· 54 BC · Rome

カトゥルス詩集

Carmina

解題

ガイウス・ウァレリウス・カトゥルス(前八四年頃―前五四年頃)の『歌集(カルミナ)』は、 西洋の抒情詩がそこから始まると言ってよい一巻である。北イタリアのウェロナに生まれ、 共和政末期のローマで書いたこの詩人は、ホメロスやエンニウスの英雄的な公の声を捨て、 アレクサンドリアの学識を身にまといながら、私的で、話し言葉のような、露わな声を選んだ。 現存する百十三篇は、伝統的に三つの群に分けられる。多様な韻律による軽やかで気まぐれな 「多韻律詩(一―六〇番)」、婚礼歌とペレウスとテティスの小叙事詩(六四番)を頂点とする 「長詩(六一―六八番)」、そしてエレゲイア対句による辛辣で、しばしば猥雑な「エピグラム (六九―一一六番)」である。本訳はまず多韻律詩の全篇を収める。

この詩人の署名とも言うべき身ぶりは、語調の急転にある。ひとつの詩が、優しさから猥褻へ、 戯れから悲嘆へと、数行のうちに翻る――そしてその転回こそが眼目なのだ。恋人レスビア (史実のクロディアと目される)に捧げた口づけの詩(五番、七番)の甘美と、政敵や恋敵を 容赦なく叩きのめす罵倒詩(一六番、二九番、五七番)の残忍とは、同じ一人の手から生まれる。 翻訳にあたっては、この振幅を均さぬことを第一とした。カトゥルスの罵倒はしばしば身も蓋も なく卑猥だが、それは文学的な力であって、和らげることは詩人を偽ることになる。ゆえに強い 語は強いままに訳し、同時に、雀の死を悼む詩(三番)や、遠い異郷の兄の墓に手向ける詩の 静かな哀傷を、粗くすることもしなかった。両極を書き分けたことこそ、この詩人の達成である。

読者に注意を促したい点がいくつかある。第一に、行の構成は原文にできるだけ添わせてある。 対訳版が一行ずつ照応するよう、韻律や脚韻を日本語に無理に移すことはせず、詩そのものの 運び――畳みかけ、反復、末尾の一撃――に音楽を担わせた。第二に、固有名詞はローマ・ ギリシアの古典的な形をそのまま片仮名で写し、神々はローマ名(ウェヌス、クピド、ユピテル) で通した。第三に、本文には注を入れていない。人物・地名・儀礼・希臘語の含意などの背景は、 すべて用語集と本頭注に委ねる方針であり、詩の速度を妨げぬためである。写本の破損箇所は (欠損)と記した。ここに置かれた声は、二千年を隔ててなお生々しい――愛し、憎み、笑い、 そして「憎み、かつ愛す」と書いた、その一人の男の声である。

この洒落た新しい小さな本を、誰に贈ろうか、
乾いた軽石で今しがた磨き上げたばかりのこれを。
コルネリウスよ、君にだ。君はいつも
私のつまらぬ戯れ言を、何ほどかのものと思ってくれていた、
あの頃すでに、イタリア人でただ一人あえて
全時代を三巻の書に説き明かそうとした君は、
学識に満ち、ユピテルよ、労苦に満ちたその三巻に。
だからこの小さな本を、どれほどのものであれ、
どんなものであれ、受け取ってくれ。おお、守護の乙女よ、
この本が一世紀を超えて永らえますように。
Cui dono lepidum novum libellum
arido modo pumice expolitum?
Corneli, tibi; namque tu solebas
meas esse aliquid putare nugas,
iam tum cum ausus es unus Italorum
omne aevum tribus explicare chartis,
doctis, Iuppiter, et laboriosis!
quare habe tibi quidquid hoc libelli
qualecumque, quod, o patrona virgo,
plus uno maneat perenne saeclo.
雀よ、わが恋人の慰みもの、
彼女が共に戯れ、懐に抱き、
突きかかるお前に指先を差し出しては、
鋭く噛みつくよう仕向けるのが常のお前。
私の輝く思い人が
何かいとしい戯れを楽しもうとするとき、
――思うに、それは自らの苦しみの慰め、
燃える激情をしばし鎮めるためなのだ――
彼女のようにお前と戯れることができたなら、
この憂える心の重荷を軽くできたなら。
それは私には、かの俊足の乙女に
黄金の林檎がそうであったという、それほど嬉しいこと、
長く結ばれていた帯をついに解かせた、あの林檎のように。
Passer, deliciae meae puellae,
quicum ludere, quem in sinu tenere,
cui primum digitum dare adpetenti
et acris solet incitare morsus,
cum desiderio meo nitenti
carum nescio quid libet iocari
(et solaciolum sui doloris,
credo, ut tum gravis adquiescat ardor),
tecum ludere sicut ipsa possem
et tristis animi levare curas!
Tam gratum est mihi quam ferunt puellae
pernici aureolum fuisse malum,
quod zonam solvit diu ligatam.
嘆け、おおウェヌスたちよ、クピドたちよ、
そして心優しき人々のことごとくよ。
わが恋人の雀が死んだ、
雀が、わが恋人の慰みものが。
彼女が自らの両の眼にもまして愛したあの雀が。
蜜のように甘く、彼女を知りぬいていた、
少女が母を知るのと同じほどよく。
彼女の膝から離れようとせず、
あちらこちらへと跳ね回りながら、
ただ女主人にだけ絶えず鳴きかけていた。
その雀が今、あの暗い道を行く、
誰も帰らぬというあの場所へ。
お前たちに災いあれ、忌まわしい闇よ、
オルクスの闇よ、美しきものすべてを呑み込むお前たち。
かくも美しい雀を私から奪い去った。
おお、むごい仕打ち。おお、哀れな雀よ。
お前のせいで今、わが恋人の
泣き腫らした可愛い眼が、赤くなっている。
Lugete, o Veneres Cupidinesque
et quantum est hominum venustiorum!
passer mortuus est meae puellae,
passer, deliciae meae puellae,
quem plus illa oculis suis amabat;
nam mellitus erat, suamque norat
ipsa tam bene quam puella matrem,
nec sese a gremio illius movebat,
sed circumsiliens modo huc modo illuc
ad solam dominam usque pipiabat.
qui nunc it per iter tenebricosum
illuc unde negant redire quemquam.
at vobis male sit, malae tenebrae
Orci, quae omnia bella devoratis;
tam bellum mihi passerem abstulistis.
o factum male! o miselle passer!
tua nunc opera meae puellae
flendo turgiduli rubent ocelli.
あの小舟を、御覧のとおり、客人たちよ、
かつては船の中で最も速かったと言う、
水を行くいかなる舟の勢いをも
追い越せぬことはなかったと、櫂で
飛ぶ必要があろうと、帆で飛ぼうと。
そしてこれを、荒れ狂うアドリア海
岸も、キュクラデスの島々も否まぬと言う、
名高きロドスも、荒々しきトラキアの
プロポンティスも、険しきポントスの湾も。
その湾のほとりで、後の小舟はかつて
葉茂る森であった。キュトルスの峰で
その葉叢はしばしば、語らうように葉擦れの音を立てた。
ポントスのアマストリスよ、黄楊茂るキュトルスよ、
これらのことはお前によく知られていたし、今も知られていると
小舟は言う。その最も古い起こりにおいて
お前の頂に立っていたと言う、
お前の水面で初めて櫂を浸したと、
そしてそこから、あまたの荒れ狂う海峡を越えて
主人を運んだと、左から、あるいは右から
風が呼ぼうと、あるいはユピテルが両の帆脚に
同時に順風となって吹きつけようと。
岸辺の神々への誓いは一つも
立てられなかったと、あの最果ての海から
この澄んだ湖にまで来たときにも。
だがそれらは昔のこと。今は人目を離れ
静けさのうちに老い、お前たちに身を捧げる、
双子のカストルよ、カストルの双子よ。
Phasellus ille, quem videtis, hospites,
ait fuisse navium celerrimus,
neque ullius natantis impetum trabis
nequisse praeterire, sive palmulis
opus foret volare sive linteo.
et hoc negat minacis Hadriatici
negare litus insulasve Cycladas
Rhodumque nobilem horridamque Thraciam
Propontida trucemve Ponticum sinum,
ubi iste post phasellus antea fuit
comata silva: nam Cytorio in iugo
loquente saepe sibilum edidit coma.
Amastri Pontica et Cytore buxifer,
tibi haec fuisse et esse cognitissima
ait phasellus; ultima ex origine
tuo stetisse dicit in cacumine,
tuo imbuisse palmulas in aequore,
et inde tot per impotentia freta
erum tulisse, laeva sive dextera
vocaret aura, sive utrumque Iuppiter
simul secundus incidisset in pedem;
neque ulla vota litoralibus diis
sibi esse facta, cum veniret a mari
novissimo hunc ad usque limpidum lacum.
sed haec prius fuere: nunc recondita
senet quiete seque dedicat tibi,
gemelle Castor et gemelle Castoris.
生きよう、わがレスビアよ、そして愛し合おう、
気難しい老人たちの噂話など
ことごとく一アスの値打ちと見なそう。
太陽は沈んでも、また戻ってこられる。
だが我らは、ひとたび短い光が沈めば、
ただ一つの、永遠の夜を眠らねばならぬ。
口づけを千、それから百、私にくれ、
さらに千、それからまた百、
続けてまた千、それから百、
そして幾千もの口づけを重ねたなら、
その勘定を掻き乱そう、我ら自身も分からぬように、
また誰か悪意ある者が妬めぬように、
これほど多くの口づけがあったと知られぬように。
Vivamus, mea Lesbia, atque amemus,
rumoresque senum severiorum
omnes unius aestimemus assis.
soles occidere et redire possunt:
nobis, cum semel occidit brevis lux,
nox est perpetua una dormienda.
da mi basia mille, deinde centum,
dein mille altera, dein secunda centum,
deinde usque altera mille, deinde centum,
dein, cum milia multa fecerimus,
conturbabimus illa, ne sciamus,
aut ne quis malus invidere possit,
cum tantum sciat esse basiorum.
フラウィウスよ、お前の恋人のことをカトゥルスに、
もし彼女が野暮で無粋な女でなければ、
話したくてたまらず、黙ってはいられまい。
だが実のところ、何やら熱っぽい
娼婦を愛しているのだ。それを認めるのが恥ずかしいのだろう。
お前が独り寝の夜を過ごしていないことを、
黙っていても、空しく寝台が叫んでいる、
花輪とシリアの香油の匂いを漂わせ、
枕もあちらこちら等しく
擦り減り、揺れる寝台の軋む
きしみと、行き来する響きが。
情事を隠しても何の役にも立たぬ、何も。
なぜか。そうでなければ、精を使い果たした腰を晒しはすまい、
何か馬鹿げたことをしているのでなければ。
だから、良かれ悪しかれ何を抱えていようと、
私に言え。お前とお前の恋を
洒落た詩で、天まで持ち上げてやりたいのだ。
Flavi, delicias tuas Catullo,
ni sint inlepidae atque inelegantes,
velles dicere, nec tacere posses.
verum nescio quid febriculosi
scorti diligis: hoc pudet fateri.
nam te non viduas iacere noctes
nequiquam tacitum cubile clamat
sertis ac Syrio fragrans olivo,
pulvinusque peraeque et hic et ille
attritus, tremulique quassa lecti
argutatio inambulatioque.
nam nil stupra valet, nihil, tacere.
cur? non tam latera ecfututa pandas,
ni tu quid facias ineptiarum.
quare, quidquid habes boni malique,
dic nobis: volo te ac tuos amores
ad caelum lepido vocare versu.
お前は問う、いくたびの口づけがあれば
お前のそれが、レスビアよ、私に十分すぎるほどかと。
リビュアの砂の数がどれほど大きいか、
シルフィウム茂るキュレネに横たわる砂、
灼熱のユピテルの神託所と
古きバットゥスの聖なる墓との間に横たわる砂ほど、
あるいは、夜が静まるとき、いかに多くの星が
人々の秘めた恋を見つめるか、それほど多く、
お前に多くの口づけを与えることこそ、
狂おしいカトゥルスには十分すぎるほどなのだ、
詮索好きな者たちにも数え尽くせず、
邪な舌にも呪えぬほどの、その口づけを。
Quaeris quot mihi basiationes
tuae, Lesbia, sint satis superque.
quam magnus numerus Libyssae harenae
laserpiciferis iacet Cyrenis,
oraclum Iovis inter aestuosi
et Batti veteris sacrum sepulcrum,
aut quam sidera multa, cum tacet nox,
furtivos hominum vident amores,
tam te basia multa basiare
vesano satis et super Catullo est,
quae nec pernumerare curiosi
possint nec mala fascinare lingua.
哀れなカトゥルスよ、馬鹿な真似はやめろ、
失われたと見えるものは、失われたと思え。
かつては輝く太陽が、お前に照っていた、
あの少女が導くところへ、足繁く通っていた頃、
これほど愛される女はもう二度とないほど、愛したあの女に。
あの頃、あそこで多くの戯れが交わされた、
お前が望み、少女も拒まなかった戯れが。
まことに、輝く太陽がお前に照っていた。
今や彼女は望まぬ。お前も、抑えのきかぬ男よ、望むな、
逃げる女を追うな、惨めに生きるな、
心を固くして堪えよ、耐え抜け。
さらば、少女よ。今やカトゥルスは耐え抜く、
お前を求めもせず、望まぬお前に乞いもせぬ。
だがお前は嘆くだろう、誰にも乞われぬとき。
罪深い女よ、災いあれ。どんな暮らしがお前を待つ。
今、誰がお前に近づく。誰の目に美しく映る。
今、誰を愛する。誰のものと呼ばれる。
誰に口づけする。誰の唇を噛む。
だがお前は、カトゥルスよ、心を定めて耐え抜け。
Miser Catulle, desinas ineptire,
et quod vides perisse perditum ducas.
fulsere quondam candidi tibi soles,
cum ventitabas quo puella ducebat
amata nobis quantum amabitur nulla.
ibi illa multa tum iocosa fiebant,
quae tu volebas nec puella nolebat.
fulsere vere candidi tibi soles.
nunc iam illa non vult: tu quoque, impotens, noli,
nec quae fugit sectare, nec miser vive,
sed obstinata mente perfer, obdura.
vale, puella! iam Catullus obdurat,
nec te requiret nec rogabit invitam:
at tu dolebis, cum rogaberis nulla.
scelesta, vae te! quae tibi manet vita!
quis nunc te adibit? cui videberis bella?
quem nunc amabis? cuius esse diceris?
quem basiabis? cui labella mordebis?
at tu, Catulle, destinatus obdura.
ウェラニウスよ、わがすべての友のなかで
三十万の友にもまさって私に貴い者よ、
お前は家に帰ったのか、お前の家神のもとへ、
心を一つにする兄弟たちと、老いた母のもとへ。
帰ったのだな。おお、何と幸いな知らせ。
無事なお前に会い、イベリアのことを
語るお前を聞こう、土地を、出来事を、民族を、
お前の癖のとおりに。そして首を寄せ、
愛らしい口と眼に口づけしよう。
おお、幸せな人々のことごとくのなかで、
私より喜ばしく、幸いな者があろうか。
Verani, omnibus e meis amicis
antistans mihi milibus trecentis,
venistine domum ad tuos penates
fratresque unanimos anumque matrem?
venisti! o mihi nuntii beati!
visam te incolumem audiamque Hiberum
narrantem loca, facta, nationes,
ut mos est tuus, applicansque collum
iucundum os oculosque saviabor.
o, quantum est hominum beatiorum,
quid me laetius est beatiusve?
わが友ウァルスが、私を自分の恋人のところへ、
暇にしていた私を、広場から連れて行った。
その女は、その時ふと私に見えたところでは、
なるほど無粋でも不器量でもなかった。
そこへ着くと、我らのあいだに
さまざまな話が交わされ、その中で、
ビテュニアは今どうなのか、様子はどうか、
幾らかでも私の懐を潤したか、と。
私は事実のとおり答えた、住民にも
総督にも、随員にも何もなく、
誰も油ぎった頭で帰る理由などない、
ことに、その者たちの総督ときたら、
従者を屁とも思わぬ下劣な奴だったのだから。
「だがそれでも」と彼らは言う、「あそこで
産まれると言われるものを手に入れただろう、
輿を担ぐ人夫を」と。私は、女の前で
自分を人一倍恵まれた男に見せようと、
「いや」と言った、「私はそれほど運が悪くはなかった、
悪い属州に当たったからといって、
まっすぐな男を八人揃えられぬほどではなかった」と。
だが私には一人もいなかった、ここにもあそこにも、
古い寝台の折れた脚を
肩に担ぐことのできる者さえ。
すると彼女は、いかにも淫らな女らしく、
「お願い」と言った、「ねえカトゥルス、しばらく
その人夫を貸して。サラピスの社へ
運んでもらいたいの」と。「待て」と私は女に言った、
「さっき私が持っていると言ったあれは、
勘違いだった。私の仲間の
ガイウス・キンナのものだ。あいつが自分用に揃えたのだ。
だが、あいつのだろうが私のだろうが、私に何の関わりがある。
自分で揃えたのと同じように使っているのだから」と。
だがお前はひどく無粋で、厄介な女だ、
お前のせいで、うっかり口を滑らせることも許されぬ。
Varus me meus ad suos amores
visum duxerat e foro otiosum,
scortillum, ut mihi tunc repente visum est,
non sane inlepidum neque invenustum.
huc ut venimus, incidere nobis
sermones varii, in quibus, quid esset
iam Bithynia, quo modo se haberet,
ecquonam mihi profuisset aere.
respondi id quod erat, nihil neque ipsis
nec praetoribus esse nec cohorti,
cur quisquam caput unctius referret,
praesertim quibus esset irrumator
praetor nec faceret pili cohortem.
at certe tamen, inquiunt, quod illic
natum dicitur esse comparasti,
ad lecticam homines. ego, ut puellae
unum me facerem beatiorem,
non, inquam, mihi tam fuit maligne,
ut, provincia quod mala incidisset,
non possem octo homines parare rectos.
at mi nullus erat neque hic neque illic
fractum qui veteris pedem grabati
in collo sibi conlocare posset.
hic illa, ut decuit cinaediorem,
quaeso, inquit, mihi, mi Catulle, paulum
istos commoda: nam volo ad Sarapim
deferri. Mane, inquii puellae,
istud quod modo dixeram, me habere,
fugit me ratio: meus sodalis
Cinna est Gaius; is sibi paravit.
verum, utrum illius an mei, quid ad me?
utor tam bene quam mihi pararim.
sed tu insulsa male et molesta vivis,
per quam non licet esse neglegentem.
フリウスよ、アウレリウスよ、カトゥルスの道連れよ、
彼が最果てのインドまで分け入ろうと、
遠く轟く東の波に
打たれるあの岸辺まで、
あるいはヒュルカニア人や、柔弱なアラビア人のもとへ、
サカイ人や、矢を負うパルティア人のもとへ、
あるいは七つに分かれるナイル
色づかせる海原へ、
あるいは高いアルプスを越えて歩み行こうと、
偉大なカエサルの記念の地を訪ねながら、
ガリアのライン河、恐ろしい海、そして最果ての
ブリタンニア人のもとまで。
これらすべてを、天上の神々の意志が
何をもたらそうと、共に試みる覚悟のある友よ、
わが恋人にわずかな言葉を伝えてくれ、
快くはない言葉を。
情夫たちと共に生き、達者でいるがいい、
一度に三百人を抱きかかえ、
誰一人まことには愛さず、繰り返し皆の
腰を砕くあの女は。
もはや前のように、私の愛を顧みるな、
その愛は彼女の罪で倒れたのだ、牧場の
端の花のように、通り過ぎる鋤に
触れられて後に。
Furi et Aureli, comites Catulli,
sive in extremos penetrabit Indos,
litus ut longe resonante Eoa
tunditur unda,
sive in Hyrcanos Arabasve molles,
seu Sacas sagittiferosve Parthos,
sive quae septemgeminus colorat
aequora Nilus,
sive trans altas gradietur Alpes
Caesaris visens monimenta magni,
Gallicum Rhenum, horribile aequor, ulti-
mosque Britannos,
omnia haec, quaecumque feret voluntas
caelitum, temptare simul parati,
pauca nuntiate meae puellae
non bona dicta.
cum suis vivat valeatque moechis,
quos simul complexa tenet trecentos,
nullum amans vere, sed identidem omnium
ilia rumpens;
nec meum respectet, ut ante, amorem,
qui illius culpa cecidit velut prati
ultimi flos, praetereunte postquam
tactus aratro est.
マッルキヌス・アシニウスよ、お前は左の手を
戯れと酒の席で見苦しく使う、
不注意な者たちの布巾をくすねるのだ。
これが気の利いたことだと思うのか。思い違いだ、馬鹿者。
どれほど下劣で、無粋な行いか。
私を信じぬか。兄弟のポッリオを信じよ、
彼はお前の盗みを、一タラントを払ってでも
帳消しにしたいと思っている。彼は機知と
洒落に長けた若者なのだから。
だから、三百の十一音節詩を
覚悟するか、私に布巾を返せ、
その布巾は値打ちで私の心を動かすのではない、
わが仲間の形見なのだ。
イベリアからサエタバ産の手拭いを
贈り物として私に送ってくれたのだ、ファブッルス
ウェラニウスが。だからこれを愛さずにいられぬ、
わがいとしいウェラニウスも、ファブッルスも。
Marrucine Asini, manu sinistra
non belle uteris in ioco atque vino:
tollis lintea neglegentiorum.
hoc salsum esse putas? fugit te, inepte!
quamvis sordida res et invenusta est
non credis mihi?crede Pollioni
fratri, qui tua furta vel talento
mutari velit; est enim leporum
disertus puer ac facetiarum.
quare aut hendecasyllabos trecentos
exspecta, aut mihi linteum remitte,
quod me non movet aestimatione,
verum est mnemosynum mei sodalis.
nam sudaria Saetaba ex Hiberis
miserunt mihi muneri Fabullus
et Veranius: haec amem necesse est
et Veraniolum meum et Fabullum.
うまい食事にありつけるぞ、わがファブッルス、私のところで、
二、三日のうちに、神々のお恵みがあれば。
もしお前が、良い豪勢な食事を
一緒に持ってくればな、色白の少女も添えて、
酒も、機知も、あらんかぎりの笑いも添えて。
これらを、言っておくが、持ってくれば、我らの洒落者よ、
うまい食事にありつける。お前のカトゥルスの
財布は、蜘蛛の巣でいっぱいなのだから。
だがその代わり、混じり気なしの愛を受け取るだろう、
いや、それより甘く優美なものを。
香油を贈ろう、わが恋人に
ウェヌスたちクピドたちが贈った、あの香油を。
お前はそれを嗅げば、神々に願うだろう、
自分を丸ごと鼻にしてくれと、ファブッルスよ。
Cenabis bene, mi Fabulle, apud me
paucis, si tibi di favent, diebus,
si tecum attuleris bonam atque magnam
cenam, non sine candida puella
et vino et sale et omnibus cachinnis.
haec si, inquam, attuleris, venuste noster
cenabis bene; nam tui Catulli
plenus sacculus est aranearum.
sed contra accipies meros amores
seu quid suavius elegantiusve est:
nam unguentum dabo, quod meae puellae
donarunt Veneres Cupidinesque,
quod tu cum olfacies, deos rogabis
totum ut te faciant, Fabulle, nasum.
