلى هذه النظافةِ ما هو أنظف:
أنّ استَك أطهرُ من مِملَحة،
وأنّك لا تتغوّطُ عشرَ مرّاتٍ في العامِ كلِّه؛
وما تُخرِجُه أصلبُ من الفولِ والحصى،
حتى لو فرَكتَه بيديك وحكَكتَه،
ما استطعتَ قطُّ أن تلوِّثَ إصبعًا.
هذه النِّعَمُ الوافرةُ يا فوريوس،
لا تحتقِرْها ولا تحسَبْها قليلة،
وكُفَّ عن التوسّلِ الذي اعتدتَه
طلبًا لمئةِ سِسترس: فأنت في غنًى كافٍ.
nec cimex neque araneus neque ignis,
verum est et pater et noverca, quorum
dentes vel silicem comesse possunt,
est pulchre tibi cum tuo parente
et cum coniuge lignea parentis.
nec mirum: bene nam valetis omnes,
pulchre concoquitis, nihil timetis,
non incendia, non graves ruinas,
non furta impia, non dolos veneni,
non casus alios periculorum.
atqui corpora sicciora cornu
aut si quid magis aridum est habetis
sole et frigore et esuritione.
quare non tibi sit bene ac beate?
a te sudor abest, abest saliva,
mucusque et mala pituita nasi.
hanc ad munditiem adde mundiorem,
quod culus tibi purior salillo est,
nec toto decies cacas in anno;
atque id durius est faba et lapillis,
quod tu si manibus teras fricesque,
non unquam digitum inquinare possis.
haec tu commoda tam beata, Furi,
noli spernere nec putare parvi,
et sestertia quae soles precari
centum desine: nam satis beatu’s.
لا زهرةَ هؤلاء وحدهم، بل كلِّ من كان
أو سيكونُ في الأعوامِ القادمة،
لَوَدِدتُ لو أعطيتَ ثرواتِ ميداسَ
لذاك الذي لا عبدَ له ولا صندوقَ مال،
بدلًا من أن تدَعَه يحبُّك هكذا.
«ماذا؟ أليس رجلًا أنيقًا؟» ستقول. بلى:
لكنّ هذا الأنيقَ لا عبدَ له ولا صندوق.
اطرَحْ هذا واستخِفَّ به كما تشاء:
يبقى أنّه لا عبدَ له ولا صندوق.
non horum modo, sed quot aut fuerunt
aut posthac aliis erunt in annis,
mallem divitias Midae dedisses
isti cui neque servus est neque arca,
quam sic te sineres ab illo amari.
quid? Non est homo bellus? inquies. est:
sed bello huic neque servus est neque arca.
hoc tu quam libet abice elevaque:
nec servum tamen ille habet neque arcam.
أو من نُخاعِ الإوَزّةِ الرخو، أو من أسفلِ شحمةِ الأذن،
أو من عضوِ شيخٍ واهنٍ عليه غبارُ العنكبوت،
وأنت يا ثالّوسُ أيضًا أشدُّ نَهْبًا من عاصفةٍ هوجاء،
حين تُظهِرُ الآلهةُ النساءَ الغافلاتِ المتثائبات،
رُدَّ إليّ عباءتي التي اختطفتَها،
ومنديلَ سيتابيسَ ونقوشَ الثينيّين،
أيها الأحمقُ، تلك التي تتباهى بحملها علنًا كأنّها إرثُ آبائك.
انزَعْها الآن عن مخالبك وأعِدْها،
لئلّا تخُطَّ سياطٌ مُحمِيَةٌ خطوطَ عارٍ
على جنبِك الصوفيِّ الغَضِّ ويديك الناعمتين،
فتضطربَ على غيرِ عادتك كسفينةٍ صغيرة
باغتَتها في البحرِ العظيمِ ريحٌ مجنونة.
vel anseris medullula vel imula auricilla
vel pene languido senis situque araneoso,
idemque Thalle turbida rapacior procella,
cum † diva mulier aries ostendit oscitantes,
remitte pallium mihi meum quod involasti
sudariumque Saetabum catagraphosque Thynos,
inepte, quae palam soles habere tanquam avita.
quae nunc tuis ab unguibus reglutina et remitte,
ne laneum latusculum manusque mollicellas
inusta turpiter tibi flagella conscribillent,
et insolenter aestues velut minuta magno
deprensa navis in mari vesaniente vento.
ريحِ الجنوبِ، ولا ريحَ الغرب،
ولا الشماليَّ العاتيَ ولا الشرقيّ،
بل يواجهُ خمسةَ عشرَ ألفًا ومئتَي سِسترس.
يا لها من ريحٍ مُروِّعةٍ موبِئة!
اسكُبْ لي كؤوسًا أشدَّ مَرارةً،
كما يأمرُ قانونُ سيّدةِ المجلسِ بوستوميا،
التي هي أشدُّ سُكرًا من حبّةِ العنبِ الثَّمِلة.
أمّا أنتِ أيتها المياهُ فاذهبي من هنا حيثُ شئتِ،
يا مُفسِدةَ الخمر، وارحلي إلى القومِ
الصارمين: فههنا خمرٌ صِرفٌ من خمرِ ثيونيوس.
inger mi calices amariores,
ut lex Postumiae iubet magistrae,
ebrioso acino ebriosioris.
at vos quo libet hinc abite, lymphae,
vini pernicies, et ad severos
migrate: hic merus est Thyonianus.
بحقائبِها الخفيفةِ المُيَسَّرة،
يا فيرانيوسُ الأفضلُ وأنت يا فابولّوسي،
كيف حالُكم؟ أحقًّا احتملتم مع ذاك
الفاسدِ البردَ والجوعَ بما يكفي؟
هل يبدو في دفاترِكم شيءٌ من ربحٍ
مُقيَّدٌ نفقةً، مثلما أنا، إذ تبعتُ
حاكمي فأُقيِّدُ ما أُعطيتُه ربحًا؟
يا مِمّيوس، لقد أولجتَ فيّ طويلًا وأنا مستلقٍ
بكلِّ تلك الخشبةِ متمهّلًا.
لكن، على ما أرى، كنتم في مثلِ
حالي: فما حُشيتم بعضوٍ أقلَّ ضخامة.
«اطلُبِ الأصدقاءَ النبلاء»!
لِيُنزِلِ الآلهةُ والإلهاتُ بكم شرورًا كثيرة،
يا عارَ رومولوسَ وريموس.
aptis sarcinulis et expeditis,
Verani optime tuque mi Fabulle,
quid rerum geritis? Satisne cum isto
vappa frigoraque et famem tulistis?
ecquidnam in tabulis patet lucelli
expensum, ut mihi, qui meum secutus
praetorem refero datum lucello,
o Memmi, bene me ac diu supinum
tota ista trabe lentus irrumasti.
sed, quantum video, pari fuistis
casu: nam nihilo minore verpa
farti estis. pete nobiles amicos.
at vobis mala multa di deaeque
dent, opprobria Romuli Remique.
إلّا وقِحٌ نَهِمٌ مُقامر،
أن يمتلكَ مامورّا ما كانت تملكُه
من قبلُ الغالُ الأشعثُ وأقصى بريطانيا؟
أيها المخنّثُ رومولوس، أترى هذا وتحتمِلُه؟
وذاك الآن متكبِّرٌ مُترَفٌ فائض،
سيتجوّلُ في مضاجعِ الجميع
كحمامةٍ بيضاءَ صغيرةٍ أو كأدونيس؟
أيها المخنّثُ رومولوس، أترى هذا وتحتمِلُه؟
إنّك وقِحٌ نَهِمٌ مُقامر.
أمِن أجلِ هذا، أيها القائدُ الأوحد،
كنتَ في أقصى جزيرةِ الغرب،
كي يلتهمَ عضوُكم المُنهَكُ من كثرةِ النكاح
مئتَي مرّةٍ أو ثلاثمئة؟
وهل الكرمُ المشؤومُ شيءٌ آخر؟
أقصّرَ في التبذيرِ أم قصّرَ في الالتهام؟
أوّلًا مزّقَ أموالَ أبيه؛
ثمّ الغنيمةَ البُنطيّةَ ثانيةً؛ ثمّ ثالثةً
الإيبيريّةَ، التي يعرفُها نهرُ تاجوسَ حاملُ الذهب.
والآن تخشاه الغالُ وبريطانيا.
لماذا تُدَلِّلون هذا الشِّرّير؟ أو ما عساه يُحسِن
سوى التهامِ التركاتِ الدَّسِمة؟
أمِن أجلِ هذا، يا أغنى أهلِ المدينة،
أيها الحَمُ والصِّهرُ، أهلكتما كلَّ شيء؟
nisi impudicus et vorax et aleo,
Mamurram habere quod comata Gallia
habebat ante et ultima Britannia?
Cinaede Romule, haec videbis et feres?
et ille nunc superbus et superfluens
perambulabit omnium cubilia
ut albulus columbus aut Adoneus?
cinaede Romule, haec videbis et feres?
es impudicus et vorax et aleo.
eone nomine, imperator unice,
fuisti in ultima occidentis insula,
ut ista vestra diffututa mentula
ducenties comesset aut trecenties?
quid est alid sinistra liberalitas?
parum expatravit an parum elluatus est?
paterna prima lancinata sunt bona;
secunda praeda Pontica; inde tertia
Hibera, quam scit amnis aurifer Tagus.
nunc Galliae timetur et Britanniae.
quid hunc malum fovetis? aut quid hic potest
nisi uncta devorare patrimonia?
eone nomine † urbis opulentissime
socer generque, perdidistis omnia?
أما رقّ قلبُك الآن، أيها القاسي، لصديقِك العزيز؟
أما ترددتَ الآن في خيانتي، في خِداعي، أيها الخائن؟
إنّ أفعالَ الناسِ الغادرينَ لا تُرضي سُكّانَ السماء؛
وأنت تُهمِلُ ذلك، وتترُكني بائسًا في الشرور.
آهِ، قُلْ لي، ماذا يفعلُ الناس، وبمن يثِقون؟
بلى، أنت أمرتَني أن أُسلِمَ روحي، أيها الظالم،
سائقًا إيّايَ إلى الحبّ، كأنّ كلَّ شيءٍ آمِنٌ لي.
وأنت نفسُك الآن تسحبُ نفسَك، وكلَّ أقوالِك وأفعالِك
تدَعُ الرياحَ تحمِلُها باطلةً وضبابَ الهواء.
إن كنتَ قد نسيتَ، فالآلهةُ تذكُر، وتذكُر «الأمانة»،
التي ستجعلُك تندمُ فيما بعدُ على فعلتك.
iam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi?
iam me prodere, iam non dubitas fallere, perfide?
nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent;
quae tu neglegis, ac me miserum deseris in malis.
eheu, quid faciant, dic, homines, cuive habeant fidem?
certe tute iubebas animam tradere, inique, me
inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent.
idem nunc retrahis te ac tua dicta omnia factaque
ventos irrita ferre ac nebulas aerias sinis.
si tu oblitus es, at di meminerunt, meminit Fides,
quae te ut paeniteat postmodo facti faciet tui.
يا أجملَ ما يحمِلُه نبتونُ بوجهَيه
في البحيراتِ الصافيةِ والبحرِ الفسيح،
كم أزورُك راضيًا، وكم أزورُك فرِحًا،
لا أكادُ أُصدِّقُ أنّي تركتُ سهولَ ثينيا
والبيثينيّين، وأنّي أراك في أمان!
آهِ، أيُّ شيءٍ أهنأ من همومٍ انحلّت،
حين يطرحُ العقلُ عِبأه، وحين نعودُ
مُتعَبينَ من كدِّ الغُربةِ إلى دارنا
ونستريحُ في السريرِ الذي اشتقناه؟
هذا وحدَه ما يعادِلُ كلَّ تلك المتاعب.
مرحبًا يا سِرميو الفاتنة، وافرَحي بسيّدِك؛
وافرحي أنتِ أيضًا يا أمواجَ بحيرةِ ليديا؛
واضحكي، يا كلَّ ما في الدارِ من ضحكات.
ocelle, quascumque in liquentibus stagnis
marique vasto fert uterque Neptunus,
quam te libenter quamque laetus inviso,
vix mi ipse credens Thyniam atque Bithynos
liquisse campos et videre te in tuto!
o quid solutis est beatius curis,
cum mens onus reponit, ac peregrino
labore fessi venimus larem ad nostrum
desideratoque adquiescimus lecto?
hoc est quod unum est pro laboribus tantis.
salve, o venusta Sirmio, atque ero gaude;
gaudete vosque, o Lydiae lacus undae;
ridete, quidquid est domi cachinnorum.
يا لذّتي، يا فتنتي،
مُريني أن أجيءَ إليك وقتَ القيلولة.
وإن أذِنتِ بذلك، فأعِيني بأمرٍ:
ألّا يُغلِقَ أحدٌ لوحَ البابِ عليّ،
ولا يطيبَ لك أن تخرُجي إلى الخارج؛
بل امكُثي في البيتِ وهيّئي لنا
تسعَ مضاجعاتٍ متتالية.
لكن، إن كنتِ فاعلة، فمُري في الحال:
فأنا مستلقٍ بعد الغداءِ شبعانَ على ظهري
أثقُبُ قميصي وعباءتي.
meae deliciae, mei lepores,
iube ad te veniam meridiatum.
et si iusseris illud, adiuvato,
ne quis liminis obseret tabellam,
neu tibi libeat foras abire;
sed domi maneas paresque nobis
novem continuas fututiones.
verum, si quid ages, statim iubeto:
nam pransus iaceo et satur supinus
pertundo tunicamque palliumque.
يا أبا فيبنّيوس، ويا أيها الابنُ المخنّث،
(فالأبُ أشدُّ تلويثًا بيدِه اليمنى،
والابنُ أشدُّ نَهَمًا باستِه)
لماذا لا تذهبان إلى المنفى والشواطئِ الوبيئة،
ما دامت سرِقاتُ الأبِ
معروفةً للناس، وأنت يا بُنيَّ
لا تقدرُ أن تبيعَ استَك المُشعِرةَ ولو بفلس؟
Vibenni pater, et cinaede fili,
(nam dextra pater inquinatiore,
culo filius est voraciore)
cur non exsilium malasque in oras
itis, quandoquidem patris rapinae
notae sunt populo, et natis pilosas,
fili, non potes asse venditare?
فتياتٌ وفتيانٌ أطهار؛
لِديانا نحن الفتيانُ الأطهارُ
والفتياتُ نُنشِدُ.
يا ابنةَ لاتونا، أيتها السليلةُ
العظيمةُ لِأعظمِ المشتري،
التي وضعَتها أمُّها قربَ
زيتونةِ ديلوس،
لتكوني ربّةَ الجبال
والغاباتِ الخضراء
والأحراجِ الخفيّة
والأنهارِ الهادرة؛
أنتِ لوكينا للنساءِ المتألّماتِ
في المخاض، دُعيتِ يونو،
وأنتِ القديرةُ تريفيا، وبنورٍ
مُستعارٍ دُعيتِ لونا.
أنتِ، أيتها الإلهة، بسَيرِك الشهريِّ
تقيسين مدارَ العام،
فتملَئينَ أكواخَ الفلّاحِ الريفيّةَ
بالغِلالِ الطيّبة.
كوني بأيِّ اسمٍ يطيبُ لك
مقدَّسةً، واحفَظي بعونِك
شعبَ رومولوس الطيّبَ،
كما اعتدتِ منذ القديم.
puellae et pueri integri;
Dianam pueri integri
puellaeque canamus.
O Latonia, maximi
magna progenies Iovis,
quam mater prope Deliam
deposivit olivam,
montium domina ut fores
silvarumque virentium
saltuumque reconditorum
amniumque sonantum;
tu Lucina dolentibus
Iuno dicta puerperis,
tu potens Trivia et notho es
dicta lumine Luna.
tu cursu, dea, menstruo
metiens iter annuum
rustica agricolae bonis
tecta frugibus exples.
sis quocumque tibi placet
sancta nomine, Romulique,
antique ut solita es, bona
sospites ope gentem.
للشاعرِ الرقيق، لِرفيقي كايكيليوس،
أن يأتيَ إلى فيرونا، تاركًا أسوارَ
كومو الجديدةِ وشاطئَ بحيرةِ لاريوس:
فأنا أريدُه أن يتلقّى بعضَ أفكارٍ
من صديقٍ له وليَ.
لذا، إن كان عاقلًا، سيلتهمُ الطريقَ التهامًا،
ولو استوقفَته وهو ماضٍ فتاةٌ بيضاءُ ألفَ مرّة،
مُلقيةً ذراعَيها كلتَيهما على عنقه،
ترجوه أن يتمهّل،
تلك التي الآن، إن صدقَ ما يُنقَلُ إليّ،
تهلِكُ في حبِّه حبًّا لا يُقهَر:
فمنذ أن قرأت مطلعَ قصيدتِه عن
سيّدةِ دِندِموس، منذ ذاك والنيرانُ
تأكلُ نُخاعَ المسكينةِ في أعماقه.
أعذِرُك، أيتها الفتاةُ الأعلمُ من ربّةِ
شِعرِ سافو: فقد بدأ كايكيليوس على نحوٍ بديع
قصيدةَ «الأمِّ العظمى».
velim Caecilio, papyre, dicas,
Veronam veniat, Novi relinquens
Comi moenia Lariumque litus:
nam quasdam volo cogitationes
amici accipiat sui meique.
quare, si sapiet, viam vorabit,
quamvis candida milies puella
euntem revocet manusque collo
ambas iniciens roget morari,
quae nunc, si mihi vera nuntiantur,
illum deperit impotente amore:
nam quo tempore legit incohatam
Dindymi dominam, ex eo misellae
ignes interiorem edunt medullam.
ignosco tibi, Sapphica puella
Musa doctior: est enim venuste
Magna Caecilio incohata Mater.
أوفِيا نذرًا عن حبيبتي:
فقد نذَرت لفينوسَ المقدَّسةِ ولإلهِ الهوى،
إن رُدِدتُ إليها
وكففتُ عن رَشْقِ الأبياتِ الهجائيّةِ الشرِسة،
أن تُقدِّمَ أنقى ما كتبَ أرذلُ الشعراء
للإلهِ الأعرَجِ بطيءِ القدَم،
لتُحرَقَ بأخشابٍ منحوسة.
ورأت الفتاةُ الشِّرّيرةُ أنّها بذلك
تنذُرُ للآلهةِ نذرًا طريفًا لطيفًا.
والآن، يا مَن وُلِدتِ من البحرِ الأزرق،
يا مَن تسكنين إيداليوسَ المقدَّسةَ وأوريِيَ المكشوفة،
وأنكونا، وكنيدوسَ الكثيرةَ القصب،
وأماثونتا، وغولغوس،
ودُرّاخيوم حانةَ الأدرياتيك،
اقبَلي النذرَ واعتبِريه موفًى،
إن لم يكن غليظًا خاليًا من الملاحة.
أمّا أنتِ يا حوليّاتُ فتعالَي إلى النار،
يا مليئةً بالفَظاظةِ والغَثاثة،
يا حوليّاتِ فولوسيوس، يا قِرطاسًا مُغوَّطًا.
votum solvite pro mea puella:
nam sanctae Veneri Cupidinique
vovit, si sibi restitutus essem
desissemque truces vibrare iambos,
electissima pessimi poetae
scripta tardipedi deo daturam
infelicibus ustilanda lignis.
et hoc pessima se puella vidit
iocose lepide vovere divis.
nunc, o caeruleo creata ponto,
quae sanctum Idalium Uriosque apertos,
quaeque Ancona Cnidumque harundinosam
colis, quaeque Amathunta, quaeque Golgos,
quaeque Durrachium Hadriae tabernam,
acceptum face redditumque votum,
si non inlepidum neque invenustum est.
at vos interea venite in ignem,
pleni ruris et inficetiarum
Annales Volusi, cacata charta.
يا تاسعَ عمودٍ من إخوةِ القلانسِ اللُّبّاد،
أتحسبون أنّكم وحدَكم لكم أعضاءُ ذكورة،
وأنّه يحقُّ لكم وحدَكم أن تنكِحوا كلَّ الفتيات
وتحسبوا سائرَ الرجالِ تُيوسًا؟
أم لأنّكم قاعدون متراصّينَ حمقى
مئةً أو مئتَين، أفتحسبون أنّي لن أجرُؤَ
على أن أُوليجَ في مئتَي جالسٍ دفعةً واحدة؟
بل ثِقوا بذلك: فسأخُطُّ لكم على واجهةِ
الحانةِ كلِّها صُوَرَ العضو.
فالفتاةُ التي فرّت من حِضني،
المحبوبةُ مِنّي كما لن تُحَبَّ أخرى،
التي خُضتُ من أجلها حروبًا كبيرة،
قد استقرّت هناك. هذه تحبّونها أنتم
أيها الطيّبونَ الموسِرون، بل، وهذا هو العار،
كلُّ الحقراءِ وعُهّارِ الأزِقّة:
وأنت قبلَ الجميع، يا أحدَ ذوي الشعورِ الطويلة،
يا ابنَ كِلتيبيريا الكثيرةِ الأرانب،
يا إغناتيوس، يا مَن تُزيِّنُه لحيتُه الكثّة
وسنٌّ فُرِكت ببولٍ إيبيريّ.
a pilleatis nona fratribus pila,
solis putatis esse mentulas vobis,
solis licere quidquid est puellarum
confutuere et putare ceteros hircos?
an, continenter quod sedetis insulsi
centum an ducenti, non putatis ausurum
me una ducentos irrumare sessores?
atqui putate: namque totius vobis
frontem tabernae sopionibus scribam.
puella nam mi, quae meo sinu fugit,
amata tantum quantum amabitur nulla,
pro qua mihi sunt magna bella pugnata,
consedit istic. hanc boni beatique
omnes amatis, et quidem, quod indignum est,
omnes pusilli et semitarii moechi:
tu praeter omnes une de capillatis,
cuniculosae Celtiberiae fili,
Egnati, opaca quem bonum facit barba
et dens Hibera defricatus urina.
سيّئةٌ ومُضنِيةٌ واللهِ،
وتزدادُ سوءًا يومًا بعد يومٍ وساعةً بعد ساعة.
فأنت، وهو أيسرُ الأمورِ وأهوَنُها،
بأيِّ كلمةِ عزاءٍ واسَيتَه؟
إنّي أغضبُ منك. أهكذا تصنعُ بحبّي؟
كلمةَ عزاءٍ صغيرةً، أيَّما شئت،
أشدَّ أسًى من دموعِ سيمونيدس.
male est me hercule ei et laboriose,
et magis magis in dies et horas.
quem tu, quod minimum facillimumque est,
qua solatus es adlocutione?
irascor tibi.sic meos amores?
paulum quid libet adlocutionis,
maestius lacrimis Simonideis.
يبتسمُ في كلِّ حين. إن جِيءَ إلى مقعدِ
المتّهَمِ، حين يُثيرُ الخطيبُ البكاء،
ابتسمَ ذاك. إن نُدِبَ على محرقةِ ابنٍ بارٍّ،
حين تبكي الأمُّ الثَّكلى وحيدَها،
ابتسمَ ذاك. أيًّا كان الأمرُ، أينما كان،
مهما فعل، ابتسم. هذا داءٌ فيه
لا هو أنيقٌ، في رأيي، ولا لبِق.
لذا لا بدّ لي أن أُنبِّهَك، يا إغناتيوسُ الطيّب.
لو كنتَ رومانيًّا أو سابينيًّا أو تيبورتيًّا
أو أومبريًّا مُقتِّرًا أو إتروسكيًّا بدينًا
أو لانوفينيًّا أسودَ ذا أسنانٍ بارزة
أو من عبرِ نهرِ بو، لأذكُرَ بني قومي أيضًا،
أو أيَّ أحدٍ يغسِلُ أسنانَه بماءٍ نظيف،
لَمَا رضيتُ لك مع ذلك أن تبتسمَ في كلِّ حين؛
فلا شيءَ أسخفُ من ضحكةٍ سخيفة.
أمّا الآن فأنت كِلتيبيريّ: وفي أرضِ كِلتيبيريا،
ما بالَ به المرءُ، بذلك اعتادَ في الصباح
أن يفرُكَ سِنَّه ولِثَتَه الحمراء،
حتى إنّ ما تبدو به أسنانُكم أشدَّ صقلًا
ينادي بأنّك شربتَ من البولِ أكثر.
renidet usque quaque.si ad rei ventum est
subsellium, cum orator excitat fletum,
renidet ille. si ad pii rogum fili
lugetur, orba cum flet unicum mater,
renidet ille.quidquid est, ubicumque est,
quodcumque agit, renidet.hunc habet morbum
neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
quare monendum est te mihi, bone Egnati.
si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs
aut parcus Umber aut obesus Etruscus
aut Lanuvinus ater atque dentatus
aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
aut qui libet qui puriter lavit dentes,
tamen renidere usque quaque te nollem;
nam risu inepto res ineptior nulla est.
nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
dentem atque russam defricare gingivam,
ut quo iste vester expolitior dens est,
hoc te amplius bibisse praedicet loti.
تدفعُك مُتهوِّرًا إلى أبياتي الهجائيّة؟
أيُّ إلهٍ دعوتَه على غيرِ وجهِ الصواب
يُهيّئُ لك أن تُثيرَ شِجارًا أهوجَ؟
أتُريدُ أن تبلُغَ ألسنةَ العامّة؟
ماذا تشاء؟ أتبتغي أن تُعرَفَ بأيِّ ثمن؟
ستُعرَف، ما دمتَ قد شئتَ أن تحبَّ
حبيبي بعقوبةٍ طويلة.
agit praecipitem in meos iambos?
quis deus tibi non bene advocatus
vecordem parat excitare rixam?
an ut pervenias in ora vulgi?
quid vis? qua libet esse notus optas?
eris, quandoquidem meos amores
cum longa voluisti amare poena.
جميعًا من كلِّ صوب، ما دُمتنّ جميعًا.