もしお前を我が両の眼にもまして愛していなければ、
この上なく愛しいカルウスよ、あの贈り物ゆえに
ウァティニウス並みの憎しみで、お前を憎んだろう。
いったい私が何をし、何を言ったというのか、
かくも多くの詩人でむごく私を滅ぼすとは。
あの依頼人に、神々が多くの災いを下さんことを、
お前にこれほど多くの不敬な詩人を送りつけた奴に。
もし、私の察するとおり、この新しく見つけた
贈り物を、文法家スッラがお前に寄こしたのなら、
私には災いどころか、良く幸いなことだ、
お前の労苦が無駄にならぬのだから。
偉大な神々よ、あの恐ろしく呪わしい小冊子を、
お前がわざわざ自分のカトゥルスに
送りつけたあの冊子を、その日のうちに死ねと、
サトゥルナリアの日に、一年で最良の日に。
いや、これはお前を、食わせ者め、ただでは済まさぬ。
夜が明けたら、本屋の
書棚へ走り、カエシウスアクィヌス
スッフェヌス、ありとあらゆる毒を集め、
この責め苦でお前に報いてやろう。
お前たちはひとまず、ここから去れ、失せろ、
忌まわしい足で来た、あの場所へ、
時代の災い、最悪の詩人どもよ。
Ni te plus oculis meis amarem,
iucundissime Calve, munere isto
odissem te odio Vatiniano:
nam quid feci ego quidve sum locutus,
cur me tot male perderes poetis?
isti di mala multa dent clienti
qui tantum tibi misit impiorum.
quod si, ut suspicor, hoc novum ac repertum
munus dat tibi Sulla litterator,
non est mi male, sed bene ac beate,
quod non dispereunt tui labores.
di magni, horribilem et sacrum libellum,
quem tu scilicet ad tuum Catullum
misti, continuo ut die periret,
Saturnalibus, optimo dierum!
non, non hoc tibi, false, sic abibit:
nam, si luxerit, ad librariorum
curram scrinia, Caesios, Aquinos,
Suffenum, omnia colligam venena,
ac te his suppliciis remunerabor.
vos hinc interea valete, abite
illuc unde malum pedem attulistis,
saecli incommoda, pessimi poetae.
もし万一、私のつまらぬ戯れ言の
読者となり、あなたがたの手を
私に触れることを厭わぬというのなら、
Si qui forte mearum ineptiarum
lectores eritis manusque vestras
non horrebitis admovere nobis,
お前に、私自身と私の恋人を託す、
アウレリウスよ。慎ましいお願いを聞いてくれ。
もしお前が心に何かを望んだことがあるなら、
汚れなく穢れなきものを求めたことがあるなら、
この少年を私のために、慎み深く守ってくれ、
世間の人からとは言わぬ。私が恐れるのは、
大通りをあちらこちらへと
自分の用事に追われて通り過ぎる者たちではない。
私が恐れるのは、お前と、お前のあの一物だ、
良かれ悪しかれ少年たちに仇なす、お前の一物を。
それを好きなように、好きなだけ動かすがいい、
望むだけ、外で用意が整ったときには。
この一人だけは除いてくれと、慎ましく頼むのだ。
だがもし邪な心と、狂おしい激情が
お前をこれほどの罪に駆り立て、悪党め、
我が頭を策略で襲うなら、
ああ、その時こそ哀れなお前、呪われた運命よ、
両足を引き広げられ、門を開かれて、
大根とボラが、お前を貫き走るだろう。
Commendo tibi me ac meos amores,
Aureli. Veniam peto pudentem,
ut, si quicquam animo tuo cupisti
quod castum expeteres et integellum,
conserves puerum mihi pudice,
non dico a populo: nihil veremur
istos qui in platea modo huc modo illuc
in re praetereunt sua occupati;
verum a te metuo tuoque pene
infesto pueris bonis malisque.
quem tu qua libet, ut libet moveto
quantum vis, ubi erit foris paratum:
hunc unum excipio, ut puto, pudenter.
quod si te mala mens furorque vecors
in tantam impulerit, sceleste, culpam,
ut nostrum insidiis caput lacessas,
ah tum te miserum malique fati,
quem attractis pedibus patente porta
percurrent raphanique mugilesque.
犯してやる、後ろからも、口にも、お前たちを、
掘られ好きのアウレリウスよ、淫売のフリウスよ、
私の小さな詩から、私を、
それが柔らかいからと、貞淑さに欠けると決めつけた奴らめ。
敬虔な詩人自身は清らかであるべきだが、
小さな詩は、その必要はまるでない。
詩は結局、機知と魅力を帯びるのだ、
柔らかく、貞淑さに欠けており、
疼くものを掻き立てることができるなら、
少年たちにではなく、あの毛むくじゃらの、
固くなった腰を動かせぬ者たちに。
お前たちは、幾千もの口づけを
読んだからといって、私を男らしくないと思うのか。
犯してやる、後ろからも、口にも、お前たちを。
Pedicabo ego vos et irrumabo,
Aureli pathice et cinaede Furi,
qui me ex versiculis meis putastis,
quod sunt molliculi, parum pudicum.
nam castum esse decet pium poetam
ipsum, versiculos nihil necesse est,
qui tum denique habent salem ac leporem,
si sunt molliculi ac parum pudici
et quod pruriat incitare possunt,
non dico pueris, sed his pilosis,
qui duros nequeunt movere lumbos.
vos quod milia multa basiorum
legistis, male me marem putatis?
pedicabo ego vos et irrumabo.
おおコロニアよ、長い橋の上で祭りを催したいと願い、
跳ねる支度もできているが、案じているのだな、頼りない
あの小橋の脚が、継ぎ足しの板の上に立つのを、
仰向けに倒れ、うつろな沼に横たわりはせぬかと。
お前の望みどおりの良い橋が、お前に授かりますように、
その上でサリスブサリの祭儀すら執り行えるほどの橋が。
この上ない笑いの贈り物を、私にくれ、コロニアよ。
私のある同郷人を、お前の橋から
真っ逆さまに泥へ、頭も足もろとも投げ込みたいのだ、
その沼と腐った泥沼のなかで
最も黒ずみ、最も深い淵のところへ。
この上なく愚鈍な男だ、二歳の幼子ほどの
分別もない、父の揺れる腕に眠る幼子ほどの。
この男に、花の盛りの少女が妻として嫁いでいる、
その少女は柔らかな子山羊よりも繊細で、
熟れきった黒葡萄よりも念入りに守るべきなのに、
男は彼女を好き放題に遊ばせ、毛一本ほども気にかけず、
自分の側から身を起こそうともせず、まるでハンノキが
リグリアの斧に根を切られて、溝に横たわるように、
何一つ、どこにも存在せぬかのように、何も感じぬ。
このような私の間抜けは、何も見ず、何も聞かず、
自分が何者か、存在するのかせぬのかさえ、知らぬ。
今こそ彼を、お前の橋からうつ伏せに投げ落としたい、
もしその鈍い惰眠を突然に揺り起こし、
気の抜けた魂を、重い泥の中に置き去りにできるなら、
粘る淵に、騾馬が鉄の蹄鉄を残すように。
O Colonia, quae cupis ponte ludere longo,
et salire paratum habes, sed vereris inepta
crura ponticuli assulis stantis in redivivis,
ne supinus eat cavaque in palude recumbat,
sic tibi bonus ex tua pons libidine fiat,
in quo vel Salisubsili sacra suscipiantur,
munus hoc mihi maximi da, Colonia, risus.
quendam municipem meum de tuo volo ponte
ire praecipitem in lutum per caputque pedesque,
verum totius ut lacus putidaeque paludis
lividissima maximeque est profunda vorago.
insulsissimus est homo, nec sapit pueri instar
bimuli tremula patris dormientis in ulna:
cui cum sit viridissimo nupta flore puella
(et puella tenellulo delicatior haedo,
adservanda nigerrimis diligentius uvis),
ludere hanc sinit ut libet, nec pili facit uni,
nec se sublevat ex sua parte, sed velut alnus
in fossa Liguri iacet suppernata securi,
tantundem omnia sentiens quam si nulla sit usquam
talis iste meus stupor nil videt, nihil audit,
ipse qui sit, utrum sit an non sit, id quoque nescit.
nunc eum volo de tuo ponte mittere pronum,
si pote stolidum repente excitare veternum
et supinum animum in gravi derelinquere caeno,
ferream ut soleam tenaci in voragine mula.
アウレリウスよ、飢えの父よ、
今の飢えばかりでなく、かつてあった、
今ある、あるいは後の年々にあるだろう、あらゆる飢えの父よ、
お前は私の恋人を犯したがっている。
しかも隠れてもいない。共にいて、共に戯れ、
脇にへばりついて、あらゆる手を試みる。
無駄だ。私に罠を仕掛けるお前を、
先手を打って、口を犯してやろう。
それを腹を満たした上でするのなら、黙っていよう。
だが今、まさにこれが辛いのだ、飢えることを、
ああ、なんと、あの少年が渇くことを覚えてしまうことが。
だからやめておけ、まだ慎ましくいられるうちに、
さもないと、口を犯された果てに終わることになるぞ。
Aureli, pater esuritionum,
non harum modo, sed quot aut fuerunt
aut sunt aut aliis erunt in annis,
pedicare cupis meos amores.
nec clam: nam simul es, iocaris una,
haerens ad latus omnia experiris.
frustra: nam insidias mihi instruentem
tangam te prior irrumatione.
atque id si faceres satur, tacerem:
nunc ipsum id doleo, quod esurire,
ah me me, puer et sitire discet.
quare desine, dum licet pudico,
ne finem facias, sed irrumatus.
あのスッフェヌスは、ウァルスよ、お前もよく知っているとおり、
愛想がよく、口が達者で、垢抜けた男だ、
そして同じ男が、誰よりもはるかに多くの詩を作る。
思うに、彼は一万行かそれ以上を
書き上げている、しかも普通のように反故紙に
写したのではない。王紙、新しい巻物、
新しい巻軸、留め紐、赤い表紙、
鉛で罫線を引き、軽石ですべて滑らかにしてある。
それを読んでみると、あの洒落て垢抜けた
スッフェヌスが、ただの山羊飼いか溝掘りに
逆戻りして見える。それほどかけ離れ、豹変するのだ。
これをどう考えればよいのか。さっきまで道化、
いや、それより世慣れて見えた者が、
同じ男が、無粋な田舎よりも無粋になる、
詩に手を出したとたんに。しかも同じ男が
詩を書くときほど、幸せなことはない、
それほど自分に酔い、自分に見惚れる。
なるほど我らは皆、同じように思い違いをする、そして
何かの点でスッフェヌスと見なせぬ者は
一人もいない。誰にもそれぞれの過ちが割り当てられているが、
背に負った荷袋の中身は、我らには見えぬのだ。
Suffenus iste, Vare, quem probe nosti,
homo est venustus et dicax et urbanus,
idemque longe plurimos facit versus.
puto esse ego illi milia aut decem aut plura
perscripta, nec sic, ut fit, in palimpsesto
relata: chartae regiae, novi libri,
novi umbilici, lora, rubra membrana,
derecta plumbo et pumice omnia aequata.
haec cum legas tu, bellus ille et urbanus
Suffenus unus caprimulgus aut fossor
rursus videtur: tantum abhorret ac mutat.
hoc quid putemus esse? Qui modo scurra
aut si quid hac re tritius videbatur,
idem infaceto est infacetior rure
simul poemata attigit, neque idem unquam
aeque est beatus ac poema cum scribit:
tam gaudet in se tamque se ipse miratur.
nimirum idem omnes fallimur, neque est quisquam
quem non in aliqua re videre Suffenum
possis. Suus cuique attributus est error,
sed non videmus manticae quod in tergo est.
フリウスよ、お前には奴隷も金庫もなく、
南京虫も蜘蛛も、炉の火さえもないが、
父も継母もいて、その者たちの
歯は、火打石さえ噛み砕けるほど。
お前は結構な暮らしだ、お前の親と、
親の、木のような連れ合いと共に。
不思議はない。皆すこぶる達者で、
見事に消化し、何も恐れぬ、
火事も、家の倒壊も、
不敬な盗みも、毒の企みも、
その他の危難も恐れぬのだから。
しかも、角よりも乾き、
いや、それよりもっと干からびたものがあれば、その体を持っている、
陽と、寒さと、飢えとで乾ききった体を。
どうしてお前が、良く幸いでないことがあろう。
お前には汗もなく、唾液もなく、
鼻水も、鼻の厄介な粘液もない。
この清潔さに、さらに清潔なものを加えよ、
お前の尻は塩壺よりも清く、
一年に十度も糞をせぬのだ。
しかもそれは豆や小石よりも硬く、
お前が手で揉んでこすっても、
決して指を汚すことはあるまい。
これほど幸いな好都合を、フリウスよ、
侮るな、取るに足らぬと思うな、
そしていつもねだる百セステルティウスを
ねだるのはやめよ。お前は十分に幸いなのだから。
Furi, cui neque servus est neque arca
nec cimex neque araneus neque ignis,
verum est et pater et noverca, quorum
dentes vel silicem comesse possunt,
est pulchre tibi cum tuo parente
et cum coniuge lignea parentis.
nec mirum: bene nam valetis omnes,
pulchre concoquitis, nihil timetis,
non incendia, non graves ruinas,
non furta impia, non dolos veneni,
non casus alios periculorum.
atqui corpora sicciora cornu
aut si quid magis aridum est habetis
sole et frigore et esuritione.
quare non tibi sit bene ac beate?
a te sudor abest, abest saliva,
mucusque et mala pituita nasi.
hanc ad munditiem adde mundiorem,
quod culus tibi purior salillo est,
nec toto decies cacas in anno;
atque id durius est faba et lapillis,
quod tu si manibus teras fricesque,
non unquam digitum inquinare possis.
haec tu commoda tam beata, Furi,
noli spernere nec putare parvi,
et sestertia quae soles precari
centum desine: nam satis beatu’s.
おお、ユウェンティウス家の小さな花よ、
今の者たちばかりでなく、かつてあった、
あるいは後の年々にあるだろう者たちの花よ、
私はいっそ、ミダスの富をあの男に与えてほしかった、
奴隷も金庫もないあの男に、
お前がそんなふうに彼に愛されるのを許すよりは。
「なに。彼は良い男ではないか」とお前は言うだろう。そうだ。
だがこの良い男には、奴隷も金庫もない。
これをお前は好きなだけ退け、軽んじるがいい、
それでも彼には、奴隷も金庫もないのだ。
O qui flosculus es Iuventiorum,
non horum modo, sed quot aut fuerunt
aut posthac aliis erunt in annis,
mallem divitias Midae dedisses
isti cui neque servus est neque arca,
quam sic te sineres ab illo amari.
quid? Non est homo bellus? inquies. est:
sed bello huic neque servus est neque arca.
hoc tu quam libet abice elevaque:
nec servum tamen ille habet neque arcam.
淫らなタッルスよ、兎の毛よりも柔らかく、
鵞鳥の綿毛よりも、耳たぶの先よりも柔らかく、
萎えた老人の一物よりも、蜘蛛の巣の黴よりも柔らかい男、
だが同じタッルスは、荒れ狂う嵐よりも貪欲だ、
(欠損)、
私の外套を返せ、お前がかすめ取ったものを、
サエタバの手拭いも、絵柄入りのビテュニア布も。
馬鹿者め、まるで先祖伝来の品のように、公然と持ち歩いているそれらを。
今すぐお前の爪から引き剥がして返せ、
さもないと、お前の羊毛のように柔らかい脇腹と、なよなよした手に、
鞭が見苦しく、焼き印のように書きつけられるぞ、
そしてお前は柄にもなく身悶えするだろう、大海で
荒れ狂う風に捕らえられた、小舟のように。
Cinaede Thalle, mollior cuniculi capillo
vel anseris medullula vel imula auricilla
vel pene languido senis situque araneoso,
idemque Thalle turbida rapacior procella,
cum † diva mulier aries ostendit oscitantes,
remitte pallium mihi meum quod involasti
sudariumque Saetabum catagraphosque Thynos,
inepte, quae palam soles habere tanquam avita.
quae nunc tuis ab unguibus reglutina et remitte,
ne laneum latusculum manusque mollicellas
inusta turpiter tibi flagella conscribillent,
et insolenter aestues velut minuta magno
deprensa navis in mari vesaniente vento.
フリウスよ、お前たちの小さな別荘は、南風
息吹にさらされているのでも、西風にでも、
荒々しい北風にでも、東風にでもない、
いや、一万五千二百セステルティウスの抵当にさらされているのだ。
おお、なんと恐ろしく、命取りの風だ。
Furi, villula vestra non ad Austri
flatus opposita est neque ad Favoni
nec saevi Boreae aut Apeliotae,
verum ad milia quindecim et ducentos.
o ventum horribilem atque pestilentem!
古いファレルヌム酒の給仕の少年よ、
もっと苦い杯を、私に注げ、
酒宴の女主人ポストゥミアの掟が命ずるとおりに、
酔った葡萄の実よりも、なお酔った女主人の掟が。
だがお前たちは好きなところへ失せろ、水よ、
酒の敵よ、そして気難しい連中のところへ
移り住め。ここにあるのは、混じり気なしのバッコスの酒だ。
Minister vetuli puer Falerni
inger mi calices amariores,
ut lex Postumiae iubet magistrae,
ebrioso acino ebriosioris.
at vos quo libet hinc abite, lymphae,
vini pernicies, et ad severos
migrate: hic merus est Thyonianus.
ピソの供の者たち、空っぽの随員よ、
手頃で身軽な荷物を背負った者たちよ、
最良のウェラニウスよ、そしてわがファブッルスよ、
首尾はどうだ。あの男のもとで十分に
腐れ酒と、寒さと、飢えを耐え忍んだか。
帳簿には何か儲けが記されているか、
支出として。私のように、自分の
総督に従い、与えられた出費を、儲けの欄に記す者のように。
おおメンミウスよ、じっくり長々と仰向けにさせて
あの丸太で存分に、ゆっくりと、私の口を犯してくれたな。
だが、見たところ、お前たちも似たような
目に遭ったのだな。劣らぬ太さの一物で
詰め込まれたのだから。高貴な友を求めるがいい。
お前たちには多くの災いを、神々も女神たちも
下さんことを、ロムルスレムスの恥さらしどもに。
Pisonis comites, cohors inanis
aptis sarcinulis et expeditis,
Verani optime tuque mi Fabulle,
quid rerum geritis? Satisne cum isto
vappa frigoraque et famem tulistis?
ecquidnam in tabulis patet lucelli
expensum, ut mihi, qui meum secutus
praetorem refero datum lucello,
o Memmi, bene me ac diu supinum
tota ista trabe lentus irrumasti.
sed, quantum video, pari fuistis
casu: nam nihilo minore verpa
farti estis. pete nobiles amicos.
at vobis mala multa di deaeque
dent, opprobria Romuli Remique.
誰がこれを見ていられよう、誰が耐えられよう、
恥知らずで、貪欲で、博打打ちでもなければ、
マムッラが、かつて長髪のガリア
最果てのブリタンニアが持っていたものを、手にしているのを。
淫らなロムルスよ、これを見て、耐えるのか。
そして彼は今や思い上がり、有り余らせて、
皆の寝室を渡り歩くのか、
白い鳩か、アドニスのように。
淫らなロムルスよ、これを見て、耐えるのか。
お前は恥知らずで、貪欲で、博打打ちだ。
その名目でか、唯一無二の将軍よ、
お前は西の最果ての島にまで行ったのか、
お前たちのあの遊び尽くした一物が
二千万か三千万を、食い潰せるようにと。
見当違いの気前よさとは、他に何だというのか。
蕩尽が足りぬのか、飲み食いが足りぬのか。
まず父祖の財産が食い散らされ、
次にポントスの戦利品、それから三番目に
イベリアの富、黄金を運ぶタグス河が知るあの富。
今やガリアとブリタンニアが、彼を恐れている。
なぜこの疫病神を甘やかすのか。この男に何ができる、
脂ぎった遺産を食い尽くすほかに。
その名目でか、この上なく富める都の(欠損)、
婿よ、お前たちはすべてを台無しにしたのか。
Quis hoc potest videre, quis potest pati,
nisi impudicus et vorax et aleo,
Mamurram habere quod comata Gallia
habebat ante et ultima Britannia?
Cinaede Romule, haec videbis et feres?
et ille nunc superbus et superfluens
perambulabit omnium cubilia
ut albulus columbus aut Adoneus?
cinaede Romule, haec videbis et feres?
es impudicus et vorax et aleo.
eone nomine, imperator unice,
fuisti in ultima occidentis insula,
ut ista vestra diffututa mentula
ducenties comesset aut trecenties?
quid est alid sinistra liberalitas?
parum expatravit an parum elluatus est?
paterna prima lancinata sunt bona;
secunda praeda Pontica; inde tertia
Hibera, quam scit amnis aurifer Tagus.
nunc Galliae timetur et Britanniae.
quid hunc malum fovetis? aut quid hic potest
nisi uncta devorare patrimonia?
eone nomine † urbis opulentissime
socer generque, perdidistis omnia?
アルフェヌスよ、忘恩の男、心を一つにした仲間を裏切る偽り者よ、
もはやお前は何の憐れみも抱かぬのか、無情な男、お前の優しい友を。
もう私を売り、欺くことをためらわぬのか、不実者よ。
欺く者たちの不敬な行いは、天上の神々の意に適わぬ。
お前はそれを顧みず、哀れな私を、災いの中に見捨てる。
ああ、言ってくれ、人は何をなすべきか、誰を信じればよいのか。
確かにお前自身が、命を託せと命じたのだ、不正な男よ、私に、
愛へと誘い込みながら、まるですべてが私に安全であるかのように。
その同じお前が今、身を引き、お前の言葉も行いもことごとく
風と、うつろな霞に、運び去らせるままにしている。
お前は忘れても、神々は覚えている、フィデスは覚えている、
彼女はやがてお前に、自らの行いを悔いさせるだろう。
Alfene immemor atque unanimis false sodalibus,
iam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi?
iam me prodere, iam non dubitas fallere, perfide?
nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent;
quae tu neglegis, ac me miserum deseris in malis.
eheu, quid faciant, dic, homines, cuive habeant fidem?
certe tute iubebas animam tradere, inique, me
inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent.
idem nunc retrahis te ac tua dicta omnia factaque
ventos irrita ferre ac nebulas aerias sinis.
si tu oblitus es, at di meminerunt, meminit Fides,
quae te ut paeniteat postmodo facti faciet tui.
半島たちと島々の、シルミオよ、
その瞳よ、澄んだ潟にも
広大な海にも、双つのネプトゥヌスが抱く、いかなるものの中でも。
なんと喜んで、なんと嬉々としてお前を訪ねることか、
自分でもほとんど信じられぬ、テュニアビテュニア
野を後にし、安らかにお前を見ているとは。
おお、憂いが解けたときにまさる幸いが、何であろう、
心が重荷を下ろし、異国の
労苦に疲れて我らが自らの家神のもとへ帰り、
恋い焦がれた寝床で憩うときに。
これこそ、あれほどの労苦に報いる唯一のものだ。
ようこそ、おお愛らしいシルミオよ、主人を迎えて喜べ。
お前たちも喜べ、おおリュディアの湖の波よ。
笑え、我が家にあるかぎりの笑い声よ。
Paene insularum, Sirmio, insularumque
ocelle, quascumque in liquentibus stagnis
marique vasto fert uterque Neptunus,
quam te libenter quamque laetus inviso,
vix mi ipse credens Thyniam atque Bithynos
liquisse campos et videre te in tuto!
o quid solutis est beatius curis,
cum mens onus reponit, ac peregrino
labore fessi venimus larem ad nostrum
desideratoque adquiescimus lecto?
hoc est quod unum est pro laboribus tantis.
salve, o venusta Sirmio, atque ero gaude;
gaudete vosque, o Lydiae lacus undae;
ridete, quidquid est domi cachinnorum.
お願いだ、わが甘いイプシティッラよ、
わが慰み、わが喜びよ、
昼寝をしに、お前のもとへ来いと命じてくれ。
そしてもしそう命じるなら、こう計らってくれ、
誰も戸口の掛け金をかけぬように、
お前が外へ出て行きたがらぬように。
ただ家にとどまり、私のために支度してくれ、
続けて九度の交わりを。
だがもし呼ぶ気なら、すぐに命じてくれ。
私は食事を終えて横たわり、腹を満たして仰向けになり、
下着も上着も、突き破らんばかりなのだから。
Amabo, mea dulcis Ipsithilla,
meae deliciae, mei lepores,
iube ad te veniam meridiatum.
et si iusseris illud, adiuvato,
ne quis liminis obseret tabellam,
neu tibi libeat foras abire;
sed domi maneas paresque nobis
novem continuas fututiones.
verum, si quid ages, statim iubeto:
nam pransus iaceo et satur supinus
pertundo tunicamque palliumque.
おお、浴場泥棒の中でも最上の、
ウィベンニウスの父よ、そして淫らな息子よ、
――父はより汚れた右手で、
息子はより貪欲な尻で、名を上げているのだから――
なぜ追放と忌まわしい土地へ
行かぬのだ、父の盗みは
世間に知れ渡り、息子よ、お前は毛の生えた尻を
一アスでも売ることができぬのだから。
O furum optime balneariorum
Vibenni pater, et cinaede fili,
(nam dextra pater inquinatiore,
culo filius est voraciore)
cur non exsilium malasque in oras
itis, quandoquidem patris rapinae
notae sunt populo, et natis pilosas,
fili, non potes asse venditare?
我らはディアナの加護のもとにある、
汚れなき少女と少年たち。
ディアナを、汚れなき少年と
少女たちよ、歌おう。
おおラトナの娘よ、偉大な
ユピテルの偉大な御子よ、
お前の母が、デロス
橄欖の樹のかたわらで産み落とした御方、
山々の女主人となり、
緑なす森の、
人知れぬ谷の、
響き轟く川の女主人となるために。
お前は産みの苦しみにあえぐ者にはルキナ、
産婦にはユノと呼ばれ、
お前は力あるトリウィア、そして借り物の
光ゆえに、ルナと呼ばれる。
お前は月々の巡りによって、女神よ、
一年の道のりを測り、
農夫の素朴な家を
良き実りで満たす。
お前の望むいかなる名によっても
聖なる者であれ、そしてロムルスの民を、
古くよりの習わしのとおりに、
その良き加護によって守りたまえ。
Dianae sumus in fide
puellae et pueri integri;
Dianam pueri integri
puellaeque canamus.
O Latonia, maximi
magna progenies Iovis,
quam mater prope Deliam
deposivit olivam,
montium domina ut fores
silvarumque virentium
saltuumque reconditorum
amniumque sonantum;
tu Lucina dolentibus
Iuno dicta puerperis,
tu potens Trivia et notho es
dicta lumine Luna.
tu cursu, dea, menstruo
metiens iter annuum
rustica agricolae bonis
tecta frugibus exples.
sis quocumque tibi placet
sancta nomine, Romulique,
antique ut solita es, bona
sospites ope gentem.
優しい詩人、わが仲間の
カエキリウスに、パピルスよ、伝えてほしい、
ウェロナへ来いと、新コムム
城壁と、ラリウスの岸辺を後にして。
私はある考えを、
彼と私の、友の考えを、受け取ってほしいのだ。
だから、賢ければ、道を食むように急ぐだろう、
たとえ色白の少女が千度も
行く彼を呼び戻し、両の手を首に
巻きつけて、留まってと乞おうとも。
その少女は今、もし私に真実が告げられているなら、
抑えきれぬ愛で、彼に恋い焦がれている。
彼が書きかけの
ディンデュムスの女主人」を読んで以来、哀れな娘の
炎が、骨の髄を内から蝕んでいるのだ。
お前を許そう、サッポー
ムーサよりも学識ある少女よ。まことに愛らしく
カエキリウスの「大いなる母」は、書き始められているのだから。
Poetae tenero, meo sodali
velim Caecilio, papyre, dicas,
Veronam veniat, Novi relinquens
Comi moenia Lariumque litus:
nam quasdam volo cogitationes
amici accipiat sui meique.
quare, si sapiet, viam vorabit,
quamvis candida milies puella
euntem revocet manusque collo
ambas iniciens roget morari,
quae nunc, si mihi vera nuntiantur,
illum deperit impotente amore:
nam quo tempore legit incohatam
Dindymi dominam, ex eo misellae
ignes interiorem edunt medullam.
ignosco tibi, Sapphica puella
Musa doctior: est enim venuste
Magna Caecilio incohata Mater.
ウォルシウスの年代記、糞まみれの紙よ、
わが恋人のために、誓いを果たせ。
聖なるウェヌスクピド
彼女は誓ったのだ、もし私が彼女のもとへ戻り、
荒々しい諷刺詩を投げつけるのをやめたなら、
最悪の詩人の、選りすぐりの
詩を、足萎えの神に捧げ、
縁起の悪い薪で焼こうと。
そしてこの上なく茶目っ気のある娘は、
洒落て機知に富んだ誓いを、神々に立てたと自覚していた。
さあ、おお青い海より生まれし女神よ、
聖なるイダリウムと、開けたウリイを、
アンコナと、葦茂るクニドスを、
アマトゥスを、ゴルギを、
アドリアの宿場ドゥッラキウムを住まいとする女神よ、
この誓いを受け取り、果たされたものとしたまえ、
もしそれが、無粋でも不器量でもなければ。
だがお前たちは、その間に火の中へ入れ、
田舎臭さと無粋に満ちた
ウォルシウスの年代記、糞まみれの紙よ。
Annales Volusi, cacata charta,
votum solvite pro mea puella:
nam sanctae Veneri Cupidinique
vovit, si sibi restitutus essem
desissemque truces vibrare iambos,
electissima pessimi poetae
scripta tardipedi deo daturam
infelicibus ustilanda lignis.
et hoc pessima se puella vidit
iocose lepide vovere divis.
nunc, o caeruleo creata ponto,
quae sanctum Idalium Uriosque apertos,
quaeque Ancona Cnidumque harundinosam
colis, quaeque Amathunta, quaeque Golgos,
quaeque Durrachium Hadriae tabernam,
acceptum face redditumque votum,
si non inlepidum neque invenustum est.
at vos interea venite in ignem,
pleni ruris et inficetiarum
Annales Volusi, cacata charta.
淫らな居酒屋よ、そしてお前たち常連客よ、
帽子をかぶった兄弟神から数えて、九本目の柱にある店よ、
お前たちだけに、一物があると思っているのか、
お前たちだけに、ありとあらゆる娘を
犯すことが許され、他の者は山羊だと思っているのか。
それとも、間抜けどもが隙間なく居並んでいるから、
百人か二百人か、思わぬのか、私が
一度に二百人の座り客の口を、犯してやると。
だが思え。お前たちのために、店全体の
正面に、男根の落書きを書きつけてやろう。
私の懐から逃げ去ったあの娘、
もう二度と誰も愛されぬほど愛したあの娘、
その娘のために、私は大きな戦を戦ったのに、
その娘がそこに腰を落ち着けている。この娘を、良く恵まれた者たちが
皆こぞって愛し、しかも、言語道断なことに、
ちっぽけな路地裏の間男どもが、皆。
お前は誰にもまして、長髪の連中の一人、
兎の多いケルティベリアの子、
エグナティウスよ、濃い髭が立派に見せ、
イベリアの尿で磨いた歯が、立派に見せる男よ。
Salax taberna vosque contubernales,
a pilleatis nona fratribus pila,
solis putatis esse mentulas vobis,
solis licere quidquid est puellarum
confutuere et putare ceteros hircos?
an, continenter quod sedetis insulsi
centum an ducenti, non putatis ausurum
me una ducentos irrumare sessores?
atqui putate: namque totius vobis
frontem tabernae sopionibus scribam.
puella nam mi, quae meo sinu fugit,
amata tantum quantum amabitur nulla,
pro qua mihi sunt magna bella pugnata,
consedit istic. hanc boni beatique
omnes amatis, et quidem, quod indignum est,
omnes pusilli et semitarii moechi:
tu praeter omnes une de capillatis,
cuniculosae Celtiberiae fili,
Egnati, opaca quem bonum facit barba
et dens Hibera defricatus urina.
具合が悪いのだ、コルニフィキウスよ、お前のカトゥルスは、
具合が悪い、まったく、辛く苦しいのだ、
しかも日ごと、時ごとに、ますます。
その私を、ほんの些細で容易なことなのに、
お前はどんな慰めの言葉で、慰めてくれたか。
お前に腹が立つ。これが私への友情か。
ほんの少しでいい、何か慰めの言葉を、
シモニデスの涙よりも悲しい言葉を。
Male est, Cornifici, tuo Catullo,
male est me hercule ei et laboriose,
et magis magis in dies et horas.
quem tu, quod minimum facillimumque est,
qua solatus es adlocutione?
irascor tibi.sic meos amores?
paulum quid libet adlocutionis,
maestius lacrimis Simonideis.
エグナティウスは、白い歯を持っているからと、
どこでもかしこでも笑う。被告の
席に事が及び、弁論家が涙を誘えば、
彼は笑う。孝行息子の火葬の薪のかたわらで、
嘆きが起こり、子を失った母が一人子を泣けば、
彼は笑う。何であれ、どこであれ、
何をしていようと、笑う。彼はこの病を患っている、
上品でもなければ、思うに、垢抜けてもいない病を。
だから私はお前に忠告せねばならぬ、善良なエグナティウスよ。
もしお前が都会人か、サビニ人か、ティブル人か、
倹しいウンブリア人か、肥えたエトルリア人か、
色黒で歯の丈夫なラヌウィウム人か、
あるいはポー河の向こうの者、私自身の同郷にも触れるなら、
あるいは清らかに歯を洗う者なら、誰であれ、
それでもどこでもかしこでも、笑ってほしくはない。
見当違いの笑いほど、見当違いなものはないのだから。
だがお前はケルティベリア人だ。ケルティベリアの地では、
各人が放尿したもの、それで朝ごとに
歯と、赤い歯茎をこするのが常なのだ。
だから、お前たちのその歯が磨かれていればいるほど、
それだけ多くの小便を飲んだと、触れ回ることになる。
Egnatius, quod candidos habet dentes,
renidet usque quaque.si ad rei ventum est
subsellium, cum orator excitat fletum,
renidet ille. si ad pii rogum fili
lugetur, orba cum flet unicum mater,
renidet ille.quidquid est, ubicumque est,
quodcumque agit, renidet.hunc habet morbum
neque elegantem, ut arbitror, neque urbanum.
quare monendum est te mihi, bone Egnati.
si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs
aut parcus Umber aut obesus Etruscus
aut Lanuvinus ater atque dentatus
aut Transpadanus, ut meos quoque attingam,
aut qui libet qui puriter lavit dentes,
tamen renidere usque quaque te nollem;
nam risu inepto res ineptior nulla est.
nunc Celtiber es: Celtiberia in terra,
quod quisque minxit, hoc sibi solet mane
dentem atque russam defricare gingivam,
ut quo iste vester expolitior dens est,
hoc te amplius bibisse praedicet loti.
いったいどんな邪な了見が、哀れなラウィドゥスよ、
お前を真っ逆さまに、私の諷刺詩へと駆り立てるのか。
どんな神が、うまく呼び出されもせずに、
お前に狂おしい諍いを、起こさせようとしているのか。
それとも世間の口の端に、上ろうとしてか。
何を望む。どんな形であれ、知られたいのか。
知られるだろう、お前は私の恋人を
長い罰を覚悟の上で、愛そうとしたのだから。
Quaenam te mala mens, miselle Ravide,
agit praecipitem in meos iambos?
quis deus tibi non bene advocatus
vecordem parat excitare rixam?
an ut pervenias in ora vulgi?
quid vis? qua libet esse notus optas?
eris, quandoquidem meos amores
cum longa voluisti amare poena.
アメアナ、遊び尽くされた娘が、
まるまる一万を、私に要求した、
あの醜い鼻をした娘が、
フォルミアエの破産者の女が。
娘を案じる、近しい者たちよ、
友と医者を、呼び集めよ。
この娘は正気ではない、そして問うこともせぬ、
自分がどんな姿か、映す青銅の鏡に。
Ameana puella defututa
tota milia me decem poposcit,
ista turpiculo puella naso,
decoctoris amica Formiani.
propinqui, quibus est puella curae,
amicos medicosque convocate:
non est sana puella, nec rogare
qualis sit solet aes imaginosum.
集まれ、十一音節詩よ、ありったけ、
四方八方から、ことごとく残らず。
卑しい淫売女が、私を笑い草だと思い、
お前たちの書き板を返さぬと言うのだ、
もしお前たちが、黙っていられるなら。
その女を追いかけ、大声で取り立てよう。
誰かと問うのか。お前たちが見ている、
みっともなく歩き、道化のように鼻につく笑いを、
ガリアの子犬のような口で笑う、あの女だ。
取り囲め、そして声高に取り立てよ。
「腐れ淫売、書き板を返せ、
返せ、腐れ淫売、書き板を」。
屁とも思わぬか。おお、泥め、女郎屋め、
いや、もっと堕落したものになれるなら、それめ。
だが、これで十分と考えてはならぬ。
もし他に手がないなら、せめて赤面を、
鉄面皮の雌犬の顔から、絞り出してやろう。
もう一度、より高い声で叫べ、
「腐れ淫売、書き板を返せ、
返せ、腐れ淫売、書き板を」。
だが何の効き目もない、びくともせぬ。
やり方も、手立ても変えねばならぬ、
もっと効き目を得られるものなら。
「貞淑で正直なお方、書き板を返してください」。
Adeste, hendecasyllabi, quot estis
omnes undique, quotquot estis omnes.
iocum me putat esse moecha turpis
et negat mihi vestra reddituram
pugillaria, si pati potestis.
persequamur eam, et reflagitemus.
quae sit quaeritis? illa quam videtis
turpe incedere, mimice ac moleste
ridentem catuli ore Gallicani.
circumsistite eam, et reflagitate:
moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos.
non assis facis? o lutum, lupanar,
aut si perditius potes quid esse.
sed non est tamen hoc satis putandum.
quod si non aliud potest, ruborem
ferreo canis exprimamus ore.
conclamate iterum altiore voce
moecha putida, redde codicillos,
redde, putida moecha, codicillos.
sed nil proficimus, nihil movetur.
mutanda est ratio modusque nobis,
si quid proficere amplius potestis,
pudica et proba, redde codicillos.
ようこそ、小さくもない鼻の娘よ、
美しくもない足、黒くもない瞳、
長くもない指、乾いてもいない口、
さして上品でもない舌の娘よ、
フォルミアエの破産者の女よ。
お前を属州は、美しいと言い触らしているのか。
お前と、我らのレスビアが比べられるのか。
おお、分別もなく、無粋な時代よ。
Salve, nec minimo puella naso
nec bello pede nec nigris ocellis
nec longis digitis nec ore sicco
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani.
ten provincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum!
おお我が農園よ、サビニ領であれティブル領であれ
――お前をティブル領だと言い張るのは、
カトゥルスを傷つけたくない者たち。だが傷つけたい者は
どんな賭けをしてでも、サビニ領だと言い張る――
だがサビニ領であれ、より正しくはティブル領であれ、
私は喜んで、お前の郊外の
別荘で過ごし、胸から悪い咳を吐き出した、
その咳は当然の報いとして、我が胃袋が私に与えたもの、
贅沢な晩餐を求めるあまりに。
というのも、セスティウスの客になろうとして、
候補者アンティウスを弾劾する演説、
毒と疫病に満ちた演説を、読んだからだ。
そこで、冷たく頻りの咳が、私を身重にして
揺さぶり続けた、ついに私がお前の懐へ逃げ込み、
安静と蕁麻で、わが身を癒すまで。
だから、回復した今、この上ない感謝を
お前に捧げる、私の過ちを罰しなかったことに。
もはや願い下げもせぬ、もし忌まわしい書物、
セスティウスのものを再び受け取ったなら、風邪と咳が、
私にではなく、セスティウス自身に寒気を運ぶことを。
彼は、私が悪い書物を読んで初めて、私を招くのだから。
O funde noster seu Sabine seu Tiburs
(nam te esse Tiburtem autumant quibus non est
cordi Catullum laedere: at quibus cordi est
quovis Sabinum pignore esse contendunt),
sed seu Sabine sive verius Tiburs,
fui libenter in tua suburbana
villa malamque pectore expuli tussim,
non immerenti quam mihi meus venter,
dum sumptuosas adpeto, dedit, cenas.
nam, Sestianus dum volo esse conviva,
orationem in Antium petitorem
plenam veneni et pestilentiae legi.
hic me gravido frigida et frequens tussis
quassavit usque dum in tuum sinum fugi
et me recuravi otioque et urtica.
quare refectus maximas tibi grates
ago, meum quod non es ulta peccatum.
nec deprecor iam, si nefaria scripta
Sesti recepso, quin gravedinem et tussim
non mi, sed ipsi Sestio ferat frigus,
qui tunc vocat me cum malum librum legi.
アクメを、セプティミウスは自分の恋人を
膝に抱きながら言った、「わがアクメよ、
もし私がお前を狂おしく愛し、これからも
全ての年月を絶えず愛する覚悟がなければ、
死ぬほど恋する者が死にうるかぎり狂おしく、
私は独りリビュアと、灼けたインド
青灰色の目の獅子に、立ち向かってもよい」。
こう言うと、アモルは、前と同じく左で、
今度は右でくしゃみをして、賛意を示した。
するとアクメは、軽く頭を反らし、
甘い若者の、酔ったような瞳に、
あの紅の唇で口づけして、
こう言った、「わが命、いとしいセプティミウスよ、
この一人の主にこそ、ずっと仕えましょう、
私の中では、もっと大きく、もっと激しい
炎が、柔らかな骨の髄で燃えているのですから」。
こう言うと、アモルは、前と同じく左で、
今度は右でくしゃみをして、賛意を示した。
今、良い前兆のもとに出発した二人は、
互いの心で、愛し、愛される。
恋に憑かれたセプティミウスは、ただアクメひとりを、
シリアブリタンニアの富にもまして望み、
貞節なアクメは、ただセプティミウスひとりの中に、
喜びと欲望のすべてを、見出す。
誰かこれより幸せな人々を、
見たことがあろうか、これより吉兆に恵まれた愛を。
Acmen Septimius suos amores
tenens in gremio mea, inquit, Acme,
ni te perdite amo atque amare porro
omnes sum adsidue paratus annos
quantum qui pote plurimum perire,
solus in Libya Indiaque tosta
caesio veniam obvius leoni.
hoc ut dixit, Amor, sinistra ut ante,
dextra sternuit adprobationem.
at Acme leviter caput reflectens
et dulcis pueri ebrios ocellos
illo purpureo ore saviata
sic, inquit, mea vita, Septimille,
huic uni domino usque serviamus,
ut multo mihi maior acriorque
ignis mollibus ardet in medullis.
hoc ut dixit, Arnor, sinistra ut ante,
dextra sternuit adprobationem.
nunc ab auspicio bono profecti
mutuis animis amant amantur.
unam Septimius misellus Acmen
mavult quam Syrias Britanniasque:
uno in Septimio fidelis Acme
facit delicias libidinesque.
quis ullos homines beatiores
vidit, quis Venerem auspicatiorem?
今や春が、凍てを解く暖かさを連れ戻し、
今や春分の空の荒れ狂いも、
心地よい西風のそよぎに、静まる。
後にしよう、カトゥルスよ、フリュギアの野を、
そして灼けるニカエアの、肥えた田を。
アシアの輝かしい都市へと、飛んで行こう。
今や心は逸り立ち、さまよい歩くことを渇望し、
今や喜びに逸る足が、力づく。
おお、甘き友らの集いよ、さらば、
遠く共に故郷を発った我らを、
別々のさまざまな道が、連れ帰るのだ。
Iam ver egelidos refert tepores,
iam caeli furor aequinoctialis
iucundis Zephyri silescit auris.
linquantur Phrygii, Catulle, campi
Nicaeaeque ager uber aestuosae:
ad claras Asiae volemus urbes.
iam mens praetrepidans avet vagari,
iam laeti studio pedes vigescunt.
o dulces comitum valete coetus,
longe quos simul a domo profectos
diversae variae viae reportant.
ポルキウスソクラティオよ、二つの左手、
ピソの左手、世界の疥癬にして飢餓よ、
お前たちを、わがいとしいウェラニウスファブッルスよりも、
あの割礼ずみのプリアプスは、上に置いたのか。
お前たちは豪奢な饗宴を、贅沢に、
真昼間から催すのか。私の仲間たちは、
辻で、招きを探し求めているというのに。
Porci et Socration, duae sinistrae
Pisonis, scabies famesque mundi,
vos Veraniolo meo et Fabullo
verpus praeposuit Priapus ille?
vos convivia lauta sumptuose
de die facitis? mei sodales
quaerunt in trivio vocationes?
お前の蜜のような瞳に、ユウェンティウスよ、
もし誰かが私に、絶え間なく口づけを許すなら、
三十万度まで口づけをしよう、
それでも決して満ち足りるとは思えまい、
たとえ、乾いた麦の穂よりも密に
我らの口づけの実りが、茂ろうとも。
Mellitos oculos tuos, Iuventi,
siquis me sinat usque basiare,
usque ad milia basiem trecenta,
nec unquam videar satur futurus,
non si densior aridis aristis
sit nostrae seges osculationis.