تحسبُني تلك العاهرةُ الدنيئةُ مَزحةً،
وتأبى أن تردَّ إليّ ألواحَكنّ
للكتابة، إن كنتنّ تحتمِلْنَ ذلك.
لِنُلاحِقْها، ولْنطالِبْها بإلحاح.
تسألْنَ من هي؟ تلك التي ترَينها
تخطِرُ خطرةً دنيئة، تضحكُ ضحكًا
مصطنَعًا ثقيلًا بفمِ جِروٍ غاليّ.
أحِطْنَ بها، وطالِبْنَها بإلحاح:
«أيتها العاهرةُ النَّتِنة، رُدّي الألواح،
رُدّي، أيتها النَّتِنةُ العاهرة، الألواح».
ألا تُبالين؟ أيتها الوَحلُ، يا بيتَ الدَّعارة،
أو أيَّ شيءٍ أحطَّ من ذلك يمكنُ أن تكوني.
لكن لا ينبغي أن نحسَبَ هذا كافيًا.
فإن لم يُجدِ غيرُه، فلْنعصِرْ حُمرةَ الخجلِ
من وجهِ الكلبةِ الحديديّ.
اهتِفْنَ ثانيةً بصوتٍ أعلى:
«أيتها العاهرةُ النَّتِنة، رُدّي الألواح،
رُدّي، أيتها النَّتِنةُ العاهرة، الألواح».
لكنّا لا نُجدي شيئًا، ولا تتحرّكُ فيها ذرّة.
لا بدّ لنا أن نُبدِّلَ الخطّةَ والأسلوب،
فإن كان في وُسعِكنّ أن تُجدينَ أكثرَ من ذلك:
«أيتها العفيفةُ الشريفة، رُدّي الألواح».
omnes undique, quotquot estis omnes.
iocum me putat esse moecha turpis
et negat mihi vestra reddituram
pugillaria, si pati potestis.
persequamur eam, et reflagitemus.
quae sit quaeritis? illa quam videtis
turpe incedere, mimice ac moleste
ridentem catuli ore Gallicani.
circumsistite eam, et reflagitate:
moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos.
non assis facis? o lutum, lupanar,
aut si perditius potes quid esse.
sed non est tamen hoc satis putandum.
quod si non aliud potest, ruborem
ferreo canis exprimamus ore.
conclamate iterum altiore voce
moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos.
sed nil proficimus, nihil movetur.
mutanda est ratio modusque nobis,
si quid proficere amplius potestis,
pudica et proba, redde codicillos.
(فمَن لا يهوى أن يؤذيَ كاتولّوس يزعُمُ أنّك تيبورتيّة:
أمّا مَن يهوى ذلك فيُراهِنُ بأيِّ شيء
على أنّك سابينيّة)،
لكن سواءٌ أكنتِ سابينيّةً أم تيبورتيّةً بالأحرى،
لقد أقمتُ راضيًا في دارِك الريفيّةِ
قربَ المدينة، وطردتُ من صدري سُعالًا خبيثًا،
سُعالًا استحقَّته منّي مَعِدتي،
حين تُقتُ إلى العَشاءاتِ الفاخرة.
فلأنّي أردتُ أن أكون ضيفًا عند سيستيوس،
قرأتُ خطبتَه ضدّ أنتيوسَ المرشَّح،
مليئةً بالسُّمِّ والوباء.
هنا هزَّني سُعالٌ باردٌ متواترٌ ثقيل
حتى فررتُ إلى حِضنِك
فداويتُ نفسي بالراحةِ ونبتةِ القُرّاص.
لذا، وقد تعافيتُ، أُسدي إليك أجزلَ
الشكرِ، لأنّك لم تنتقمي من زلّتي.
ولا أتوسّلُ بعدُ، إن أنا تلقّيتُ كتاباتِ
سيستيوسَ الأثيمةَ ثانيةً، إلّا أن يحمِلَ البردُ الزُّكامَ والسُّعالَ
لا إليّ، بل إلى سيستيوسَ نفسِه،
الذي لا يدعوني إلّا حين أقرأُ كتابَه الرديء.
(nam te esse Tiburtem autumant quibus non est
cordi Catullum laedere: at quibus cordi est
quovis Sabinum pignore esse contendunt),
sed seu Sabine sive verius Tiburs,
fui libenter in tua suburbana
villa malamque pectore expuli tussim,
non immerenti quam mihi meus venter,
dum sumptuosas adpeto, dedit, cenas.
nam, Sestianus dum volo esse conviva,
orationem in Antium petitorem
plenam veneni et pestilentiae legi.
hic me gravido frigida et frequens tussis
quassavit usque dum in tuum sinum fugi
et me recuravi otioque et urtica.
quare refectus maximas tibi grates
ago, meum quod non es ulta peccatum.
nec deprecor iam, si nefaria scripta
Sesti recepso, quin gravedinem et tussim
non mi, sed ipsi Sestio ferat frigus,
qui tunc vocat me cum malum librum legi.
في حِجره، قال: «يا أكمي،
إن لم أكن أحبُّك حبًّا جنونيًّا، ومستعدًّا أن أُحبَّ
على الدوام كلَّ الأعوامِ القادمة
بأشدِّ ما يقدرُ مرءٌ أن يهيمَ،
فلأُلاقِ وحدي في ليبيا والهندِ المحروقة
أسدًا أزرقَ العينَينِ في طريقي».
حين قال هذا، عطسَ الحبُّ، لا عن يسارٍ كما من قبل،
بل عن يمينٍ، إشارةَ رضًا.
أمّا أكمي، فمائلةً برأسها قليلًا،
مُقبِّلةً عينَي الفتى الحلوِ الثَّمِلتَينِ
بذلك الفمِ الأُرجوانيّ،
قالت: «يا حياتي، يا سيبتيموسي الصغير،
لِنخدُمْ هذا السيّدَ وحدَه على الدوام،
فإنّ نارًا أعظمَ بكثيرٍ وأشدَّ لظًى
تتّقِدُ في نُخاعي الرقيق».
حين قالت هذا، عطسَ الحبُّ، لا عن يسارٍ كما من قبل،
بل عن يمينٍ، إشارةَ رضًا.
والآن، وقد انطلقا من فألٍ حسَن،
يتحابّانِ بقلبَينِ متبادلَين.
سيبتيموسُ المسكينُ يُؤثِرُ أكمي وحدَها
على بلادِ سوريا وبريطانيا:
وفي سيبتيموسَ وحدَه تجدُ أكمي الوفيّةُ
كلَّ لذّاتِها وشهواتِها.
مَن رأى قطُّ أُناسًا أسعدَ منهما،
مَن رأى فينوسَ أيمَنَ فألًا؟
tenens in gremio mea, inquit, Acme,
ni te perdite amo atque amare porro
omnes sum adsidue paratus annos
quantum qui pote plurimum perire,
solus in Libya Indiaque tosta
caesio veniam obvius leoni.
hoc ut dixit, Amor, sinistra ut ante,
dextra sternuit adprobationem.
at Acme leviter caput reflectens
et dulcis pueri ebrios ocellos
illo purpureo ore saviata
sic, inquit, mea vita, Septimille,
huic uni domino usque serviamus,
ut multo mihi maior acriorque
ignis mollibus ardet in medullis.
hoc ut dixit, Arnor, sinistra ut ante,
dextra sternuit adprobationem.
nunc ab auspicio bono profecti
mutuis animis amant amantur.
unam Septimius misellus Acmen
mavult quam Syrias Britanniasque:
uno in Septimio fidelis Acme
facit delicias libidinesque.
quis ullos homines beatiores
vidit, quis Venerem auspicatiorem?
ها هو هِياجُ السماءِ الاعتداليُّ
يهدأُ بنسائمِ الغربِ العَذبة.
لِتُترَكْ يا كاتولّوسُ سهولُ فريجيا
وحقلُ نيقيا القائظةِ الخصيب:
لِنطِرْ إلى مُدُنِ آسيا الزاهرة.
ها هو العقلُ يرتجفُ شوقًا إلى التجوال،
ها هي القدمانِ تنشَطانِ فرَحًا بالعزم.
وداعًا أيها الرِّفاقُ الأعزّاءُ المجتمعون،
يا مَن انطلقتم معًا بعيدًا عن الديار
فتُعيدُكم دروبٌ شتّى متفرِّقة.
iam caeli furor aequinoctialis
iucundis Zephyri silescit auris.
linquantur Phrygii, Catulle, campi
Nicaeaeque ager uber aestuosae:
ad claras Asiae volemus urbes.
iam mens praetrepidans avet vagari,
iam laeti studio pedes vigescunt.
o dulces comitum valete coetus,
longe quos simul a domo profectos
diversae variae viae reportant.
لو أذِنَ لي أحدٌ أن أُقبِّلَهما بلا انقطاع،
لَقبَّلتُهما حتى ثلاثمئةِ ألف،
وما بدوتُ يومًا سأشبَع،
ولو كان حصادُ قُبُلاتِنا
أكثفَ من سنابلِ القمحِ اليابسة.
siquis me sinat usque basiare,
usque ad milia basiem trecenta,
nec unquam videar satur futurus,
non si densior aridis aristis
sit nostrae seges osculationis.
مَن كان منهم ومَن سيكون، يا ماركوس تولّيوس،
ومَن سيأتي في الأعوامِ القادمة،
يُسدي إليك كاتولّوسُ أجزلَ الشكر،
كاتولّوسُ أرذلُ الشعراءِ جميعًا،
وهو أرذلُ الشعراءِ جميعًا بقدرِ
ما أنت أفضلُ المحامينَ جميعًا.
quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
quotque post aliis erunt in annis,
gratias tibi maximas Catullus
agit pessimus omnium poeta,
tanto pessimus omnium poeta
quanto tu optimus omnium patronus.
لعِبنا كثيرًا على ألواحي،
كما اتّفقنا أن نكون أهلَ ظُرْف.
كتبَ كلٌّ منّا أبياتًا صغيرة،
يلعبُ بالأوزان تارةً على هذا الوزنِ وتارةً على ذاك،
مُبادِلًا الآخرَ في المزاحِ والخمر.
ومن هناك مضيتُ وأنا مُتَّقِدٌ بظَرْفِك،
يا ليكينيوس، وبدُعابتِك،
حتى ما نفعَني الطعامُ في شقائي،
ولا غطّى النومُ عينَيّ بسكون،
بل ظللتُ أتقلّبُ في السريرِ كلِّه بجنونٍ لا يُكبَح
مُتشوِّقًا أن أرى ضوءَ النهار،
كي أُحادِثَك وأكونَ معك.
وحين رقدت أطرافي المنهَكةُ من التعبِ
نصفَ ميّتةٍ على السرير،
صنعتُ لك، أيها العزيز، هذه القصيدة،
لتُدرِكَ منها ألمي.
والآن، إيّاك أن تتجرّأ، ورجاءَنا،
نلتمسُ منك، إيّاك أن تزدريَه، يا حَدَقةَ عيني،
لئلّا تطلبَ منك نيميسيسُ العقاب.
إنّها إلهةٌ عنيفة: فاحذَرْ أن تُغضِبَها.
multum lusimus in meis tabellis,
ut convenerat esse delicatos.
scribens versiculos uterque nostrum
ludebat numero modo hoc modo illoc,
reddens mutua per iocum atque vinum.
atque illinc abii tuo lepore
incensus, Licini, facetiisque,
ut nec me miserum cibus iuvaret,
nec somnus tegeret quiete ocellos,
sed toto indomitus furore lecto
versarer cupiens videre lucem,
ut tecum loquerer simulque ut essem.
at defessa labore membra postquam
semimortua lectulo iacebant,
hoc, iucunde, tibi poema feci,
ex quo perspiceres meum dolorem.
nunc audax cave sis, precesque nostras,
oramus, cave despuas, ocelle,
ne poenas Nemesis reposcat a te.
est vehemens dea: laedere hanc caveto.
بل، إن جاز القول، يفوقُ الآلهةَ،
ذاك الذي يجلسُ قُبالتَك فيرمُقُك
مِرارًا ويسمعُك
تضحكين ضحكًا عذبًا، وهذا يسلبُني
أنا الشقيَّ كلَّ حواسّي: فما إن ألمحُك
يا ليسبيا، حتى لا يبقى لي
شيء، بل يتلعثمُ لساني، ويسري تحت أطرافي
لهيبٌ رقيق، وتطنُّ أُذنايَ
برنينِهما، وتُغطّي عينَيَّ
ليلةٌ مزدوجة.
الفراغُ، يا كاتولّوسُ، بلاءٌ عليك:
في الفراغِ تمرَحُ وتشتطُّ في المرَح.
الفراغُ من قبلُ أهلكَ ملوكًا
ومُدُنًا سعيدة.
ille, si fas est, superare divos
qui sedens adversus identidem te
spectat et audit
dulce ridentem, misero quod omnis
eripit sensus mihi: nam simul te,
Lesbia, adspexi, nihil est super mi
lingua sed torpet, tenuis sub artus
flamma demanat, sonitu suopte
tintinant aures, gemina teguntur
lumina nocte.
otium, Catulle, tibi molestum est:
otio exsultas nimiumque gestis.
otium et reges prius et beatas
perdidit urbes.
نونيوسُ ذو الوَرَمِ يجلسُ في الكرسيِّ الكوروليّ،
وفاتينيوسُ يحلفُ زُورًا بالقنصليّة:
ما الأمرُ يا كاتولّوس؟ لِمَ تتأخّرُ عن الموت؟
وساقا إيريوسَ الفظّتانِ نصفَ المغسولتَين،
وضَرْطةُ ليبونيسَ الرقيقةُ الخفيفة،
إن لم يكن كلُّ هذا، فلَوَدِدتُ أن أُغيظَك
أنت وفوفيكيوس، ذاك الشيخَ المُعادَ طبخُه...
ستغضبُ ثانيةً من أبياتي الهجائيّةِ
البريئة، أيها القائدُ الأوحد.
أن تدُلَّنا أين تكمنُ ظُلماتُك.
بحثنا عنك في حقلِ المارسِ الأصغر،
عنك في الحَلَبة، عنك في كلِّ أكشاكِ الكتب،
عنك في معبدِ المشتري الأعلى المقدَّس.
وفي رِواقِ بومبيوسَ العظيم، يا صديقي،
أمسكتُ بكلِّ النُّسيّاتِ الصغيرات،
اللواتي رأيتُهنّ مع ذلك صافياتِ الوجوه.
هكذا ظللتُ أُلحُّ عليهنّ صائحًا:
«رُدَّنَ إليّ كاميريوس، أيتها الفتياتُ الخبيثات!»
فقالت إحداهنّ كاشفةً عن صدرها:
«ها هو يختبئُ هنا بين النَّهدَينِ الورديَّين».
لكنّ احتمالَك الآن عملٌ من أعمالِ هرقل:
فلو صُوِّرتُ ذاك الحارسَ الكريتيَّ،
ولو حُمِلتُ على جناحِ بيغاسوس طائرًا،
ولو كنتُ لاداسَ أو بيرسيوسَ ذا القدمِ المُجنَّحة،
ولو كنتُ خيلَ رِيسوسَ البيضاءَ السريعة؛
أضِفْ إلى هؤلاء ذوي الأقدامِ الريشيّةِ والطائرين،
واطلُبْ فوقَ ذلك جَرْيَ الرياحِ كلِّها،
مشدودةً موثَقةً، يا كاميريوس، تُهديها إليّ:
لظللتُ مع ذلك مُنهَكًا حتى نُخاعي،
مأكولًا بأنواعِ الإعياءِ الكثيرة،
من فرطِ البحثِ عنك، يا صديقي.
أبمثلِ هذا الكِبرِ تحجُبُ نفسَك، يا صديقي؟
قُلْ لنا أين ستكون، أفصِحْ
بجرأةٍ، وأودِعِ الأمرَ للنورِ وثِقْ به.
أتحتجِزُك الآن فتياتٌ ناصعاتُ البياض؟
إن حبستَ لسانَك في فمٍ مُغلَق،
ضيّعتَ كلَّ ثمارِ الحبّ:
فإنّ فينوسَ تُسَرُّ بالكلامِ الطليق.
أو، إن شئتَ، فلك أن تُوصِدَ حنكَك،
ما دمتَ ذا نصيبٍ من حبٍّ صادق.
demonstres ubi sint tuae tenebrae.
te campo quaesivimus minore,
te in circo, te in omnibus libellis,
te in templo summi Iovis sacrato.
in Magni simul ambulatione
femellas omnes, amice, prendi,
quas vultu vidi tamen serenas.
† A velte sic ipse flagitabam:
camerium mihi, pessimae puellae!
quaedam inquit nudum † reduc †
en hic in roseis latet papillis.
sed te iam ferre Herculi labos est:
Non custos si fingar ille Cretum,
non si Pegaseo ferar volatu,
non Ladas ego pinnipesve Perseus,
non Rhesi niveae citaeque bigae:
adde huc plumipedes volatilesque,
ventorumque simul require cursum,
quos vinctos, Cameri, mihi dicares:
defessus tamen omnibus medullis
et multis langoribus peresus
essem te mihi, amice, quaeritando.
tanto ten fastu negas, amice?
dic nobis ubi sis futurus, ede
audacter, committe, crede luci.
nunc te lacteolae tenent puellae?
si linguam clauso tenes in ore,
fructus proicies amoris omnes:
verbosa gaudet Venus loquella.
vel vi vis, licet obseres palatum,
dum veri sis particeps amoris.
مامورّا وقيصرُ المخنّث.
ولا عجب: على كلَيهما وَصمتانِ متساويتان،
واحدةٌ مدينيّةٌ وتلك من فورمياي،
مطبوعتانِ راسختانِ لا تُغسَلان:
كلاهما مريضانِ سواءً بسواء، توأمان،
عالِمانِ صغيرانِ على سريرٍ واحدٍ صغير،
لا هذا أنهَمُ في الفجورِ من ذاك،
شريكانِ متنافسانِ على الفتياتِ الصغيرات:
يتوافقان أيّما توافقٍ، ذانِك المأبونانِ الوقِحان.
Mamurrae pathicoque Caesarique.
nec mirum: maculae pares utrisque,
urbana altera et illa Formiana,
impressae resident nec eluentur:
morbosi pariter gemelli utrique,
uno in lecticulo erudituli ambo,
non hic quam ille magis vorax adulter,
rivales socii puellularum:
pulchre convenit improbis cinaedis.
زوجةُ مِنينيوس، تلك التي كثيرًا ما رأيتموها
في المقابرِ تخطَفُ العَشاءَ من على المحرقةِ نفسِها،
حين كانت، تُلاحِقُ الرغيفَ المتدحرِجَ من النار،
يضربُها حارسُ المحرقةِ نصفُ الحليق.
uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis
vidistis ipso rapere de rogo cenam,
cum devolutum ex igne prosequens panem
ab semiraso tunderetur ustore.
أم سكيلّا النابحةُ من أسفلِ حِقوَيها،
بعقلٍ بهذه القسوةِ والخُبث،
حتى إنّك تحتقِرين صوتَ مُتوسِّلٍ
في محنتِه القُصوى، آهِ يا قاسيةَ القلبِ إلى حدٍّ مفرِط؟
aut Scylla latrans infima inguinum parte
tam mente dura procreavit ac taetra,
ut supplicis vocem in novissimo casu
contemptam haberes, ah nimis fero corde?
يا سليلَ أورانيا،
يا مَن تخطَفُ العذراءَ
الغضّةَ إلى بعلِها، يا هيمينايوسُ هيمِن،
يا هيمِن هيمينايوس،
كلِّلْ صُدغَيك بأزهارِ
البردَقوشِ العَطِرِ الشَّذا،
وخُذِ الخِمارَ الناريَّ، فرِحًا، إلى هنا،
تعالَ إلى هنا حاملًا على قدمٍ
ثلجيّةٍ نعلَك الأصفر،
ومُستَنهَضًا بيومٍ مرِح،
مُنشِدًا أغانيَ العُرسِ
بصوتٍ رنّان،
اضرِبِ الأرضَ بقدمَيك، وبيدِك
هُزَّ شُعلةَ الصنوبر.
فها هي فينيا لمانليوس،
كما جاءت فينوسُ ساكنةُ إيداليوم
إلى القاضي الفريجيّ،
تتزوّجُ العذراءُ الطيّبةُ
بفألٍ طيّب،
ساطعةً كآسِ آسيا
بأغصانِه المُزهِرة،
تلك التي تُغذّيها ربّاتُ
الحَمادرياد لهوًا لهنّ
بالنَّدى الرَّطِب.
فهيّا، مُيمِّمًا وجهَك إلى هنا،
أسرِعْ أن تترُكَ كهوفَ
صخرةِ ثيسبيا الأَونيّة،
تلك التي تسقيها من فوقُ
حوريّةُ أغانِيبّي مُبرِّدةً،
وادعُ إلى البيتِ سيّدتَه
المشتاقةَ إلى زوجِها الجديد،
مُوثِقًا عقلَها بالحبِّ
كما يلتفُّ اللبلابُ المتشبِّثُ هنا وهناك
حولَ الشجرةِ تائهًا.
وأنتنّ كذلك جميعًا، أيتها العذارى
الطاهرات، يا مَن يقترِبُ لكنّ
يومٌ مثلُه، قُلنَ بإيقاعٍ:
يا هيمينايوسُ هيمِن،
يا هيمِن هيمينايوس.
كي يُقبِلَ أشدَّ رضًا، إذ يسمعُ
نفسَه مدعوًّا إلى
واجبه، فيُيمِّمَ وجهَه إلى هنا،
قائدُ فينوسَ الطيّبة، مُقرِنُ
الحبِّ الطيّب.
أيُّ إلهٍ أحقُّ بأن يطلبَه
العُشّاقُ القَلِقون؟
أيَّ الساكنينَ في السماءِ سيعبدُ
الناسُ أكثر؟ يا هيمينايوسُ هيمِن،
يا هيمِن هيمينايوس.
إيّاك يدعو الأبُ المرتجِفُ
لأبنائه، ولك تحلُّ العذارى
زُنّارَ صدورهنّ،
وإيّاك يترقّبُ الزوجُ الجديدُ خائفًا
بأذنٍ لهفَى.
أنت في يدَي الفتى العنيفِ
تضعُ بنفسِك الفتاةَ المُزهِرة
من حِجرِ
أمِّها، يا هيمينايوسُ هيمِن،
يا هيمِن هيمينايوس.
لا تقدرُ فينوسُ من دونك
أن تنالَ خيرًا
يُقِرُّه حُسنُ السُّمعة: لكنّها تقدرُ
إن شئتَ أنت. فمَن يجرُؤُ
أن يُقارِنَ نفسَه بهذا الإله؟
لا يقدرُ بيتٌ من دونك
أن يُنجِبَ أبناءً، ولا أبٌ
أن يتّكئَ على نَسل: لكنّه يقدرُ
إن شئتَ أنت. فمَن يجرُؤُ
أن يُقارِنَ نفسَه بهذا الإله؟
الأرضُ التي تخلو من شعائرك
لا تقدرُ أن تُمِدَّ حدودَها
بحُماة: لكنّها تقدرُ
إن شئتَ أنت. فمَن يجرُؤُ
أن يُقارِنَ نفسَه بهذا الإله؟
افتحوا مزاليجَ الباب،
ها هي العذراء. أترَون كيف تهُزُّ المشاعلُ
غُدُرَها المتألّقة؟
يُبطِئُها حياءٌ نبيل:
لكنّها إذ تُصغي إليه أكثرَ
تبكي لأنّ عليها أن تمضي.
كُفّي عن البكاء. لا خطرَ عليكِ، يا أو-
رونكوليا،
أن تكونَ امرأةٌ أجملُ منك
قد رأت النهارَ المشرقَ
قادمًا من المحيط.
كذلك في بستانِ السيّدِ
الثريِّ المُتنوِّعِ الألوانِ تعتادُ
زهرةُ الياقوتيّةِ أن تقف.
لكنّك تتمهّلين، والنهارُ يمضي:
اخرُجي، أيتها العروسُ الجديدة.
اخرُجي، أيتها العروسُ الجديدة، إن
بدا لك الآن، واسمَعي
كلماتِنا. انظُري كيف تهُزُّ المشاعلُ
غُدُرَها الذهبيّة:
اخرُجي، أيتها العروسُ الجديدة.
لن يشاءَ زوجُك، وهو غيرُ طائشٍ
ولا مُستسلِمٍ لعشيقةٍ آثمة،
ولا مُلاحِقٍ عاراتٍ دنيئة،
أن ينامَ بعيدًا
عن نَهدَيك الغضَّين،
بل كما تلتفُّ الكرمةُ الليّنة
حولَ الأشجارِ المغروسةِ قُربَها،
سيلتفُّ في
عناقِك. لكنّ النهارَ يمضي:
اخرُجي، أيتها العروسُ الجديدة.
يا فِراشَ الزَّواجِ الذي...
على قائمةِ السريرِ البيضاء،
ما أعظمَ اللذّاتِ التي تأتي
لسيّدِك، في الليلِ
السارِح، وفي وسطِ النهارِ
لِيَنعَمْ بها! لكنّ النهارَ يمضي:
اخرُجي، أيتها العروسُ الجديدة.
ارفعوا المشاعلَ، أيها الفتيان:
أرى الخِمارَ الناريَّ مُقبِلًا.
هيّا، أنشِدوا بإيقاعٍ:
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
لا يصمُتْ طويلًا المزاحُ
الفِسكِنّينيُّ الوقِح،
ولا يمنَعِ الجَوْزَ عن الفتيانِ
المحظيُّ، إذ يسمعُ
أنّ حبَّ سيّدِه قد هُجِر.
أعطِ الجَوْزَ للفتيان، أيها المحظيُّ
الكسول: لقد لعبتَ
بالجَوْزِ طويلًا كفايةً: فقد طابَ
الآن أن تخدُمَ تالاسيوس.
أيها المحظيُّ، أعطِ الجَوْز.
كانت نساءُ المزرعةِ دونَك،
أيها المحظيُّ، اليومَ وبالأمس:
والآن مُصفِّفُ الشَّعرِ
يحلِقُ وجهَك. يا بائسُ آهِ يا بائسُ
أيها المحظيُّ، أعطِ الجَوْز.
يُقالُ إنّك، أيها العريسُ المُعَطَّر،
بالكادِ تكفُّ عن غلمانِك
الملسِ: لكن كُفَّ.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
نعلمُ أنّ هذه الأمورَ التي كانت تُباحُ لك
هي وحدَها ما عرفتَ: أمّا الزوجُ
فلا تُباحُ له تلك بعينِها.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
أيتها العروس، وأنتِ أيضًا، ما يطلبُه
زوجُك احذَري أن ترفُضيه،
لئلّا يذهبَ يطلبُه من مكانٍ آخر.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
ها هو بيتُ زوجِك كم هو
قويٌّ وسعيدٌ لك:
لِيَخدُمْك بلا انقطاع
(يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس).
إلى أن تأتيَ الشيخوخةُ
البيضاءُ تهُزُّ الصُّدغَ المرتجِف
فتُومئُ بالموافقةِ على كلِّ شيءٍ للجميع.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
انقُلي بفألٍ حسَنٍ
قدمَيك الذهبيّتَينِ فوقَ العتبة،
وادخُلي من البابِ المصقول.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
انظُري كيف يتّكئُ زوجُك وحدَه
على الفراشِ الصُّوريِّ الأرجوانيّ
مائلًا نحوَك بكلِّه.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
فيه، لا أقلَّ منك،
تتّقِدُ نارٌ في أعماقِ صدرِه،
بل في العُمقِ أكثر
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
أطلِقْ ذراعَ الفتاةِ
الأملسَ الدقيق، يا مَن ترتدي الطَّيلسانَ المُحاط:
لِتَقصِدِ الآن سريرَ الزوج.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
يا أيتها النساءُ الطيّباتُ
المعروفاتُ حقَّ المعرفةِ لأزواجِكنّ الشيوخ،
أضجِعنَ الفتاة.
يا هيمِن هيمينايوسُ، هَيا،
يا هيمِن هيمينايوس.
الآن لك أن تأتيَ، أيها الزوج:
زوجتُك في حُجرةِ العُرسِ
مُشرِقةً بوجهٍ زاهرٍ نَضِر
كالبابونجِ الأبيض
أو الخشخاشِ الأصفر.
لكنّك، أيها الزوج، (فلْيُعِنّي
سُكّانُ السماء) لستَ أقلَّ
جمالًا، ولا تُهمِلُك
فينوس. لكنّ النهارَ يمضي:
تقدَّمْ، لا تتمهّل.
لم تتمهّلْ طويلًا،
ها أنتَ تأتي. لِتُعِنْك فينوسُ
الطيّبة، إذ إنّك جِهارًا
تشتهي ما تشتهي، ولا تُخفي
حبًّا طيّبًا.
لِيُحصِ أوّلًا عددَ
رمالِ إفريقيا
والنجومِ المتلألئة،
مَن يريدُ أن يعُدَّ
ألوفَ لهوِكما الكثيرة.
الهُوَا كما يطيبُ لكما، وعمّا قريبٍ
هَبا أبناءً. لا يليقُ
باسمٍ بهذا القِدَمِ
أن يكونَ بلا أبناء، بل يجبُ من الأصلِ نفسِه
أن يتوالدَ دائمًا.
أريدُ تورقواتوسَ صغيرًا،
من حِجرِ أمِّه
يمُدُّ يدَيه الغضّتَين،
يبتسمُ لأبيه ابتسامةً عذبة
بشُفَيهٍ نصفِ مفتوح.
لِيكُنْ شبيهًا بأبيه
مانليوس، وسهلًا
أن يعرِفَه كلُّ من لا يعرفُه،
ولْيَشهَدْ بوجهِه
على عفافِ أمِّه.
لِيُصادِقْ على نسبِه ثناءٌ
من أمٍّ طيّبة، مثلُ
المجدِ الفريدِ الذي بقيَ
لتيليماخوسَ من أمِّه
المُثلى بينيلوبي.
أغلِقنَ الأبواب، أيتها العذارى:
لقد لعِبنا كفايةً. أمّا أنتما، أيها
الزوجانِ الطيّبان، فعِيشا عيشةً طيّبة،
واستعمِلا شبابَكما القويَّ
في الواجبِ الدائم.
cultor, Uraniae genus,
qui rapis teneram ad virum
virginem, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee,
cinge tempora floribus
suave olentis amaraci,
flammeum cape, laetus huc,
huc veni niveo gerens
luteum pede soccum,
excitusque hilari die
nuptialia concinens
voce carmina tinnula
pelle humum pedibus, manu
pineam quate taedam.
namque Vinia Manilo,
qualis Idalium colens
venit ad Phrygium Venus
iudicem, bona cum bona
nubet alite virgo,
floridis velut enitens
myrtus Asia ramulis,
quos hamadryades deae
ludicrum sibi rosido
nutriunt umore.
quare age huc aditum ferens
perge linquere Thespiae
rupis Aonios specus,
nympha quos super irrigat
frigerans Aganippe,
ac domum dominam voca
coniugis cupidam novi,
mentem amore revinciens
ut tenax hedera huc et huc
arborem implicat errans.
vosque item simul, integrae
virgines, quibus advenit
par dies, agite in modum
dicite, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
ut libentius, audiens
se citarier ad suum
munus, huc aditum ferat
dux bonae Veneris, boni
coniugator amoris.
quis deus magis anxiis
est petendus amantibus?
quem colent homines magis
caelitum? o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
te suis tremulus parens
invocat, tibi virgines
zonula solvunt sinus,
te timens cupida novus
captat aure maritus.
tu fero iuveni in manus
floridam ipse puellulam
dedis a gremio suae
matris, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
nil potest sine te Venus
fama quod bona comprobet
commodi capere: at potest
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
nulla quit sine te domus
liberos dare, nec parens
stirpe nitier: at potest
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
quae tuis careat sacris
non queat dare praesides
terra finibus: at queat
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
claustra pandite ianuae,
virgo adest. viden ut faces
splendidas quatiunt comas?
tardet ingenuus pudor:
quem tamen magis audiens
flet quod ire necesse est.
flere desine. Non tibi, Au-
runculeia, periculum est
ne qua femina pulchrior
clarum ab Oceano diem
viderit venientem.
talis in vario solet
divitis domini hortulo
stare flos hyacinthinus.
sed moraris, abit dies:
prodeas, nova nupta.
prodeas, nova nupta, si
iam videtur, et audias
nostra verba.vide ut faces
aureas quatiunt comas:
prodeas, nova nupta.
non tuus levis in mala
deditus vir adultera
probra turpia persequens
a tuis teneris volet
secubare papillis,
lenta quin velut adsitas
vitis implicat arbores,
implicabitur in tuum
complexum.Sed abit dies:
prodeas, nova nupta.
o cubile quod omnibus
candido pede lecti,
quae tuo veniunt ero,
quanta gaudia, quac vaga
nocte, quae medio die
gaudeat! sed abit dies:
Prodeas, nova nupta.
tollite, o pueri, faces:
flammeum video venire.
ite, concinite in modum
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
ne diu taceat procax
fescennina iocatio,
nec nuces pueris neget
desertum domini audiens
concubinus amorem.
da nuces pueris, iners
concubine: satis diu
lusisti nucibus: libet
iam servire Talasio.
concubine, nuces da.
sordebant tibi vilicae,
concubine, hodie atque heri:
nunc tuum cinerarius
tondet os. miser ah miser
concubine, nuces da.
diceris male te a tuis
unguentate glabris marite
abstinere: sed abstine.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
scimus haec tibi quae licent
sola cognita: sed marito
ista non eadem licent.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
nupta, tu quoque quae tuus
vir petet cave ne neges,
ne petitum aliunde eat.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
en tibi domus ut potens
et beata viri tui:
quae tibi sine serviat
(o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee).
usque dum tremulum movens
cana tempus anilitas
omnia omnibus adnuit.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
transfer omine cum bono
limen aureolos pedes,
rasilemque subi forem.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
adspice unus ut accubans
vir tuus Tyrio in toro
totus immineat tibi.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
illi non minus ac tibi
pectore uritur intimo
flamma, sed penite magis
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
mitte bracchiolum teres,
praetextate, puellulae:
iam cubile adeat viri.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
o bonae senibus viris
cognitae bene feminae,
conlocate puellulam.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
iam licet venias, marite:
uxor in thalamo tibi est
ore floridulo nitens
alba parthenice velut
luteumve papaver.
at, marite, (ita me iuvent
caelites) nihilo minus
pulcher es, neque te Venus
neglegit. sed abit dies:
perge, ne remorare.
non diu remoratus es,
iam venis. bona te Venus
iuverit, quoniam palam
quod cupis cupis et bonum
non abscondis amorem.
ille pulveris Africi
siderumque micantium
subducat numerum prius,
qui vestri numerare vult
multa milia ludi.
ludite ut libet, et brevi
liberos date. non decet
tam vetus sine liberis
nomen esse, sed indidem
semper ingenerari.
Torquatus volo parvulus
matris e gremio suae
porrigens teneras manus
dulce rideat ad patrem
semihiante labello.
sit suo similis patri
Manlio et facile insciis
noscitetur ab omnibus
et pudicitiam suae
matris indicet ore.
talis illius a bona
matre laus genus adprobet
qualis unica ab optima
matre Telemacho manet
fama Penelopeo.
claudite ostia, virgines:
lusimus satis. at, boni
coniuges, bene vivite et
munere adsiduo valentem
exercete iuventam.
يرفعُ أخيرًا، بعدَ طُولِ انتظار، أنوارَه المرتقَبة.
حان وقتُ النهوضِ الآن، وتركِ الموائدِ الشهيّةِ الآن؛
الآن تُقبِلُ العروس، الآن يُرفَعُ نشيدُ الزفاف.
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
أترَينَ الفتيانَ، أيتها العذارى؟ انهَضنَ في مواجهتهم:
فلا شكَّ أنَّ نجمَ المساءِ يُظهِرُ نيرانَ أويتا.
هكذا هو حقًّا: أما ترَينَ كم وثَبوا بسرعة؟
ما وثَبوا عَبَثًا؛ سيُنشِدونَ ما يليقُ أن يَغلِب.
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
ليس سهلًا علينا، يا أترابي، النصرُ المُعَدّ:
انظُروا كيف تستعيدُ العذارى في صمتٍ ما تدبَّرنَه.
ما يُدبِّرنَ عَبَثًا؛ لديهنَّ ما يستحقُّ أن يُذكَر.
ولا عَجَب، فهنَّ يكدَحنَ بكلِّ العقلِ عميقًا.
أمّا نحنُ فقد شتَّتنا عقولَنا هنا وأسماعَنا هناك:
فبحقٍّ إذًا سنُغلَب؛ فالنصرُ يعشَقُ العناية.
لذا فلْتُحوِّلوا الآنَ أذهانَكم على الأقل:
سيَشرَعنَ في الإنشادِ الآن، ويليقُ بنا الآنَ أن نُجيب.
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
يا نجمَ المساء، أيُّ نارٍ في السماءِ أقسى منك تُحمَل؟
أنتَ الذي تقدِرُ أن تنتزِعَ الابنةَ من حِضنِ أمِّها،
أن تنتزِعَ الابنةَ المتشبِّثةَ من حِضنِ أمِّها
وتَهَبَ الفتاةَ العفيفةَ لفتًى مُتَّقِد.
ماذا يفعلُ الأعداءُ في مدينةٍ سقطَتْ أقسى من هذا؟
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
يا نجمَ المساء، أيُّ نارٍ في السماءِ تُشرِقُ أعذَبَ منك؟
أنتَ الذي بلهيبِكَ تُثبِّتُ الزيجاتِ المخطوبة،
التي عاهَدَ عليها الرجال، وعاهَدَ عليها الأهلُ من قبل،
ولم يَقرِنوها قبل أن يَعلوَ وَهَجُك.
ماذا تَمنَحُ الآلهةُ أشهى من ساعةٍ سعيدة؟
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
نجمُ المساء، يا أترابي، سلبَ منّا واحدة
فعندَ مَقدَمِكَ يَسهَرُ الحارسُ دائمًا.
في الليلِ يختبئُ اللصوص، الذين أنتَ نفسُكَ عائدًا كثيرًا،
يا نجمَ المساء، تضبِطُهم أنفسَهم باسمٍ مُبَدَّل.
لكن يَحلو للعذارى أن يَذمُمنَكَ بشكوى مُصطَنَعة.
وماذا في ذلك، إن ذَمَمنَ مَن يَطلُبنَه في صمتِ القلب؟
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
كما تنبُتُ زهرةٌ خفيّةٌ في حدائقَ مُسَوَّرة،
لا تعرفُها الماشية، ولم يقتلِعْها مِحراث،
تُداعِبُها النسائم، وتُقوِّيها الشمس، ويُنمِّيها المطر،
اشتهاها فتيانٌ كثير، واشتهَتْها فتياتٌ كثيرات؛
لكنَّها متى قُطِفَتْ بظُفرٍ رقيقٍ وذَبُلَتْ،
لم يشتهِها فتًى، ولم تشتهِها فتاة:
كذلك العذراء، ما دامَتْ عَذراءَ، تبقى عزيزةً على أهلها؛
ومتى فقدَتْ زهرةَ العَفافِ بجسدٍ مُدنَّس،
لا تبقى عذبةً للفتيان، ولا عزيزةً على الفتيات.
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
كما كَرمةٌ أرملةٌ تنبُتُ في حقلٍ عارٍ
لا تعلو أبدًا، ولا تُنبِتُ عِنَبًا ناضجًا أبدًا،
بل تَحني جسدَها الغَضَّ منحنيًا بثِقَله
حتى يكادُ فرعُها الأعلى يَلمَسُ جِذرَها،
إيّاها لم يرعَها فلّاح، ولا رعاها ثَور؛
لكن إن قُرِنَتْ صُدفةً بِدَردارٍ زوجًا لها،
رعاها فلّاحونَ كثيرون، ورعاها ثيرانٌ كثيرة:
كذلك العذراء، ما دامَتْ عَذراءَ، تَشيخُ مُهمَلة؛
ومتى نالَتْ زواجًا كُفؤًا في الوقتِ المناسب،
صارَتْ أعزَّ على الزوجِ وأقلَّ ثِقلًا على الأب.
فلا تُقاوِمي أنتِ زوجًا كهذا، أيتها العذراء.
ليس عَدلًا أن تُقاوِمي مَن سلَّمَكِ إليه أبوكِ نفسُه،
أبوكِ نفسُه معَ أمِّك، اللذَينِ يجبُ أن تُطيعِيهما.
عُذرِيَّتُكِ ليست كلُّها لكِ، بل بعضُها لأبَوَيك:
ثُلثٌ للأب، وثُلثٌ مُعطًى للأم،
والثُلثُ وحدَه لكِ. فلا تُقاوِمي اثنَين،
اللذَينِ أعطَيا حقوقَهما للصِّهرِ معَ المَهر.
يا هيمِنُ، يا هيمينايوس، يا هيمِنُ، احضُرْ يا هيمينايوس.
exspectata diu vix tandem lumina tollit.
surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas;
iam veniet virgo, iam dicetur hymenaeus.
Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.
cernitis, innuptae, iuvenes? consurgite contra:
nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes.
sic certe est: viden ut perniciter exsiluere?
non temere exsiluere; canent quod vincere par est.
Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.
non facilis nobis, aequales, palma parata est:
adspicite, innuptae secum ut meditata requirunt.
non frustra meditantur; habent memorabile quod sit.
nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
nos alio mentes, alio divisimus aures:
iure igitur vincemur; amat victoria curam.
quare nunc animos saltem convertite vestros:
dicere iam incipient, iam respondere decebit.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis?
qui natam possis complexu avellere matris,
complexu matris retinentem avellere natam
et iuveni ardenti castam donare puellam.
quid faciunt hostes capta crudelius urbe?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hespere, qui caelo lucet iucundior ignis?
qui desponsa tua firmes conubia flammma,
quae pepigere viri, pepigerunt ante parentes,
nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
quid datur a divis felici optatius hora?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hesperus e nobis, aequales, abstulit unam
namque tuo adventu vigilat custodia semper.
nocte latent fures, quos idem saepe revertens,
Hespere, mutato comprendis nomine eosdem.
at libet innuptis ficto te carpere questu.
quid tum, si carpunt tacita quem mente requirunt?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
ut flos in saeptis secretus nascitur hortis,
ignotus pecori, nullo convulsus aratro,
quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber,
multi illum pueri, multae optavere puellae;
idem cum tenui carptus defloruit ungui,
nulli illum pueri, nullae optavere puellae:
sic virgo, dum intacta manet, dum cara suis est;
cum castum amisit polluto corpore florem,
nec pueris iucunda manet nec cara puellis.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
ut vidua in nudo vitis quae nascitur arvo
nunquam se extollit, nunquam mitem educat uvam,
sed tenerum prono deflectens pondere corpus
iam iam contingit summum radice flagellum,
hanc nulli agricolae, nulli accoluere iuvenci;
at si forte eadem est ulmo coniuncta marito,
multi illam agricolae, multi accoluere iuvenci:
sic virgo, dum intacta manet, dum inculta senescit;
cum par conubium maturo tempore adepta est,
cara viro magis et minus est invisa parenti.
et tu ne pugna cum tali coniuge, virgo.
non aequum est pugnare, pater cui tradidit ipse,
ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
virginitas non tota tua est, ex parte parentum est:
tertia pars patri, pars est data tertia matri,
tertia sola tua est.noli pugnare duobus,
qui genero sua iura simul cum dote dederunt.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
وما إن بلغَ بقدمٍ عَجِلٍ لاهِفٍ غابةَ فِريجيا
ودخلَ مواضعَ الإلهةِ المُظلمةَ المُكلَّلةَ بالغابات،
مدفوعًا هناك بجنونٍ هائج، تائهَ العقل،
بترَ عن نفسِه ثِقلَ أُربَتِه بصَوّانةٍ حادّة.
وهكذا، حينَ أحسَّ أعضاءَه قد بقِيَتْ بلا ذُكورة،
ولا يزالُ يُلطِّخُ ترابَ الأرضِ بدمٍ حديث،
تناولَ بيدَيهِ الناصعتَينِ، مُسرِعًا، الدُّفَّ الخفيف،
الدُّفَّ، بوقَ كيبيله، طقوسَكِ، يا أمّ،
وإذ يَقرَعُ بأناملَ رقيقةٍ جِلدَ الثَّورِ الأجوف،
شرعَ مُرتَجِفًا يُنشِدُ هذا لرِفاقِه:
هَيّا، امضِينَ إلى الأعالي، يا غالّاتُ، إلى غاباتِ كيبيله معًا،
امضِينَ معًا، يا قطعانَ سيّدةِ ديندومُس الهائمة،
يا مَن، طالباتٍ أرضًا غريبةً كالمنفيّات،
تَبِعتُنَّ مذهبي، تحتَ قيادتي، رِفاقًا لي،
احتَمَلتُنَّ المِلحَ الهائجَ وقسوةَ البحر
وجرَّدتُنَّ أجسادَكنَّ من الذُّكورةِ بُغضًا مُفرِطًا لفينوس،
أبهِجنَ قلبَ السيّدةِ بجَوَلانِكنَّ السريع.
لِيَزُلْ عن العقلِ التمهُّلُ البطيء؛ امضِينَ معًا، اتبَعنَني
إلى بيتِ كيبيله الفِريجيّ، إلى غاباتِ الإلهةِ الفِريجيّة،
حيثُ يَرِنُّ صوتُ الصُّنوج، حيثُ تُدوِّي الطُّبول،
حيثُ يعزِفُ النافخُ الفِريجيُّ لحنًا ثقيلًا بقَصَبةٍ منحنية،
حيثُ تَقذِفُ المايناداتُ المُكلَّلاتُ باللَّبلابِ رؤوسَهنَّ بعُنف،
حيثُ يُقِمنَ الطقوسَ المقدَّسةَ بعُواءٍ حادّ،
حيثُ اعتادَتْ تلكَ الجَوقةُ الهائمةُ للإلهةِ أن تَطير،
حيثُ يليقُ بنا أن نُسرِعَ برقصاتٍ محمومة.
وما إن أنشدَ أتّيسُ هذا لرِفاقِه، امرأةً زائفة،
حتى عوَتِ الجَوقةُ فجأةً بألسنةٍ مُرتَجِفة،
يُجلجِلُ الدُّفُّ الخفيف، وتَصطَكُّ الصُّنوجُ الجوفاء،
ويَبلُغُ الرَّهطُ إيدا الخضراءَ سريعًا بقدمٍ مُتعجِّلة.
ومعًا يمضي أتّيسُ هائجًا لاهِثًا تائهًا يَسوقُ أنفاسَه،
يُرافِقُه الدُّفُّ عبرَ الغاباتِ المُعتِمة، قائدًا،
كعِجلةٍ جامحةٍ تتجنَّبُ حِملَ النِّير:
تَتبَعُ الغالّاتُ المُسرِعاتُ قائدَهنَّ خفيفَ القَدَم.
وهكذا، حينَ بلغنَ بيتَ كيبيله مُنهَكاتٍ قليلًا،
أخذَهنَّ النومُ من فرطِ التعبِ بلا طعام.
يُغطّي النُّعاسُ الكسولُ عيونَهنَّ بوَهَنٍ مُترنِّح:
ويَزولُ في راحةٍ ناعمةٍ جنونُ العقلِ الهائج.
لكن حينَ جالَتِ الشمسُ ذاتُ الوجهِ الذهبيِّ بعينَينِ مُشِعّتَين
في الأثيرِ الأبيض، والأرضِ الصلبة، والبحرِ الوحشيّ،
وطردَتْ ظلالَ الليلِ بخيولٍ نشيطةٍ صاخبةِ الحوافر،
عندئذٍ فرَّ النومُ عن أتّيسَ المستيقظِ ومضى سريعًا:
تلقَّتْه الإلهةُ باسيثيا في حِضنٍ مُرتَجِف.
وهكذا، بعدَ راحةٍ ناعمةٍ سريعةٍ بلا جنون،
ما إن استعادَ أتّيسُ في صدرِه ما فعَل،
ورأى بعقلٍ صافٍ ماذا فقدَ وأينَ هو،
حتى عادَ بقلبٍ مُضطرِبٍ ثانيةً نحوَ الشاطئ.
هناكَ، ناظرًا إلى البحارِ الشاسعةِ بعينَينِ باكيتَين،
خاطبَ وطنَه حزينًا بصوتٍ يائسٍ هكذا:
يا وطني يا خالقتي، يا وطني يا والدتي،
أنا الذي، تارِكًا إيّاكَ بائسًا، كما يَهرُبُ العبيدُ
الآبِقونَ من ساداتِهم، حَمَلتُ قدمي إلى غاباتِ إيدا،
لأكونَ وسطَ الثلجِ ومَرابِضِ الوحوشِ المُتجمِّدة
ولأقصِدَ هائجًا كلَّ أوكارِها،
فأينَ، أو في أيِّ مكانٍ أظُنُّكَ، يا وطني، واقعًا؟
تشتاقُ حَدَقتي نفسُها أن تُصوِّبَ نحوَكَ بصرَها،
ما دامَ العقلُ خاليًا من الجنونِ الوحشيِّ وقتًا قصيرًا.
أأُحمَلُ أنا إلى هذي الغاباتِ بعيدًا عن بيتي؟
عن وطني، وأموالي، وأصدقائي، ووالِدَيَّ أغيب؟
أغيبُ عن الساحةِ، والمَصارعةِ، والمِضمار، والملاعب؟
يا بائسًا، آهِ يا بائس، عليكَ أن تشكوَ مرّةً بعدَ مرّة، يا نفسي.
فأيُّ صنفٍ من الصُّوَرِ لم أتقلَّدْه أنا؟
أنا امرأة، أنا شابّ، أنا يافع، أنا صبيّ،
أنا كنتُ زهرةَ الملعب، أنا كنتُ زينةَ الزيت:
لي كانتِ الأبوابُ مُزدحمة، لي كانتِ العَتَباتُ دافئة،
لي كانَ البيتُ مُكلَّلًا بالأكاليلِ الزاهرة،
حينَ كانَ عليَّ أن أترُكَ مَخدَعي عندَ شروقِ الشمس.
أأُدعى الآنَ خادمةَ الآلهةِ وأَمَةَ كيبيله؟
أأكونُ أنا مايناد، أنا جزءًا من نفسي، أنا رجلًا عقيمًا؟
أأسكُنُ مواضعَ إيدا الخضراءَ الباردةَ المُتَّشِحةَ بالثلج؟
أأقضي حياتي تحتَ قِمَمِ فِريجيا العالية،
حيثُ الأيِّلةُ ساكنةُ الغابِ، وحيثُ الخِنزيرُ جوّابُ الأحراش؟
الآنَ الآنَ يؤلِمُني ما فعَلْت، الآنَ الآنَ أندَم.
وما إن انطلقَ من شفَتَيهِ الوَرديّتَينِ هذا الصوتُ سريعًا
حامِلًا نبأً جديدًا إلى أُذُنَيِ الآلهةِ التوأمتَين،
عندئذٍ حلَّتْ كيبيله النِّيرَ المقرونَ بأُسودِها
وإذ تَحُثُّ عدوَّ القطيعِ الأيسرَ، تقولُ هكذا:
هَيّا، قالت، امضِ شَرِسًا، اذهَبْ، اجعَلِ الجنونَ يَستحوِذُ عليه،
اجعَلْه بضربةِ جنونٍ يعودُ إلى الغابات،
هو الذي يشتهي أن يَفِرَّ من سُلطاني بحُريّةٍ مُفرِطة.
هَيّا، اضرِبْ ظهرَكَ بذَيلِك، تحمَّلْ ضرباتِ نفسِك،
اجعَلِ الأماكنَ كلَّها تُدوّي بزئيرٍ هادر،
هُزَّ شَرِسًا لِبدَتَكَ الحمراءَ على عُنُقِكَ المفتول.