ロムルスの子孫の中で、最も雄弁な御方、
今ある者、かつてあった者のなかで、マルクス・トゥッリウスよ、
そして後の年々に、他にあるだろう者のなかでも、
この上ない感謝を、あなたに、カトゥルスは
捧げる、あらゆる詩人の中で、最悪の者が。
あらゆる詩人の中で最悪であること、
あなたが、あらゆる弁護士の中で最良であるのと、同じほどに。
Disertissime Romuli nepotum,
quot sunt quotque fuere, Marce Tulli,
quotque post aliis erunt in annis,
gratias tibi maximas Catullus
agit pessimus omnium poeta,
tanto pessimus omnium poeta
quanto tu optimus omnium patronus.
昨日、リキニウスよ、暇にまかせて、
私の書き板で、大いに戯れた、
洒落者になろうと、申し合わせたとおりに。
小さな詩を書きながら、我ら二人はそれぞれ
あれこれの韻律で戯れ、
戯れと酒とで、応酬し合った。
そしてそこを去ったとき、私はお前の機知と
諧謔に火をつけられ、リキニウスよ、
哀れな私は、食事も喉を通らず、
眠りも、安らぎで瞼を覆ってくれず、
抑えきれぬ興奮のまま、寝台じゅうを
転げ回り、夜明けを見たいと願った、
お前と語らい、共にいたいと願って。
だが、疲れ果てた手足が、
半ば死んだように寝床に横たわると、
私はこの詩を、愛しい友よ、お前のために作った、
この詩から、私の苦しみを見て取ってもらおうと。
さあ、思い上がるな、そして我らの願いを、
頼むから、はねつけるな、わが瞳よ、
さもないと、ネメシスがお前に罰を取り立てるぞ。
激しい女神だ。彼女を怒らせぬよう、気をつけよ。
Hesterno, Licini, die otiosi
multum lusimus in meis tabellis,
ut convenerat esse delicatos.
scribens versiculos uterque nostrum
ludebat numero modo hoc modo illoc,
reddens mutua per iocum atque vinum.
atque illinc abii tuo lepore
incensus, Licini, facetiisque,
ut nec me miserum cibus iuvaret,
nec somnus tegeret quiete ocellos,
sed toto indomitus furore lecto
versarer cupiens videre lucem,
ut tecum loquerer simulque ut essem.
at defessa labore membra postquam
semimortua lectulo iacebant,
hoc, iucunde, tibi poema feci,
ex quo perspiceres meum dolorem.
nunc audax cave sis, precesque nostras,
oramus, cave despuas, ocelle,
ne poenas Nemesis reposcat a te.
est vehemens dea: laedere hanc caveto.
あの男は私には、神に等しく見える、
あの男は、許されるなら、神々にもまさって見える、
お前の向かいに座り、幾度も繰り返し、お前を
見つめ、そして聞いているあの男は、
甘く笑うお前を。それが哀れな私からは、あらゆる
感覚を奪い去る。というのも、ひとたびお前を、
レスビアよ、目にすると、私には何一つ残らぬ、
舌はこわばり、手足の下には微かな
炎が流れ下り、それ自らの響きで
両の耳は鳴り、双つの
眼は、夜に覆われる。
閑暇こそ、カトゥルスよ、お前には厄介なもの。
閑暇にお前は浮かれ、度を越して逸る。
閑暇はかつて、王たちも、栄えた
都市も、滅ぼしたのだ。
Ille mi par esse deo videtur,
ille, si fas est, superare divos
qui sedens adversus identidem te
spectat et audit
dulce ridentem, misero quod omnis
eripit sensus mihi: nam simul te,
Lesbia, adspexi, nihil est super mi
lingua sed torpet, tenuis sub artus
flamma demanat, sonitu suopte
tintinant aures, gemina teguntur
lumina nocte.
otium, Catulle, tibi molestum est:
otio exsultas nimiumque gestis.
otium et reges prius et beatas
perdidit urbes.
どうした、カトゥルスよ。なぜ死ぬのをためらう。
高官の椅子に、腫れ物のノニウスが座り、
ウァティニウスは、執政官の座にかけて偽誓した。
どうした、カトゥルスよ。なぜ死ぬのをためらう。
Quid est, Catulle? quid moraris emori?
sella in curuli struma Nonius sedet,
per consulatum perierat Vatinius:
quid est, Catulle? quid moraris emori?
さっき、群衆の中の誰かに、私は笑った、
その男は、我がカルウスが見事に
ウァティニウスの罪状を暴き立てたとき、
感嘆して両手を挙げて、こう言ったのだ、
「偉大な神々よ、なんと雄弁なちび助だ」。
Risi nescio quem modo e corona,
qui, cum mirifice Vatiniana
meus crimina Calvus explicasset,
admirans ait haec manusque tollens
di magni, salaputium disertum!
オトの頭は、ひどく小さく、
田舎者の、半ば洗っただけの脚、
リボの屁は、微かで軽い、
すべてとは言わぬが、これらを気に入らぬと言いたいところだ、
お前と、老いてなお盛んなフフィキウスに。
再び腹を立てるがいい、私の諷刺詩に、
いわれなきものであろうと、唯一無二の将軍よ。
Othonis caput oppido est pusillum,
et eri rustica semilauta crura,
subtile et leve peditum Libonis,
si non omnia, displicere vellem
tibi et Fuficio, seni recocto
irascere iterum meis iambis
immerentibus, unice imperator.
頼む、もし迷惑でなければ、
お前の隠れ家がどこにあるか、教えてくれ。
お前を小マルスの野で探し、
競技場で、あらゆる書肆で、
至高のユピテルの、聖なる神殿で探した。
ポンペイウスの柱廊でも、同時に、
すべての女たちを、友よ、捕まえた、
だが皆、涼しい顔をしているのを見た。
(欠損)私はこう自ら問い詰めた、
カメリウスを返せ、性悪の娘たちめ」。
ある娘が言った、胸をはだけて、(欠損)、
「ほら、この薔薇色の乳房のあいだに、隠れているわ」。
だが、もはやお前に耐えるのは、ヘラクレスの難業だ。
たとえ私が、あのクレタの番人になろうと、
たとえペガススの飛翔で、運ばれようと、
私がラダスや、翼足のペルセウスになろうと、
レソスの、雪白の俊足の二頭立て馬車になろうと。
これに羽の生えた足の、翼ある者たちを加え、
さらに風の速さをも求めて、
それらすべてを縛って、カメリウスよ、私に授けようと。
それでも私は、骨の髄まで疲れ果て、
多くの倦怠に蝕まれ果てるだろう、
お前を、友よ、探し回るうちに。
それほどの高慢さで、身を隠すのか、友よ。
どこにいるつもりか言ってくれ、明かせ、
大胆に、打ち明けよ、光に委ねよ。
今、乳白色の娘たちが、お前を引き止めているのか。
もし閉じた口に、舌をとどめておくなら、
恋の実りを、すべて投げ捨てることになる。
ウェヌスは、饒舌な語らいを喜ぶのだ。
いや、望むなら、口蓋を閉ざしていてもよい、
まことの恋に、与ってさえいるなら。
Oramus, si forte non molestum est,
demonstres ubi sint tuae tenebrae.
te campo quaesivimus minore,
te in circo, te in omnibus libellis,
te in templo summi Iovis sacrato.
in Magni simul ambulatione
femellas omnes, amice, prendi,
quas vultu vidi tamen serenas.
† A velte sic ipse flagitabam:
camerium mihi, pessimae puellae!
quaedam inquit nudum † reduc †
en hic in roseis latet papillis.
sed te iam ferre Herculi labos est:
Non custos si fingar ille Cretum,
non si Pegaseo ferar volatu,
non Ladas ego pinnipesve Perseus,
non Rhesi niveae citaeque bigae:
adde huc plumipedes volatilesque,
ventorumque simul require cursum,
quos vinctos, Cameri, mihi dicares:
defessus tamen omnibus medullis
et multis langoribus peresus
essem te mihi, amice, quaeritando.
tanto ten fastu negas, amice?
dic nobis ubi sis futurus, ede
audacter, committe, crede luci.
nunc te lacteolae tenent puellae?
si linguam clauso tenes in ore,
fructus proicies amoris omnes:
verbosa gaudet Venus loquella.
vel vi vis, licet obseres palatum,
dum veri sis particeps amoris.
おお、こっけいで愉快な話だ、カトよ、
お前の耳と、お前の高笑いにふさわしい話だ。
笑え、お前がカトゥルスを愛するだけ、カトよ、
こっけいで、この上なく愉快な話だ。
つい今しがた、ある娘の小僧を取り押さえた、
突き入れているところをな。この小僧を私は、ディオネの女神の御心なら、
武器の代わりに、我がこわばりで、打ちのめしてやった。
O rem ridiculam, Cato, et iocosam
dignamque auribus et tuo cachinno.
ride, quidquid amas, Cato, Catullum:
res est ridicula et nimis iocosa.
deprendi modo pupulum puellae
trusantem: hunc ego, si placet Dionae,
pro telo rigida mea cecidi.
見事に釣り合っている、破廉恥な淫乱ども、
マムッラと、掘られ好きのカエサルは。
不思議はない。両者に等しく汚点があり、
一方は都のもの、一方はフォルミアエのもの
刻み込まれて消えず、洗い落とせぬ。
ともに病んだ、双子のような両者、
一つの小寝台で、二人とも学者気取り、
どちらが貪欲な姦通者ということもなく、
娘たちをめぐる、恋敵にして仲間。
見事に釣り合っている、破廉恥な淫乱どもは。
Pulchre convenit improbis cinaedis,
Mamurrae pathicoque Caesarique.
nec mirum: maculae pares utrisque,
urbana altera et illa Formiana,
impressae resident nec eluentur:
morbosi pariter gemelli utrique,
uno in lecticulo erudituli ambo,
non hic quam ille magis vorax adulter,
rivales socii puellularum:
pulchre convenit improbis cinaedis.
カエリウスよ、我らのレスビア、あのレスビア、
あのレスビア、カトゥルスがただ一人、
自分自身よりも、身内のすべてよりも愛したあの女が、
今や四つ辻と、路地裏で、
気高いレムスの子孫どもの、皮を剥いでいる。
Caeli, Lesbia nostra, Lesbia illa,
illa Lesbia, quam Catullus unam
plus quam se atque suos amavit omnes,
nunc in quadriviis et angiportis
glubit magnanimi Remi nepotes.
ボノニアルファが、ルフルスの一物をしゃぶる、
メネニウスの妻、その女をしばしば墓地で
火葬の薪から供物をかすめ取るのを、見ただろう、
火から転げ落ちたパンを追いかけて、
半分髭を剃った火葬人に、殴られながら。
Bononiensis Rufa Rufulum fellat,
uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis
vidistis ipso rapere de rogo cenam,
cum devolutum ex igne prosequens panem
ab semiraso tunderetur ustore.
お前を、リビュアの山々の雌獅子が、
あるいは股の奥で吠えるスキュッラが、
かくも硬く、忌まわしい心で産み落としたのか、
嘆願する者の声を、最後の窮地にあって、
蔑ろにするほどに、ああ、あまりにも残忍な心で。
Num te leaena montibus Libystinis
aut Scylla latrans infima inguinum parte
tam mente dura procreavit ac taetra,
ut supplicis vocem in novissimo casu
contemptam haberes, ah nimis fero corde?
おお、ヘリコンの丘
住人、ウラニアの裔よ、
うら若き乙女を、夫のもとへ
さらってゆく者、おお、ヒュメナエウス・ヒュメンよ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ、
こめかみを花で飾れ、
甘く香るマヨラナの花で、
婚礼の緋の被衣を取れ、嬉々として、ここへ、
ここへ来たれ、雪白の足に
黄の履をまとって、
楽しき日に呼び覚まされ、
婚礼の歌を朗々と歌いながら、
澄んだ響きの声で、
足で大地を打ち、手で
松明を揺すり振れ。
なぜなら、ウィニアがマンリウスに、
イダリオンに住まうウェヌス
プリュギアの審判者のもとへ
来たったように、良き前兆のもと、良き
乙女が嫁いでゆくのだから、
花咲く小枝に輝き映える
アシアのミルテのように、
その小枝をハマドリュアスの女神たち
己の慰みとして、露けき
湿りで育てるのだ。
さあ、こちらへ歩みを運び、
テスピアの岩
アオニアの洞を後にせよ、
その洞の上に、水の精が
冷たきアガニッペが注ぎかける、
そして家の女主人を呼べ、
新たな夫を慕う女主人を、
その心を愛で縛りつけながら、
執拗な蔦があちらこちらへ
さまよいながら木に絡みつくように。
そしてお前たちも同じく共に、汚れなき
乙女たちよ、お前たちにも訪れる
同じ日が、さあ、拍子を合わせ
歌え、おお、ヒュメナエウス・ヒュメンよ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
いっそう喜んで、己が
己の務めへ呼ばれるのを
聞いて、こちらへ歩みを運ぶように、
良きウェヌスの導き手、良き
愛の結び手が。
どの神を、思い悩む
恋人たちがより求めるべきか。
天上の者のうち、どの神を人は
より崇めようか。おお、ヒュメナエウス・ヒュメンよ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
お前を、身を震わす親が己の子らのために
呼び求め、お前のために乙女たちは
小さき帯で懐を解き、
お前を畏れつつ、待ちわびる耳で新たな
夫がお前を捉えようとする。
お前は、荒々しい若者の手に
花咲くいとし子を、自ら
その母の膝から
引き渡す、おお、ヒュメナエウス・ヒュメンよ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
お前なくしては、ウェヌスは何一つ、
良き評判が是とするものを
益として得ることはできぬ。だができる、
お前が望めば。この神に
比べようとあえてする者があろうか。
お前なくしては、いかなる家も
子をもうけることはできず、親も
血筋に頼ることはできぬ。だができる、
お前が望めば。この神に
比べようとあえてする者があろうか。
お前の聖なる儀を欠く土地は
その境を守る者を
与えることはできぬ。だができる、
お前が望めば。この神に
比べようとあえてする者があろうか。
扉の閂を開け放て、
乙女が来た。見よ、松明が
輝く髪を揺らすのを。
生まれながらの慎みが足を止めさせる。
だが、それにいっそう聞き入って
行かねばならぬことを、彼女は泣く。
泣くのはやめよ。お前に、アウ
ルンクレイアよ、恐れはない、
お前より美しい女が
オケアヌスから明るい日の
昇りくるのを見たなどと。
かくのごとく、富める主の
色とりどりの小園に
ヒュアキントスの花は立つのが常。
だがお前はぐずつく、日は去りゆく。
進み出よ、新たな花嫁よ。
進み出よ、新たな花嫁よ、もし
もはやよしとあらば、そして聞け
我らの言葉を。見よ、松明が
金色の髪を揺らすのを。
進み出よ、新たな花嫁よ。
お前の夫は、軽々しく邪な
姦淫に身をゆだね
恥ずべき醜行を追い求めて
お前の柔き乳房から
離れて眠ろうとはすまい。
しなやかな蔦が、傍らに植わる
木々に絡みつくように、
彼はお前の抱擁に
絡みつくだろう。だが日は去りゆく。
進み出よ、新たな花嫁よ。
おお、寝床よ、すべての者に……
寝台の白き脚もて、
お前の主に訪れる、
いかばかりの歓びが、さすらう
夜に、真昼に
彼が味わうことか。だが日は去りゆく。
進み出よ、新たな花嫁よ。
掲げよ、少年たちよ、松明を。
婚礼の緋の被衣が来るのが見える。
さあ、拍子を合わせて歌え、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
遠慮なきフェスケンニウスの戯れ言
長く黙してはならぬ、
少年たちに胡桃を拒んではならぬ、
主の愛が捨てられたと聞いて、
寵童が。
胡桃を少年たちに与えよ、無為なる
寵童よ。もう十分に長く
胡桃で遊んだ。今や
タラシウスに仕えるがよい。
寵童よ、胡桃を与えよ。
お前には農場の女どもが卑しく見えた、
寵童よ、今日も昨日も。
今や髪結いが、お前の
顔を剃る。哀れな、ああ哀れな
寵童よ、胡桃を与えよ。
言われているぞ、お前が己の
香油まみれの新郎よ、髭なき少年らから
離れかねていると。だが離れよ。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
我らは知る、お前に許されたことは
それだけと。だが夫には
その同じことは許されぬ。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
花嫁よ、お前もまた、お前の
夫が求めることを拒むな、
求めるものをよそへ求めに行かぬよう。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
見よ、お前の夫の家が、いかに勢いあり
富み栄えているかを。
その家がお前に仕えつづけるように
(おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ)、
やがて震える白髪の老いが
こめかみを揺らし動かして
すべてを万人に頷くその時まで。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
良き前兆とともに運べ、
敷居を越えて、その黄金の足を、
磨かれた扉をくぐれ。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
見よ、ただ一人、横たわる
お前の夫がテュロスの寝椅子
全身をもってお前に傾いているのを。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
彼にも、お前に劣らず
胸の奥深くで
炎が燃える、いやより深く。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
放せ、そのまろやかな腕を、
少年よ、いとし子の腕を。
今や夫の寝床へ彼女を行かせよ。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
おお、老いた夫たちに
よく知られた良き女たちよ、
いとし子を床につかせよ。
おお、ヒュメン・ヒュメナエウス、イオ、
おお、ヒュメン・ヒュメナエウスよ。
今こそ来てよいぞ、新郎よ。
妻が閨でお前を待つ、
花のごとき顔に輝いて、
白いカミツレのように、
あるいは黄の芥子のように。
だが、新郎よ、(天上の神々が
我を助けたまわんことを)お前もまた劣らず
美しい、ウェヌスもお前を
なおざりにはせぬ。だが日は去りゆく。
進め、ぐずつくな。
長くはぐずつかなかった、
もう来る。良きウェヌスが
お前を助けよう、なぜならおおやけに
望むものを望み、良き
愛を隠さぬのだから。
アフリカの砂塵
きらめく星々の
数を、まず数え上げるがよい、
お前たちの戯れの
幾千もの数を数えたいと願う者は。
望むままに戯れよ、そしてほどなく
子をもうけよ。ふさわしくない、
かくも古き名が子なくして
あることは。同じ血筋から
常に生まれ継がれるべきだ。
トルクァトゥスが、幼子が、
母の膝から
柔き手を差し伸べて
甘く父に微笑むのを、私は望む、
半ば開いた小さき唇で。
父マンリウスに似ているように、
そしてたやすく、知らぬ者
すべてに見分けられ、
母の貞節を
その顔で示すように。
かくのごとき、その良き
母ゆえの誉れが血筋を是とせよ、
ペネロペの子テレマコス
この上なく良き母ゆえに
ただ一つの誉れが残るように。
扉を閉じよ、乙女たちよ。
十分に戯れた。さあ、良き
夫婦よ、良く生きよ、そして
絶え間なき務めに、力ある
若さを働かせよ。
Collis o Heliconii
cultor, Uraniae genus,
qui rapis teneram ad virum
virginem, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee,
cinge tempora floribus
suave olentis amaraci,
flammeum cape, laetus huc,
huc veni niveo gerens
luteum pede soccum,
excitusque hilari die
nuptialia concinens
voce carmina tinnula
pelle humum pedibus, manu
pineam quate taedam.
namque Vinia Manilo,
qualis Idalium colens
venit ad Phrygium Venus
iudicem, bona cum bona
nubet alite virgo,
floridis velut enitens
myrtus Asia ramulis,
quos hamadryades deae
ludicrum sibi rosido
nutriunt umore.
quare age huc aditum ferens
perge linquere Thespiae
rupis Aonios specus,
nympha quos super irrigat
frigerans Aganippe,
ac domum dominam voca
coniugis cupidam novi,
mentem amore revinciens
ut tenax hedera huc et huc
arborem implicat errans.
vosque item simul, integrae
virgines, quibus advenit
par dies, agite in modum
dicite, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
ut libentius, audiens
se citarier ad suum
munus, huc aditum ferat
dux bonae Veneris, boni
coniugator amoris.
quis deus magis anxiis
est petendus amantibus?
quem colent homines magis
caelitum? o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
te suis tremulus parens
invocat, tibi virgines
zonula solvunt sinus,
te timens cupida novus
captat aure maritus.
tu fero iuveni in manus
floridam ipse puellulam
dedis a gremio suae
matris, o Hymenaee Hymen,
o Hymen Hymenaee.
nil potest sine te Venus
fama quod bona comprobet
commodi capere: at potest
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
nulla quit sine te domus
liberos dare, nec parens
stirpe nitier: at potest
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
quae tuis careat sacris
non queat dare praesides
terra finibus: at queat
te volente.quis huic deo
compararier ausit?
claustra pandite ianuae,
virgo adest. viden ut faces
splendidas quatiunt comas?
tardet ingenuus pudor:
quem tamen magis audiens
flet quod ire necesse est.
flere desine. Non tibi, Au-
runculeia
, periculum est
ne qua femina pulchrior
clarum ab Oceano diem
viderit venientem.
talis in vario solet
divitis domini hortulo
stare flos hyacinthinus.
sed moraris, abit dies:
prodeas, nova nupta.
prodeas, nova nupta, si
iam videtur, et audias
nostra verba.vide ut faces
aureas quatiunt comas:
prodeas, nova nupta.
non tuus levis in mala
deditus vir adultera
probra turpia persequens
a tuis teneris volet
secubare papillis,
lenta quin velut adsitas
vitis implicat arbores,
implicabitur in tuum
complexum.Sed abit dies:
prodeas, nova nupta.
o cubile quod omnibus
candido pede lecti,
quae tuo veniunt ero,
quanta gaudia, quac vaga
nocte, quae medio die
gaudeat! sed abit dies:
Prodeas, nova nupta.
tollite, o pueri, faces:
flammeum video venire.
ite, concinite in modum
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
ne diu taceat procax
fescennina iocatio,
nec nuces pueris neget
desertum domini audiens
concubinus amorem.
da nuces pueris, iners
concubine: satis diu
lusisti nucibus: libet
iam servire Talasio.
concubine, nuces da.
sordebant tibi vilicae,
concubine, hodie atque heri:
nunc tuum cinerarius
tondet os. miser ah miser
concubine, nuces da.
diceris male te a tuis
unguentate glabris marite
abstinere: sed abstine.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
scimus haec tibi quae licent
sola cognita: sed marito
ista non eadem licent.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
nupta, tu quoque quae tuus
vir petet cave ne neges,
ne petitum aliunde eat.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
en tibi domus ut potens
et beata viri tui:
quae tibi sine serviat
(o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee).
usque dum tremulum movens
cana tempus anilitas
omnia omnibus adnuit.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
transfer omine cum bono
limen aureolos pedes,
rasilemque subi forem.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
adspice unus ut accubans
vir tuus Tyrio in toro
totus immineat tibi.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
illi non minus ac tibi
pectore uritur intimo
flamma, sed penite magis
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
mitte bracchiolum teres,
praetextate, puellulae:
iam cubile adeat viri.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
o bonae senibus viris
cognitae bene feminae,
conlocate puellulam.
o Hymen Hymenaee io,
o Hymen Hymenaee.
iam licet venias, marite:
uxor in thalamo tibi est
ore floridulo nitens
alba parthenice velut
luteumve papaver.
at, marite, (ita me iuvent
caelites) nihilo minus
pulcher es, neque te Venus
neglegit. sed abit dies:
perge, ne remorare.
non diu remoratus es,
iam venis. bona te Venus
iuverit, quoniam palam
quod cupis cupis et bonum
non abscondis amorem.
ille pulveris Africi
siderumque micantium
subducat numerum prius,
qui vestri numerare vult
multa milia ludi.
ludite ut libet, et brevi
liberos date. non decet
tam vetus sine liberis
nomen esse, sed indidem
semper ingenerari.