قالتْ كيبيله هذا مُهدِّدةً، وأطلقَتْ بيدِها النِّير.
يَحُثُّ الوحشُ نفسَه بنفسِه ويُثيرُ عقلَه الهائج،
يمضي، يَزأر، يُحطِّمُ الأغصانَ بقدمٍ تائهة.
لكن حينَ بلغَ مواضعَ الشاطئِ الأبيضِ الرطبة
ورأى أتّيسَ الغَضَّ قربَ صفحةِ البحرِ الرُّخاميّة،
انقَضَّ عليه: فهرَبَ ذاكَ مجنونًا إلى الغاباتِ الوحشيّة:
هناكَ ظلَّ أَمَةً كلَّ مُدّةِ حياتِه أبدًا.
أيتها الإلهةُ العظمى، أيتها الإلهةُ كيبيله، يا سيّدةَ ديندومُس،
لِيَكُنْ جنونُكِ كلُّه بعيدًا عن بيتي، يا سيّدتي:
سُوقي غيري مُهتاجين، سُوقي غيري هائجين.
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit
adiitque opaca silvis redimita loca deae,
stimulatus ibi furenti rabie, vagus animis
devolvit ili acuto sibi pondera silice.
itaque ut relicta sensit sibi membra sine viro,
etiam recente terrae sola sanguine maculans
niveis citata cepit manibus leve typanum,
typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia,
quatiensque terga tauri teneris cava digitis
canere haec suis adorta est tremebunda comitibus
agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora,
aliena quae petentes velut exsules loca
sectam meam exsecutae duce me mihi comites
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi
et corpus evirastis Veneris nimio odio,
hilarate erae citatis erroribus animum.
mora tarda mente cedat; simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae,
ubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo,
ubi capita maenades vi iaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi suevit illa divae volitare vaga cohors,
quo nos decet citatis celerare tripudiis.
simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,
thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
leve tympanum remugit, cava cymbala recrepant,
viridem citus adit Idam properante pede chorus.
furibunda simul anhelans vaga vadit animam agens
comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
veluti iuvenca vitans onus indomita iugi:
rapidae ducem secuntur Gallae properipedem.
itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae,
nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
piger his labante langore oculos sopor operit:
abit in quiete molli rabidus furor animi.
sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
lustravit aethera album, sola dura, mare ferum,
pepulitque noctis umbras vegetis sonipedibus,
ibi Somnus excitam Attin fugiens citus abiit:
trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
ita de quiete molli rapida sine rabie
simul ipsa pectore Attis sua facta recoluit,
liquidaque mente vidit sine quis ubique foret,
animo aestuante rusum reditum ad vada tetulit.
ibi maria vasta visens lacrimantibus oculis
patriam adlocuta maesta est ita voce miseriter:
patria o mei creatrix, patria o mea genetrix,
ego quam miser relinquens, dominos ut erifugae
famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
ut apud nivem et ferarum gelida stabula forem
et earum omnia adirem furibunda latibula,
ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor?
cupit ipsa pupula ad te sibi derigere aciem,
rabie fera carens dum breve tempus animus est.
egone a mea remota haec ferar in nemora domo?
patria, bonis, amicis, genitoribus abero?
abero foro, palaestra, stadio, et gymnasiis?
miser ah miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
quod enim genus figurae est ego non quod obierim?
ego mulier, ego adulescens, ego ephebus, ego puer,
ego gymnasi fui flos, ego eram decus olei:
mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida,
mihi floridis corollis redimita domus erat,
linquendum ubi esset orto mihi sole cubiculum.
ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?
ego maenas, ego mei pars, ego vir sterilis ero?
ego viridis algida Idae nive amicta loca colam?
ego vitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
ubi cerva silvicultrix, ubi aper nemorivagus?
iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.
roseis ut huic labellis sonitus citus abiit
geminas deorum ad aures nova nuntia referens,
ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus
laevumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
Agedum, inquit, age ferox i, fac ut hunc furor agitet,
fac uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
mea libere nimis qui fugere imperia cupit.
age caede terga cauda, tua verbera patere,
fac cuncta mugienti fremitu loca retonent,
rutilam ferox torosa cervice quate iubam.
ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
ferus ipse sese adhortans rabidum incitat animo,
vadit, fremit, refringit virgulta pede vago.
at ubi umida albicantis loca litoris adiit
tenerumque vidit Attin prope marmora pelagi,
facit impetum: ille demens fugit in nemora fera:
ibi semper omne vitae spatium famula fuit.
dea magna, dea Cybelle, dea domina Dindymi,
procul a mea tuus sit furor omnis, era, domo:
alios age incitatos, alios age rabidos.
سبحَتْ عبرَ أمواجِ نبتونَ الصافية
إلى تيّاراتِ فاسيسَ وتُخومِ أيِيتِس،
حينَ جرؤَ فتيانٌ مُنتَقَون، عُصبةُ شبابِ أرغوسَ الأشدّاء،
راغبينَ أن يَسلُبوا من كولخِسَ الفَروَ الذهبيّ،
أن يَجتازوا الضَّحضاحَ المِلحيَّ بسفينةٍ سريعة،
يَكنُسونَ المياهَ الزَّرقاءَ بمَجاديفَ من خشبِ التنّوب.
الإلهةُ التي تحرُسُ القِلاعَ في أعالي المدائن
صنعَتْ لهم بنفسِها المركبَ الطائرَ بنَسمةٍ خفيفة،
إذ قرنَتْ ألواحَ الصنوبرِ بالعارضةِ المُنحنية.
تلكَ هي أوّلُ مَن دنَّسَتْ أمفيتريتَ الغِرّةَ بجَريِها.
وما إن شقَّتْ بمُقدَّمِها البحرَ العاصف
وابيَضَّتْ بالزَّبَدِ الموجةُ المُلتوِيةُ بالتجذيف،
برزَتْ من دوّامةِ البحرِ البيضاءِ وجوهٌ:
حورياتُ البحرِ النيرِيداتُ تعجَبُ من هذا العَجَب.
في ذلكَ النهار، إن كانَ في نهارٍ قَطّ، أبصرَ الفانونَ
بأعيُنِهم حورياتِ البحرِ عاريةَ الأجساد
ناهِضاتٍ من الدوّامةِ الشَّهباءِ حتى النَّهدَين.
عندئذٍ يُقالُ إنَّ بيليوسَ اشتعلَ بحبِّ ثيتيس،
عندئذٍ لم تَحتقِرْ ثيتيسُ زواجًا من بَشَر،
عندئذٍ رأى الأبُ نفسُه أن يُزوِّجَ ثيتيسَ من بيليوس.
يا أيها المولودونَ في أسعدِ زمانٍ من الدهور،
أيها الأبطال، السلامُ عليكم، يا نسلَ الآلهة، يا كريمَ
ذُرّيّةِ الأمّهات، السلامُ عليكم مرّةً أخرى.
إيّاكم كثيرًا، إيّاكم سأُنادي في نشيدي،
وإيّاكَ خاصّةً، يا مَن زُدتَ بمَشاعلِ العُرسِ السعيدة،
يا عِمادَ تساليا، يا بيليوس، أنتَ الذي جوبيتَرُ نفسُه،
أبو الآلهةِ نفسُه، تنازلَ لكَ عن حبيبتِه.
أإيّاكَ حَظِيَتْ ثيتيسُ، أجملُ بناتِ نيريوس؟
أإيّاكَ أذِنَتْ تيثيسُ أن تتزوَّجَ حفيدتَها،
وأوكيانوسُ، الذي يُطوِّقُ الأرضَ كلَّها بالبحر؟
وما إن حانَتْ، بانقضاءِ المُهلة، تلكَ الأيّامُ المُشتَهاة
وأقبلَتْ، حتى ازدحمَ البيتُ بحُشودِ تساليا كلِّها،
وامتلأَ القصرُ بجَمعٍ مُبتهِج:
يحمِلونَ الهدايا أمامَهم، وتُعلِنُ وجوهُهم الفرح.
تُهجَرُ كييروس، ويُتركُ تِمبِه الفثيوطيّ
وبيوتُ كرانّونَ وأسوارُ لاريسا،
يجتمعونَ في فارسالوس، ويحتشدونَ في بيوتِها.
لا أحدَ يفلَحُ الحقول، وتَلينُ رِقابُ العُجول،
ولا تُنقّى الكَرمةُ الواطئةُ بالمَعازقِ المُعقَّفة،
ولا يَقلِبُ الثورُ المَدَرَ بسِكّةٍ مائلة،
ولا يُخفِّفُ مِنجَلُ المُشَذِّبينَ ظِلَّ الشجرة،
ويعلو الصدأُ القذِرُ المَحاريثَ المهجورة.
أمّا مَنزِلُه هو، فحيثما امتدَّ القصرُ الفخم
إلى الداخل، يتلألأُ بالذهبِ الوهّاجِ والفضّة.
يَنصَعُ العاجُ على العروش، وتتألّقُ كؤوسُ المائدة،
ويَبتهِجُ البيتُ كلُّه مُتألِّقًا بالكنزِ الملكيّ.
أمّا فِراشُ العُرسِ للإلهةِ فقد وُضِعَ
في وَسَطِ القاعة، مصقولًا بالعاجِ الهنديّ،
يَكسوه أرجوانٌ مصبوغٌ بحُمرةِ الأصداف.
هذا الغطاءُ، المُزَخرَفُ بصُوَرِ البشرِ القُدماء،
يُبيِّنُ بفنٍّ عجيبٍ بطولاتِ الأبطال.
فمن شاطئِ ديا هادرِ الأمواج، ناظرةً،
تُتابِعُ أريادنى ثيسيوسَ مُبتعِدًا بأسطولِه السريع،
حاملةً في قلبِها جُنونًا لا يُروَّض،
ولا تكادُ تُصدِّقُ أنّها ترى ما تراه،
إذ ما إن استيقظَتْ حينَها من نومٍ غادر
حتى وجدَتْ نفسَها بائسةً مهجورةً على الرملِ الموحِش.
أمّا الفتى الناسي فيَهرُبُ ويَدفعُ الماءَ بالمَجاديف،
تارِكًا وعودَه الجوفاءَ للعاصفةِ الهُوجاء.
إيّاه من بعيدٍ، من فوقِ الأعشاب، بعينَيها الحزينتَين،
تُتابِعُ ابنةُ مينوسَ كتمثالٍ حَجَريٍّ لِمُتَبَكِّحة، آه،
تُتابِعُ، وتتلاطمُ بها أمواجُ الهُمومِ العظيمة،
لا تُمسِكُ العِصابةَ الرقيقةَ على رأسِها الأشقر،
ولا صدرُها المُغطّى بردٍاءٍ خفيفٍ مستور،
ولا نَهداها اللَّبَنيّانِ مشدودانِ بزُنّارٍ أملس،
كلُّ ذلكَ قد انزلقَ عن جسدِها كلِّه هنا وهناك،
وأمامَ قدمَيها كانتْ أمواجُ المِلحِ تَلعبُ به.
فلا العِصابةُ حينَها، ولا الرِّداءُ العائم،
كانَتْ تُبالي بأمرِهما، بل بكلِّ صدرِها بكَ، يا ثيسيوس،
بكلِّ روحِها، بكلِّ عقلِها الضائع، كانتْ مُعلَّقةً بك.
آهِ يا بائسة، يا مَن أذهلَتْها بأحزانٍ لا تَنقطِع
إلهةُ إريقسَ، إذ بذرَتْ في صدرِها هُمومًا شائكة
في ذلكَ الحين، منذُ اللحظةِ التي فيها ثيسيوسُ الجَسور
إذ أبحرَ من شواطئِ بيرايوسَ المُنحنية
بلغَ بيوتَ غورتينَ للمَلِكِ الجائر.
فيُحكى أنَّ كيكروبيا، مُرغَمةً قديمًا بوباءٍ قاسٍ،
لتُكفِّرَ عن مقتلِ أندروجيوس،
اعتادَتْ أن تُقدِّمَ فتيانًا مُنتَقَينَ وزهرةَ العذارى
وليمةً للمينوطور.
ولمّا كانتْ أسوارُها الضيّقةُ تُعذَّبُ بهذه الشرور،
آثرَ ثيسيوسُ نفسُه أن يَبذُلَ جسدَه فِداءً لأثينا الحبيبة
على أن تُحمَلَ إلى كريتَ جنائزُ كهذه
من كيكروبيا، جنائزُ ليست بجنائز.
وهكذا، مُعتمِدًا على سفينةٍ خفيفةٍ ونسائمَ رقيقة،
جاءَ إلى مينوسَ عظيمِ النفسِ وقصورِه المُتكبِّرة.
وما إن رأتْه بعينٍ مُتلهِّفةٍ العذراءُ
الأميرة، التي كانَ يُغذّيها مَخدَعُها العفيفُ
العَطِرُ الأنفاسِ في حِضنِ الأمِّ الناعم،
كما تُنبِتُ مياهُ يوروتاسَ الآسَ،
أو كما يُخرِجُ نسيمُ الربيعِ الألوانَ المُتنوِّعة،
لم تُحوِّلْ عنه عينَيها المُشتعِلتَين
قبلَ أن تلتقِطَ اللهيبَ بجسدِها كلِّه
من الأعماق، واشتعلَتْ كلُّها في صميمِ نُخاعِها.
آهِ يا مَن تُثيرُ الجُنونَ بقلبٍ قاسٍ بلا رحمة،
أيها الغلامُ المُقدَّس، يا مَن تمزُجُ أفراحَ البشرِ بالهموم،
وأنتِ يا مَن تحكُمينَ جولغوسَ وإيداليونَ الوارف،
بأيِّ أمواجٍ قذفتُما الفتاةَ المُشتعِلةَ الفؤاد
وهي تتنهَّدُ كثيرًا على الضيفِ الأشقر!
كم من مخاوفَ احتمَلَتْ بقلبٍ ذابل،
كم مرّةً شحُبَتْ أكثرَ من بريقِ الذهب،
حينَ راغبًا أن يُنازِلَ الوحشَ الضاري
كانَ ثيسيوسُ يَنشُدُ إمّا الموتَ وإمّا جوائزَ المجد.
ومع ذلكَ، إذ وعدَتِ الآلهةَ بهدايا صغيرةٍ ليست بلا قَبول،
أوقدَتْ نُذورَها بشَفةٍ صامتة.
فكما أنَّ في قِمّةِ جبلِ تاوروسَ، شجرةَ بلّوطٍ تَهُزُّ أذرُعَها
أو صنوبرةً مخروطيّةً ذاتَ لِحاءٍ يَنضَحُ صمغًا،
إعصارٌ جامحٌ يَلوي الجِذعَ بعُنفِ هُبوبِه
يقتلِعُها (فتلكَ، وقد اقتُلِعَتْ من جذورِها بعيدًا،
تسقُطُ مُنكَبّةً، مُحطِّمةً على مَداها كلَّ ما يعترِضُها)،
هكذا صرعَ ثيسيوسُ الوحشَ الضاري بجسدٍ مُذلَّل
وهو يَنطَحُ الرياحَ الخاويةَ بقُرونِه عَبَثًا.
ثمَّ عادَ سالمًا بمَجدٍ عظيم،
يَهدي خُطاه الحائرةَ بخيطٍ رفيع،
لئلّا، وهو يخرُجُ من مُنعطَفاتِ المتاهة،
يُضِلَّه دَهاليزُ البناءِ التي لا تُرى.
لكن لِمَ، وقد حِدتُ عن مطلعِ نشيدي، أُطيلُ
في الذِّكرِ، كيفَ أنَّ الابنةَ، تارِكةً وجهَ أبيها،
وحِضنَ أُختِها، وأخيرًا حِضنَ أمِّها،
التي كانتْ تبتهِجُ بابنتِها البائسةِ ابتهاجًا مُفرِطًا،
آثرَتْ على هؤلاءِ جميعًا حبَّ ثيسيوسَ العذب،
أو كيفَ، مَحمولةً بالسفينةِ إلى شواطئِ ديا المُزبِدة،
وصلَتْ، أو كيفَ تركَها، وقد غَشِيَ النومُ عينَيها،
زوجُها راحِلًا بقلبٍ ناسٍ؟
يُحكى أنّها كثيرًا، هائجةً بقلبٍ مُشتعِل،
أطلقَتْ من أعماقِ صدرِها أصواتًا صاخبة،
ثمَّ تسلَّقَتْ حزينةً الجبالَ الوَعِرة
لتَمُدَّ بصرَها على تيّاراتِ البحرِ الشاسعة،
ثمَّ اندفعَتْ نحوَ أمواجِ المِلحِ المُرتَجِفةِ المُقابِلة
رافعةً عن ساقِها العاريةِ ثوبَها الناعم،
وقالتْ هذا حزينةً بشكاواها الأخيرة،
باعثةً من فمِها المُبتَلِّ نشيجًا فاتِرًا بارِدًا:
أهكذا، أيها الغادر، حملتَني بعيدًا عن مذابحِ آبائي،
أيها الغادر، تركتَني على شاطئٍ موحِش، يا ثيسيوس؟
أهكذا، راحِلًا، مُستَخِفًّا بمشيئةِ الآلهة،
ناسيًا، آه، تحمِلُ إلى بيتِكَ حِنثًا مَلعونًا؟
أما استطاعَ شيءٌ أن يُثنيَ عزمَ عقلِكَ
القاسي؟ أما كانَ لديكَ رحمةٌ حاضرة
تَحمِلُ صدرَكَ القاسيَ على أن يُشفِقَ عليّ؟
لكنكَ لم تُعطِني قديمًا هذي الوعودَ المَعسولة
بصوتِك، ولا هذا أمرتَني البائسةَ أن أرجوَه،
بل زواجًا سعيدًا، بل عُرسًا مُشتَهًى:
كلُّ ذلكَ تُمزِّقُه رياحُ الهواءِ خاويًا.
فلا تُصدِّقِ امرأةٌ الآنَ رجلًا يُقسِم،
ولا ترجُ امرأةٌ أن تكونَ أقوالُ الرجلِ صادقة:
فما دامَ قلبُهم، راغبًا في شيء، يتلهَّفُ لنَيلِه،
لا يخافونَ حَلِفًا، ولا يَبخَلونَ بوَعد:
لكن ما إن تُشبَعَ شهوةُ عقلِهمُ الطامع،
لا يَذكُرونَ قولًا، ولا يُبالونَ بحِنث.
أنا بالتأكيدِ انتشلتُكَ من وسطِ دوّامةِ الموت
وآثرتُ أن أفقِدَ أخي
على أن أخذُلَكَ أيها الغادرُ في ساعتِكَ الأخيرة:
وجزاءَ ذلكَ سأُلقى فريسةً للوحوشِ والطيور تُمزِّقُني
ولن أُدفَنَ ميتةً بتُرابٍ يُهالُ عليّ.
أيَّةُ لَبؤةٍ ولدَتْكَ تحتَ صخرةٍ منعزلة،
أيُّ بحرٍ حَبِلَ بكَ ثمَّ لفظَكَ من أمواجِه المُزبِدة،
أيَّةُ سيرتِسَ، أيَّةُ سكيلّا خاطفة، أيَّةُ خاروبديسَ هائلة،
يا مَن تُجازي بمِثلِ هذا مقابلَ حياةٍ عذبة؟
إن لم يكُنْ زواجُنا يَحلو لقلبِك،
لأنّكَ كنتَ تخشى أوامرَ أبيكَ العجوزِ القاسية،
فقد كانَ بوُسعِكَ أن تأخُذَني إلى بيوتِكم
لأخدُمَكَ أَمَةً بعملٍ لطيف،
أُغسِلُ قدمَيكَ البيضاوَينِ بماءٍ صافٍ
أو أفرُشُ فِراشَكَ بغِطاءٍ أرجوانيّ.
لكن لِمَ أشكو عَبَثًا للرياحِ الجاهلة،
وقد أذهلَني البلاء، تلكَ التي لا حَواسَّ لها
فلا تقدِرُ أن تسمعَ الأصواتَ المُرسَلةَ ولا أن تَرُدَّها؟
أمّا هو فقد صارَ الآنَ وسطَ الأمواجِ تقريبًا،
ولا يَظهَرُ فانٍ على الأعشابِ الخالية.
هكذا، مُتشفِّيًا بي في ساعتي الأخيرةِ بقسوةٍ مُفرِطة،
حسدَني القَدَرُ حتى على آذانٍ لشكاوايَ.
يا جوبيتَرُ القدير، ليتَ في البدءِ
ما لمسَتْ سفنُ كيكروبيا شواطئَ كنوسوس،
وليتَ البحّارَ الغادرَ، حامِلًا الجِزيةَ الرهيبةَ للثورِ الجامح،
ما ربطَ حبلَه في كريت،
وليتَ هذا الشرّيرَ، مُخفيًا وراءَ صورةٍ عذبةٍ نواياه القاسية،
ما استراحَ ضيفًا في بيوتِنا!
فإلى أينَ أُوَلّي؟ على أيِّ أملٍ أستنِدُ وأنا ضائعة؟
أأقصِدُ جبالَ إيدا؟ آه، بلُجّةٍ عريضة
يفصِلُني عنها بحرُها الوحشيُّ حيثُ يُقسِّمُ صفحتَه؟
أأرجو عَونَ أبي، وأنا التي تركتُه بنفسي،
وتبِعتُ فتًى مُلطَّخًا بدمِ أخي؟
أأُعزّي نفسي بحبِّ زوجٍ وفيّ،
وهو الذي يهرُبُ يَثني مَجاديفَه الليّنةَ في اللُّجّة؟
فضلًا عن ذلك، الشاطئُ بلا مأوًى، جزيرةٌ منعزلة،
ولا مَخرجَ، وأمواجُ البحرِ تُطوِّقُني:
لا سبيلَ للهرب، لا أمل: كلُّ شيءٍ صامت،
كلُّ شيءٍ مُقفِر، كلُّ شيءٍ يُنذِرُ بالموت.
ومع ذلكَ لن تَخبوَ عينايَ بالموتِ قبلَ ذلك،
ولن تُفارِقَ الحواسُّ جسدي المُنهَك
قبلَ أن أُطالِبَ الآلهةَ، وقد خُذِلتُ، بعقابٍ عادل
وأستنجِدَ بعَهدِ السماواتِ في ساعتي الأخيرة.
لذا، أيتها الأومينيداتُ اللواتي تُعاقِبنَ أفعالَ الرجالِ بعقابٍ مُنتَقِم،
يا مَن جِباهُكنَّ المُكلَّلةُ بشَعرٍ من أفاعٍ
تُظهِرُ غضبَ صدرِكنَّ الزافِر،
تعالَينَ هنا، هنا، اسمَعنَ شكاوايَ،
التي أنا، ويلي أنا البائسة، مُرغَمةٌ أن أُخرِجَها من صميمِ نُخاعي
عاجزةً، مُشتعِلةً، عمياءَ بجُنونٍ مُطبِق.
ولمّا كانتْ هذي تنبُعُ صادقةً من أعماقِ صدري،
فلا تَدَعنَ حُزني يَذهبُ سُدًى،
بل بمِثلِ العقلِ الذي به تركَني ثيسيوسُ وحيدة،
بمِثلِه، أيتها الإلهات، لِيَجلِبِ الخرابَ على نفسِه وذَويه.
بعدَ أن أطلقَتْ من صدرِها الحزينِ هذي الأصوات
مُطالِبةً في قلقٍ بعقابٍ على أفعالٍ قاسية،
أومأَ سيّدُ السماواتِ بمشيئتِه التي لا تُغلَب،
وبتلكَ الإيماءةِ ارتجفَتِ الأرضُ والبحارُ
الهائجة، وهزَّ العالمُ النجومَ المُتلألئة.
أمّا ثيسيوسُ نفسُه، وقد غُشِّيَ عقلُه بظُلمةٍ عمياء،
أطلقَ من صدرِه الناسي كلَّ
الوصايا التي كانَ يحفظُها من قبلُ بعقلٍ ثابت،
ولم يرفعِ الإشارةَ العذبةَ لأبيهِ الحزين
ليُريَه أنّه بلغَ سالمًا ميناءَ إريختيوس.
فيُحكى أنَّ أيغيوسَ قديمًا، حينَ سلَّمَ للرياحِ ابنَه
وهو يُغادِرُ بأسطولِه أسوارَ الإلهة،
عانقَ الفتى وأعطاه مثلَ هذي الوصايا:
يا ابني، يا أعزَّ عليَّ من الحياةِ نفسِها، يا وحيدي،
يا ابني، يا مَن أُرغَمُ أن أُرسِلَه إلى مخاطرَ غامضة،
يا مَن رُدَّ إليَّ لتوّي في آخرِ شيخوختي،
إذ إنَّ حظّي وشجاعتَكَ المُتوقِّدة
يَنتزِعانِكَ منّي رغمًا عنّي، أنا الذي لم تَشبَعْ بعدُ
عيناي الذابلتانِ من صورةِ ابني الحبيبة،
لن أُرسِلَكَ فَرِحًا بصدرٍ مُبتهِج،
ولن أَدَعَكَ تحمِلُ راياتِ الحظِّ السعيد،
بل سأُخرِجُ أوّلًا من عقلي شكاوى كثيرة
مُلطِّخًا شَيبي بالترابِ والغُبارِ المُنثور،
ثمَّ سأُعلِّقُ على الصاري المُتمايلِ قِلاعًا مصبوغة،
لكي حُزنَنا ولوعةَ عقلِنا
يليقُ بها كتّانٌ مُعتِمٌ بصِبغةِ إيبيريا الحديديّة.
فإن أذِنَتْ لكَ ساكنةُ إيتونوسَ المقدَّسة،
التي أومأَتْ بأن تحميَ جِنسَنا ومساكنَ إريختيوس،
أن تَلطُخَ يمينَكَ بدمِ الثور،
فاحرِصْ حينَها أن تبقى هذي الوصايا مَحفوظةً
في قلبِكَ الذاكرِ حيّةً، ولا يمحُها زمن،
فما إن ترى عيناكَ تِلالَنا،
لتُنزِلِ الصواري ثوبَها الحِداديَّ من كلِّ جانب
ولتَرفعِ الحبالُ المفتولةُ قِلاعًا بيضاء،
حتى أرى في أوّلِ لحظةٍ فأعرِفَ بقلبٍ مُبتهِج
حينَ يُعيدُكَ الزمنُ السعيدُ سالمًا.