Torquatus volo parvulus
matris e gremio suae
porrigens teneras manus
dulce rideat ad patrem
semihiante labello.
sit suo similis patri
Manlio et facile insciis
noscitetur ab omnibus
et pudicitiam suae
matris indicet ore.
talis illius a bona
matre laus genus adprobet
qualis unica ab optima
matre Telemacho manet
fama Penelopeo.
claudite ostia, virgines:
lusimus satis. at, boni
coniuges, bene vivite et
munere adsiduo valentem
exercete iuventam.
宵の明星が来た。若者らよ、立て。宵の星がオリュンポスから
待ち望まれた光を、ようやくにして掲げる。
今こそ立つ時、今こそ豊かな食卓を離れる時。
今や乙女が来る、今や婚礼の歌が歌われる。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
見えるか、乙女らよ、若者らが。立って向かい合え。
まさしく、宵の星がオエタの火を掲げている。
確かにそうだ。見よ、彼らがいかにすばやく躍り立ったかを。
訳もなく躍り立ったのではない。勝つにふさわしい歌を歌うのだ。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
たやすくはないぞ、朋輩らよ、我らに用意された勝利の栄は。
見よ、乙女らがひそかに練った歌をさらっているのを。
無駄に練っているのではない。心に残る何かを持っているのだ。
不思議はない、心を尽くして深く励んでいるのだから。
我らは心を一方に、耳を他方に、分けてしまった。
だから当然、我らは負けよう。勝利は労苦を愛するのだ。
だから今、せめて心を向けよ。
彼女らはもう歌い始める、もう応えるのがふさわしかろう。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
宵の星よ、空を渡る火のうち、お前より残酷なものがあろうか。
お前は、娘を母の抱擁から引き剥がし、
しがみつく娘を母の抱擁から引き剥がし、
燃える若者に、清らかな乙女を与えることができるのだから。
敵とて、陥ちた都で、これより残酷な何をなそうか。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
宵の星よ、空に輝く火のうち、お前より快いものがあろうか。
お前は、己の炎で、約された婚姻を確かなものとする、
男たちが取り決め、親たちがそれより先に取り決めた婚姻を、
お前の輝きが昇る前には結ばれなかった婚姻を。
神々から、幸いなこの時より望ましい何が与えられようか。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
宵の星が、朋輩らよ、我らのうちから一人を奪った……
なぜなら、お前の到来とともに、見張りは常に目覚めるのだから。
夜には盗人が隠れる、その同じ者らを、しばしば戻りきて、
宵の星よ、名を変えて、お前は同じ者らを捕らえる。
だが乙女らは、偽りの嘆きでお前をなじるのを好む。
それがどうした、心ひそかに求める者をなじったとて。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
囲われた庭にひそかに咲く花のように、
家畜にも知られず、いかなる鋤にも引き裂かれず、
そよ風がなで、日が育て、雨が伸ばす花、
多くの少年が、多くの乙女がそれを望んだ。
その同じ花が、繊き爪に摘まれてしぼむや、
いかなる少年も、いかなる乙女もそれを望まぬ。
かくのごとく乙女は、汚れなきうちは、身内に愛される。
汚された体で清らかな花を失うや、
少年らに快くもなく、乙女らに愛されもせぬ。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
裸の畑に生える寡婦のごとき葡萄の蔓のように、
決して身を起こさず、決して熟した実を育てず、
柔き体を、うつむく重みで折り曲げ、
今しも根で梢の若枝に触れる。
この蔓を、いかなる農夫も、いかなる牛も世話せぬ。
だがもしその同じ蔓が、夫たる楡に結ばれれば、
多くの農夫が、多くの牛がそれを世話する。
かくのごとく乙女は、汚れなきうちは、耕されぬまま老いる。
熟した時に釣り合いの婚姻を得るや、
夫にいっそう愛され、親にいっそう疎まれなくなる。
だからお前も、かかる夫と争うな、乙女よ。
争うのは正しくない、父が自ら引き渡した相手と、
父自ら母とともに、その者らに従わねばならぬのだから。
処女なるはすべてお前のものではない、一部は親のもの。
三分の一は父に、三分の一は母に与えられ、
三分の一のみお前のもの。二人と争うな、
婿に、その持ち分を持参金とともに与えた二人と。
ヒュメン、おお、ヒュメナエウス、ヒュメン来たれ、おお、ヒュメナエウス。
Vesper adest: iuvenes, consurgite: vesper Olympo
exspectata diu vix tandem lumina tollit.
surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas;
iam veniet virgo, iam dicetur hymenaeus.
Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.
cernitis, innuptae, iuvenes? consurgite contra:
nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes.
sic certe est: viden ut perniciter exsiluere?
non temere exsiluere; canent quod vincere par est.
Hymen O Hymenaee, Hymen ades O Hymenaee.
non facilis nobis, aequales, palma parata est:
adspicite, innuptae secum ut meditata requirunt.
non frustra meditantur; habent memorabile quod sit.
nec mirum, penitus quae tota mente laborant.
nos alio mentes, alio divisimus aures:
iure igitur vincemur; amat victoria curam.
quare nunc animos saltem convertite vestros:
dicere iam incipient, iam respondere decebit.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis?
qui natam possis complexu avellere matris,
complexu matris retinentem avellere natam
et iuveni ardenti castam donare puellam.
quid faciunt hostes capta crudelius urbe?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hespere, qui caelo lucet iucundior ignis?
qui desponsa tua firmes conubia flammma,
quae pepigere viri, pepigerunt ante parentes,
nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor.
quid datur a divis felici optatius hora?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
Hesperus e nobis, aequales, abstulit unam
namque tuo adventu vigilat custodia semper.
nocte latent fures, quos idem saepe revertens,
Hespere, mutato comprendis nomine eosdem.
at libet innuptis ficto te carpere questu.
quid tum, si carpunt tacita quem mente requirunt?
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
ut flos in saeptis secretus nascitur hortis,
ignotus pecori, nullo convulsus aratro,
quem mulcent aurae, firmat sol, educat imber,
multi illum pueri, multae optavere puellae;
idem cum tenui carptus defloruit ungui,
nulli illum pueri, nullae optavere puellae:
sic virgo, dum intacta manet, dum cara suis est;
cum castum amisit polluto corpore florem,
nec pueris iucunda manet nec cara puellis.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
ut vidua in nudo vitis quae nascitur arvo
nunquam se extollit, nunquam mitem educat uvam,
sed tenerum prono deflectens pondere corpus
iam iam contingit summum radice flagellum,
hanc nulli agricolae, nulli accoluere iuvenci;
at si forte eadem est ulmo coniuncta marito,
multi illam agricolae, multi accoluere iuvenci:
sic virgo, dum intacta manet, dum inculta senescit;
cum par conubium maturo tempore adepta est,
cara viro magis et minus est invisa parenti.
et tu ne pugna cum tali coniuge, virgo.
non aequum est pugnare, pater cui tradidit ipse,
ipse pater cum matre, quibus parere necesse est.
virginitas non tota tua est, ex parte parentum est:
tertia pars patri, pars est data tertia matri,
tertia sola tua est.noli pugnare duobus,
qui genero sua iura simul cum dote dederunt.
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee.
高き海原を、速き船に乗って運ばれたアッティスは、
プリュギアの森に、急く足で焦がれつつ触れ、
森に囲まれた女神の暗き場所に近づくや、
そこで荒れ狂う狂気に駆り立てられ、心乱れて、
鋭い燧石で、己の股間の重みを削ぎ落とした。
こうして、己の肢体が男を失って残されたと感じるや、
なお新しい血で大地の面を汚しながら、
雪白の手で、急いて軽き太鼓を取った、
太鼓を、キュベレの角笛を、母よ、お前の秘儀の具を、
そして牛の空ろな革を、柔き指で打ち鳴らしつつ、
身を震わせ、仲間たちにこう歌い始めた。
さあ行け、ガッラたちよ、キュベレの高き森へともに、
ともに行け、ディンデュモスの女主人のさすらう群れよ、
異郷の地を求めて、追われ人のごとく、
我が道を辿り、我を導きとして、我が仲間となり、
荒れる潮と、猛る海原に耐え、
ウェヌスへの深き憎しみゆえ、己が体の男を削いだお前たちよ、
女主人の心を、激しき彷徨で喜ばせよ。
鈍き遅れは心から去れ。ともに行け、従え、
キュベレのプリュギアの館へ、女神のプリュギアの森へ、
鐃鈸の声が響き、太鼓が轟き、
プリュギアの笛吹きが、曲がった葦笛で重く奏で、
蔦をまとうマイナスたちが、頭を激しく打ち振り、
聖なる秘儀を、鋭い雄叫びで執り行い、
女神のさすらう一団が、飛び回るのを常とするところへ、
そこへ、我らは激しき舞踏で急ぐがよい。
アッティスが、まがいの女が、仲間たちにこう歌うや、
一団はたちまち、震える舌で雄叫びをあげ、
軽き太鼓が鳴り返し、空ろな鐃鈸が打ち返す、
緑なすイダへ、急く足で群舞は向かう。
狂おしく喘ぎ、さまよい、息を切らして進みゆく、
太鼓を連れに、アッティスは暗き森を抜け、導き手として、
軛の重みを避ける、飼い馴らされぬ若牝牛のように。
素早きガッラたちが、足速き導き手に従う。
こうして、キュベレの館に、疲れ果てて着くや、
あまりの労苦ゆえ、パンもなしに眠りにつく。
力抜ける気だるさとともに、鈍き眠りが彼らの目を覆う。
柔き安らぎのうちに、心の狂おしき憤りは去りゆく。
だが黄金の面もつ太陽が、輝く目で
白き大空を、固き大地を、荒き海を照らし、
活き活きと足鳴らす馬で、夜の影を追い払うや、
そこで眠りは、目覚めたアッティスを離れ、急ぎ去った。
女神パシテアが、震える胸に彼を迎えた。
こうして柔き安らぎののち、激しき狂気なく、
アッティスが胸のうちで己のなした事を思い返し、
澄んだ心で、己が何を欠き、いずこにあるかを見るや、
心たぎらせ、再び岸辺へと引き返した。
そこで、涙ぐむ目で広き海を見つめ、
悲しげに、哀れな声で故郷にこう語りかけた。
おお故郷、我を生みし者、おお故郷、我が母よ、
哀れにも、我がお前を捨て、逃亡の
奴隷が主を捨てるように、イダの森へ足を運び、
雪のもと、獣らの凍える巣のかたわらに身を置き、
狂おしくそのすべての隠れ処を訪れようとは。
いったいどこに、いかなる場所に、故郷よ、お前があると思えばよいのか。
この瞳自ら、お前へと眼差しを向けたく望む、
猛き狂気を欠く、この束の間、心が我にある間に。
我はこの森へ、我が家を遠く離れて運ばれるのか。
故郷から、財から、友から、親から離れているのか。
広場から、格闘場から、競走場から、体育場から離れているのか。
哀れな、ああ哀れな、幾度も幾度も嘆かねばならぬ、我が心よ。
いかなる姿の形を、我が経験せずにいたか。
我は女、我は若者、我は青年、我は少年、
我は体育場の花、我は闘技の油の誉れだった。
我には人の絶えぬ門、我には温もる敷居、
我には、花の冠に飾られた家があった、
日が昇れば、寝室を出ねばならぬところの。
我は今、神の下女、キュベレの婢と呼ばれるのか。
我はマイナス、我は己の一部、我は不毛の男となるのか。
我は、緑なす、冷えた雪をまとうイダの地に住まうのか。
我はプリュギアの高き峰々のもとで命を過ごすのか、
森に棲む牝鹿の、森をさまよう猪のいるところで。
今しも、なした事が痛ましい、今しも悔いる。
薔薇色の唇から、この言葉が急ぎ発せられ、
神々の双つの耳へ新たな知らせを運ぶや、
そこでキュベレは、獅子につけた軛を解き、
群れの敵たる左の獅子を駆り立てて、こう言う。
さあ、と言う、行け、猛き者よ、行け、狂気がこの者を駆り立てるようにせよ、
狂気の一撃で、森への帰還へと向かわせよ、
あまりに気ままに、我が支配を逃れんと望む者を。
さあ、尾で己が背を打て、己が鞭を耐えよ、
唸る咆哮で、あらゆる場所を鳴り返させよ、
猛き者よ、たくましき首で、赤きたてがみを振れ。
脅すようにキュベレはこう言い、手で軛を解く。
獣は自ら己を励まし、心を狂おしく駆り立て、
進み、唸り、さまよう足で若木を折る。
だが、白む岸辺の湿った場所に近づき、
大理石なす海のかたわらに、柔きアッティスを見るや、
襲いかかる。彼は狂って、荒き森へ逃げ込む。
そこで、生涯の全ての時を、彼は婢として過ごした。
大いなる女神、女神キュベレ、ディンデュモスの女主人たる女神よ、
我が家より遠く、お前の狂気のすべてを遠ざけたまえ、女主人よ。
他の者を駆り立てよ、他の者を狂わせよ。
Super alta vectus Attis celeri rate maria
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit
adiitque opaca silvis redimita loca deae,
stimulatus ibi furenti rabie, vagus animis
devolvit ili acuto sibi pondera silice.
itaque ut relicta sensit sibi membra sine viro,
etiam recente terrae sola sanguine maculans
niveis citata cepit manibus leve typanum,
typanum, tubam Cybelles, tua, mater, initia,
quatiensque terga tauri teneris cava digitis
canere haec suis adorta est tremebunda comitibus
agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,
simul ite, Dindymenae dominae vaga pecora,
aliena quae petentes velut exsules loca
sectam meam exsecutae duce me mihi comites
rapidum salum tulistis truculentaque pelagi
et corpus evirastis Veneris nimio odio,
hilarate erae citatis erroribus animum.
mora tarda mente cedat; simul ite, sequimini
Phrygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae,
ubi cymbalum sonat vox, ubi tympana reboant,
tibicen ubi canit Phryx curvo grave calamo,
ubi capita maenades vi iaciunt hederigerae,
ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,
ubi suevit illa divae volitare vaga cohors,
quo nos decet citatis celerare tripudiis.
simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,
thiasus repente linguis trepidantibus ululat,
leve tympanum remugit, cava cymbala recrepant,
viridem citus adit Idam properante pede chorus.
furibunda simul anhelans vaga vadit animam agens
comitata tympano Attis per opaca nemora dux,
veluti iuvenca vitans onus indomita iugi:
rapidae ducem secuntur Gallae properipedem.
itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae,
nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.
piger his labante langore oculos sopor operit:
abit in quiete molli rabidus furor animi.
sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis
lustravit aethera album, sola dura, mare ferum,
pepulitque noctis umbras vegetis sonipedibus,
ibi Somnus excitam Attin fugiens citus abiit:
trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.
ita de quiete molli rapida sine rabie
simul ipsa pectore Attis sua facta recoluit,
liquidaque mente vidit sine quis ubique foret,
animo aestuante rusum reditum ad vada tetulit.
ibi maria vasta visens lacrimantibus oculis
patriam adlocuta maesta est ita voce miseriter:
patria o mei creatrix, patria o mea genetrix,
ego quam miser relinquens, dominos ut erifugae
famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,
ut apud nivem et ferarum gelida stabula forem
et earum omnia adirem furibunda latibula,
ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor?
cupit ipsa pupula ad te sibi derigere aciem,
rabie fera carens dum breve tempus animus est.
egone a mea remota haec ferar in nemora domo?
patria, bonis, amicis, genitoribus abero?
abero foro, palaestra, stadio, et gymnasiis?
miser ah miser, querendum est etiam atque etiam, anime.
quod enim genus figurae est ego non quod obierim?
ego mulier, ego adulescens, ego ephebus, ego puer,
ego gymnasi fui flos, ego eram decus olei:
mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida,
mihi floridis corollis redimita domus erat,
linquendum ubi esset orto mihi sole cubiculum.
ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?
ego maenas, ego mei pars, ego vir sterilis ero?
ego viridis algida Idae nive amicta loca colam?
ego vitam agam sub altis Phrygiae columinibus,
ubi cerva silvicultrix, ubi aper nemorivagus?
iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.
roseis ut huic labellis sonitus citus abiit
geminas deorum ad aures nova nuntia referens,
ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus
laevumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.
Agedum, inquit, age ferox i, fac ut hunc furor agitet,
fac uti furoris ictu reditum in nemora ferat,
mea libere nimis qui fugere imperia cupit.
age caede terga cauda, tua verbera patere,
fac cuncta mugienti fremitu loca retonent,
rutilam ferox torosa cervice quate iubam.
ait haec minax Cybelle religatque iuga manu.
ferus ipse sese adhortans rabidum incitat animo,
vadit, fremit, refringit virgulta pede vago.
at ubi umida albicantis loca litoris adiit
tenerumque vidit Attin prope marmora pelagi,
facit impetum: ille demens fugit in nemora fera:
ibi semper omne vitae spatium famula fuit.
dea magna, dea Cybelle, dea domina Dindymi,
procul a mea tuus sit furor omnis, era, domo:
alios age incitatos, alios age rabidos.
かつてペリオンの峰に生い育った松の木々が
ネプトゥヌスの澄んだ波を泳ぎ渡ったと言われる、
パシスの流れへ、アエエテスの国土の果てへと、
選ばれし若者ら、アルゴスの若人の精華が、
コルキスから黄金の毛皮を奪い取ろうと望み、
塩の浅瀬を速き船で駆け下ることをあえてしたとき、
樅の櫂で青き海原を掃きつつ。
高き町々の城塞を守る女神が、彼らのために
自ら、軽き風に飛びゆく車を作り、
松の組み木を、湾曲した竜骨に結び合わせた。
その船が初めて、未馴れのアンフィトリテを航行で浸した。
その船が舳先で風吹く海原を切り裂き、
櫂に掻き回されて波が泡で白く燃え立つや、
海峡の白く輝く渦から顔が現れ出た、
海のネレイスらがこの奇跡に驚きつつ。
その日に、他のいつかにもあれ、死すべき者らは海の
ニンフらを、露わな体で、その目に見た、
白き渦から乳房まで現れ立つ姿を。
そのときペレウステティスへの恋に燃えたと言われ、
そのときテティスも人間との婚姻を蔑まず、
そのとき父自ら、テティスにペレウスを娶らせるべしと悟った。
おお、いと待ち望まれた時代の時に生まれし
英雄らよ、幸いあれ、神々の裔よ、おお母らの良き
子孫よ、再び幸いあれ、
汝らを幾度も、我が歌もて、汝らを呼びかけよう、
そして殊に、幸いなる婚礼の松明もて栄えある君を、
テッサリアの支柱たるペレウスよ、ユピテル自らが、
神々の父自らが、その恋人を譲った君を。
君をこそ、いと美わしきネレウスの娘テティスは抱いたのか。
君をこそ、テテュスは孫娘を娶ることを許したのか、
そして海もて全世界を抱くオケアヌスは。
待ち望まれた時が満ちて、その日々が
到来するや、テッサリアの全土が集いて家に群れ、
王宮は喜び集う群衆で満たされる。
前に贈り物を捧げ持ち、顔に喜びを表す。
キエロスは棄てられ、プティアのテンペを、
クランノンの館ラリサの城壁を人々は後にし、
パルサロスに集い、パルサリアの屋根の下に群れ集う。
誰も田を耕さず、若牛らの首はなよやかになり、
低き葡萄畑は曲がった鍬で手入れされず、
牡牛は前傾する鋤で土塊を掘り起こさず、
枝打ち人の鎌が木の影を薄めることもなく、
汚れた錆が、打ち棄てられた鋤に忍び寄る。
だが王自身の館は、豊かな王宮が奥へ退くところ
いずこも、輝く黄金と銀とで燦めく。
玉座には象牙が白く光り、卓には杯が輝き、
家全体が王家の宝で燦然と喜ぶ。
さて女神の婚礼の臥榻が据えられる、
館の中央に、インドの牙で磨かれ、
貝の薔薇色の染料に染まった紫布が覆うそれが。
この布は、いにしえの人々の姿で彩られ、
驚くべき技もて英雄らの武勲を示す。
すなわち、波音響くディアの岸辺から眺めやり、
テセウスが速き艦隊とともに去りゆくのを見つめる、
抑えがたき狂乱を胸に抱くアリアドネが。
今なお、自分が見ているものを見ているとは信じられずに、
偽りの眠りから今しがた初めて呼び覚まされ、
寂しき砂浜に見棄てられた惨めな己を見出すがゆえに。
だが忘却の若者は、逃げつつ櫂で浅瀬を打ち、
空しき約束を風の嵐に委ねて去ってゆく。
遠く海藻の岸から、ミノスの娘は悲しき瞳もて
バッコスの巫女の石像のごとく彼を見送る、ああ、
見送りつつ、大いなる憂いの波に揺れ動く、
金の髪に繊細な頭巾をとどめもせず、
軽き衣で覆われた胸を包みもせず、
丸き乳帯で乳白の乳房を締めもせず、
それらすべてが体じゅうから滑り落ちて、あちこちに、
彼女の足下で、塩の波が戯れ弄んでいた。
かくて彼女は、頭巾のことも、漂う衣のことも
気にかけず、心のすべてをかけて、テセウスよ、君に、
魂のすべて、心のすべてをかけて、我を失って縋っていた。
ああ惨めな女、絶え間なき悲嘆で彼女を狂わせたのだ、
エリュキナが、棘ある憂いを胸に蒔きつつ、
あの折に、猛きテセウスがその時から
ピラエウスの湾曲した岸を出て、
不正なる王のゴルテュンの館に着いたその折に。
すなわち、かつて残酷な疫病に強いられて、
アンドロゲオスの殺害の償いを果たすため、
選ばれた若者らと、そして未婚の乙女らの誉れを、
ケクロプスの都ミノタウロスへの供物として捧げるのが常だったと言う。
これらの災いで狭き城壁が苦しめられたとき、
テセウス自ら、愛するアテナイのために己が身を
投げ出すことを望んだ、クレタへ、かかる
ケクロプスの死者を、死者ならぬ死者を運ばれるよりは。
かくて軽き船に頼り、穏やかな風に乗って、
高邁なるミノスのもと、その傲れる館へと来た。
この人を、王女が焦がれる眼差しで見るや、
甘き香りを放つ清らかな臥牀が
母の柔らかな抱擁のうちに育んでいたその王女が、
エウロタスの流れが生むミルトスのごとく、
あるいは春の微風が引き出す色とりどりの花のごとき彼女が、
燃える眼差しを彼から逸らさなかった、
全身に炎を宿し、
底の底まで、骨の髄まで残らず燃え上がるまでは。
ああ、惨たらしく無情な心で狂乱をかき立てる者よ、
聖なる童子よ、人の憂いに喜びを混ぜ合わす者よ、
ゴルゴイを、また葉茂るイダリオンを治める女神よ、
いかなる波にお前たちは、心焦がれた乙女を弄んだことか、
金髪の客人ゆえに幾度も溜息つく彼女を!