هذي الوصايا التي كانَ ثيسيوسُ يحفظُها من قبلُ بعقلٍ ثابت
فارقَتْه كما تُفارِقُ السُّحبَ، مدفوعةً بهُبوبِ الرياح،
قِمّةَ جبلٍ ثلجيٍّ شامخة.
أمّا الأبُ، إذ كانَ يطلُبُ المَشهدَ من أعلى القلعة
مُفنيًا عينَيه القَلِقتَينِ في بُكاءٍ لا يَنقطِع،
ما إن أبصرَ قِلاعَ الشِّراعِ المُنتَفِخة،
حتى ألقى بنفسِه من قِمّةِ الصخور،
ظانًّا أنَّ ثيسيوسَ ضاعَ بقَدَرٍ قاسٍ.
هكذا، إذ دخلَ ثيسيوسُ الشَّرِسُ بيوتَ أبيهِ المَنكوبةَ بالموت،
نالَ هو نفسُه من الحُزنِ مثلَ ما
سبَّبَه لابنةِ مينوسَ بعقلٍ ناسٍ.
وهي حينَها، ناظرةً حزينةً إلى السفينةِ المُبتعِدة،
كانتْ تُقلِّبُ في نفسِها الجريحةِ هُمومًا مُتعدِّدة.
أمّا في جانبٍ آخرَ فكانَ يخّاكوسُ اليافعُ يَطيرُ
مع مَوكبِ الساتيرِ وسيلينوسِ المولودينَ في نيسا
يبحثُ عنكِ، يا أريادنى، مُشتعِلًا بحبِّك.
وهؤلاءِ حينَها، نشيطينَ هنا وهناك، كانوا يَهيجونَ بعقولٍ مَجنونة
يَصيحونَ إيفوي مُتَبَكِّحين، إيفوي يَلوونَ رؤوسَهم.
بعضُهم كانوا يَهُزّونَ عِصيَّ التيرسوسِ مُغطّاةَ الأطراف،
وبعضُهم يَقذِفونَ أشلاءَ عِجلٍ مُمَزَّق،
وبعضُهم يتحزَّمونَ بأفاعٍ مُلتوِية،
وبعضُهم يُقيمونَ طقوسًا خفيّةً في سِلالٍ جوفاء،
طقوسًا يشتهي المُدنَّسونَ أن يسمعوها عَبَثًا،
وكانَ آخَرونَ يَقرَعونَ الطُّبولَ بأكُفٍّ مرفوعة
أو يَستثيرونَ رنينًا رفيعًا من نُحاسٍ أملس،
وكثيرونَ كانوا يَنفُخونَ في القُرونِ هَديرًا أجشَّ
ويصرُخُ المِزمارُ البربريُّ بلحنٍ مُرعِب.
بمِثلِ هذي الصُّوَرِ كانَ الغطاءُ مُزَخرَفًا فخمًا
يُطوِّقُ الفِراشَ ويُغطّيهِ بردائِه.
ولمّا شبِعَ شبابُ تساليا من التطلُّعِ إليه بلَهفة،
بدأوا يُخلونَ المكانَ للآلهةِ المُقدَّسين.
وهنا، كما أنَّ زيفيروسَ، إذ يُهيِّجُ بنَفَسِه الصباحيِّ البحرَ الهادئ،
يَحُثُّ الأمواجَ المُنحدِرة
عندَ بزوغِ الفجرِ تحتَ عَتَباتِ الشمسِ الجوّالة،
فهي أوّلًا، مدفوعةً ببطءٍ بنَسمةٍ لطيفة،
تتقدَّمُ، وتُصدِرُ خفيفًا صوتَ قَهقهةٍ ضاحكة،
ثمَّ، إذ تشتدُّ الريحُ، تتكاثفُ أكثرَ فأكثر
وتتلألأُ من بعيدٍ عائمةً في الضوءِ الأرجوانيّ،
هكذا حينَها، تارِكينَ رَدهةَ القصرِ الملكيّة،
انصرفَ كلٌّ إلى بيتِه بقدمٍ جوّالةٍ هنا وهناك.
بعدَ رحيلِهم، جاءَ أوّلًا من قِمّةِ بيليون
خيرونُ حامِلًا هدايا الغابة:
فكلُّ ما تحمِلُه السهول، وكلُّ ما تُنبِتُه أرضُ تساليا
في جبالِها الكبيرة، وكلُّ زهرةٍ يُنجِبُها قربَ أمواجِ النهر
نسيمُ فافونيوسَ الدافئُ الخصيب،
هذي حملَها هو نفسُه مضفورةً في أكاليلَ مُختلِطة،
فضحِكَ البيتُ مُداعَبًا بعبيرٍ عَذب.
وفي الحالِ حضرَ بينيوس، تارِكًا تِمبِه المُخضَرّة،
تِمبِه التي تُطوِّقُها الغاباتُ المُتدلّيةُ من فوق،
ليحتفلَ بها بناتُ دوريسَ النايادُ بالرقصات،
لم يأتِ خالِيَ اليدَين: فقد حملَ من جذورِها
أشجارَ زانٍ عالية، وأشجارَ غارٍ باسِقةَ الجِذع،
ومعها الدُّلبُ المُتمايل، وأُختُ
فايتونَ المُحترِقِ الليّنة، والسَّروُ الشامخ.
هذي غرسَها مُتشابِكةً على مَدًى حولَ المكان،
ليَخضَرَّ المَدخلُ مُغطًّى بالأوراقِ الغَضّة.
ثمَّ تبِعَه بروميثيوسُ ذو القلبِ الماهر
حامِلًا آثارَ عقابِه القديمِ الباهتة،
الذي دفعَه قديمًا، مُقيَّدَ الأطرافِ بسلسلةٍ إلى صخرة،
مُعلَّقًا من قِمَمٍ وَعِرةٍ شاهقة.
ثمَّ جاءَ أبو الآلهةِ مع زوجتِه المقدَّسةِ وأبنائِه،
تارِكًا في السماءِ وحدَكَ، يا فويبوس،
وأُختَكَ التوأمَ ساكنةَ جبالِ إيدروس معًا:
فأُختُكَ، مثلَكَ، احتقرَتْ بيليوس
ولم تَشأْ أن تحتفلَ بمَشاعلِ زواجِ ثيتيس.
ولمّا أراحوا أطرافَهم على مَقاعدَ ناصعة،
رُصِفَتِ الموائدُ سخيّةً بأطعمةٍ مُتنوِّعة،
وفي أثناءِ ذلك، هازّاتٍ أجسادَهنَّ بحركةٍ واهنة،
شرعَتِ الباركاتُ يُنشِدنَ أناشيدَ صادقة.
أجسادَهنَّ المُرتَعِشةَ كانَ يُطوِّقُ من كلِّ جانبٍ ثوبٌ
أبيضُ، حاشيتُه الأرجوانيّةُ تُحيطُ بكاحلَيهنَّ،
وعلى رؤوسِهنَّ الناصعةِ كانتْ تستقِرُّ عصائبُ ورديّة،
وكانتْ أيديهنَّ تُزاوِلُ على الطقسِ عملَها الأبديّ.
اليسرى تُمسِكُ المِغزَلَ المُلتَفَّ بالصوفِ الناعم،
واليمنى، إذ تَسحَبُ الخيوطَ برِفقٍ بأصابعَ مقلوبة،
تُشكِّلُها، ثمَّ إذ تَبرِمُها على إبهامٍ مائل،
تُديرُ المِغزَلَ المُتوازِنَ بدوّامةٍ مَلساء،
وهكذا، بالسِّنِّ، تَقطَعُ وتُسوّي العملَ على الدوام،
وكانتْ خُصَلُ الصوفِ المَعضوضةُ تَعلَقُ بشِفاهٍ جافّة،
تلكَ التي كانتْ من قبلُ ناتئةً على الخيطِ الأملس.
وأمامَ أقدامِهنَّ كانتْ سِلالٌ مُخوَّصة
تحفظُ خُصَلَ الصوفِ الأبيضِ الناعمة.
وهنَّ حينَها، يَنتِفنَ الصوف، أنشدنَ بصوتٍ صادحٍ
مثلَ هذي الأقدارِ في نشيدٍ إلهيّ،
نشيدٍ لن يُكذِّبَه بعدُ زمانٌ بالخيانة:
يا ذا المجدِ الفريدِ الذي يزيدُ ببطولاتٍ عظيمة،
يا حاميَ قوّةِ إماثيا، يا أشهرَ الناسِ بابنِه،
تقبَّلْ ما تكشِفُه لكَ الأخواتُ في نهارٍ سعيد،
نُبوءةً صادقة. أمّا أنتنَّ، أيتها الأقدارُ التابعة،
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
سيأتيكَ الآنَ نجمُ المساء، حامِلًا ما يشتهيه الأزواج،
سيأتي، وتأتي معَ نجمِه المَيمونِ زوجتُك،
التي تُغرِقُ عقلَكَ بحبٍّ يَفتِنُ الروح
وتستعِدُّ أن تُشارِكَكَ نُعاسًا واهنًا،
باسطةً ذِراعَيها الناعمتَينِ تحتَ عُنُقِكَ القويّ.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
ما ضمَّ بيتٌ قَطُّ حُبًّا كهذا،
وما قرَنَ حبٌّ عاشِقَينِ بعَهدٍ كهذا
كالذي بينَ ثيتيسَ وبيليوسَ من وِفاق.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
سيولَدُ لكما أخيلُّ الذي لا يعرِفُ الخوف،
يعرِفُه الأعداءُ لا بظهرِه، بل بصدرِه الشُّجاع،
الذي كثيرًا ما يَغلِبُ في سِباقِ العَدوِ المُتنقِّل
ويسبِقُ خُطى الأيِّلةِ السريعةِ المُلتهِبة.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
لن يُقارِنَ نفسَه به في الحربِ أيُّ بطل،
حينَ تسيلُ سهولُ فِريجيا بدمِ التِّفكِر،
وإذ يُحاصِرُ أسوارَ طروادةَ بحربٍ طويلة
يُخرِّبُها الوريثُ الثالثُ لبيلوبسَ الحانِث.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
بطولاتِه الفائقةَ وأفعالَه المجيدة
كثيرًا ما ستُقِرُّ بها الأمّهاتُ في جنائزِ أبنائهنّ،
حينَ يَحلُلنَ الشَّعرَ الأشعثَ عن رأسٍ أشيب
ويُكدِّمنَ صدورَهنَّ الذابلةَ بأكُفٍّ واهنة.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
فكما أنَّ الحاصِدَ، إذ يَقطَعُ السنابلَ الكثيفة
تحتَ الشمسِ الحارقةِ، يَحصُدُ الحقولَ الصفراء،
هكذا سيَصرَعُ أجسادَ أبناءِ طروادةَ بحديدٍ عدائيّ.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
وستَشهَدُ على بطولاتِه العظيمةِ موجةُ سكامندروس،
التي تتفرَّعُ هنا وهناكَ في هيلِّسبونتوسَ السريع،
التي، إذ تُضيِّقُ مَجراها بأكوامِ الجُثَثِ المذبوحة،
ستُدفِئُ تيّاراتِها العميقةَ ممزوجةً بالدماء.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
وأخيرًا ستَشهَدُ الغنيمةُ المُقدَّمةُ للموتِ أيضًا،
حينَ تتلقّى المَحرقةُ المُستديرةُ المُكوَّمةُ على ركامٍ عالٍ
أطرافَ العذراءِ الناصعةَ المذبوحة.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
فما إن يَمنَحَ القَدَرُ الآخيّينَ المُنهَكينَ القدرةَ
على أن يَحُلّوا قيودَ نبتونَ عن مدينةِ داردانوس،
حتى تُبتَلَّ القبورُ العاليةُ بدمِ بوليكسينا،
التي، كضحيّةٍ تَخِرُّ تحتَ حديدٍ ذي حَدَّين،
ستُلقي جسدَها المبتورَ على رُكبةٍ مُنحنية.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
لذا هَيّا، اقرِنا حُبَّ قلبَيكما المُشتَهى.
لِيَتلقَّ الزوجُ الإلهةَ بعَهدٍ سعيد،
ولتُسَلَّمِ العروسُ الآنَ للزوجِ الذي طالَ اشتياقُه.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
لن تقدِرَ المُرضِعةُ، إذ تعودُ إليها عندَ شروقِ النهار،
أن تُطوِّقَ عُنُقَها بالخيطِ الذي كانَ بالأمس
(اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل)،
ولا الأمُّ القَلِقةُ الحزينةُ على فتاةٍ نافرة
ستَيأسُ من رَجاءِ أحفادٍ أعزّاءَ بسببِ نومٍ منفرد.
اجرِينَ ساحِباتٍ خيوطَ اللُّحمة، اجرِينَ، أيتها المَغازل.
مثلَ هذي الأناشيدِ السعيدةِ لبيليوسَ قديمًا
أنشدَتِ الباركاتُ بصدرٍ إلهيّ.
فقديمًا اعتادَ سُكّانُ السماءِ أن يزوروا حاضِرينَ
بيوتَ الأبطالِ الطاهرةَ وأن يُظهِروا أنفسَهم لجَمعِ الفانين،
حينَ لم يكُنِ التقوى قد أُهمِلَ بعد.
كثيرًا ما رأى أبو الآلهةِ في معبدِه المُتألِّق،
حينَ تحِلُّ القرابينُ السنويّةُ في أيّامِ العيد،
مئةَ ثورٍ تَخِرُّ على الأرض.
كثيرًا ما ساقَ ليبِرُ الجوّالُ من قِمّةِ بارناسوس
التيّاداتِ الصائحاتِ إيفوي بشُعورٍ مُنسدِلة،
حينَ كانَ أهلُ دلفي، مُهرَعينَ من المدينةِ كلِّها مُتسابقين،
يستقبلونَ الإلهَ فَرِحينَ بمذابحَ تُدخِّن.
كثيرًا ما، في مَعمعةِ الحربِ المُميتة، مافورسُ
أو سيّدةُ تريتونَ السريع، أو عذراءُ رامنوسَ،
حضرَتْ فحرَّضَتْ جُموعَ الرجالِ المُسلَّحة.
لكن بعدَ أن تشبَّعَتِ الأرضُ بإثمٍ فظيع،
وطردَ الجميعُ العدلَ من عقولِهمُ الطامعة،
وغمَّسَ الإخوةُ أيديَهم بدمِ الإخوة،
وكفَّ الابنُ عن نَدبِ والدَيهِ الميتَين،
وتمنّى الأبُ موتَ ابنِه الفَتيّ
لِيَظفَرَ طليقًا بزهرةِ زوجةِ أبٍ عذراء،
والأمُّ الأثيمةُ، إذ تُسلِمُ نفسَها لابنِها الجاهل،
الأثيمةُ لم تَخشَ أن تُدنِّسَ آلهةَ الأسلافِ بجُرمِها،
فكلُّ ما يُقالُ وما لا يُقال، مَمزوجًا بجُنونٍ شرّير،
صرفَ عنّا عقلَ الآلهةِ العادل.
لذا لم يَعُدِ الآلهةُ يرتَضونَ أن يزوروا مثلَ هذي الجُموع
ولا يَحتمِلونَ أن يمسَّهم ضوءُ النهارِ الساطع.
dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
Phasidos ad fluctus et fines Aeeteos,
cum lecti iuvenes, Argivae robora pubis,
auratam optantes Colchis avertere pellem
ausi sunt vada salsa cita decurrere puppi,
caerula verrentes abiegnis aequora palmis.
diva quibus retinens in summis urbibus arces
ipsa levi fecit volitantem flamine currum,
pinea coniungens inflexae texta carinae.
illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
quae simul ac rostro ventosum proscidit aequor
tortaque remigio spumis incanduit unda,
emersere freti candenti e gurgite vultus
aequoreae monstrum Nereides admirantes.
illa, siqua alia, viderunt luce marinas
mortales oculis nudato corpore nymphas
nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
tum Thetis humanos non despexit hymenaeos,
tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
o nimis optato saeclorum tempore nati
heroes, salvete, deum genus, o bona matrum
progenies, salvete iterum
vos ego saepe meo, vos carmine compellabo,
teque adeo eximie taedis felicibus aucte
Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
ipse suos divum genitor concessit amores.
tene Thetis tenuit pulcherrirma Nereine?
tene suam Tethys concessit ducere neptem
Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem?
quae simul optatae finito tempore luces
advenere, domum conventu tota frequentat
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
dona ferunt prae se, declarant gaudia vultu.
deseritur Cieros, linquunt Phthiotica Tempe
Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
Pharsalum coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
rura colit nemo, mollescunt colla iuvencis,
non humilis curvis purgatur vinea rastris,
non glaebam prono convellit vomere taurus,
non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
squalida desertis robigo infertur aratris.
ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
regia, fulgenti splendent auro atque argento.
candet ebur soliis, conlucent pocula mensae,
tota domus gaudet regali splendida gaza.
pulvinar vero divae geniale locatur
sedibus in mediis, Indo quod dente politum
tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
haec vestis priscis hominum variata figuris
heroum mira virtutes indicat arte.
namque fluentisono prospectans litore Diae
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
indomitos in corde gerens Ariadna furores,
necdum etiam sese quae visit visere credit,
ut pote fallaci quae tunc primum excita somno
desertam in sola miseram se cernat harena.
immemor at iuvenis fugiens pellit vada remis,
irrita ventosae linquens promissa procellae.
quem procul ex alga maestis Minois ocellis
saxea ut effigies bacchantis prospicit, eheu,
prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
non flavo retinens subtilem vertice mitram,
non contecta levi velatum pectus amictu,
non tereti strophio lactentis vincta papillas,
omnia quae toto delapsa e corpore passim
ipsius ante pedes fluctus salis adludebant.
sic neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
illa vicem curans toto ex te pectore, Theseu,
toto animo, tota pendebat perdita mente.
ah misera, adsiduis quam luctibus exsternavit
spinosas Erycina serens in pectore curas
illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
egressus curvis e litoribus Piraei
attigit iniusti regis Gortynia tecta.
nam perhibent olim crudeli peste coactam
Androgeoneae poenas exsolvere caedis
electos iuvenes simul et decus innuptarum
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
quis angusta malis cum moenia vexarentur,
ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
proicere optavit potius quam talia Cretam
funera Cecropiae nec funera portarentur.
atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
regia, quam suavis exspirans castus odores
lectulus in molli complexu matris alebat,
quales Eurotae progignunt flumina myrtos
aurave distinctos educit verna colores,
non prius ex illo flagrantia declinavit
lumina quam cuncto concepit corpore flammam
funditus atque imis exarsit tota medullis.
heu misere exagitans immiti corde furores,
sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
qualibus incensam iactastis mente puellam
fluctibus in flavo saepe hospite suspirantem!
quantos illa tulit languenti corde timores,
quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
cum saevum cupiens contra contendere monstrum
aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
non ingrata tamen frustra munuscula divis
promittens tacito succendit vota labello.
nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
indomitus turbo contorquens flamine robur
eruit (illa procul radicitus exturbata
prona cadit, † lateque cum eius obvia frangens),
sic domito saevum prostravit corpore Theseus
nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
inde pedem sospes multa cum laude reflexit
errabunda regens tenui vestigia filo,
ne labyrintheis e flexibus egredientem
tecti frustraretur inobservabilis error.
sed quid ego a primo digressus carmine plura
commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
ut consanguineae complexum, ut denique matris,
quae misera in gnata deperdita laetabatur,
omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
liquerit immemori discedens pectore coniunx?
saepe illam perhibent ardenti corde furentem
clarisonas imo fudisse ex pectore voces,
ac tum praeruptos tristem conscendere montes
unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
tum tremuli salis adversas procurrere in undas
mollia nudatae tollentem tegmina surae,
atque haec extremis maestam dixisse querelis,
frigidulos udo singultus ore cientem:
sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
sicine discedens neglecto numine divum
immernor ah devota domum periuria portas?
nullane res potuit crudelis flectere mentis
consilium? tibi nulla fuit clementia praesto
immite ut nostri vellet miserescere pectus?
at non haec quondam blanda promissa dedisti
voce mihi, non haec miserae sperare iubebas,
sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos:
quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
nulla viri speret sermones esse fideles:
quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
dicta nihil meminere, nihil periuria curant.
certe ego te in medio versantem turbine leti
eripui et potius germanum amittere crevi
quam tibi fallaci supremo in tempore deessem:
pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
praeda neque iniecta tumulabor mortua terra.
quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
quod mare conceptum spumantibus exspuit undis.
quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
talia qui reddis pro dulci praemia vita?
si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
at tamen in vestras potuisti ducere sedes
quae tibi iucundo famularer serva labore
candida permulcens liquidis vestigia lymphis
purpureave tuum constemens veste cubile.
sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris
exsternata malo, quae nullis sensibus auctae
nec missas audire queunt nec reddere voces?
ille autem prope iam mediis versatur in undis,
nec quisquam adparet vacua mortalis in alga.
sic nimis insultans extremo tempore saeva
fors etiam nostris invidit questibus auris.
Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
indomito nec dira ferens stipendia tauro
perfidus in Creta religasset navita funem,
nec malus hic celans dulci crudelia forma
consilia in nostris requiesset sedibus hospes!
nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
Idaeosne petam montes? ah, gurgite lato
discernens ponti truculentum ubi dividit aequor?
an patris auxilium sperem, quemne ipsa reliqui
respersum iuvenem fraterna caede secuta?
coniugis an fido consoler memet amore,
quine fugit lentos incurvans gurgite remos?
praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
nec patet egressus pelagi cingentibus undis:
nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
non tamen ante mihi languescent lumina morte,
nec prius a fesso secedent corpore sensus
quam iustam a divis exposcam prodita multam
caelestumque fidem postrema comprecer hora.
quare, facta virum multantes vindice poena
Eumenides, quibus anguino redimita capillo
frons exspirantis praeportat pectoris iras,
huc huc adventate, meas audite querelas,
quas ego, vae miserae, extremis proferre medullis
cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
sed quali solam Theseus me mente reliquit,
tali mente, deae, funestet seque suosque.
has postquam maesto profudit pectore voces
supplicium saevis exposcens anxia factis,
adnuit invicto caelestum numine rector,
quo nutu tellus atque horrida contremuerunt
aequora concussitque micantia sidera mundus.
ipse autem caeca mentem caligine Theseus
consitus oblito dimisit pectore cuncta
quae mandata prius constanti mente tenebat,
dulcia nec maesto sustollens signa parenti
sospitem Erechtheum se ostendit visere portum
namque ferunt olim, classi cum moenia divae
linquentem gnatum ventis concrederet Aegeus,
talia complexum iuveni mandata dedisse:
gnate mihi longe iucundior unice vita,
gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus
reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
eripit invito mihi te, cui languida nondum
lumina sunt gnati cara saturata figura,
non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
sed primum multas expromam mente querelas
canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
inde infecta vago suspendam lintea malo,
nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
adnuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
tum vero facito ut memori tibi condita corde
haec vigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas,
ut simul ac nostros invisent lumina collis,
funestam antennae deponant undique vestem
candidaque intorti sustollant vela rudentes,
quam primum cernens ut laeta gaudia mente
agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.
haec mandata prius constanti mente tenentem
Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
aerium nivei montis liquere cacumen.
at pater, ut summa prospectum ex arce petebat
anxia in adsiduos absumens lumina fletus,
cum primum inflati conspexit lintea veli,
praecipitem sese scopulorum e vertice iecit
amissum credens immiti Thesea fato.
sic funesta domus ingressus tecta paterna
morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctu
obtulerat mente immemori, talem ipse recepit.
quae tum prospectans cedentem maesta carinam
multiplices animo volvebat saucia curas.
at parte ex alia florens volitabat Iacchus
cum thiaso satyrorum et Nysigenis silenis
te quaerens, Ariadna, tuoque incensus arnore.
quae tum alacres passim lymphata mente furebant
euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.
harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
pars e divulso iactabant membra iuvenco,
pars sese tortis serpentibus incingebant,
pars obscura cavis celebrabant orgia cistis,
orgia quae frustra cupiunt audire profani,
plangebant aliae proceris tympana palmis
aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant,
multis raucisonos efflabant cornua bombos
barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
talibus amplifice vestis decorata figuris
pulvinar complexa suo velabat amictu.
quae postquam cupide spectando Thessala pubes
expleta est, sanctis coepit decedere divis.
hic, qualis flatu placidum mare matutino
horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
aurora exoriente vagi sub limina solis,
quae tarde primum clementi flamine pulsae
procedunt, leviterque sonant plangore cachinni,
post vento crescente magis magis increbescunt
purpureaque procul nantes ab luce refulgent,
sic tum vestibuli linquentes regia tecta
ad se quisque vago passim pede discedebant.
quorum post abitum princeps e vertice Peli
advenit Chiron portans silvestria dona:
nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis
montibus ora creat, quos propter fluminis undas
aura parit flores tepidi fecunda Favoni,
hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
quo permulsa domus iucundo risit odore.
confestim Penios adest, viridantia Tempe,
Tempe quae silvae cingunt super impendentes,
naiasin linquens Doris celebranda choreis,
non vacuus: namque ille tulit radicitus altas
fagos ac recto proceras stipite laurus,
non sine nutanti platano lentaque sorore
flammati Phaethontis et aeria cupressu.
haec circum sedes late contexta locavit,
vestibulum ut molli velatum fronde vireret.
post hunc consequitur sollerti corde Prometheus
extenuata gerens veteris vestigia poenae
quam quondam silici restrictus membra catena
persolvit pendens e verticibus praeruptis.
inde pater divum sancta cum coniuge natisque
advenit, caelo te solum, Phoebe, relinquens
unigenamque simul cultricem montibus Idri:
Pelea nam tecum pariter soror adspernata est
nec Thetidis taedas voluit celebrare iugalis.
qui postquam niveis flexerunt sedibus artus,
large multiplici constructae sunt dape mensae,
cum interea infirmo quatientes corpora motu
veridicos Parcae coeperunt edere cantus.
his corpus tremulum complectens undique vestis
candida purpurea talos incinxerat ora,
at roseae niveo residebant vertice vittae,
aeternumque manus carpebant rite laborem.
laeva colum molli lana retinebat amictum,
dextera tum leviter deducens fila supinis
formabat digitis, tum prono in pollice torquens
libratum tereti versabat turbine fusum,
atque ita decerpens aequabat semper opus dens,
laneaque aridulis haerebant morsa labellis
quae prius in levi fuerant exstantia filo.
ante pedes autem candentis mollia lanae
vellera virgati custodibant calathisci.
haec tum clarisona vellentes vellera voce
talia divino fuderunt carmine fata,
carmine perfidiae quod post nulla arguet aetas:
o decus eximium magnis virtutibus augens,
Emathiae tutamen opis, clarissime nato,
accipe quod laeta tibi pandunt luce sorores,
veridicum oraclum. sed vos, quae fata secuntur,
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
adveniet tibi iam portans optata maritis
Hesperus, adveniet fausto cum sidere coniunx,
quae tibi flexanimo mentem perfundat amore
languidulosque paret tecum coniungere somnos
levia substernens robusto bracchia collo.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nulla domus tales unquam contexit amores,
nullus amor tali coniunxit foedere amantes
qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nascetur vobis expers terroris Achilles,
hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
qui persaepe vago victor certamine cursus
flammea praevertet celeris vestigia cervae.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
non illi quisquam bello se conferet heros,
cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi
Troicaque obsidens longinquo moenia bello
periuri Pelopis vastabit tertius heres.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
illius egregias virtutes claraque facta
saepe fatebuntur gnatorum in funere matres,
cum incultum cano solvent a vertice crinem
putridaque infirmis variabunt pectora palmis.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
namque velut densas praecerpens messor aristas
sole sub ardenti flaventia demetit arva,
Troiugenum infesto prosternet corpora ferro.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
testis erit magnis virtutibus unda Scamandri,
quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
cuius iter caesis angustans corporum acervis
alta tepefaciet permixta flumina caede.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
denique testis erit morti quoque reddita praeda
cum teres excelso coacervatum aggere bustum
excipiet niveos percussae virginis artus.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nam simul ac fessis dederit fors copiam Achivis
urbis Dardaniae Neptunia solvere vincla,
alta Polyxenia madefient caede sepulcra,
quae, velut ancipiti succumbens victima ferro,
proiciet truncum submisso poplite corpus.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
quare agite optatos animi coniungite amores.
accipiat coniunx felici foedere divam,
dedatur cupido iam dudum nupta marito.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
non illam nutrix orienti luce revisens
hesterno collum poterit circumdare filo
(currite ducentes subtegmina, currite, fusi),
anxia nec mater discordis maesta puellae
secubitu caros mittet sperare nepotes.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
talia praefantes quondam felicia Pelei
carmina divino cecinerunt pectore Parcae.
praesentes namque ante domos invisere castas
heroum et sese mortali ostendere coetu
caelicolae nondum spreta pietate solebant.
saepe pater divum templo in fulgente, revisens
annua cum festis venissent sacra diebus,
conspexit terra centum procumbere tauros.
saepe vagus Liber Parnasi vertice summo
Thyiadas effusis euantis crinibus egit,
cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
acciperent laeti divum fumantibus aris.
saepe in letifero belli certamine Mavors
aut rapidi Tritonis era aut Rhamnusia virgo
armatas hominum est praesens hortata catervas.
sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
perfudere manus fraterno sanguine fratres,
destitit exstinctos natus lugere parentes,
optavit genitor primaevi funera nati
Liber ut innuptae poteretur flore novercae,
ignaro mater substernens se impia nato
impia non verita est divos scelerare parentes,
omnia fanda nefanda malo permixta furore
iustificam nobis mentem avertere deorum.
quare nec talis dignantur visere coetus
nec se contingi patiuntur lumine claro.
يَصرِفُني، يا أورتالوس، عن العذارى العالِمات،
ولا يقدِرُ عقلي أن يُخرِجَ ثمارَ المُوزاتِ العذبة
روحي: إذ تتلاطمُ هي نفسُها بشرورٍ عظيمة،—
فمُنذُ قريبٍ، في دوّامةِ ليثي،
غسلَتِ الموجةُ السائلةُ قدمَ أخي الشاحبة،
أخي الذي، تحتَ شاطئِ رويتيونَ في طروادة،
تسحقُه أرضٌ، وقد انتُزِعَ من أمامِ عينَيّ.
لن أراكَ بعدَ الآن، يا أخي، يا أحبَّ من الحياة،
أبدًا: لكنّي بالتأكيدِ سأُحبُّكَ دائمًا،
وسأُنشِدُ دائمًا أناشيدَ حزينةً على موتِك،
كتلكَ التي تُنشِدُها تحتَ ظلالِ الأغصانِ الكثيفة
عندليبةُ داوليسَ، نائحةً على مصيرِ إيتيلوسَ الهالك،—
ومع ذلكَ، وسطَ هذي الأحزانِ العظيمة، يا أورتالوس، أُرسِلُ إليكَ
هذي القصائدَ لابنِ باتّوسَ مُترجَمةً لك،
لئلّا تظُنَّ أنَّ كلماتِكَ، وقد سُلِّمَتْ عَبَثًا للرياحِ الهائمة،
ربّما انسابَتْ من ذهني وضاعت،
كتُفّاحةٍ، أرسلَها الخطيبُ هديّةً سِرّيّة،
تتدحرجُ من حِجرِ عذراءَ عفيف،
إذ وُضِعَتْ تحتَ ثوبِها الناعم فنسِيَتْها البائسة،
وحينَ تنهَضُ لِقُدومِ أمِّها، تسقُطُ منها؛
فتنطلقُ مُتدحرِجةً مُنحدِرةً بسرعة،
وتعلو وجهَها الحزينَ حُمرةٌ فاضحة.
sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
mens animi: tantis fluctuat ipsa malis,—
namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris
pallidulum manans adluit unda pedem,
Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
Ereptum nostris obterit ex oculis.
nunquam ego te vita frater amabilior
adspiciam posthac: at certe semper amabo,
semper maesta tua carmina morte canam,
qualia sub densis ramorum concinit umbris
Daulias absumpti fata gemens Ityli,—
sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
haec expressa tibi carmina Battiadae,
ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
effluxisse meo forte putes animo,
ut missum sponsi furtivo munere malum
procurrit casto virginis e gremio,
quod miserae oblitae molli sub veste locatum,
dum adventu matris prosilit, excutitur;
atque illud prono praeceps agitur decursu,
huic manat tristi conscius ore rubor.
الذي عرفَ مطالعَ النجومِ ومغارِبَها،
وكيفَ يَعتِمُ بريقُ الشمسِ السريعةِ الناريّ،
وكيفَ تتوارى الكواكبُ في أوقاتٍ مُعيَّنة،
وكيفَ الحبُّ العذبُ، إذ يُنَحّي تريفيا خِلسةً تحتَ صخورِ لاتموس،
يستدعيها نازلةً من مَدارِها في الأثير،
ذاكَ الكونونُ نفسُه رآني في الضوءِ السماويّ،
خُصلةً من رأسِ بيرينيكي،
لامعةً بوضوح، تلكَ التي وعدَتْ بها هي كلَّ الآلهةِ
باسطةً ذِراعَيها الناعمتَين،
في الوقتِ الذي فيه المَلِكُ، مُعَزَّزًا بزواجٍ جديد،
كانَ قد مضى ليُخرِّبَ تُخومَ آشور،
حامِلًا آثارَ عِراكِ الليلِ العذبة
الذي خاضَه على غنائمِ العُذرِيّة.
أتُبغِضُ العرائسُ الجديداتُ فينوس؟ وهل يُخدَعُ
فرحُ الوالدَينِ بدموعٍ كاذبةٍ صغيرة
يَذرِفنَها بغزارةٍ داخلَ عَتَباتِ حُجرةِ العُرس؟
كلّا، لِيُعِنّي الآلهةُ، ما كانَ ذلكَ النُّواحُ صادقًا.
هذا علَّمَتنيه مليكتي بشكاواها الكثيرة
حينَ مضى زوجُها الجديدُ إلى حروبٍ ضارية.
وهل نُحتِ أنتِ على فِراشٍ مهجورٍ خالٍ،
أم على فِراقِ أخٍ حبيبٍ يَستحِقُّ البُكاء؟
كم نخرَ الهمُّ نُخاعَكِ الحزينَ في العمق!
كيفَ حينَها، وأنتِ قَلِقةٌ بكلِّ صدرِك،
طارَ عقلُكِ وانتُزِعَتْ حواسُّك! لكنّي بالتأكيد
عرفتُكِ عظيمةَ النفسِ منذُ كنتِ فتاةً صغيرة.
أنسِيتِ الفعلةَ النبيلةَ التي بها نِلتِ زواجًا ملكيًّا،
ما كانَ ليجرؤَ عليه أحدٌ أشجعُ منكِ؟
لكن أيَّ كلماتٍ نطقتِ حينَها حزينةً وأنتِ تُودِّعينَ زوجَك!
يا جوبيتَر، كم مسحتِ عينَيكِ بيدٍ حزينة!
أيُّ إلهٍ عظيمٍ غيَّركِ هكذا؟ أم لأنَّ العاشِقين
لا يُريدونَ أن يَبتعِدوا عن الجسدِ الحبيب؟
وهناكَ نذرتِني لكلِّ الآلهةِ فِداءً لزوجِكِ العذب،
ووعدتِ، مع دمِ الثيران،
إن هو عادَ. وهو في وقتٍ غيرِ طويل
ضمَّ آسيا المأسورةَ إلى حدودِ مصر.
ولأجلِ هذي الأفعال، وقد رُدِدتُ إلى جَمعِ السماء،
أُوفي نُذورَكِ القديمةَ بعطيّةٍ جديدة.
رغمًا عنّي، يا مليكتي، فارقتُ رأسَك،
رغمًا عنّي: أُقسِمُ بكِ وبرأسِك:
فمَن يُقسِمُ بها باطلًا فلْيَنَلْ جزاءَه:
لكن مَن يَدّعي أنّه نِدٌّ للحديد؟
حتى ذلكَ الجبلُ، أعظمُ الجبالِ في الآفاق،
الذي يعبُرُ فوقَه نسلُ ثيا المُشِعّ،
حينَ شقَّ الميديّونَ بحرًا جديدًا، وحينَ أبحرَ
الشبابُ البربريُّ بأسطولِهم عبرَ وسطِ آثوس.
فماذا تفعلُ الخُصَل، والجبالُ نفسُها تَخضَعُ للحديد؟
يا جوبيتَر، ليتَ قومَ الخالوبِ يَبيدونَ جميعًا،
وذاكَ الذي أوّلًا شرعَ يبحثُ عن العُروقِ تحتَ الأرض
وأخذَ يُشَكِّلُ صلابةَ الحديد!
خُصَلي، التي فُصِلَتْ قبلَ قليل، كانتْ أخواتي يَندُبنَ مصيري،
حينَ إذ أخو مِمنونَ الإثيوبيّ،
الجوادُ المُجنَّحُ، يشُقُّ الهواءَ بجناحَينِ مُرفرِفَين،
ظهرَ، جوادُ أرسينوي المُجنَّح،
فحملَني وطارَ عبرَ ظلالِ الأثير
ووضعَني في حِجرِ فينوسَ العفيف.
إذ أرسلَتْ زيفيريتيسُ نفسُها خادمَها إلى هناك،
اليونانيّةُ الساكنةُ في شواطئِ كانوبوس،
لكي لا يكونَ في ضوءِ السماءِ المُتنوِّعِ وحدَه
من صُدغَي أريادنى ذلكَ الإكليلُ
الذهبيُّ مُثبَّتًا، بل لِنَلمَعَ نحنُ أيضًا،
نحنُ غنائمَ رأسٍ أشقرَ مَنذورة،
وأنا مُبتلّةٌ من البُكاءِ، ذاهبةٌ إلى معابدِ الآلهة،
وضعَتني الإلهةُ نجمًا جديدًا بينَ النجومِ القديمة:
فإذ ألامِسُ أنوارَ العذراءِ والأسدِ الضاري،
مُتّصلةً بكاليستو ابنةِ ليكاوون،
أدورُ نحوَ المغيب، دليلًا أمامَ بوؤوتيسَ البطيء،
الذي بالكادِ يَغطِسُ متأخِّرًا في أوكيانوسَ العميق.
لكن مع أنَّ خُطى الآلهةِ تطأُني ليلًا،
والنهارُ يُعيدُني إلى تيثيسَ الشَّهباء،
(بإذنِكِ لِيَحِلَّ لي القولُ هنا، يا عذراءَ رامنوس:
فأنا لن أُخفيَ الحقَّ بأيِّ خوف،
ولو مزَّقَتني النجومُ بأقوالٍ عدائيّة،
فلن أمتنِعَ أن أكشِفَ مكنوناتِ صدرٍ صادق)
لستُ أفرحُ بهذي الأمورِ بقدرِ ما يُعذِّبُني
أن أكونَ بعيدةً، بعيدةً أبدًا عن رأسِ سيّدتي،
التي، حينَ كانتْ عذراءَ من قبل، وأنا الآنَ محرومةٌ من كلِّ
العُطور، شرِبتُ معها ألوفًا كثيرةً منها.
الآنَ، وقد قرنَتْكنَّ مَشعلةُ العُرسِ في النورِ المُشتَهى،
لا تُسلِمنَ أجسادَكنَّ لأزواجِكنَّ المُتّحِدي القلب
كاشِفاتٍ نُهودَكنَّ بطرحِ الثوب،
قبلَ أن تُقدِّمَ لي قارورةُ العِطرِ هداياها العذبة،
قارورتُكنَّ، أنتنَّ اللواتي تَحفَظنَ حقوقَ الفِراشِ العفيف.
أمّا مَن أسلمَتْ نفسَها لِزِنًا دنِس،
فلْيَشرَبْ هداياها الرديئةَ غُبارٌ خفيفٌ باطلًا:
فأنا لا أطلُبُ جوائزَ من غيرِ المُستَحِقّين.
بل أحرى، أيتها العرائس، أن يسكُنَ الوِفاقُ دائمًا
ودائمًا الحبُّ الدائمُ بيوتَكنّ.
أمّا أنتِ، يا مليكتي، حينَ ترقُبينَ النجومَ فتُرضينَ
الإلهةَ فينوسَ بأنوارِ العيد،
فلا تَدَعيني أنا خُصلتَكِ محرومةً من العِطر،
بل أَغدِقي عليَّ بهدايا سخيّة.
لِمَ تحبِسُني النجوم؟ ليتَني، إذ صرتُ خُصلةً ملكيّة،
يَلمَعُ أوريونُ قريبًا من حاملِ الماء.
qui stellarum ortus comperit atque obitus,
flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
ut cedant certis sidera temporibus,
ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
dulcis amor gyro devocet aerio,
idem me ille Conon caelesti in lumine vidit
e Bereniceo vertice caesariem
fulgentem clare, quam cunctis illa deorum
levia protendens bracchia pollicita est,
qua rex tempestate novo auctus hymenaeo
vastatum finis iuerat Assyrios,
dulcia nocturnae portans vestigia rixae
quam de virgineis gesserat exuviis.
estne novis nuptis odio Venus, atque parentum
frustrantur falsis gaudia lacrimulis
ubertim thalami quas intra limina fundunt?
non, ita me divi vera gemunt, iuerint.
id mea me multis docuit regina querelis
invisente novo proelia torva viro.
at tu non orbum luxti deserta cubile,
sed fratris cari flebile discidium?
quam penitus maestas exedit cura medullas!
ut tibi tunc toto pectore sollicitae
sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe
cognoram a parva virgine magnanimam.
anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
coniugium, quod non fortior ausit alis?
sed tum maesta virum mittens quae verba locuta es!
Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu!
quis te mutavit tantus deus? an quod amantes
non longe a caro corpore abesse volunt?
atque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis
non sine taurino sanguine pollicita es,
si reditum tetulisset. is haud in tempore longo
captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
quis ego pro factis caelesti reddita coetu
pristina vota novo munere dissolvo.
invita, o regina, tuo de vertice cessi,
invita: adiuro teque tuumque caput:
digna ferat quod si quis inaniter adiurarit:
sed qui se ferro postulet esse parem?
ille quoque eversus mons est quem maximum in oris
progenies Thiae clara supervehitur,
cum Medi peperere novum mare, cumque inventus
per medium classi barbara navit Athon.
quid facient crines, cum ferro talia cedant?
Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
et qui principio sub terra quaerere venas
institit ac ferri fingere duritiem!
abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
unigena impellens nutantibus aera pennis
obtulit Arsinoes † elocridicos ales equus,
isque per aetherias me tollens avolat umbras
et Veneris casto conlocat in gremio.
ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
Graia Canopiis incola litoribus,
†hi dii ven ibi vario ne solum in lumine caeli
ex Ariadneis aurea temporibus
fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
devotae flavi verticis exuviae,
uvidulam a fletu cedentem ad temple deum me
sidus in antiquis diva novum posuit:
Virginis et saevi contingens namque Leonis
lumina, Callisto iuncta Lycaoniae,
vertor in occasum, tardum dux ante Booten,
qui vix sero alto mergitur Oceano.
sed quamquam me nocte premunt vestigia divum,
lux autem canae Tethyi restituit,
(pace tua fari hic liceat, Rhamnusia virgo:
namque ego non ullo vera timore tegam,
nec si me infestis discerpent sidera dictis,
condita quin veri pectoris evoluam)
non his tam laetor rebus quam me afore semper
afore me a dominae vertice discrucior,
quicum ego, dum virgo quondam fuit, omnibus expers
unguentis, una milia multa bibi.
nunc vos optato quom iunxit lumine taeda,
non prius unanimis corpora coniugibus
tradite nudantes reiecta veste papillas,
quam iucunda mihi munera libet onyx,
vester onyx, casto colitis quae iura cubili.
sed quae se impuro dedit adulterio,
illius ah mala dona levis bibat irrita pulvis:
namque ego ab indignis praemia nulla peto.
sed magis, o nuptae, semper concordia vestras,
semper amor sedes incolat adsiduus.
tu vero, regina, tuens cum sidera divam
placabis festis luminibus Venerem,
unguinis expertem non siris esse tuam me,
sed potius largis adfice muneribus.
sidera cur retinent? utinam coma regia fiam
proximus Hydrochoi fulgeret Oarion.
سلامًا، ولْيَزِدْكِ جوبيتَرُ عَونًا طيّبًا،
أيتها البوّابة، يُقالُ إنّكِ خدمتِ بالبوسَ بلُطف
قديمًا، حينَ سكنَ البيتَ الشيخُ نفسُه،
ويُقالُ إنّكِ خدمتِ ثانيةً العُرسَ بخُبث،
بعدَ أن مُدِّدَ الشيخُ ميتًا وصِرتِ بابَ عروس،
فقولي لنا هَيّا، لماذا يُقالُ إنّكِ تغيَّرتِ
فخُنتِ الوفاءَ لسيّدِكِ القديم.
ليسَ (وأرجو أن أُرضيَ كايكيليوسَ، الذي سُلِّمتُ إليه الآن)
الذنبُ ذنبي، وإن قيلَ إنّه ذنبي،
ولا يستطيعُ أحدٌ أن يقولَ إنّي أذنبتُ في شيء:
بل الناسُ هم مَن يُلقونَ باللومِ على البابِ دائمًا!
فأينما وُجِدَ شيءٌ لم يُفعَلْ على ما يُرام،
يصيحونَ جميعًا في وجهي: أيتها البوّابة، الذنبُ ذنبُك.
لا يكفي أن تقولي ذلكَ بكلمةٍ واحدة،
بل عليكِ أن تجعلي كلَّ أحدٍ يُدرِكُ ويرى.
وكيفَ أقدِر؟ لا أحدَ يسألُ ولا يجهَدُ ليعرِف.
نحنُ نريدُ أن نعرِف؛ فلا تتردَّدي أن تُخبِرينا.
أوّلًا إذًا، ما يُقالُ إنّها سُلِّمَتْ إلينا عذراء،
كذِب. فما مسَّها زوجُها الأوّل،
الذي كانَ خِنجَرُه المتدلّي أوهنَ من شَمَندَرةٍ غَضّة
ولم يَنتصِبْ قَطُّ إلى وسطِ قميصِه:
بل يُقالُ إنَّ أباه دنَّسَ فِراشَ ابنِه
ولطَّخَ البيتَ البائسَ بالإثم،
إمّا لأنَّ عقلَه الأثيمَ اشتعلَ بحبٍّ أعمى،
وإمّا لأنَّ الابنَ كانَ عاجزًا بذُرّيّةٍ عقيمة،
فوجبَ البحثُ عمّن يكونُ لديه ذاكَ الأقوى
الذي يقدِرُ أن يَحُلَّ زُنّارَ العُذرِيّة.
يا لهُ من أبٍ فاضلٍ ذي تقوًى عجيبةٍ تحكينَ عنه،
الذي بالَ هو نفسُه في حِجرِ ابنِه.
ومع ذلكَ ليس هذا وحدَه ما تقولُ إنّها تعرِفُه،
بريكسيا، الواقعةُ تحتَ بُرجِ المراقبة،
التي يجري أمامَها ميلّا الأشقرُ بنهرٍ رقيق،
بريكسيا، أمُّ فيرونا الحبيبةِ إليّ،
بل تحكي أيضًا عن حبِّ بوستوميوسَ وكورنيليوس،
اللذَينِ ارتكبَتْ معهما زِنًا فاحشًا.
قد يقولُ قائلٌ هنا: ماذا؟ أنتِ يا بوّابةُ تعرِفينَ هذا،
أنتِ التي لا يَحِلُّ لكِ قَطُّ أن تَبتعِدي عن عَتَبةِ سيّدِك،
ولا أن تتنصَّتي على الناس، بل مُثبَّتةً هنا في العارضة
لا تفعلينَ سوى أن تُغلِقي البيتَ أو تفتحِيه؟
كثيرًا ما سمعتُها تتكلَّمُ بصوتٍ خفيّ
وحدَها مع الجواري عن فضائحِها هذه،
تُسمّي بالاسمِ مَن ذكرناهم، إذ كانتْ
تحسِبُ أنّه ليس لي لسانٌ ولا أُذُن.
وزيادةً على ذلكَ كانتْ تُضيفُ رجلًا، لا أريدُ أن أُسمّيه
بالاسم، لئلّا يرفعَ حاجبَيهِ الأحمرَين غاضبًا.
إنّه رجلٌ طويل، رفعَتْ عليه قديمًا دعاوى كبيرة
ولادةٌ زائفةٌ من بطنٍ كاذب.
salve, teque bona Iuppiter auctet ope,
Ianua, quam Balbo dicunt servisse benigne
olim, cum sedes ipse senex tenuit,
quamque ferunt rursus voto servisse maligne,
postquam es porrecto facta marita sene,
dic agedum nobis quare mutata feraris
in dominum veterem deseruisse fidem.
non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum)
culpa mea est, quamquam dicitur esse mea,
nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam:
†verum istius populi ianua qui te facit!
qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum,
ad me omnes clamant, Ianua, culpa tua est.
non istuc satis est uno te dicere verbo,
sed facere ut quivis sentiat et videat.
qui possum? nemo quaerit nec scire laborat.
nos volumus; nobis dicere ne dubita.
primum igitur, virgo quod fertur tradita nobis,
falsum est. non illam vir prior attigerit,
languidior tenera cui pendens sicula beta
nunquam se mediam sustulit ad tunicam:
sed pater illius gnati violasse cubile
dicitur et miseram conscelerasse domum,
sive quod impia mens caeco flagrabat amore,
seu quod iners sterili semine natus erat
et quaerendus is unde foret nervosius illud
quod posset zonam solvere virgineam.
egregium narras mira pietate parentem,
qui ipse sui gnati minxerit in gremium.
atqui non solum hoc se dicit cognitum habere
Brixia † chinea suppositum specula,
flavus quam molli praecurrit flumine Mella,
Brixia, Veronae mater amata meae,
sed de Postumio et Corneli narrat amore,
cum quibus illa malum fecit adulterium.
dixerit hic aliquis, quid? tu istaec, Ianua, nosti,
cui nunquam domini limine abesse licet,
nec populum auscultare, sed hic suffixa tigillo
tantum operire soles aut aperire domum?
saepe illam audivi furtiva voce loquentem
solam cum ancillis haec sua flagitia,
nomine dicentem quos diximus, ut pote quae mi
speraret nec linguam esse nec auriculam.
praeterea addebat quendam, quem dicere nolo
nomine ne tollat rubra supercilia.
longus homo est, magnas cui lites intulit olim
falsum mendaci ventre puerperium.
تبعثُ إليّ هذي الرسالةَ المكتوبةَ بالدموع،
لكي أنتَشِلَكَ، كغريقٍ لفظَتْه أمواجُ البحرِ المُزبِدة،
وأرُدَّكَ عن عَتَبةِ الموت،
أنتَ الذي لا تدعُه فينوسُ المقدَّسةُ يرتاحُ في نومٍ ناعم
مهجورًا في فِراشٍ أعزَبَ وحيد،
ولا تُسلّيه المُوزاتُ بعذبِ شِعرِ الكُتّابِ القُدماء،
حينَ يَسهَرُ عقلُكَ القَلِقُ طُولَ الليل،
هذا يَسُرُّني، إذ تدعوني صديقَك
وتطلُبُ منّي هنا هدايا المُوزاتِ وفينوس.
لكن لئلّا تجهلَ متاعبي، يا مانليوس،
ولئلّا تظُنَّ أنّي أكرهُ واجبَ الضيافة،
فاعلَمْ في أيِّ أمواجِ حظٍّ أغرَقُ أنا نفسي،
لئلّا تطلُبَ بعدُ من بائسٍ هدايا سعيدة.