いかばかりの恐れを、萎える心に彼女は堪えたことか、
いかに幾度も、黄金の輝きよりなお青ざめたことか、
猛き怪物に立ち向かおうと望んで、
テセウスが死か、あるいは誉れの報いかを求めたとき。
とはいえ、神々に喜ばれぬではない小さき供物を、空しくなく、
約束しつつ、黙した唇で願を燃やし立てた。
すなわち、タウロス山の頂で枝を揺らす
樫を、あるいは樹脂したたる皮の松笠つけた松を、
抑えがたき旋風が、突風で幹をねじり、
根こそぎ引き抜くように——その木は遠く根元から掘り返され、
前のめりに倒れ、行く手のものを広くへし折りつつ倒れる——
かくてテセウスは、その体を屈服させ、猛き怪物を打ち倒した、
空しくもむなしい風に角を振り立てるそれを。
そこから、無事に、多くの誉れとともに彼は足を返した、
さまよう歩みを細き糸で導きつつ、
迷宮の曲がりくねりから出ようとする彼を、
館の見きわめ難き迷いが阻まぬように。
だが、なぜ私は初めの歌から逸れて、さらに多くを
語り継ごうか、いかに娘が父の顔を後にし、
いかに姉妹の抱擁を、いかについには母の抱擁を、
娘ゆえに惨めに我を忘れて喜んでいた母のそれを、
これらすべてにまさってテセウスの甘き恋を選び取り、
あるいはいかに、船に運ばれてディアの泡立つ岸辺に
来たり、あるいはいかに、眠りに目を閉ざされた彼女を
夫が忘却の胸で去りつつ置き去りにしたかを。
幾度も、彼女が燃える心で狂乱し、
胸の底から澄み響く声を放ったと人は言う、
そして時には悲しげに切り立つ山々に登り、
そこから海の広大な潮へと視線を伸ばし、
時には震える潮の逆巻く波へと走り出て、
露わなふくらはぎの柔らかな覆いをたくし上げ、
そして最期の嘆きもて、悲しげにこう言ったと、
濡れた口から冷え冷えとした嗚咽をこぼしながら。
このように私を、父の祭壇から連れ去っておいて、不実な者よ、
不実な者よ、寂しき岸辺に見棄てたのか、テセウスよ。
このように去りゆき、神々の神意を蔑ろにして、
忘却の者よ、ああ、呪われた偽りの誓いを家へ持ち帰るのか。
何ものも、残酷な心の
決意を曲げられなかったのか。お前には何の慈悲も備わらず、
無情な胸が私を憐れもうと望みはしなかったのか。
だがお前はかつて、こんな約束を甘い
声で私にしたのではない、こんなことを惨めな私に望めと命じたのではない、
そうではなく、喜びの婚姻を、待ち望まれた婚礼を約束したのだ。
それらすべてを、空の風が空しく引き裂いてゆく。
今よりもう、誓う男を女は誰も信じるな、
男の言葉が誠実だなどと誰も望むな。
彼らは、心が何かを欲して得ようと逸る間は、
誓うことを何も恐れず、約束を何も惜しまぬ。
だが、欲する心の情欲がひとたび満たされるや、
言った言葉を何も覚えず、偽りの誓いを何も気にかけぬ。
たしかに私はお前を、死の渦のただ中で回るお前を
救い出し、実の兄弟を失うことを選んだのだ、
不実なお前を、いざという時に見捨てるよりは。
その報いに、私は野獣と鳥に引き裂かれる
餌食として与えられ、死しても土をかけて葬られもすまい。
いかなる牝獅子が、人里離れた岩の下でお前を生んだのか、
いかなる海が、身籠って泡立つ波からお前を吐き出したのか。
いかなるシュルティス、いかなる貪欲なスキュラ、いかなる荒涼たるカリュブディスが、
甘き命の報いにかかるものを返すお前を生んだのか。
たとえ我らの婚姻がお前の心に適わず、
いにしえの父の厳しき戒めを恐れたのだとしても、
せめてお前の館へ私を連れて行くことはできたはず、
私が楽しき労役もて婢としてお前に仕え、
白き足を澄んだ水で優しく洗い、
あるいは紫の布でお前の臥牀を敷き整えるように。
だが、なぜ私は何も知らぬ風に空しく嘆くのか、
災いに狂わされて、何の感覚も具えぬ風に、
発せられた声を聞くことも、返すこともできぬ風に。
一方あの人は、もう海のただ中近くを行き、
人影ひとつ、うら寂しい海藻の岸に見えはせぬ。
かくてあまりに嘲るように、この最期の時に、残酷な
運命は、我が嘆きに耳さえも妬み惜しんだ。
全能のユピテルよ、願わくは、初めの時に
ケクロプスの船がクノッソスの岸に触れなければよかったものを、
手に負えぬ牡牛に恐ろしき貢ぎを運ぶ
不実な船人が、クレタで綱を繋ぎとめなければよかったものを、
この悪しき客人が、麗しき姿の下に残酷な
企みを隠して、我らの館に憩わなければよかったものを!
だって、私はどこへ身を寄せよう。破滅した身で、いかなる望みに縋ろう。
イダの山々を目指そうか。ああ、広き渦潮が
引き離し、海の荒れ狂う原が隔てているところを。
それとも父の助けを望もうか、私自らが棄てた父を、
兄弟の血に塗れた若者に従って棄てた父を。
それとも夫の誠実な愛で己を慰めようか、
渦潮でしなう櫂を撓めつつ逃げてゆくあの夫の愛で。
その上、岸には屋根ひとつなく、孤島であり、
海の取り巻く波ゆえに、出口も開けてはいない。
逃れる術もなく、望みもない。すべては黙し、
すべては荒れ果て、すべてが死を指し示す。
とはいえ、死ぬまでは私の目は弱ることなく、
疲れた体から感覚が去ることもあるまい、
裏切られた身で、神々に正しき罰を求め、
最期の時に、天なる者らの信義を祈り求めるまでは。
されば、男らの所業を報復の罰で懲らしめる
エウメニデスよ、蛇なす髪に縁取られた
その額が、荒れ狂う胸の怒りを前に掲げるお前たちよ、
ここへ、ここへ来たれ、我が嘆きを聞け、
それを私は、ああ惨めな身よ、骨の髄の底から放つことを
強いられている、寄る辺なく、燃え、狂乱に盲いて。
これらは胸の底から真実に生まれるものゆえ、
お前たちは我が悲嘆を空しく消え去らせるな、
テセウスが独りの私を棄てた、その心のままに、
女神らよ、その同じ心で、彼が己と己の身内を破滅させんことを。
これらの言葉を、悲しみの胸から注ぎ出したのち、
残酷な所業への罰を苦しげに求めつつ、
天なる者らの無敵の神意もて、支配者は頷いた、
その頷きに、大地と荒れ狂う海原とが
震え、天空は瞬く星々を揺り動かした。
一方テセウス自身は、盲いた闇に心を
覆われて、忘却の胸からすべてを取り落とした、
かつて堅固な心に保っていた指図のすべてを、
そして悲しむ父に喜びの合図を掲げず、
無事にエレクテウスの港を望み見る己を示さなかった。
すなわち、かつてアイゲウスが、女神の城壁を
後にする息子を艦隊とともに風に託したとき、
若者を抱きしめて、かかる指図を与えたと言う。
わが子よ、命よりはるかに愛しき、ただひとりの子よ、
わが子よ、危うき運命へと送り出さねばならぬお前を、
老いの果てに、つい先ごろ私に返されたお前を、
私の運命とお前の熱き武勇とが、
意に反して私からお前を奪ってゆく、私のまだ衰えぬ
目は、いとしい息子の姿にいまだ飽き足りてはいないのに。
私は喜びつつ、浮き立つ胸でお前を送りはすまい、
順風の運命の徴をお前に掲げさせもすまい、
まずは心から多くの嘆きを絞り出し、
白髪を土と、振りかけた塵とで汚しつつ、
そののち、染めた帆を揺れ動く帆柱に掛けよう、
我らの悲嘆と、我らの心の燃える炎を、
イベリアの錆色に暗まされた麻布が示すように。
もし、聖なるイトノスに住まう女神が、お前に許すなら、
我らの一族とエレクテウスの館を守ることを
頷いた女神が、お前が牡牛の血で右手を染めることを許すなら、
その時こそ、忘れぬ心にしまい込まれた
この指図が生き続けるようにせよ、いかなる歳月も消し去らぬように、
すなわち、お前の目が我らの丘を見るや否や、
帆桁が至るところから喪の布を下ろし、
撚った索が白き帆を掲げるように、
それを一目見て、私が喜ばしい歓びを心に
認められるように、幸いなる歳月がお前を無事に帰し留めるときに。
この指図を、かつて堅固な心に保っていた
テセウスから、風の息に追いやられる雲が
雪なす山の空高き頂を去るように、それは去った。
だが父は、城塞の頂から見晴らしを求めつつ、
憂える目を絶え間なき涙に費やしつつ、
膨らんだ帆の布を目にするや否や、
岩の頂から真っ逆さまに身を投げた、
テセウスが無情な運命に失われたと信じて。
かくて、父の館の喪に沈む屋根に入ったとき、
死ゆえに猛きテセウスは、ミノスの娘に悲嘆を
忘却の心で与えたと同じものを、彼自身が受け取った。
その娘は、去りゆく船を悲しげに見送りつつ、
傷ついた心に幾重もの憂いを巡らせていた。
だが布の別の面では、花咲くイアッコスが飛び回っていた、
サテュロスらの群れと、ニュサ生まれシレノスらとともに、
お前を求めて、アリアドネよ、お前への恋に燃えて。
彼らはそのとき、あちこちで勢いよく、狂った心で荒れ狂っていた、
エウホエと叫び、エウホエと頭をのけぞらせて。
彼らのある者は、覆われた穂先のテュルソスを振り、
ある者は、引き裂かれた若牛の四肢を投げつけ、
ある者は、身をよじれる蛇で巻き締め、
ある者は、空ろな箱に隠された秘儀を執り行った、
俗人が空しく聞きたがる秘儀を。
ほかの者らは、伸ばした手のひらで太鼓を打ち、
あるいは丸き青銅で澄んだ細き音を鳴らし立て、
多くの者は角笛から嗄れ響く轟きを吹き鳴らし、
蛮なる笛が恐ろしき調べで甲高く鳴った。
かかる姿で豊かに飾られた布が、
臥榻を抱き包んで、その衣で覆っていた。
これを、テッサリアの若人らが心ゆくまで眺めて
満ち足りると、聖なる神々に場を譲り始めた。
ここで、朝の息吹で穏やかな海を
ざわめかせつつ、ゼピュロスが傾く波を駆り立て、
曙が昇り、さすらう太陽の敷居のもとで、
その波が、初めはゆるやかに、穏やかな風に押されて
進み、軽やかに笑いさざめきの音を立て、
のち、風が強まるにつれ、いよいよ数を増し、
紫の光を受けて、遠く漂いつつ照り返す——
かくてそのとき、玄関の王家の屋根を後にして、
めいめいが、さすらう足であちこち己の家へと去っていった。
彼らの立ち去ったのち、まず先頭にペリオンの頂から
ケイロンが森の贈り物を携えてやって来た。
すなわち、野が生むかぎりの花、テッサリアの土地が大いなる
山々に生み出すかぎりの花、川の流れのほとりに
暖かきファウォニウスの実り豊かな微風が生むかぎりの花を、
それらを彼は、より分けぬ花環に編んで自ら携え、
それに和まされて、家は快き香りに笑みほころんだ。
ただちにペネイオスが現れる、青々としたテンペを、
上に覆いかかる森が取り巻くテンペを後にして、
ドリスの娘らの舞に讃えられるべきそこを、ナイアスらに委ねて去り、
手ぶらではなく——彼は根ごと引き抜いて、高き
橅と、まっすぐな幹の丈高き月桂樹を携え、
揺れる鈴懸と、しなやかな姉妹の
焼かれたパエトンの姉妹たるポプラと、空高き糸杉をも伴って。
これらを館の周りに広く編み合わせて据え、
玄関が柔らかな葉に覆われて緑なすように。
この者ののち、巧みな心のプロメテウスが続く、
かつての罰の薄れた痕を身に負って、
その罰を、かつて岩に鎖で手足を縛られ、
切り立つ峰から吊るされて彼は償ったのだ。
そののち、神々の父が、聖なる妻と子らとともに
やって来た、ポイボスよ、天にただお前ひとりを残し、
同じくイドリの山々に住まうお前の同胞の妹をも残して。
すなわち、お前とともに妹もペレウスを蔑み、
テティスの婚礼の松明を祝おうとはしなかった。
彼らが雪白の席に四肢を横たえたのち、
卓は幾重もの馳走で豊かに盛られた、
その間に、覚束なき揺らめきで体を震わせつつ、
運命の女神らが、真実を告げる歌を歌い始めた。
彼女らの震える体を、四方から包む白き衣が
紫の縁もて踵を巡り締め、
そして薔薇色の紐が雪白の頭に載り、
手は常しえの仕事を、ならわしどおりに手繰っていた。
左手は、柔らかな羊毛に包まれた糸巻き棒を持ち、
右手は、上向きの指で軽く糸を引き伸ばしつつ
形づくり、次いで前に傾けた親指でよじりつつ、
釣り合った紡錘を、丸き弾みで回し、
そして歯で摘み取っては、常に仕事を均していた、
噛み取られた羊毛の切れ端が乾いた唇にまとわりつき、
それは先まで滑らかな糸に飛び出ていたものだった。
一方、足下では、白く輝く羊毛の柔らかな
房を、柳編みの小籠が守っていた。
彼女らはそのとき、羊毛を紡ぎつつ、澄み響く声で
神々しき歌もて、かかる運命を注ぎ出した、
のちのいかなる歳月も不実と咎めえぬ歌を。
おお、大いなる武勇でいや増す卓越の誉れよ、
エマティアの力の守りよ、その子ゆえにいと名高き者よ、
姉妹らが、この喜ばしい日に、汝に明かすものを受けよ、
真実を告げる託宣を。だがお前たち、運命を紡ぐ者らよ、
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
やがて汝のもとへ、夫らの待ち望むものを運んで
ヘスペロスが来る、幸いなる星とともに花嫁が来る、
汝の心を、魂を撓める愛で満たし、
汝とともに、まどろむ眠りを結び合わせようとし、
しなやかな腕を、たくましき首の下に敷きながら。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
いかなる家も、かかる愛をかつて包んだことはなく、
いかなる愛も、かかる契りで恋人らを結んだことはない、
テティスに、ペレウスに今ある和合のごときは。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
汝らに、恐れを知らぬアキレウスが生まれよう、
敵に背でなく、雄々しき胸で知られる者が、
しばしば、さすらう競走の勝者として、
素早き牝鹿の炎なす足跡を追い越すだろう。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
戦において、いかなる英雄も彼に肩を並べまい、
プリュギアの野テウケルの血で流れるとき、
そしてトロイアの城壁を長き戦で包囲し、
偽誓のペロプスの三代目の裔がそれを荒らすとき。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
彼の傑れた武勇と輝かしき功を、
しばしば、息子らの葬送で母らが認めるだろう、
白き頭から乱れた髪を解き、
弱き手で萎びた胸を打ちまだらにするときに。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
すなわち、密な穂を刈り取る刈り手が
燃える陽のもと、黄金なす畑を刈り取るように、
彼はトロイア生まれの者らの体を、仇なす刃で薙ぎ倒すだろう。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
その大いなる武勇の証は、スカマンドロスの流れとなろう、
あちこちに、速きヘレスポントスへと注ぎ広がる流れが、
その流れを、斬られた死体の山で狭めつつ、
彼は深き流れを、混じり合う血で温めるだろう。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
ついには、死に捧げられた生贄もまた証となろう、
丸く、高き土盛りに積み上げられた墳墓が
屠られた乙女の雪白の四肢を受け取るときに。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
すなわち、運命が疲れたアカイア勢に、
ダルダニアの都のネプトゥヌスの縛めを解く機を与えるや、
高き墳墓はポリュクセネの血で濡れよう、
彼女は、両刃の刃に屈する生贄のごとく、
膝を折って、首なき体を投げ出すだろう。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
されば、いざ、待ち望んだ心の愛を結び合わせよ。
夫は、幸いなる契りもて女神を受け入れよ、
花嫁は、とうから焦がれる夫に、いざ委ねられよ。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
乳母が、昇る朝の光に彼女を再び訪れても、
昨日の糸で首を巡らすことはできまい、
(走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ、)
憂える母も、不仲の娘を悲しんで、
独り寝ゆえに、愛しき孫を望むのを止めもすまい。
走れ、緯糸を引きつつ、走れ、紡錘よ。
かかる幸いをかつてペレウスに予め告げつつ、
運命の女神らは、神々しき胸から歌を歌った。
すなわち、かつては、みずから清らかな館を訪れ、
英雄らの家を訪れて、死すべき者らの集いに己を現すことを、
天に住まう者らは、敬神がまだ蔑まれぬ頃、常としていた。
しばしば、神々の父は輝く神殿で、
年ごとの祭儀が祝いの日に巡り来たとき、それを再び訪れ、
百頭の牡牛が地に倒れ伏すのを目にした。
しばしば、さすらうリベルはパルナソスの頂で、
髪を振り乱してエウアンと叫ぶテュイアスらを駆り立てた、
デルポイの民が都じゅうから競い駆け出て、
煙立つ祭壇で、喜びに神を迎えたときに。
しばしば、死をもたらす戦の争いにおいて、マウォルスや、
あるいは速きトリトンの女主たるアテナ、あるいはラムヌスの乙女たるネメシスが、
みずから臨んで、武装した人々の軍勢を励ました。
だが、大地が忌まわしき罪に浸されて以来、
また、皆が貪欲な心から正義を追い払って以来、
兄弟らは、兄弟の血で手を染め、
息子は、身罷った親を悼むのをやめ、
父は、うら若き息子の死を願った、
自由に、後添えの未婚の花を我がものとせんがために、
何も知らぬ息子に、不敬の母は身を横たえ、
不敬にも、家の守り神たる祖霊を汚すことを恐れなかった。
語りうることも語りえぬことも、すべてが邪な狂乱に混じり合い、
神々の正しき心を、我らから背けさせてしまった。
されば、彼らはもはやかかる集いを訪れるに値するとせず、
明るき陽の光に己が触れられることを、もはや許さぬのだ。
Peliaco quondam prognatae vertice pinus
dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas
Phasidos ad fluctus et fines Aeeteos,
cum lecti iuvenes, Argivae robora pubis,
auratam optantes Colchis avertere pellem
ausi sunt vada salsa cita decurrere puppi,
caerula verrentes abiegnis aequora palmis.
diva quibus retinens in summis urbibus arces
ipsa levi fecit volitantem flamine currum,
pinea coniungens inflexae texta carinae.
illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten.
quae simul ac rostro ventosum proscidit aequor
tortaque remigio spumis incanduit unda,
emersere freti candenti e gurgite vultus
aequoreae monstrum Nereides admirantes.
illa, siqua alia, viderunt luce marinas
mortales oculis nudato corpore nymphas
nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
tum Thetis humanos non despexit hymenaeos,
tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
o nimis optato saeclorum tempore nati
heroes, salvete, deum genus, o bona matrum
progenies, salvete iterum
vos ego saepe meo, vos carmine compellabo,
teque adeo eximie taedis felicibus aucte
Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
ipse suos divum genitor concessit amores.
tene Thetis tenuit pulcherrirma Nereine?
tene suam Tethys concessit ducere neptem
Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem?
quae simul optatae finito tempore luces
advenere, domum conventu tota frequentat
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
dona ferunt prae se, declarant gaudia vultu.
deseritur Cieros, linquunt Phthiotica Tempe
Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
Pharsalum coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
rura colit nemo, mollescunt colla iuvencis,
non humilis curvis purgatur vinea rastris,
non glaebam prono convellit vomere taurus,
non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
squalida desertis robigo infertur aratris.
ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
regia, fulgenti splendent auro atque argento.
candet ebur soliis, conlucent pocula mensae,
tota domus gaudet regali splendida gaza.
pulvinar vero divae geniale locatur
sedibus in mediis, Indo quod dente politum
tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
haec vestis priscis hominum variata figuris
heroum mira virtutes indicat arte.
namque fluentisono prospectans litore Diae
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
indomitos in corde gerens Ariadna furores,
necdum etiam sese quae visit visere credit,
ut pote fallaci quae tunc primum excita somno
desertam in sola miseram se cernat harena.
immemor at iuvenis fugiens pellit vada remis,
irrita ventosae linquens promissa procellae.
quem procul ex alga maestis Minois ocellis
saxea ut effigies bacchantis prospicit, eheu,
prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
non flavo retinens subtilem vertice mitram,
non contecta levi velatum pectus amictu,
non tereti strophio lactentis vincta papillas,
omnia quae toto delapsa e corpore passim
ipsius ante pedes fluctus salis adludebant.
sic neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
illa vicem curans toto ex te pectore, Theseu,
toto animo, tota pendebat perdita mente.
ah misera, adsiduis quam luctibus exsternavit
spinosas Erycina serens in pectore curas
illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
egressus curvis e litoribus Piraei
attigit iniusti regis Gortynia tecta.
nam perhibent olim crudeli peste coactam
Androgeoneae poenas exsolvere caedis
electos iuvenes simul et decus innuptarum
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
quis angusta malis cum moenia vexarentur,
ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
proicere optavit potius quam talia Cretam
funera Cecropiae nec funera portarentur.
atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
regia, quam suavis exspirans castus odores
lectulus in molli complexu matris alebat,
quales Eurotae progignunt flumina myrtos
aurave distinctos educit verna colores,
non prius ex illo flagrantia declinavit
lumina quam cuncto concepit corpore flammam
funditus atque imis exarsit tota medullis.
heu misere exagitans immiti corde furores,
sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
qualibus incensam iactastis mente puellam
fluctibus in flavo saepe hospite suspirantem!
quantos illa tulit languenti corde timores,
quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
cum saevum cupiens contra contendere monstrum
aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
non ingrata tamen frustra munuscula divis
promittens tacito succendit vota labello.
nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
indomitus turbo contorquens flamine robur
eruit (illa procul radicitus exturbata
prona cadit, † lateque cum eius obvia frangens),
sic domito saevum prostravit corpore Theseus
nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
inde pedem sospes multa cum laude reflexit
errabunda regens tenui vestigia filo,
ne labyrintheis e flexibus egredientem
tecti frustraretur inobservabilis error.
sed quid ego a primo digressus carmine plura
commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
ut consanguineae complexum, ut denique matris,
quae misera in gnata deperdita laetabatur,
omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
liquerit immemori discedens pectore coniunx?
saepe illam perhibent ardenti corde furentem
clarisonas imo fudisse ex pectore voces,
ac tum praeruptos tristem conscendere montes
unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
tum tremuli salis adversas procurrere in undas
mollia nudatae tollentem tegmina surae,
atque haec extremis maestam dixisse querelis,
frigidulos udo singultus ore cientem:
sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
sicine discedens neglecto numine divum
immernor ah devota domum periuria portas?
nullane res potuit crudelis flectere mentis
consilium? tibi nulla fuit clementia praesto
immite ut nostri vellet miserescere pectus?
at non haec quondam blanda promissa dedisti
voce mihi, non haec miserae sperare iubebas,
sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos:
quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
nulla viri speret sermones esse fideles:
quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
dicta nihil meminere, nihil periuria curant.
certe ego te in medio versantem turbine leti
eripui et potius germanum amittere crevi
quam tibi fallaci supremo in tempore deessem:
pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
praeda neque iniecta tumulabor mortua terra.
quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
quod mare conceptum spumantibus exspuit undis.
quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
talia qui reddis pro dulci praemia vita?
si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
at tamen in vestras potuisti ducere sedes
quae tibi iucundo famularer serva labore
candida permulcens liquidis vestigia lymphis
purpureave tuum constemens veste cubile.
sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris
exsternata malo, quae nullis sensibus auctae
nec missas audire queunt nec reddere voces?
ille autem prope iam mediis versatur in undis,
nec quisquam adparet vacua mortalis in alga.
sic nimis insultans extremo tempore saeva
fors etiam nostris invidit questibus auris.
Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
indomito nec dira ferens stipendia tauro
perfidus in Creta religasset navita funem,
nec malus hic celans dulci crudelia forma
consilia in nostris requiesset sedibus hospes!
nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
Idaeosne petam montes? ah, gurgite lato
discernens ponti truculentum ubi dividit aequor?
an patris auxilium sperem, quemne ipsa reliqui
respersum iuvenem fraterna caede secuta?
coniugis an fido consoler memet amore,
quine fugit lentos incurvans gurgite remos?
praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
nec patet egressus pelagi cingentibus undis:
nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
non tamen ante mihi languescent lumina morte,
nec prius a fesso secedent corpore sensus
quam iustam a divis exposcam prodita multam
caelestumque fidem postrema comprecer hora.
quare, facta virum multantes vindice poena
Eumenides, quibus anguino redimita capillo
frons exspirantis praeportat pectoris iras,
huc huc adventate, meas audite querelas,
quas ego, vae miserae, extremis proferre medullis
cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
sed quali solam Theseus me mente reliquit,
tali mente, deae, funestet seque suosque.
has postquam maesto profudit pectore voces
supplicium saevis exposcens anxia factis,
adnuit invicto caelestum numine rector,
quo nutu tellus atque horrida contremuerunt
aequora concussitque micantia sidera mundus.
ipse autem caeca mentem caligine Theseus
consitus oblito dimisit pectore cuncta
quae mandata prius constanti mente tenebat,
dulcia nec maesto sustollens signa parenti
sospitem Erechtheum se ostendit visere portum
namque ferunt olim, classi cum moenia divae
linquentem gnatum ventis concrederet Aegeus,
talia complexum iuveni mandata dedisse:
gnate mihi longe iucundior unice vita,
gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus
reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
eripit invito mihi te, cui languida nondum
lumina sunt gnati cara saturata figura,
non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
sed primum multas expromam mente querelas
canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
inde infecta vago suspendam lintea malo,
nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
adnuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
tum vero facito ut memori tibi condita corde
haec vigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas,
ut simul ac nostros invisent lumina collis,
funestam antennae deponant undique vestem
candidaque intorti sustollant vela rudentes,
quam primum cernens ut laeta gaudia mente
agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.
haec mandata prius constanti mente tenentem
Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
aerium nivei montis liquere cacumen.
at pater, ut summa prospectum ex arce petebat
anxia in adsiduos absumens lumina fletus,
cum primum inflati conspexit lintea veli,
praecipitem sese scopulorum e vertice iecit
amissum credens immiti Thesea fato.
sic funesta domus ingressus tecta paterna
morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctu
obtulerat mente immemori, talem ipse recepit.
quae tum prospectans cedentem maesta carinam
multiplices animo volvebat saucia curas.
at parte ex alia florens volitabat Iacchus
cum thiaso satyrorum et Nysigenis silenis
te quaerens, Ariadna, tuoque incensus arnore.
quae tum alacres passim lymphata mente furebant
euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.
harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
pars e divulso iactabant membra iuvenco,
pars sese tortis serpentibus incingebant,
pars obscura cavis celebrabant orgia cistis,
orgia quae frustra cupiunt audire profani,
plangebant aliae proceris tympana palmis
aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant,
multis raucisonos efflabant cornua bombos
barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
talibus amplifice vestis decorata figuris
pulvinar complexa suo velabat amictu.
quae postquam cupide spectando Thessala pubes
expleta est, sanctis coepit decedere divis.
hic, qualis flatu placidum mare matutino
horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
aurora exoriente vagi sub limina solis,
quae tarde primum clementi flamine pulsae
procedunt, leviterque sonant plangore cachinni,
post vento crescente magis magis increbescunt
purpureaque procul nantes ab luce refulgent,
sic tum vestibuli linquentes regia tecta
ad se quisque vago passim pede discedebant.
quorum post abitum princeps e vertice Peli
advenit Chiron portans silvestria dona:
nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis
montibus ora creat, quos propter fluminis undas
aura parit flores tepidi fecunda Favoni,
hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
quo permulsa domus iucundo risit odore.
confestim Penios adest, viridantia Tempe,
Tempe quae silvae cingunt super impendentes,
naiasin linquens Doris celebranda choreis,
non vacuus: namque ille tulit radicitus altas
fagos ac recto proceras stipite laurus,
non sine nutanti platano lentaque sorore
flammati Phaethontis et aeria cupressu.
haec circum sedes late contexta locavit,
vestibulum ut molli velatum fronde vireret.
post hunc consequitur sollerti corde Prometheus
extenuata gerens veteris vestigia poenae
quam quondam silici restrictus membra catena
persolvit pendens e verticibus praeruptis.
inde pater divum sancta cum coniuge natisque
advenit, caelo te solum, Phoebe, relinquens
unigenamque simul cultricem montibus Idri:
Pelea nam tecum pariter soror adspernata est
nec Thetidis taedas voluit celebrare iugalis.
qui postquam niveis flexerunt sedibus artus,
large multiplici constructae sunt dape mensae,
cum interea infirmo quatientes corpora motu
veridicos Parcae coeperunt edere cantus.
his corpus tremulum complectens undique vestis
candida purpurea talos incinxerat ora,
at roseae niveo residebant vertice vittae,
aeternumque manus carpebant rite laborem.
laeva colum molli lana retinebat amictum,
dextera tum leviter deducens fila supinis
formabat digitis, tum prono in pollice torquens
libratum tereti versabat turbine fusum,
atque ita decerpens aequabat semper opus dens,
laneaque aridulis haerebant morsa labellis
quae prius in levi fuerant exstantia filo.
ante pedes autem candentis mollia lanae
vellera virgati custodibant calathisci.
haec tum clarisona vellentes vellera voce
talia divino fuderunt carmine fata,
carmine perfidiae quod post nulla arguet aetas:
o decus eximium magnis virtutibus augens,
Emathiae tutamen opis, clarissime nato,
accipe quod laeta tibi pandunt luce sorores,
veridicum oraclum. sed vos, quae fata secuntur,
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
adveniet tibi iam portans optata maritis
Hesperus, adveniet fausto cum sidere coniunx,
quae tibi flexanimo mentem perfundat amore
languidulosque paret tecum coniungere somnos
levia substernens robusto bracchia collo.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nulla domus tales unquam contexit amores,
nullus amor tali coniunxit foedere amantes
qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nascetur vobis expers terroris Achilles,
hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
qui persaepe vago victor certamine cursus
flammea praevertet celeris vestigia cervae.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
non illi quisquam bello se conferet heros,
cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi
Troicaque obsidens longinquo moenia bello
periuri Pelopis vastabit tertius heres.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
illius egregias virtutes claraque facta
saepe fatebuntur gnatorum in funere matres,
cum incultum cano solvent a vertice crinem
putridaque infirmis variabunt pectora palmis.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
namque velut densas praecerpens messor aristas
sole sub ardenti flaventia demetit arva,
Troiugenum infesto prosternet corpora ferro.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
testis erit magnis virtutibus unda Scamandri,
quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
cuius iter caesis angustans corporum acervis
alta tepefaciet permixta flumina caede.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
denique testis erit morti quoque reddita praeda
cum teres excelso coacervatum aggere bustum
excipiet niveos percussae virginis artus.
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
nam simul ac fessis dederit fors copiam Achivis
urbis Dardaniae Neptunia solvere vincla,
alta Polyxenia madefient caede sepulcra,
quae, velut ancipiti succumbens victima ferro,
proiciet truncum submisso poplite corpus.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
quare agite optatos animi coniungite amores.
accipiat coniunx felici foedere divam,
dedatur cupido iam dudum nupta marito.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
non illam nutrix orienti luce revisens
hesterno collum poterit circumdare filo
(currite ducentes subtegmina, currite, fusi),
anxia nec mater discordis maesta puellae
secubitu caros mittet sperare nepotes.
currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
talia praefantes quondam felicia Pelei
carmina divino cecinerunt pectore Parcae.
praesentes namque ante domos invisere castas
heroum et sese mortali ostendere coetu
caelicolae nondum spreta pietate solebant.
saepe pater divum templo in fulgente, revisens
annua cum festis venissent sacra diebus,
conspexit terra centum procumbere tauros.
saepe vagus Liber Parnasi vertice summo
Thyiadas effusis euantis crinibus egit,
cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
acciperent laeti divum fumantibus aris.
saepe in letifero belli certamine Mavors
aut rapidi Tritonis era aut Rhamnusia virgo
armatas hominum est praesens hortata catervas.
sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
perfudere manus fraterno sanguine fratres,
destitit exstinctos natus lugere parentes,
optavit genitor primaevi funera nati
Liber ut innuptae poteretur flore novercae,
ignaro mater substernens se impia nato
impia non verita est divos scelerare parentes,
omnia fanda nefanda malo permixta furore
iustificam nobis mentem avertere deorum.
quare nec talis dignantur visere coetus
nec se contingi patiuntur lumine claro.
たとえ絶え間なき憂いと悲しみに打ちひしがれた私を、
学識ある乙女らたるムーサから引き離すとも、オルタルスよ、
私の心はムーサの甘き実りを生み出すこと能わず、
かくも大きな災いに、心はみずから揺れ惑う——
というのも、つい先ごろ、レテの渦潮が我が兄弟の
青白き足を、流れる波が濡らしたのだ、
その兄弟を、トロイアの地ロエテウムの岸の下で
我らの目から奪い去り、押し潰している。
決して私は、命より愛しき兄弟よ、お前を
今より後、見ることはあるまい。だが確かに、常に愛そう、
常に、お前の死を悼む悲しき歌を歌おう、
茂る枝の影の下で歌うような歌を、
ダウリスの鳥が、失われたイテュロスの運命を嘆いて歌うような——
だがそれでも、かくも大きな悲しみの中で、オルタルスよ、私は送る、
お前のために訳し出した、バッティアデスたるカリマコスのこの歌を、
お前の言葉が、さすらう風にむなしく託されて
我が心から流れ去ったと、よもや思わぬように、
許婚の密かな贈り物として送られた林檎が、
清らかな乙女の膝から転がり落ちるように——
それは、惨めにも忘れた彼女の柔らかな衣の下に置かれていたのに、
母の来訪に飛び上がるはずみに、振り落とされる。
そして林檎は、傾く坂を真っ逆さまに転げ落ち、
彼女の悲しげな顔には、後ろめたさの赤みが差す。
Etsi me adsiduo defectum cura dolore
sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
mens animi: tantis fluctuat ipsa malis,—
namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris
pallidulum manans adluit unda pedem,
Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
Ereptum nostris obterit ex oculis.
nunquam ego te vita frater amabilior
adspiciam posthac: at certe semper amabo,
semper maesta tua carmina morte canam,
qualia sub densis ramorum concinit umbris
Daulias absumpti fata gemens Ityli,—
sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
haec expressa tibi carmina Battiadae,
ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
effluxisse meo forte putes animo,
ut missum sponsi furtivo munere malum
procurrit casto virginis e gremio,
quod miserae oblitae molli sub veste locatum,
dum adventu matris prosilit, excutitur;
atque illud prono praeceps agitur decursu,
huic manat tristi conscius ore rubor.
大いなる世界のすべての光を見究めた者、
星々の昇りと沈みを知った者、
炎なす速き太陽の輝きがいかに暗まされ、
星々がいかに定まった時に退き、
いかにトリウィアたる月を、ひそかにラトモスの岩の下へ退けて、
甘き愛が、空の巡り道から呼び下ろすかを知った者、
その同じコノンが、天の光の中に私を見た、
ベレニケの頭から切られた髪の房を、
明るく輝くその私を、彼女が神々のすべてに向けて
なめらかな腕を差し伸べて誓ったその私を、
王が、新たな婚姻に恵まれた折に、
アッシリアの国境を荒らしに赴いた折に、
夜の睦み合いの甘き痕を身に帯びて、
乙女の戦利品をめぐって交わしたその痕を。
新妻にとって、ウェヌスは憎きものなのか、そして親らの
喜びは、偽りの涙で欺かれるのか、
新床の敷居の内で、彼女らがしとどに流す涙で。
いや、神々が私を助けたまわんことを——彼女らが真に嘆いているものか。
そのことを、我が女王が多くの嘆きもて私に教えた、
新たな夫が荒々しき戦へ赴いたときに。
だがお前は、独り残されて空しき閨を嘆いたのではなく、
愛しき兄弟たる夫との涙の別れを嘆いたのだ。
憂いが、悲しむ骨の髄を、いかに深く食い尽くしたことか!
そのときお前は、胸のすべてに苦しみ、
正気を奪われて、心も抜け落ちんばかりだった! だが私は確かに、
幼き乙女の頃からお前を、気高き者と知っていた。
お前はあの立派な行いを忘れたのか、それによって王家の
婚姻を得たあの行いを、他の誰も、より勇ある者もあえてせぬ行いを。
だがそのとき、夫を送り出しつつ、悲しみに、なんという言葉をお前は口にしたことか!
ユピテルよ、いかに幾度も、悲しげな手で目をぬぐったことか!
いかなる大いなる神が、お前を変えたのか。それとも、恋する者らは
愛する体から遠く離れることを望まぬがゆえか。
そしてそのとき、甘き夫のために、すべての神々に、
牡牛の血を添えて、お前は私を捧げると誓った、
もし彼が帰還を果たすならばと。彼はほどなくして、
征したアジアを、エジプトの版図に加えていた。
その功のために、私は天の集いに捧げられ、
昔の誓いを、新たな供物もて果たすのだ。
心ならずも、おお女王よ、私はお前の頭を離れた、
心ならずも。お前とお前の頭にかけて誓う。
もし誰かがそれにかけて空しく誓うなら、当然の報いを受けよ。
だが、誰が己を鉄に比肩しうると言い張れよう。
あの山すら覆されたのだ、その海辺で最も大きな山と
テイアの輝かしき裔たる太陽が越えてゆくあの山すら、
メディア人が新たな海を生み出し、若人らが
蛮なる艦隊もて、アトス山の真ん中を渡ったときに。
鉄にかかるものすら屈するなら、髪の毛が何をなしえよう。
ユピテルよ、カリュベス人なる製鉄の民の一族がことごとく滅びよ、
そして、はじめて地の下に鉱脈を探し求め、
鉄の硬さを鍛え上げることを始めた者も滅びよ!
少し前に切り離された髪の姉妹らが、私の運命を
嘆いていたとき、エチオピアメムノン
同胞たる西風が、揺れる翼で大気を打ちつつ、
アルシノエの……有翼の馬たるゼピュロスが現れ、
その馬が、私を持ち上げて、空の影を貫いて飛び去り、
ウェヌスの清らかな膝に私を安置する。
ゼピュリティスたるアルシノエ自らが、そこへ己の僕を遣わしたのだ、
カノプスの岸辺に住まうギリシアの女神が。
……天の光の中にただ独りではなく、
アリアドネの額から取られた黄金の
冠が据えられているだけでなく、我らもまた輝くように、
金の頭から捧げられた戦利品たる我らも。
涙に濡れて、神々の宮へと退きゆく私を、
古き星々の間に、女神は新たな星として据えた。
すなわち、乙女座と荒ぶる獅子座の
光に触れ、リュカオンの娘カリストたる大熊座に連なって、
私は西へと巡る、遅きボオテスの前を導き、
彼はようやく遅くに、深きオケアヌスに沈む。
だが、夜には神々の足が私を踏みつけるとはいえ、
昼は私を、白きテテュスに返す、
(お許しあれ、ここで語ることを、ラムヌスの乙女たるネメシスよ、
私はいかなる恐れからも、真実を覆い隠しはせぬ、
たとえ星々が仇なす言葉で私を引き裂こうとも、
真実の胸に秘めたことを、包まず解き明かそう——)
私はこれらのことをさほど喜びはせぬ、むしろ常に、
我が女主の頭から離れていることに、身を苛まれる、
彼女とともに、かつて彼女が乙女であった頃、あらゆる
香油をまだ知らぬまま、私は幾千ものつましき香りをともに味わったのに。
いまや、待ち望まれた日に、婚礼の松明がお前たちを結んだからには、
心ひとつなる夫らに体を委ねる前に、
衣を脱ぎ捨てて乳房をあらわにしつつ委ねる前に、
まず、快き供物を、縞瑪瑙の壺が私に注いでくれるがよい、
お前たちの縞瑪瑙が、清き閨の掟を守るお前たちよ。
だが、汚れた姦通に身を委ねた女の、
ああ、その悪しき供物は、軽き塵が空しく飲み干すがよい。
私は、ふさわしからぬ者から報いを求めはせぬのだから。
だがむしろ、おお花嫁らよ、常に和合が、お前たちの
常に絶えざる愛が、お前たちの館に住まうように。
だがお前は、女王よ、星々を仰いで、女神なる
ウェヌスを、祭りの灯もて宥めるときには、
お前のものたる私を、香油に与らぬままにしておくな、
むしろ、豊かな供物もて満たしておくれ。
星々はなぜ私を引き留めるのか。願わくは、私が再び王家の髪となり、
オリオンがみずがめ座のすぐ隣に輝かんことを。
Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
qui stellarum ortus comperit atque obitus,
flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
ut cedant certis sidera temporibus,
ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
dulcis amor gyro devocet aerio,
idem me ille Conon caelesti in lumine vidit
e Bereniceo vertice caesariem
fulgentem clare, quam cunctis illa deorum
levia protendens bracchia pollicita est,
qua rex tempestate novo auctus hymenaeo
vastatum finis iuerat Assyrios,
dulcia nocturnae portans vestigia rixae
quam de virgineis gesserat exuviis.
estne novis nuptis odio Venus, atque parentum
frustrantur falsis gaudia lacrimulis
ubertim thalami quas intra limina fundunt?
non, ita me divi vera gemunt, iuerint.
id mea me multis docuit regina querelis
invisente novo proelia torva viro.
at tu non orbum luxti deserta cubile,
sed fratris cari flebile discidium?
quam penitus maestas exedit cura medullas!
ut tibi tunc toto pectore sollicitae
sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe
cognoram a parva virgine magnanimam.
anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
coniugium, quod non fortior ausit alis?
sed tum maesta virum mittens quae verba locuta es!
Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu!
quis te mutavit tantus deus? an quod amantes
non longe a caro corpore abesse volunt?
atque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis
non sine taurino sanguine pollicita es,
si reditum tetulisset. is haud in tempore longo
captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
quis ego pro factis caelesti reddita coetu
pristina vota novo munere dissolvo.
invita, o regina, tuo de vertice cessi,
invita: adiuro teque tuumque caput:
digna ferat quod si quis inaniter adiurarit:
sed qui se ferro postulet esse parem?
ille quoque eversus mons est quem maximum in oris
progenies Thiae clara supervehitur,
cum Medi peperere novum mare, cumque inventus
per medium classi barbara navit Athon.
quid facient crines, cum ferro talia cedant?
Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
et qui principio sub terra quaerere venas
institit ac ferri fingere duritiem!
abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
unigena impellens nutantibus aera pennis
obtulit Arsinoes † elocridicos ales equus,
isque per aetherias me tollens avolat umbras
et Veneris casto conlocat in gremio.
ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
Graia Canopiis incola litoribus,
†hi dii ven ibi vario ne solum in lumine caeli
ex Ariadneis aurea temporibus
fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
devotae flavi verticis exuviae,
uvidulam a fletu cedentem ad temple deum me
sidus in antiquis diva novum posuit:
Virginis et saevi contingens namque Leonis
lumina, Callisto iuncta Lycaoniae,
vertor in occasum, tardum dux ante Booten,
qui vix sero alto mergitur Oceano.
sed quamquam me nocte premunt vestigia divum,
lux autem canae Tethyi restituit,
(pace tua fari hic liceat, Rhamnusia virgo:
namque ego non ullo vera timore tegam,
nec si me infestis discerpent sidera dictis,
condita quin veri pectoris evoluam)
non his tam laetor rebus quam me afore semper
afore me a dominae vertice discrucior,
quicum ego, dum virgo quondam fuit, omnibus expers
unguentis, una milia multa bibi.
nunc vos optato quom iunxit lumine taeda,
non prius unanimis corpora coniugibus
tradite nudantes reiecta veste papillas,
quam iucunda mihi munera libet onyx,
vester onyx, casto colitis quae iura cubili.
sed quae se impuro dedit adulterio,
illius ah mala dona levis bibat irrita pulvis:
namque ego ab indignis praemia nulla peto.
sed magis, o nuptae, semper concordia vestras,
semper amor sedes incolat adsiduus.
tu vero, regina, tuens cum sidera divam
placabis festis luminibus Venerem,
unguinis expertem non siris esse tuam me,
sed potius largis adfice muneribus.
sidera cur retinent? utinam coma regia fiam
proximus Hydrochoi fulgeret Oarion.
おお、優しき夫に喜ばれ、その父にも喜ばれし者よ、
ごきげんよう、ユピテルが恵み豊かにお前を栄えさせますように、
扉よ、かつてバルブスに、ねんごろに仕えたと人の言うお前、
昔、老いた彼自身がこの館を構えていた頃に、
そしてまた、意地悪く仕えたと人の言うお前、
老人が横たえられ死んで、お前が花嫁のものとなって後に。
さあ言っておくれ、なぜお前が変わったと言われ、
昔の主人への忠義を棄てたと言われるのかを。
いいえ——今わが身を託されたカエキリウスに気に入られますように——
それは私の咎ではありません、私の咎と言われようとも、
私が何か過ちを犯したとは、誰にも言えはしません。
まことに、あの民の……扉たる私を咎めるとは!