في الوقتِ الذي فيه سُلِّمَ إليَّ أوّلًا ثوبُ الرجولةِ الأبيض،
حينَ كانَ عُمري الزاهرُ يعيشُ ربيعَه العذب،
لعِبتُ كثيرًا؛ فالإلهةُ ليست جاهلةً بأمري،
تلكَ التي تمزُجُ الهمومَ بمرارةٍ عذبة:
لكنَّ موتَ أخي سلبَ منّي كلَّ هذا الشغفِ بالحُزن،
آه يا أخي المُنتَزَعَ منّي أنا البائس،
أنتَ، أنتَ بموتِكَ حطَّمتَ سعادتي، يا أخي،
معكَ دُفِنَ بيتُنا كلُّه،
معكَ هلكَتْ أفراحُنا كلُّها،
تلكَ التي كانَ يُغذّيها حُبُّكَ العذبُ في حياتِك.
بموتِه طردتُ من كلِّ عقلي
هذي الشواغلَ وكلَّ مَلذّاتِ الروح.
لذا، ما تكتبُه من أنّه عارٌ على كاتولّوسَ أن يكونَ في فيرونا،
لأنَّ كلَّ ذي مقامٍ رفيعٍ هنا
يُدفِئُ أطرافَه الباردةَ في فِراشٍ هجرتُه،
ذلكَ، يا مانليوس، ليس عارًا، بل هو أشبهُ بالبؤس.
فسامِحْني إذًا، إن كنتُ لا أُهديكَ
هذي الهدايا التي سلبَها منّي الحُزن، إذ لا أقدِر.
أمّا كونُ مكتبتي من الكُتّابِ ليست كبيرة،
فسببُه أنّي أعيشُ في روما: فذاكَ بيتي،
ذاكَ مقامي، وهناكَ يَنقضي عُمري؛
إلى هنا تتبعُني حقيبةٌ واحدةٌ من كثير.
ولمّا كانَ الأمرُ كذلك، فلا أُريدُكَ أن تحسَبَنا بعقلٍ خبيث
نفعلُ ذلك، أو بروحٍ ليست كريمةً بما يكفي،
لأنّي لم أُوَفِّرْ لكَ، وأنتَ تطلُبُ، وَفرةَ الاثنَين معًا:
لكنتُ قدَّمتُهما طوعًا، لو كانَ لديَّ منهما شيء.
conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium,
naufragum ut eiectum spumantibus aequoris undis
sublevem et a mortis limine restituam,
quem neque sancta Venus molli requiescere somno
desertum in lecto caelibe perpetitur,
nec veterum dulci scriptorum carmine musae
oblectant, cum mens anxia pervigilat,
id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum
muneraque et Musarum hinc petis et Veneris.
sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Manli,
neu me odisse putes hospitis officium,
accipe quis merser fortunae fluctibus ipse,
ne amplius a misero dona beata petas.
tempore quo primum vestis mihi tradita pura est,
iucundum cum aetas florida ver ageret,
multa satis lusi; non est dea nescia nostri
quae dulcem curis miscet amaritiem:
sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors
abstulit. o misero frater adempte mihi,
tu mea tu moriens fregisti commoda, frater,
tecum una tota est nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
cuius ego interitu tota de mente fugavi
haec studia atque omnes delicias animi.
quare, quod scribis Veronae turpe Catullo
esse quod hic quisquis de meliore nota
frigida deserto tepefactet membra cubili,
id, Manli, non est turpe, magis miserum est.
ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit,
haec tibi non tribuo munera, cum nequeo.
nam quod scriptorum non magna est copia apud me,
hoc fit quod Romae vivimus: illa domus,
illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas;
huc una ex multis capsula me sequitur.
quod cum ita sit, nolim statuas nos mente maligna
id facere aut animo non satis ingenuo
quod tibi non utriusque petenti copia parta est:
ultro ego deferrem, copia si qua foret.
أو بكم من الخدماتِ أعانَني،
لئلّا يُخفيَ الزمنُ الفارُّ، عبرَ عصورٍ ناسية،
عنايتَه هذي في ليلٍ أعمى:
بل سأُخبِرُكنَّ، وأخبِرنَ أنتنَّ بدورِكنَّ ألوفًا
كثيرة، واجعَلنَ هذي الصحيفةَ تنطِقُ حتى في شيخوختِها
ولْيَزدَدْ ذِكرُه بعدَ الموتِ أكثرَ فأكثر،
ولا تنسِجُ العنكبوتُ في العُلى خيطَها الرفيع
فتَحيكُ عملَها على اسمِ أليوسَ المهجور.
فأنتنَّ تعلمنَ أيَّ همٍّ سبَّبَتْ لي أماثوسيا المُزدوِجة،
وبأيِّ نوعٍ أوقعَتني،
حينَ كنتُ أشتعِلُ بقَدرِ صخرةِ صِقلّية
وينبوعِ ماليسَ في ثيرموبيلي عندَ أويتا،
ولم تكفَّ عينايَ الحزينتانِ عن الذَّوَبانِ ببُكاءٍ دائم
ولا خدّايَ عن الابتلالِ بمطرٍ حزين،
كجدولٍ صافٍ في قِمّةِ جبلٍ عالٍ
يَنبَجِسُ من صخرةٍ مُطحلِبة،
الذي، إذ يتدحرجُ مُنحدِرًا في الوادي،
يعبُرُ وسطَ طريقِ جَمعٍ كثيف،
فيكونُ للمسافرِ المُتعَبِ الغارقِ في العَرَقِ راحةً عذبة
حينَ يُشقِّقُ الحرُّ الثقيلُ الحقولَ المُحترِقة.
وهنا، كما يأتي للبحّارةِ المَقذوفينَ في زوبعةٍ سوداء
نسيمٌ مُوافٍ يَهُبُّ أرقَّ،
استُجيبَ إليه بدُعاءِ بولوكسَ تارةً، وكاستورَ تارة،
مثلَ ذلكَ كانَ لنا عَونُ أليوس.
هو فتحَ حقلًا مُغلقًا بمَعبرٍ واسع،
وهو أعطانا بيتًا، وأعطانا سيّدتَه،
حيثُ نُمارِسُ حُبَّنا المُشترَك.
إليه أقبلَتْ إلهتي البيضاءُ بقدمٍ رقيق،
ووضعَتْ على العَتَبةِ المصقولةِ قدمَها اللامعة
مُتّكئةً على نعلٍ صرّار،
كما جاءَتْ قديمًا لاوداميا، مُشتعِلةً بحبِّ زوجِها،
إلى بيتِ بروتيسيلاوس،
بيتٍ بُدِئَ عَبَثًا، إذ لم تكُنِ الضحيّةُ بعدُ بدمٍ مقدَّس
قد أرضَتِ الأربابَ السماويّين.
لا يُرضِني شيءٌ إلى هذا الحدِّ، يا عذراءَ رامنوس،
إن أُقدِمَ عليه طَيشًا رغمَ أنفِ الأرباب.
كم يشتهي المذبحُ الجائعُ دمًا تقيًّا،
تعلَّمَتْ لاوداميا حينَ فقدَتْ زوجَها،
إذ أُرغِمَتْ على أن تُطلِقَ عُنُقَ زوجِها الجديد
قبلَ أن يأتيَ شتاءٌ ثمَّ آخَرُ من بعدُ
فيُشبِعَ في لياليه الطوالِ حُبَّها النَّهِم،
حتى تقدِرَ أن تعيشَ بعدَ زواجٍ انقطع:
وقد علِمَتِ الباركاتُ أنَّ ذلكَ ليس ببعيد،
إن مضى جُنديًّا إلى أسوارِ إليون:
فحينَها، باختطافِ هيلينا، كانتْ طروادةُ قد بدأَتْ
تستنفِرُ إليها أشرافَ الأرغوسيّين،
طروادةُ (يا للفظاعة) قبرُ آسيا وأوروبا المُشترَك،
طروادةُ رمادُ الرجالِ وكلِّ الفضائلِ المُرّ:
تلكَ التي جلبَتْ لأخي أيضًا موتًا يُرثى له.
آه يا أخي المُنتَزَعَ منّي أنا البائس،
آه أيها النورُ العذبُ المُنتَزَعُ من أخي البائس،
معكَ دُفِنَ بيتُنا كلُّه،
معكَ هلكَتْ أفراحُنا كلُّها،
تلكَ التي كانَ يُغذّيها حُبُّكَ العذبُ في حياتِك.
ذاكَ الذي الآنَ، بعيدًا جدًّا، لا بينَ القبورِ المألوفة
ولا قربَ رمادِ الأقاربِ مُسَجًّى،
بل مدفونٌ في طروادةَ الدنِسة، طروادةَ المشؤومة،
تحبِسُه أرضٌ غريبةٌ في تُربةٍ قصيّة.
إليها حينَها، يُقال، أسرعَ الشبابُ اليونانيُّ من كلِّ صوب
فهجروا مواقدَ بيوتِهم الداخليّة،
لئلّا يتنعَّمَ باريسُ، فَرِحًا بالزانيةِ المخطوفة،
بفراغٍ هانئٍ في مَخدَعٍ آمن.
بذلكَ الحادثِ حينَها، يا أجملَ لاوداميا،
انتُزِعَ منكِ زواجٌ أعذبُ من الحياةِ والرُّوح:
إذ ابتلعَتْكِ دوّامةُ حبٍّ عظيمة،
فجرَفَكِ تيّارُها إلى هُوّةٍ سحيقة،
كتلكَ التي يقولُ اليونانيّونَ إنّها قربَ فينيوسَ عندَ كولّيني
تُجفِّفُ التُّربةَ الدَّسِمةَ إذ تَنزِفُ المُستنقَع،
تلكَ التي يُقالُ إنَّ ابنَ أمفيتريونَ الزائفَ النَّسَبِ
حفرَها قديمًا إذ شقَّ أحشاءَ الجبل،
في الوقتِ الذي فيه أصابَ وحوشَ ستيمفالوسَ بسهمٍ مُصيب
بأمرِ سيّدٍ أدنى منه،
لكي يتردَّدَ على بابِ السماءِ آلهةٌ أكثر،
ولئلّا تبقى هيبي في عُذرِيّةٍ طويلة.
لكنَّ حُبَّكِ العميقَ كانَ أعمقَ من تلكَ الهُوّة،
الذي علَّمَكِ حينَها، وأنتِ الجامحة، أن تحمِلي النِّير.
فلا الحفيدُ الوحيدُ، المولودُ لابنةٍ في آخرِ العُمر،
يكونُ عزيزًا إلى هذا الحدِّ على جَدٍّ أنهكَه العُمر،
ذاكَ الذي، إذ وُجِدَ أخيرًا وريثًا لثروةِ الجَدّ
فأُدرِجَ اسمُه في ألواحِ الوصيّةِ المُوَثَّقة،
يمحو فرحَ القريبِ الطامعِ الأثيمَ المُستَهزَأِ به
ويطرُدُ النَّسرَ عن رأسٍ أشيب:
ولا فرِحَتْ يمامةٌ بحمامتِها البيضاءِ إلى هذا الحدّ،
تلكَ التي يُقالُ إنّها، بجَشعٍ أشدَّ كثيرًا،
تَقطِفُ القُبَلَ دائمًا بمنقارٍ عَضوض
أكثرَ من أشدِّ النساءِ نَهَمًا للرجال:
لكنّكِ وحدَكِ فُقتِ جُنونَ هؤلاءِ العظيم،
ما إن اقترنتِ بزوجِكِ الأشقر.
تلكَ التي بالكادِ تقِلُّ عنها، أو لا تقِلُّ أصلًا،
نورُ حياتي، إذ ألقَتْ بنفسِها في حِضني،
التي كثيرًا ما كانَ كوبيدو، يجري حولَها هنا وهناك،
يتلألأُ ناصعًا في قميصٍ زعفرانيّ.
ومع أنّها لا تكتفي بكاتولّوسَ وحدَه،
فسأحتمِلُ الزَّلّاتِ النادرةَ لسيّدتي المُحتَشِمة،
لئلّا نكونَ مُزعِجينَ أكثرَ من اللازمِ على طريقةِ الحَمقى:
فكثيرًا ما جونو نفسُها، أعظمُ سُكّانِ السماء،
ابتلعَتْ غضبَها المُتّقِدَ على خطيئةِ زوجِها،
إذ عرفَتْ زَلّاتِ جوبيتَرَ الشَّرِهِ الكثيرة.
ومع ذلكَ ليس عَدلًا أن يُقارَنَ البشرُ بالآلهة:
فَكُفَّ عن حَملِ ذلكَ العِبءِ الكريهِ، عِبءِ أبٍ مُرتَعِش.
ومع ذلكَ لم تأتِ إليَّ، مقودةً بيمينِ أبيها،
إلى بيتٍ يَفوحُ بعِطرِ آشور،
بل منحَتْ في ليلةٍ خفيّةٍ هداياها العجيبة الصغيرة
مسروقةً من حِضنِ زوجِها نفسِه.
لذا يكفيني إن مُنِحتُ أنا وحدي
ذلكَ اليومَ الذي تُعلِّمُه هي بحَجَرٍ أشدَّ بياضًا.
هذي الهديّةُ، ما استطعتُ أن أصوغَه في قصيدة،
تُرَدُّ إليكَ، يا أليوس، جزاءَ خدماتِكَ الكثيرة،
لئلّا يمَسَّ اسمَكم صدأٌ خشِن
في هذا اليومِ وذاك، ويومٍ بعدَ يوم.
ولْتُضِفِ الآلهةُ إلى هذا أكثرَ ما يمكن، تلكَ الهدايا التي اعتادَتْ ثيميسُ قديمًا
أن تحمِلَها للأتقياءِ الأقدمين:
فكونوا سُعداء، أنتَ ومعكَ حبيبتُك
والبيتُ الذي لعِبنا فيه أنا وسيّدتي،
وذاكَ الذي في البدءِ مهَّدَ لنا السبيل،
الذي منه وُلِدَ أوّلًا كلُّ خيرٍ لنا،
وقبلَ الجميعِ بكثير، تلكَ التي هي أعزُّ عليَّ من نفسي،
نورُ حياتي، التي ما دامَتْ حيّةً تَحلو لي الحياة.
iuverit aut quantis iuverit officiis,
ne fugiens saeclis obliviscentibus aetas
illius hoc caeca nocte tegat studium:
sed dicam vobis, vos porro dicite multis
milibus et facite haec charta loquatur anus
notescatque magis mortuus atque magis,
nec tenuem texens sublimis aranea telam
in deserto Alli nomine opus faciat.
nam mihi quam dederit duplex Amathusia curam
scitis, et in quo me corruerit genere,
cum tantum arderem quantum Trinacria rupes
lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis,
maesta neque adsiduo tabescere lumina fletu
cessarent tristique imbre madere genae,
qualis in aerii perlucens vertice montis
rivus muscoso prosilit e lapide,
qui, cum de prone praeceps est valle volutus,
per medium densi transit iter populi,
dulce viatori lasso in sudore levamen
cum gravis exustos aestus hiulcat agros.
hic, velut in nigro iactatis turbine nautis
lenius adspirans aura secunda venit
iam prece Pollucis, iam Castoris implorata,
tale fuit nobis Allius auxilium.
is clausum lato patefecit limite campum,
isque domum nobis isque dedit dominae,
ad quam communes exerceremus amores.
quo mea se molli candida diva pede
intulit et trito fulgentem in limine plantam
innixa arguta constituit solea,
coniugis ut quondam flagrans advenit amore
Protesilaeam Laodamia domum
inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro
hostia caelestis pacificasset eros.
nil mihi tam valde placeat, Rhamnusia virgo,
quod temere invitis suscipiatur eris.
quam ieiuna pium desideret ara cruorem
docta est amisso Laodamia viro,
coniugis ante coacta novi dimittere collum
quam veniens una atque altera rursus hiems
noctibus in longis avidum saturasset amorem,
posset ut abrupto vivere coniugio:
quod scibant Parcae non longo tempore abesse,
si miles muros isset ad Iliacos:
nam tum Helenae raptu primores Argivorum
coeperat ad sese Troia ciere viros,
Troia (nefas) commune sepulcrum Asiae Europaeque,
Troia virum et virtutum omnium acerba cinis:
quaene etiam nostro letum miserabile fratri
attulit. Hei misero frater adempte mihi,
hei misero fratri iucundum lumen ademptum,
tecum una tota est nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
quem nunc tam longe non inter nota sepulcra
nec prope cognatos compositum cineres,
sed Troia obscena, Troia infelice sepultum
detinet extremo terra aliena solo.
ad quam tum properans fertur simul undique pubes
Graeca penetralis deseruisse focos,
ne Paris abducta gavisus libera moecha
otia pacato degeret in thalamo.
quo tibi tum casu, pulcherrima Laodamia,
ereptum est vita dulcius atque anima
coniugium: tanto te absorbens vertice amoris
aestus in abruptum detulerat barathrum,
quale ferunt Grai Pheneum prope Cylleneum
siccare emulsa pingue palude solum,
quod quondam caesis montis fodisse medullis
audit falsiparens Amphitryoniades,
tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta
perculit imperio deterioris eri,
pluribus ut caeli tereretur ianua divis,
Hebe nec longa virginitate foret.
sed tuus altus amor barathro fuit altior illo,
qui tunc indomitam ferre iugum docuit.
nam nec tam carum confecto aetate parenti
una caput seri nata nepotis alit,
qui, cum divitiis vix tandem inventus avitis
nomen testatas intulit in tabulas,
impia derisi gentilis gaudia tollens
suscitat a cano vulturium capiti:
nec tantum niveo gavisa est ulla columbo
compar, quae multo dicitur improbius
oscula mordenti semper decerpere rostro
quam quae praecipue multivola est mulier:
sed tu horum magnos vicisti sola furores,
ut semel es flavo conciliata viro.
aut nihil aut paulo cui tum concedere digna
lux mea se nostrum contulit in gremium,
quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido
fulgebat crocina candidus in tunica.
quae tamenetsi uno non est contenta Catullo,
rara verecundae furta feremus erae,
ne nimium simus stultorum more molesti:
saepe etiam Iuno, maxima caelicolum,
coniugis in culpa flagrantem concoquit iram
noscens omnivoli plurima furta Iovis.
atqui nec divis homines componier aequum est
ingratum tremuli tolle parentis onus.
nec tamen illa mihi dextra deducta paterna
fragrantem Assyrio venit odore domum,
sed furtiva dedit mira munuscula nocte
ipsius ex ipso dempta viri gremio.
quare illud satis est, si nobis is datur unis
quem lapide illa diem candidiore notat.
hoc tibi quod potui confectum carmine munus
pro multis, Alli, redditur officiis,
ne vestrum scabra tangat robigine nomen
haec atque illa dies atque alia atque alia.
huc addent divi quam plurima, quae Themis olim
antiquis solita est munera ferre piis:
sitis felices et tu simul et tua vita
et domus, in qua nos lusimus et domina,
et qui principio nobis † terram dedit aufert,
a quo sunt primo omnia nata bona,
et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est,
lux mea, qua viva vivere dulce mihi est.
تُريدُ أن تُمَدِّدَ فخذَها الغَضَّ تحتَك،
ولو أغرَيتَها بهديّةِ ثوبٍ نفيس
أو بمَلذّاتِ حَجَرٍ شفّافٍ برّاق.
تُؤذيكَ إشاعةٌ خبيثة، يُقالُ فيها إنَّ
تَيسًا شَرِسًا يسكُنُ في وادي إبطَيك.
الكلُّ يخشاه. ولا عَجَب: فإنّه وحشٌ خبيثٌ جدًّا،
لا تُضاجِعُه فتاةٌ جميلة.
فإمّا أن تقتُلَ هذا الوباءَ القاسيَ للأنوف،
وإمّا أن تكفَّ عن التعجُّبِ لماذا يَهرُبنَ منك.
Rufe, velit tenerum supposuisse femur,
non si illam rarae labefactes munere vestis
aut perluciduli deliciis lapidis.
laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur
valle sub alarum trux habitare caper.
hunc metuunt omnes. neque mirum: nam mala valde est
bestia, nec quicum bella puella cubet.
quare aut crudelem nasorum interfice pestem,
aut admirari desine cur fugiunt.
عليَّ، ولو خطبَها جوبيتَرُ نفسُه.
تقول: لكن ما تقولُه المرأةُ لعاشقٍ مُتلهِّف
ينبغي أن يُكتَبَ في الريحِ وفي ماءٍ جارٍ سريع.
quam mihi, non si se Iuppiter ipse petat.
dicit: sed mulier cupido quod dicit amanti
in vento et rapida scribere oportet aqua.
أو كانَ أحدٌ بجدارةٍ يَنهَشُه النِّقرِسُ البطيء،
فذاكَ مُنافِسُكَ، الذي يُشارِكُكَ حبيبتَك،
قد نالَ منكَ عجَبًا كِلا العِلَّتَين.
فكلَّما ضاجعَها انتقمَ منهما كلَيهما:
يُهلِكُها بنَتَنِه، ويَهلِكُ هو نفسُه بالنِّقرِس.
aut si quem merito tarda podagra secat,
Aemulus iste tuus, qui vestrum exercet amorem,
mirifice est a te nactus utrumque malum.
nam quotiens futuit totiens ulciscitur ambos:
illam adfligit odore, ipse perit podagra.
يا ليسبيا، ولا تُريدينَ أن تحتَضِني جوبيتَرَ بدلًا منّي.
أحببتُكِ حينَها لا كما يُحِبُّ العامّةُ عشيقة،
بل كما يُحِبُّ الأبُ أبناءَه وأصهارَه.
الآنَ عرفتُكِ: فلذلك، وإن كنتُ أحترِقُ أشدَّ،
فأنتِ مع ذلكَ عندي أحقرُ وأتفهُ بكثير.
كيفَ يكون؟ تسألين. لأنَّ ظُلمًا كهذا يُرغِمُ العاشقَ
على أن يعشَقَ أكثر، لكن أن يَوَدَّ أقلّ.
Lesbia, nec prae me velle tenere Iovem.
dilexi tum te non tantum ut vulgus amicam,
sed pater ut gnatos diligit et generos.
nunc te cognovi: quare etsi impensius uror,
multo mi tamen es vilior et levior.
qui potis est? inquis. quod amantem iniuria talis
cogit amare magis, sed bene velle minus.
أو أن تحسَبَ أنَّ أحدًا يمكنُ أن يكونَ وفيًّا.
كلُّ شيءٍ جُحود، وأن تفعلَ الخيرَ لا يُجدي شيئًا:
بل يُمِلُّ، يُمِلُّ ويضُرُّ أكثر:
كما حالي أنا، الذي لا أحدَ يُثقِلُ عليَّ أفدحَ وأمَرَّ
من ذاكَ الذي اتّخذَني لتوّه صديقَه الأوحدَ الفريد.
aut aliquem fieri posse putare pium.
omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne:
immo etiam taedet, taedet obestque magis:
ut mihi, quem nemo gravius nec acerbius urget
Quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.
كلَّ مَن يقولُ فُحشًا أو يفعلُه.
ولئلّا يُصيبَه هو هذا، عجَنَ زوجةَ عمِّه نفسَها
وجعلَ عمَّه هارپوكراتيس.
فعلَ ما أراد: فحتى لو أولجَ الآنَ في فمِ عمِّه نفسِه،
فلن يَنبِسَ عمُّه بكلمة.
si quis delicias diceret aut faceret.
hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam
uxorem et patruum reddidit Harpocratem.
quod voluit fecit: nam, quamvis irrumet ipsum
nunc patruum, verbum non faciet patruus.
وهكذا أهلكَ نفسَه بإخلاصِه هو،
حتى إنّه لم يَعُدْ يقدِرُ أن يَوَدَّكِ خيرًا، ولو صِرتِ أفضلَ النساء،
ولا أن يكُفَّ عن عِشقِكِ، ولو فعلتِ كلَّ شيء.
atque ita se officio perdidit ipsa suo,
ut iam nec bene velle queat tibi, si optuma fias,
nec desistere amare, omnia si facias.
للمرءِ، حينَ يرى نفسَه تقيًّا،
ولم يَنقُضْ عهدًا مقدَّسًا، ولا في أيِّ ميثاق
استغَلَّ اسمَ الآلهةِ ليخدعَ البشر،
فأفراحٌ كثيرةٌ تنتظِرُكَ في طُولِ العُمر، يا كاتولّوس،
من هذا الحبِّ الجاحد.
فكلُّ ما يستطيعُ الناسُ أن يقولوه أو يفعلوه
من خيرٍ لأحد، فقد قُلتَه أنتَ وفعلتَه:
وكلُّه ضاعَ، إذ اؤتُمِنَ عليه عقلٌ جاحد.
فلماذا تُعذِّبُ نفسَكَ بعدُ أكثر؟
ألا تُصلِّبُ قلبَكَ وتسحَبُ نفسَكَ من هناك
وتكُفُّ، رغمَ أنفِ الآلهة، عن أن تكونَ بائسًا؟
صعبٌ أن تخلَعَ فجأةً حُبًّا طالَ أمدُه؛
صعبٌ، لكن عليكَ أن تفعلَه بأيِّ سبيلٍ كان.
هذا هو الخلاصُ الوحيد، هذا ما عليكَ أن تنتصِرَ فيه؛
افعَلْ هذا، سواءٌ أكانَ مُستحيلًا أم مُمكِنًا.
أيتها الآلهة، إن كانَ الرحمةُ من شأنِكم، أو إن كنتُم قَطُّ
قدَّمتُم لأحدٍ عَونًا أخيرًا في الموتِ نفسِه،
فانظُروا إليَّ أنا البائس، وإن عِشتُ حياتي طاهرًا،
فانتزِعوا عنّي هذا الوباءَ والهلاك!
آهِ منّي، كيفَ تسلَّلَ خَدَرٌ إلى أعماقِ أطرافي
فطردَ من كلِّ صدري الأفراح.
لم أعُدْ أطلُبُ ذلك، أن تُبادِلَني هي الحب،
أو، وهذا مُحال، أن تشاءَ أن تكونَ عفيفة:
إنّما أتمنّى أنا أن أُعافى وأخلعَ هذا الداءَ البغيض.
أيتها الآلهة، امنَحوني هذا جزاءَ تقوايَ.
est homini, cum se cogitat esse pium,
nec sanctam violasse fidem, nec foedere in ullo
divum ad fallendos numine abusum homines,
multa parata manent in longa aetate, Catulle,
ex hoc ingrato gaudia amore tibi.
nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt
aut facere, haec a te dictaque factaque sunt:
omnia quae ingratae perierunt credita menti.
quare cur tu te iam amplius excrucies?
quin tu animo offirmas atque istinc teque reducis
et dis invitis desinis esse miser?
difficile est longum subito deponere amorem;
difficile est, verum hoc qua libet efficias.
una salus haec est, hoc est tibi pervincendum;
hoc facias, sive id non pote sive pote.
o di, si vestrum est misereri, aut si quibus unquam
extremam iam ipsa in morte tulistis opem,
me miserum adspicite et, si vitam puriter egi,
eripite hanc pestem perniciemque mihi!
hei mihi subrepens imos ut torpor in artus
expulit ex omni pectore laetitias.
non iam illud quaero, contra ut me diligat illa,
aut, quod non potis est, esse pudica velit:
ipse valere opto et taetrum hunc deponere morbum.
o di, reddite mi hoc pro pietate mea.
(عَبَثًا؟ بل بثمنٍ باهظٍ ووبيل)،
أهكذا تسلَّلتَ إليَّ، وإذ تحرُقُ أحشائي
آه سلبتَني أنا البائسَ كلَّ خيراتي؟
سلبتَ، آهِ يا سُمَّ حياتي القاسي،
آهِ يا وباءَ صداقتِنا.
(frustra? immo magno cum pretio atque malo),
sicine subrepsti mi atque intestina perurens
hei misero eripuisti omnia nostra bona?
eripuisti, eheu nostrae crudele venenum
vitae, eheu nostrae pestis amicitiae.
والآخَرُ ابنُه فاتن.
جالّوسُ رجلٌ ظريف: فهو يقرِنُ حُبًّا عذبًا،
إذ يجعلُ فتاةً جميلةً تُضاجِعُ فتًى جميلًا.
جالّوسُ رجلٌ أحمق، لا يرى أنّه هو نفسُه زوج،
هو الذي، عمًّا، يُلَقِّنُ عمًّا فنَّ الزِّنا.
لكن ما يؤلمُني الآنَ أنَّ لُعابَكَ القذِرَ
لطَّخَ قُبَلَ فتاةٍ طاهرةٍ طاهرة.
لكنّكَ لن تُفلِتَ بهذا: فكلُّ العصورِ
ستعرِفُكَ، وستُخبِرُ الإشاعةُ العجوزُ مَن تكون.
alterius, lepidus filius alterius.
Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores,
cum puero ut bello bella puella cubet.
Gallus homo est stultus nec se videt esse maritum,
qui patruus patrui monstret adulterium.
Sed nunc id doleo quod purae pura puellae
savia comminxit spurca saliva tua.
verum id non impune feres: nam te omnia saecla
noscent et qui sis fama loquetur anus.
تصيرانِ أنصعَ من ثلجِ الشتاء،
حينَ تخرُجُ من البيتِ صباحًا، وحينَ تُوقِظُكَ الساعةُ الثامنة
من راحةٍ ناعمةٍ في نهارٍ طويل؟
لا أدري، لكن ثمّةَ شيءٌ مؤكَّد: أحقًّا تَهمِسُ الإشاعةُ
أنّكَ تلتهِمُ ما انتصبَ ضخمًا من وسطِ الرجل؟
هكذا هو بالتأكيد: تصرُخُ بذلكَ أُربةُ فيكتورَ المسكينِ الممزَّقة،
وشفَتاكَ المُوسومتانِ بما اعتُصِرَ منه.
Hiberna fiant candidiora nive,
mane domo cum exis et cum te octava quiete
e molli longo suscitat hora die?
nescio quid certe est: an vere fama susurrat
grandia te medii tenta vorare viri?
sic certe est: clamant Victoris rupta miselli
ilia, et emulso labra notata sero.
أو بأيِّ شيءٍ أعزَّ من العينَين،
فلا تنتزِعْ منه ما هو أعزُّ إليه بكثير
من العينَين، أو أعزُّ من العينَين.
aut aliud si quid carius est oculis,
eripere ei noli multo quod carius illi
est oculis seu quid carius est oculis.
وهذا لذاكَ الأحمقِ أعظمُ فرح.
أيها البغل، لا تُدرِكُ شيئًا. لو نسِيَتني فصمتَتْ،
لكانتْ شُفِيَتْ: أمّا الآنَ، وهي تَنبَحُ وتَشتُم،
فهي لا تذكُرُني فحسب، بل، وهذا أشدُّ بكثير،
هي غاضبة: أي إنّها تحترِقُ وتَنطِق.
haec illi fatuo maxima laetitia est.
mule, nihil sentis. si nostri oblita taceret,
sana esset: nunc quod gannit et obloquitur,
non solum meminit, sed, quae multo acrior est res,
irata est: hoc est, uritur et loquitur.
"كومّودا"، ويقولُ أرّيوسُ "هينسيدياس" بدلَ "إنسيدياس"،
ثمَّ كانَ يرجو، عجَبًا، أنّه أحسنَ النُّطق
حينَ يقولُ "هينسيدياس" بأقصى ما يستطيع.
أظُنُّ أنَّ أمَّه هكذا، وخالَه المُحَرَّرَ هكذا،
وجَدَّه لأمِّه هكذا، وجَدَّتَه، كانوا يَنطِقون.
ولمّا أُرسِلَ إلى سوريا، ارتاحَتِ الآذانُ جميعًا:
صارتْ تسمعُ هذي الكلماتِ نفسَها ليّنةً خفيفة،
ولم تعُدْ تخشى بعدَه مثلَ تلكَ الكلمات،
حينَ فجأةً وردَ نبأٌ مُرعِب:
أنَّ أمواجَ البحرِ الأيونيّ، بعدَ أن ذهبَ أرّيوسُ إلى هناك،
لم تعُدْ "أيونيّة"، بل "هيونيّة".
dicere, et insidias Arrius hinsidias,
et tum mirifice sperabat se esse locutum
cum quantum poterat dixerat hinsidias.
credo, sic mater, sic liber avunculus eius,
sic maternus avus dixerat atque avia
hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
audibant eadem haec leniter et leviter,
nec sibi postilla metuebant talia verba,
cum subito adfertur nuntius horribilis
Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
iam non Ionios esse, sed Hionios.
لا أدري، لكنّي أُحِسُّ أنّه يحدُث، وأتعذَّب.
nescio, sed fieri sentio et excrucior.
حقًّا، بقدرِ ما أحببتُكِ أنتِ، يا ليسبيا.
ولا كانَ في أيِّ ميثاقٍ قَطُّ وفاءٌ عظيمٌ
بقدرِ ما وُجِدَ من جانبي في حبِّكِ.
vere, quantum a me Lesbia amata mea es
nulla fides ullo fuit unquam in foedere tanta
quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.
يشتهي، ويَسهَرُ الليلَ وقد طرحَ الأثواب؟
ماذا يفعلُ ذاكَ الذي لا يَدَعُ عمَّه يكونُ زوجًا؟
أتدري كم من الإثمِ يحتمِل؟
يحتمِلُ، يا جيلّيوس، ما لا تقدِرُ تيثيسُ القُصوى
ولا أوكيانوسُ والدُ الحورياتِ أن يَغسِلاه:
فما من إثمٍ يمكنُ أن يتجاوزَه إلى أبعد،
ولو التهمَ نفسَه بأن يُنَكِّسَ رأسَه.
prurit et abiectis pervigilat tunicis?
quid facit is patruum qui non sinit esse maritum?
ecquid scis quantum suscipiat sceleris?
suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys
nec genitor nympharum abluit Oceanus:
nam nihil est quicquam sceleris quo prodeat ultra,
non si demisso se ipse voret capite.
وأُختٌ حَيّةٌ قويّةٌ فاتِنةٌ هكذا
وعمٌّ طيّبٌ هكذا، وكلُّ شيءٍ مملوءٌ بفتياتٍ
من قراباتِه، فلماذا يكُفُّ عن كونِه هزيلًا؟
حتى لو لم يمَسَّ شيئًا سوى ما لا يَحِلُّ مَسُّه،
فستجِدُ أسبابًا لا تُحصى تجعلُه هزيلًا.
tamque valens vivat tamque venusta soror
tamque bonus patruus tamque omnia plena puellis
cognatis, quare is desinat esse macer?
qui ut nihil attingat, nisi quod fas tangere non est,
quantumvis quare sit macer invenies.
في حبِّيَ هذا البائسِ الضائع،
لأنّي عرفتُكَ حقًّا أو حسِبتُكَ ثابتًا
أو قادرًا أن تكُفَّ عقلَكَ عن عارٍ خسيس،
بل لأنّي رأيتُ أنَّ تلكَ التي كانَ حُبُّها العظيمُ يأكُلُني
ليست أمَّكَ ولا أُختَك؛
ومع أنّي كنتُ مُرتبِطًا بكَ بعِشرةٍ طويلة،
لم أحسَبْ ذلكَ سببًا كافيًا لك.
لكنّكَ حسِبتَه كافيًا: فَعظيمٌ فرحُكَ في كلِّ
ذنبٍ فيه شيءٌ من الإثم.
in misero hoc nostro, hoc perdito amore fore
quod te cognossem bene constantemve putarem
aut posse a turpi mentem inhibere probro,
sed neque quod matrem nec germanam esse videbam
hanc tibi cuius me magnus edebat amor;
et quamvis tecum multo coniungerer usu,
non satis id causae credideram esse tibi.
tu satis id duxti: tantum tibi gaudium in omni
culpa est in quacumque est aliquid sceleris.
عنّي: ليسبيا تُحِبُّني، وإلّا هلكت.
بأيِّ دليل؟ لأنَّ حالي مثلُ حالِها تمامًا: أذُمُّها
بلا انقطاع، لكنّي أُحِبُّها، وإلّا هلكت.
de me: Lesbia me dispeream nisi amat.
quo signo? quia sunt totidem mea: deprecor illam
adsidue, verum dispeream nisi amo.
ولا أن أعرِفَ أأنتَ رجلٌ أبيضُ أم أسود.
nec scire utrum sis albus an ater homo.
هذا ما يقولونه: القِدرُ نفسُها تلتقِطُ بُقولَها.
hoc est quod dicunt, ipsa olera olla legit.
منذُ أن بُدِئَتْ، ونُشِرَتْ بعدَ تسعةِ شتاءات،
في حينِ أنَّ هورتينسيوسَ نظمَ خمسَ مئةِ ألفٍ في عامٍ واحد
"زمِرنا" ستَبلُغُ عميقًا أمواجَ ساتراخوسَ الغائرة،
و"زمِرنا" ستُقلِّبُها القرونُ الشَّهباءُ طويلًا.
أمّا حَولِيّاتُ فولوسيوسَ فستموتُ عندَ بادوا نفسِها
وكثيرًا ما ستُعطي للأسماكِ أثوابًا فضفاضة.
فلْتَكُنْ آثارُ صديقي الصغيرةُ عزيزةً على قلبي:
ولْيَفرَحِ العامّةُ بأنتيماخوسَ المُنتَفِخ.
quam coepta est nonamque edita post hiemem,
milia cum interea quingenta Hortensius uno
Zmyrna cavas Satrachi penitus mittetur ad undas,
Zmyrnam cana diu saecula pervolvent.
at Volusi annales Paduam morientur ad ipsam
et laxas scombris saepe dabunt tunicas.
parva mei mihi sint cordi monumenta sodalis:
at populus tumido gaudeat Antimacho.
من حُزنِنا، يا كالفوس،
ذلكَ الشوقُ الذي به نُحيي حُبًّا قديمًا
ونبكي صداقاتٍ فقدناها منذُ زمن،
فبالتأكيدِ لا يُحزِنُ كوينتيليا موتُها المُبكِّرُ
بقدرِ ما يُفرِحُها حُبُّك.
accidere a nostro, Calve, dolore potest,
quo desiderio veteres renovamus amores
atque olim missas flemus amicitias,
certe non tanto mors immatura dolori est
Quintiliae, quantum gaudet amore tuo.
أأشُمُّ فمَ أيميليوسَ أم اسْتَه.
لا هذا أنظفُ بشيء، ولا ذاكَ أقذَرُ بشيء،
بل الاسْتُ في الحقيقةِ أنظفُ وأفضل:
فهو بلا أسنان. أمّا هذا الفمُ فأسنانُه بطولِ قدمٍ ونصف،
ولثاتُه كصندوقِ عَرَبةٍ عتيق،
وزيادةً على ذلكَ فتحةً كتلكَ التي
يفتَحُها فرجُ بغلةٍ تبولُ مُنشقًّا في الحَرّ.
وهذا يُضاجِعُ نساءً كثيراتٍ ويَحسَبُ نفسَه فاتنًا،
ولا يُسَلَّمُ إلى المِطحنةِ والحمار؟
فأيُّ امرأةٍ تمسُّه، ألا نظُنُّها قادرةً
أن تَلحَسَ اسْتَ جلّادٍ مريض؟
utrumne os an culum olfacerem Aemilio.
nilo mundius hoc, nihiloque immundius illud,
verum etiam culus mundior et melior:
nam sine dentibus est. hoc dentis sesquipedalis,
gingivas vero ploxeni habet veteris,
praeterea rictum qualem diffissus in aestu
meientis mulae cunnus habere solet.
hic futuit multas et se facit esse venustum,
et non pistrino traditur atque asino?
quem si qua attingit, non illam posse putemus
aegroti culum lingere carnificis?
ما يُقالُ للثرثارينَ والحَمقى:
بذلكَ اللسانِ، إن احتجتَ يومًا، تستطيعُ
أن تَلحَسَ الأستاهَ ونِعالَ الجِلدِ الخَشِنة.
إن أردتَ أن تُهلِكَنا جميعًا بالكامل، يا فيكتيوس،
فافتَحْ فمَك: تنالُ تمامًا ما تشتهي.
id quod verbosis dicitur et fatuis:
ista cum lingua, si usus veniat tibi, possis
culos et crepidas lingere carpatinas.
si nos omnino vis omnes perdere, Victi,
hiscas: omnino quod cupis efficies.
قُبَيلةً أحلى من الأمبروسيا العذبة.
لكنّي لم أُفلِتْ بها بلا عقاب: فأكثرَ من ساعة
أذكُرُ أنّي كنتُ مُعلَّقًا على قِمّةِ صليب،
وأنا أُبرِّئُ نفسي إليك، ولا أقدِرُ بأيِّ بُكاء
أن أُخفِّفَ ذرّةً من قسوتِك.
فما إن حدثَ ذلك، حتى غسلتَ شفَتَيكَ بقطراتٍ كثيرة
ومسحتَهما بكلِّ أصابعِك،
لئلّا يبقى فيهما شيءٌ عَلِقَ من فمي،
كأنّه لُعابٌ قذِرٌ من عاهرةٍ مُلطَّخة.
وزيادةً على ذلك، لم تكُفَّ عن تسليمي أنا البائسَ
لحبٍّ عدائيٍّ، وتعذيبي بكلِّ صورة،
حتى صارتْ تلكَ القُبَيلةُ عندي، وقد تحوَّلَتْ من أمبروسيا،
أمَرَّ من الخربَقِ المُرِّ الحزين.
ولمّا كنتَ تُنزِلُ هذا العقابَ بحبٍّ بائس،
فلن أختلِسَ بعدَ الآنِ قُبَلًا أبدًا.
saviolum dulci dulcius ambrosia.
verum id non impune tuli: namque amplius horam
suffixum in summa me memini esse cruce,
dum tibi me purgo nec possum fletibus ullis
tantillum vestrae demere saevitiae.
nam simul id factum est, multis diluta labella
guttis abstersisti omnibus articulis,
ne quicquam nostro contractum ex ore maneret,
tanquam commictae spurca saliva lupae.
praeterea infesto miserum me tradere Amori
non cessasti omnique excruciare modo,
ut mi ex ambrosia mutatum iam fores illud
saviolum tristi tristius elleboro.
quam quoniam poenam misero proponis amori,
nunquam iam posthac basia subripiam.
زهرةُ شبابِ فيرونا، يذوبانِ حُبًّا،
هذا بالأخ، وذاكَ بالأخت. هذا هو ما يُسمّى
رِفقةً أخويّةً عذبةً حقًّا.
لأيِّهما أنحاز؟ لكَ، يا كايليوس: فصداقتُكَ الفريدةُ
أثبتَّها لنا بالأفعال
حينَ كانَ لهيبٌ مجنونٌ يَشوي نُخاعي.
فكُنْ سعيدًا، يا كايليوس، وكُنْ في الحبِّ قديرًا.
flos Veronensum depereunt iuvenum,
hic fratrem, ille sororem. hoc est quod dicitur illud
fraternum vere dulce sodalicium.
cui faveam potius? Caeli, tibi: nam tua nobis
per facta exhibita est unica amicitia
cum vesana meas torreret flamma medullas.
sis felix, Caeli, sis in amore potens.
أُقبِلُ، يا أخي، إلى قُربانِ جنازتِكَ البائس،
لأُقدِّمَ لكَ آخِرَ هديّةٍ للموت
ولأُخاطِبَ عَبَثًا رمادَكَ الأخرس،
إذ إنَّ القَدَرَ سلبَكَ أنتَ نفسَكَ منّي،
آهِ يا أخي، أيها المُنتَزَعُ منّي ظُلمًا أنا البائس.
لكن الآنَ، في هذي الأثناء، هذي القرابين، التي بعادةِ الآباءِ القديمة
تُقَدَّمُ عطيّةً حزينةً للجنازة،
اقبَلْها وهي تسيلُ كثيرًا بدمعِ الأخوّة،
وإلى الأبد، يا أخي، سلامٌ عليكَ ووداعًا.
advenio has miseras, frater, ad inferias,
ut te postremo donarem munere mortis
et mutam nequiquam adloquerer cinerem,
quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum,
heu miser indigne frater adempte mihi.
nunc tamen interea haec, prisco quae more parentum
tradita sunt tristi munere ad inferias,
accipe fraterno multum manantia fletu
atque in perpetuum, frater, ave atque vale.
عُرِفَ صِدقُ قلبِه تمامًا،
فستجِدُني أنا مُكرَّسًا بحقٍّ من زُمرتِهم،
يا كورنيليوس، واحسَبْني قد صرتُ هارپوكراتيس.
cuius sit penitus nota fides animi,
meque esse invenies illorum iure sacratum,
Corneli, et factum me esse puta Harpocratem.
ثمَّ كُنْ شرِسًا جامحًا كما تشاء:
وإمّا، إن كانَ المالُ يُبهِجُك، فكُفَّ أرجوك
عن أن تكونَ قوّادًا شرِسًا جامحًا في آنٍ معًا.
deinde esto quamvis saevus et indomitus:
aut, si te nummi deIectant, desine quaeso
Leno esse atque idem saevus et indomitus.
التي هي أعزُّ عليَّ من كِلتا عينَيّ؟
ما قدرتُ، ولو قدرتُ، لما أحببتُها إلى حدِّ الهلاك:
لكنّكَ، أنتَ وتاپّو، تصنعانِ كلَّ المُوبِقات.
ambobus mihi quae carior est oculis?
non potui, nec, si possem, tam perdite amarem:
sed tu cum Tappone omnia monstra facis.
فماذا يظُنّ، إلّا أنَّ الفتى يتوقُ لأن يبيعَ نفسَه؟
quid credat, nisi se vendere discupere?
من غيرِ رجاء، فذلكَ يَسُرُّ القلبَ سرورًا خاصًّا.
لذا فهذا يَسُرُّنا نحنُ أيضًا، أغلى من الذهب،
أن تعودي إليَّ، يا ليسبيا، وأنا المُتلهِّف:
تعودينَ إليَّ المُتلهِّفِ الذي لا يرجو، تُعيدينَ نفسَكِ
إلينا. يا لهُ من يومٍ أَولى بعلامةٍ أنصع!
فمَن يعيشُ أسعدَ منّي وحدي؟ أو مَن يقدِرُ أن يذكُرَ
أشياءَ في الحياةِ أجدرَ بالتمنّي من هذه؟
insperanti, hoc est gratum animo proprie.
quare hoc est gratum nobis quoque, carius auro,
quod te restituis, Lesbia, mi cupido:
restituis cupido atque insperanti, ipsa refers te
nobis. o lucem candidiore nota!
quis me uno vivit felicior, aut magis hac res
optandas vita dicere quis poterit?
المُلطَّخةُ بأخلاقٍ نجِسة، ستَهلِك،
فلا أشُكُّ أبدًا أنَّ لسانَكَ أوّلًا، عدوَّ الأخيار،
سيُقطَعُ ويُلقى للنَّسرِ الجائع،
ويلتهِمُ عينَيكَ المقلوعتَينِ غُرابٌ بحلقٍ أسود،
وأحشاءَكَ الكلاب، وسائرَ أعضائِكَ الذئاب.
spurcata impuris moribus intereat,
non equidem dubito quin primum inimica bonorum
lingua exsecta avido sit data vulturio,
effossos oculos voret atro gutture corvus,
intestina canes, cetera membra lupi.
سيدومُ بيننا إلى الأبد، حُبًّا عذبًا.
أيتها الآلهةُ العظمى، اجعَلوها تقدِرُ أن تَعِدَ صادقةً
وأن تقولَ ذلكَ بإخلاصٍ ومن أعماقِ القلب،
لكي يَحِلَّ لنا أن نُديمَ طُولَ الحياة
هذا الميثاقَ الأبديَّ للمَوَدّةِ المقدَّسة.
hunc nostrum inter nos perpetuumque fore.
di magni, facite ut vere promittere possit
atque id sincere dicat et ex animo,
ut liceat nobis tota perducere vita
aeternum hoc sanctae foedus amicitiae.
يأخُذنَ الأجرَ على ما اتّفَقنَ أن يفعَلنَه.
أمّا أنتِ، فبما وعدتِ ثمَّ كذبتِ، عدوّة؛
إذ لا تُعطينَ وتأخُذينَ كثيرًا، ترتكبينَ جريمة.
إمّا أن تفي كريمة، وإمّا أن لا تَعِدَ عفيفة،
يا أوفيلينا: أمّا أن تخطَفي ما أُعطي
بالاحتيالِ، فذلكَ أفظعُ من فعلِ عاهرةٍ جشِعة
تبيعُ جسدَها كلَّه.
accipiunt pretium quod facere instituunt.
tu, quod promisti mihi, quod mentita, inimica es;
quod nec das et fers saepe, facts facinus.
aut facere ingenuae est, aut non promisse pudicae,
Aufilena, fuit: sed data corripere
fraudando † efficit plus quam meretricis avarae,
quae sese toto corpore prostituit.
فذلكَ من أرفعِ ما يُمدَحُ به المُتزوِّجات:
لكن أن تَستسلِمَ لأيِّ كانَ، كائنًا من كان، أهونُ
من أن تَلِدَ أمٌّ إخوةً من عمِّها.
nuptarum laus e laudibus eximiis:
sed cuivis quamvis potius succumbere par est
quam matrem fratres ex patruo parere.
يَنزِلُ معك: يا ناسو، أنتَ كثيرٌ ومَأبون.
descendit: Naso, multus es et pathicus.
إذ فيها أشياءُ فاخرةٌ كثيرة،
صيدُ الطيرِ بكلِّ صنف، وسمكٌ، ومروج، وحقول، ووحوش.
لكن سُدًى: فنفقاتُه تفوقُ غَلَّتَه.
لذا أُقِرُّ بأنّه غنيّ، ما دامَ كلُّ شيءٍ يُعوِزُه؛
فلْنَمدَحِ الضَّيعة، ما دامَ هو نفسُه مُعدَمًا في بيتِه.
وأربعينَ من الحقل: وما بقيَ بِحار.
فكيفَ لا يفوقُ كرويسوسَ ثراءً
مَن يملِكُ في ضَيعةٍ واحدةٍ خيراتٍ بهذا القدر:
مروجًا، وحقولًا، وغاباتٍ هائلة، ومراعيَ، ومستنقعات،
حتى بلادِ الهُبربوريّينَ وبحرِ أوكيانوس؟
كلُّ هذي عظيمة، لكنّه هو نفسُه الأعظمُ فوقَ ذلك،
لا كإنسان، بل حقًّا كقضيبٍ ضخمٍ مُتوعِّد.
quadraginta arvi: cetera sunt maria.
cur non divitiis Croesum superare potis sit
uno qui in saltu tot bona possideat,
prata, arva, ingentis silvas saltusque paludesque
usque ad Hyperboreos et mare ad Oceanum?
omnia magna haec sunt, tamen ipse est maximus ultro,
non homo, sed vero mentula magna minax.
عن كيفَ أُرسِلُ إليكَ قصائدَ لابنِ باتّوس
لأُلَيِّنَكَ نحوَنا، ولئلّا تُحاوِلَ
أن تَرمِيَ سهامًا عدائيّةً على رأسي،
أرى الآنَ أنَّ هذا الجُهدَ كانَ منّي عَبَثًا،
يا جيلّيوس، وأنَّ توسُّلاتي هنا لم تُجدِ.
أمّا سهامُكَ تلك، فنتّقيها نحنُ بردائِنا:
لكنّكَ، مطعونًا بسهامِنا، ستنالُ عقابَك.
carmina uti possem mittere Battiadae
qui te lenirem nobis, neu conarere
tela infesta mihi mittere in usque caput,
hunc video mihi nunc frustra sumptum esse laborem,
Gelli, nec nostras hic valuisse preces.
contra nos tela ista tua evitamus amictu:
at fixus nostris tu dabis supplicium.