彼らは、どこであれ何か良からぬことが見つかると、
皆が私に向かって叫ぶのです、「扉よ、お前の咎だ」と。
そう一言で言うだけでは足りぬ、
誰もが感じ、見て取れるように、事実を示さねば。
どうしてできましょう。誰も尋ねず、知ろうと骨折りもせぬのに。
我らは知りたいのだ。我らに語るのをためらうな。
ではまず、処女のまま我らのもとへ嫁いだと言われることは、
偽りです。先の夫が彼女に触れたのではありません——
その者の、若きふだん草よりも萎えて垂れる短剣は、
ついぞ、下着の半ばまで立ち上がることもなかったのですから。
そうではなく、その父が息子の閨を犯し、
惨めなこの家を罪で穢したと言われております、
不敬の心が、盲いた欲情に燃えていたためか、
あるいは、息子が不能で、実らぬ種しか持たぬがゆえに、
もっと逞しきものを、どこからか求めねばならなかったためか——
乙女の帯を解きうるほどのものを。
たいした親御だ、驚くべき孝心の持ち主を語るものよ、
自分の息子の膝に、みずから放ったとは。
しかも、これを知っているのは自分だけではないと言うのは、
……見張り台の下に横たわるブリクシア
金なすメラ川が、その柔らかな流れで前を過ぎゆくブリクシア、
ブリクシア、わがウェロナの愛しき母たる町——
その町が、ポストゥミウスコルネリウスとの情事をも語るのです、
彼女が、その者らと悪しき姦通をなしたと。
ここで誰かが言うかもしれぬ、「何だと。お前が、扉よ、そんなことを知っているのか、
主人の敷居を離れることを決して許されず、
民の噂を聞くこともできず、ここで柱に打ちつけられて、
ただ家を閉じたり開けたりするばかりのお前が」と。
私はしばしば、彼女がひそめた声で語るのを聞きました、
侍女らとだけで、これらの己の醜行を、
今言った者らを名指しで——私には
舌も耳もあるまいと高をくくって。
その上、彼女はある男を付け加えました、私が名を言いたくない男を、
名指しして、赤き眉を吊り上げさせぬように。
背の高い男で、かつて大きな訴訟を彼にもたらしたのです、
偽りの腹から生まれた、いつわりの出産が。
O dulci iucunda viro, iucunda parenti,
salve, teque bona Iuppiter auctet ope,
Ianua, quam Balbo dicunt servisse benigne
olim, cum sedes ipse senex tenuit,
quamque ferunt rursus voto servisse maligne,
postquam es porrecto facta marita sene,
dic agedum nobis quare mutata feraris
in dominum veterem deseruisse fidem.
non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum)
culpa mea est, quamquam dicitur esse mea,
nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam:
†verum istius populi ianua qui te facit!
qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum,
ad me omnes clamant, Ianua, culpa tua est.
non istuc satis est uno te dicere verbo,
sed facere ut quivis sentiat et videat.
qui possum? nemo quaerit nec scire laborat.
nos volumus; nobis dicere ne dubita.
primum igitur, virgo quod fertur tradita nobis,
falsum est. non illam vir prior attigerit,
languidior tenera cui pendens sicula beta
nunquam se mediam sustulit ad tunicam:
sed pater illius gnati violasse cubile
dicitur et miseram conscelerasse domum,
sive quod impia mens caeco flagrabat amore,
seu quod iners sterili semine natus erat
et quaerendus is unde foret nervosius illud
quod posset zonam solvere virgineam.
egregium narras mira pietate parentem,
qui ipse sui gnati minxerit in gremium.
atqui non solum hoc se dicit cognitum habere
Brixia † chinea suppositum specula,
flavus quam molli praecurrit flumine Mella,
Brixia, Veronae mater amata meae,
sed de Postumio et Corneli narrat amore,
cum quibus illa malum fecit adulterium.
dixerit hic aliquis, quid? tu istaec, Ianua, nosti,
cui nunquam domini limine abesse licet,
nec populum auscultare, sed hic suffixa tigillo
tantum operire soles aut aperire domum?
saepe illam audivi furtiva voce loquentem
solam cum ancillis haec sua flagitia,
nomine dicentem quos diximus, ut pote quae mi
speraret nec linguam esse nec auriculam.
praeterea addebat quendam, quem dicere nolo
nomine ne tollat rubra supercilia.
longus homo est, magnas cui lites intulit olim
falsum mendaci ventre puerperium.
運命と、苦き不幸に打ちひしがれたお前が、私に
涙で書きつづったこの短き手紙を送り、
泡立つ海の波に打ち上げられた難破者として、
私が助け起こし、死の敷居から呼び戻すようにと求め、
その者を、聖なるウェヌスも、柔らかな眠りに憩わせず、
独り身の寝床に見棄てられたまま、放っておき、
いにしえの作家らの甘き歌もて、ムーサら
慰めはせぬ、心が不安に眠れず夜を明かすときには——
そのことは私に嬉しい、お前が私を友と呼び、
ここから、ムーサの、そしてウェヌスの贈り物を求めるゆえに。
だが、私の苦しみをお前に知らせぬままにせぬよう、マンリウスよ、
また、私が客人のつとめを厭うと思わぬよう、
聞け、私自身がいかなる運命の波に沈められているかを、
これ以上、惨めな者から幸いの贈り物を求めぬように。
私に初めて純白の衣たる成人の証が渡された頃、
花咲く年頃が、楽しき春を過ごしていた頃、
私は存分に戯れた。かの女神は、私を知らぬではない、
憂いに甘き苦味を混ぜ合わす女神は。
だが、この熱情のすべてを、兄弟の死が悲嘆もて
私から奪い去った。おお、惨めな私から奪われた兄弟よ、
お前が、お前が死んで、私の幸いを打ち砕いたのだ、兄弟よ、
お前とともに、我らの家はまるごと葬られ、
お前とともに、我らの喜びはすべて滅び去った、
生きていた頃、お前の甘き愛が育んでいた喜びは。
その死ゆえに、私は心のすべてから追い払った、
これらの熱情を、そして魂のあらゆる楽しみを。
されば、お前が「ウェロナにいることはカトゥルスの恥だ、
ここでは、身分ある者は誰しも
冷えた手足を、見棄てられた寝床で温めているのだから」と書くことは、
それは、マンリウスよ、恥ではない、むしろ憐れなことなのだ。
だから許してくれ、悲嘆が私から奪ったものを、
その贈り物をお前に贈れぬとしても、能わぬのだから。
私の手もとに書物の蓄えが多くないのは、
ローマに暮らしているからだ。あそこが我が家、
あそこが我が住処、そこで我が年月は費やされる。
ここへは、多くの中のただ一つの書箱が私についてくるだけだ。
事がそうである以上、私が意地悪な心で、
あるいは十分に率直でない心で、そうしているとは思わないでくれ、
お前が求める両方の蓄えが、お前に与えられぬからといって。
蓄えさえあれば、私は進んで差し出そうものを。
Quod mihi fortuna casuque oppressus acerbo
conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium,
naufragum ut eiectum spumantibus aequoris undis
sublevem et a mortis limine restituam,
quem neque sancta Venus molli requiescere somno
desertum in lecto caelibe perpetitur,
nec veterum dulci scriptorum carmine musae
oblectant, cum mens anxia pervigilat,
id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum
muneraque et Musarum hinc petis et Veneris.
sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Manli,
neu me odisse putes hospitis officium,
accipe quis merser fortunae fluctibus ipse,
ne amplius a misero dona beata petas.
tempore quo primum vestis mihi tradita pura est,
iucundum cum aetas florida ver ageret,
multa satis lusi; non est dea nescia nostri
quae dulcem curis miscet amaritiem:
sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors
abstulit. o misero frater adempte mihi,
tu mea tu moriens fregisti commoda, frater,
tecum una tota est nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
cuius ego interitu tota de mente fugavi
haec studia atque omnes delicias animi.
quare, quod scribis Veronae turpe Catullo
esse quod hic quisquis de meliore nota
frigida deserto tepefactet membra cubili,
id, Manli, non est turpe, magis miserum est.
ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit,
haec tibi non tribuo munera, cum nequeo.
nam quod scriptorum non magna est copia apud me,
hoc fit quod Romae vivimus: illa domus,
illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas;
huc una ex multis capsula me sequitur.
quod cum ita sit, nolim statuas nos mente maligna
id facere aut animo non satis ingenuo
quod tibi non utriusque petenti copia parta est:
ultro ego deferrem, copia si qua foret.
私は黙ってはいられぬ、女神らよ、アッリウスがいかなる事で私を
助けたか、いかばかりの尽力で助けたかを、
逃げゆく歳月が、忘れゆく時代のうちに、
彼のこの心づくしを、盲いた夜で覆い隠さぬように。
だから私は、お前たちに語ろう、お前たちはさらに幾千もの
者らに語れ、そしてこの紙が、老いさらばえてもなお語るようにせよ、
そして彼が、死してのちいよいよ名を知られるように、
高みに細き網を織る蜘蛛が、
見棄てられたアッリウスの名の上に、巣を張らぬように。
というのも、二心のアマトゥシアたるウェヌスが、私にいかなる憂いを与え、
いかなる仕方で私を打ち倒したかを、お前たちは知っている、
私が、トリナクリアたるシチリアの岩なるエトナほどに、
またオイタテルモピュライマリスの温泉ほどに燃えていたときのことを、
悲しむ目が、絶え間なき涙に萎えることをやめず、
頬が、悲しみの雨に濡れることをやめなかったときのことを。
ちょうど、空高き山の頂で澄み輝きつつ、
苔むした岩から迸り出る小川のように——
それは、傾く谷を真っ逆さまに転がり下り、
密な人だかりの真ん中を通り抜けて、
汗にまみれた疲れた旅人に、甘き慰めとなる、
重き暑気が、焼けた畑をひび割れさせるときに。
ここで、黒き旋風に揉まれた船人らに、
より穏やかに吹きよせる順風がやって来るように——
いまはポルクスの、いまはカストルの祈りに願い求められた風が——
そのようなものが、我らにとってアッリウスの助けだった。
彼は、閉ざされた野を、広き小道で開き、
彼が、我らに家を、女主人たる恋人を与えた、
そこで我らが共なる愛を営むための家を。
そこへ、我が輝く女神は、柔らかな足で
歩み入り、擦り減った敷居に、輝く足裏を
もたせかけ、鳴りひびくサンダルで立ち止まった、
ちょうどかつて、夫への愛に燃えて
ラオダミアが、プロテシラオスの家へやって来たように、
その家は空しく建て始められ、まだ聖なる血で
生贄が、天なる守り神を宥めてはいなかった。
何ものも、私にそれほど強く気に入られませぬように、ラムヌスの乙女たるネメシスよ、
守り神の意に反して、軽々しく企てられるものは。
飢えた祭壇が、いかに敬虔な血を欲するかを、
ラオダミアは、夫を失って思い知らされた、
新たな夫の首を手放すことを強いられたのだ、
一度、また二度と、冬が再び巡り来て、
長き夜々に、飢えた愛を満たしてくれる前に、
断たれた婚姻のあとも、生きてゆけるようになる前に。
それが、ほどなくして訪れることを、運命の女神らは知っていた、
もし夫が、兵としてイリオンの城壁へ赴くならばと。
というのも、そのときヘレネの略奪ゆえに、アルゴス勢の主だった者らを、
トロイアは己のもとへと駆り立て始めていたのだ、
トロイア——ああ忌まわしや——アジアヨーロッパの共なる墓、
トロイア、男たちと、あらゆる武徳の、苦き灰よ。
それが、我が兄弟にもまた、憐れむべき死を
もたらしたのだ。ああ、惨めな私から奪われた兄弟よ、
ああ、惨めな兄弟から、快き光が奪われた、
お前とともに、我らの家はまるごと葬られ、
お前とともに、我らの喜びはすべて滅び去った、
生きていた頃、お前の甘き愛が育んでいた喜びは。
そのお前を、今やこれほど遠く、見知った墓の間でもなく、
血縁の遺灰の近くに横たえられたのでもなく、
忌まわしきトロイア、不吉なトロイアに葬られたまま、
遠き地の果ての、異国の土が引き留めている。
そのトロイアへと急ぎつつ、あちこちから若人らが一斉に、
ギリシアの、奥の間の竈を後にしたと言われる、
パリスが、奪った淫婦をわがものと喜んで、
安らかな閨で、心のどかな暇を過ごさぬように。
その災いによって、いと美わしきラオダミアよ、
お前から奪われたのだ、命よりも、魂よりも甘き
婚姻が。かくも大きな愛の渦がお前を呑み込み、
その潮が、切り立つ深淵へとお前を運び去った、
ギリシア人が語る、キュレネペネオスのほとりにある淵のような深淵へ、
肥えた土を、沼を汲み干して乾かしたと言われる淵のような——
かつて、山の髄を切り開いて掘ったと言われる、
偽りの父を持つアムピトリュオンの子たるヘラクレスが。
彼が、確かな矢でステュンパロスの怪鳥どもを
討ち倒した頃、より劣った主の命によって——
より多くの神々によって、天の扉が踏み減らされ、
ヘベが、長き処女のままではおらぬように。
だが、お前の深き愛は、あの深淵よりもなお深く、
その愛が、当時なお馴らされぬお前に、軛を負うことを教えたのだ。
というのも、年老いた父にとって、
遅く生まれた娘のただ一人の子たる孫の頭さえ、それほど愛しくはない——
その孫は、祖父の富の相続人としてようやく現れ、
その名を、証しされた遺言の書に記され、
嘲られた縁者の、不敬の喜びを打ち砕き、
白き頭から、禿鷲を追い払う——
また、雪白の鳩の連れ合いさえ、これほど喜びはしない、
その雌鳩は、はるかにはしたなく、
常に、噛みつく嘴で口づけを摘み取ると言われる、
とりわけ移り気な女よりもなお激しく——
だがお前は、これらの大いなる激情を、ただ一人で凌いだ、
ひとたび、金髪の夫と結ばれてよりのちは。
彼女に、まったく、あるいはほとんど劣らぬにふさわしき
我が光たる恋人が、そのとき私の膝に身を寄せた、
その周りを、あちこち駆け回りつつ、しばしばクピドが、
黄金の下衣に身を包み、白く輝いていた。
彼女が、たとえカトゥルス一人では満足せぬとしても、
慎み深き女主人の、稀なる浮気は堪え忍ぼう、
愚か者らのやり方で、あまりに煩わしくならぬように。
しばしばユノーさえ、天に住まう者らの中で最も偉大な女神さえ、
夫の過ちに燃え立つ怒りを、飲み下すのだ、
何にでも欲を燃やすユピテルの、数多の浮気を知りながら。
とはいえ、人間を神々に比べるのは正しくない——
恩知らずなる、震える親の重荷を取り去れ。
とはいえ、彼女は、父の右手に導かれて
アッシリアの香りに薫る家へ、私のもとへ来たのではない、
そうではなく、驚くべき夜に、密やかな小さき贈り物を与えたのだ、
まさにその夫の膝から、奪い取ったものを。
されば、あれで十分だ、もし我らにだけ与えられるなら、
彼女が、より白き石で印をつけるあの日が。
これを、私になしえた限りの、歌に仕上げた贈り物として、
数多の尽力への返礼に、アッリウスよ、お前に返す、
お前たちの名を、ざらつく錆が触れて損なわぬように、
この日も、あの日も、また別の日も、また別の日も。
これに、神々ができるだけ多くを加えるように、かつてテミス
いにしえの敬虔な者らに贈るのを常とした賜物を。
幸いなれ、お前も、そしてお前の命たる愛する人も、
そして、我らと女主人が戯れたその家も、
そして、はじめに我らに……土地を与えた者たるアッリウスも、
その者から、まず、すべての善きものが生まれたのだ、
そして、すべてにまさって、私自身よりも私に愛しき人、
我が光よ、彼女が生きていればこそ、生きることが私に甘いのだ。
non possum reticere, deae, qua me Allius in re
iuverit aut quantis iuverit officiis,
ne fugiens saeclis obliviscentibus aetas
illius hoc caeca nocte tegat studium:
sed dicam vobis, vos porro dicite multis
milibus et facite haec charta loquatur anus
notescatque magis mortuus atque magis,
nec tenuem texens sublimis aranea telam
in deserto Alli nomine opus faciat.
nam mihi quam dederit duplex Amathusia curam
scitis, et in quo me corruerit genere,
cum tantum arderem quantum Trinacria rupes
lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis,
maesta neque adsiduo tabescere lumina fletu
cessarent tristique imbre madere genae,
qualis in aerii perlucens vertice montis
rivus muscoso prosilit e lapide,
qui, cum de prone praeceps est valle volutus,
per medium densi transit iter populi,
dulce viatori lasso in sudore levamen
cum gravis exustos aestus hiulcat agros.
hic, velut in nigro iactatis turbine nautis
lenius adspirans aura secunda venit
iam prece Pollucis, iam Castoris implorata,
tale fuit nobis Allius auxilium.
is clausum lato patefecit limite campum,
isque domum nobis isque dedit dominae,
ad quam communes exerceremus amores.
quo mea se molli candida diva pede
intulit et trito fulgentem in limine plantam
innixa arguta constituit solea,
coniugis ut quondam flagrans advenit amore
Protesilaeam Laodamia domum
inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro
hostia caelestis pacificasset eros.
nil mihi tam valde placeat, Rhamnusia virgo,
quod temere invitis suscipiatur eris.
quam ieiuna pium desideret ara cruorem
docta est amisso Laodamia viro,
coniugis ante coacta novi dimittere collum
quam veniens una atque altera rursus hiems
noctibus in longis avidum saturasset amorem,
posset ut abrupto vivere coniugio:
quod scibant Parcae non longo tempore abesse,
si miles muros isset ad Iliacos:
nam tum Helenae raptu primores Argivorum
coeperat ad sese Troia ciere viros,
Troia (nefas) commune sepulcrum Asiae Europaeque,
Troia virum et virtutum omnium acerba cinis:
quaene etiam nostro letum miserabile fratri
attulit. Hei misero frater adempte mihi,
hei misero fratri iucundum lumen ademptum,
tecum una tota est nostra sepulta domus,
omnia tecum una perierunt gaudia nostra,
quae tuus in vita dulcis alebat amor.
quem nunc tam longe non inter nota sepulcra
nec prope cognatos compositum cineres,
sed Troia obscena, Troia infelice sepultum
detinet extremo terra aliena solo.
ad quam tum properans fertur simul undique pubes
Graeca penetralis deseruisse focos,
ne Paris abducta gavisus libera moecha
otia pacato degeret in thalamo.
quo tibi tum casu, pulcherrima Laodamia,
ereptum est vita dulcius atque anima
coniugium: tanto te absorbens vertice amoris
aestus in abruptum detulerat barathrum,
quale ferunt Grai Pheneum prope Cylleneum
siccare emulsa pingue palude solum,
quod quondam caesis montis fodisse medullis
audit falsiparens Amphitryoniades,
tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta
perculit imperio deterioris eri,
pluribus ut caeli tereretur ianua divis,
Hebe nec longa virginitate foret.
sed tuus altus amor barathro fuit altior illo,
qui tunc indomitam ferre iugum docuit.
nam nec tam carum confecto aetate parenti
una caput seri nata nepotis alit,
qui, cum divitiis vix tandem inventus avitis
nomen testatas intulit in tabulas,
impia derisi gentilis gaudia tollens
suscitat a cano vulturium capiti:
nec tantum niveo gavisa est ulla columbo
compar, quae multo dicitur improbius
oscula mordenti semper decerpere rostro
quam quae praecipue multivola est mulier:
sed tu horum magnos vicisti sola furores,
ut semel es flavo conciliata viro.
aut nihil aut paulo cui tum concedere digna
lux mea se nostrum contulit in gremium,
quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido
fulgebat crocina candidus in tunica.
quae tamenetsi uno non est contenta Catullo,
rara verecundae furta feremus erae,
ne nimium simus stultorum more molesti:
saepe etiam Iuno, maxima caelicolum,
coniugis in culpa flagrantem concoquit iram
noscens omnivoli plurima furta Iovis.
atqui nec divis homines componier aequum est
ingratum tremuli tolle parentis onus.
nec tamen illa mihi dextra deducta paterna
fragrantem Assyrio venit odore domum,
sed furtiva dedit mira munuscula nocte
ipsius ex ipso dempta viri gremio.
quare illud satis est, si nobis is datur unis
quem lapide illa diem candidiore notat.
hoc tibi quod potui confectum carmine munus
pro multis, Alli, redditur officiis,
ne vestrum scabra tangat robigine nomen
haec atque illa dies atque alia atque alia.
huc addent divi quam plurima, quae Themis olim
antiquis solita est munera ferre piis:
sitis felices et tu simul et tua vita
et domus, in qua nos lusimus et domina,
et qui principio nobis † terram dedit aufert,
a quo sunt primo omnia nata bona,
et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est,
lux mea, qua viva vivere dulce mihi est.
訝しむな、なぜお前には、女が誰一人、
ルフスよ、その柔らかな腿を差し出そうとせぬのかを、
たとえお前が、稀なる衣の贈り物で彼女を口説き落とそうと、
あるいは透き通る宝石の魅力で誘おうとも。
お前を傷つけるのは、ある悪しき噂だ、それによれば、お前の
脇の下の谷に、獰猛な牡山羊が棲んでいるという。
これを皆が恐れる。無理もない、それはひどく厄介な
獣で、美しき娘が共寝したがる相手ではないのだから。
されば、鼻を苛むこの残酷な疫病を退治するか、
さもなくば、なぜ女らが逃げるのかを訝しむのをやめよ。
Noli admirari quare tibi femina nulla,
Rufe, velit tenerum supposuisse femur,
non si illam rarae labefactes munere vestis
aut perluciduli deliciis lapidis.
laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur
valle sub alarum trux habitare caper.
hunc metuunt omnes. neque mirum: nam mala valde est
bestia, nec quicum bella puella cubet.
quare aut crudelem nasorum interfice pestem,
aut admirari desine cur fugiunt.
我が女は、誰とも結婚したくない、と言う、
私とよりは、と——たとえユピテル自らが求めようとも。
そう言う。だが、女が、恋い焦がれる恋人に言うことは、
風と、流れ去る水に書きつけるがよい。
Nulli se dicit mulier mea nubere malle
quam mihi, non si se Iuppiter ipse petat.
dicit: sed mulier cupido quod dicit amanti
in vento et rapida scribere oportet aqua.
もし誰かに、当然の報いとして、脇の呪わしき牡山羊たる臭気が取り憑き、
あるいは誰かを、当然のごとく、鈍き痛風が苛むなら、
お前の恋敵、お前たちの情事に励むあの男は、
見事に、お前から両方の禍を受け継いだものだ。
というのも、彼が交わるたび、そのたびに二人を罰する——
彼女を臭気で参らせ、彼自身は痛風で死ぬほど苦しむのだ。
Si cui iure bono sacer alarum obstitit hircus,
aut si quem merito tarda podagra secat,
Aemulus iste tuus, qui vestrum exercet amorem,
mirifice est a te nactus utrumque malum.
nam quotiens futuit totiens ulciscitur ambos:
illam adfligit odore, ipse perit podagra.
お前はかつて言っていた、カトゥルスだけを知っていると、
レスビアよ、私にまさってユピテルを抱こうとは思わぬ、と。
あの頃、私はお前を、俗人が情婦を愛するようにではなく、
父が息子や婿を慈しむように、愛したのだ。
今、私はお前を思い知った。だから、たとえより激しく身を焦がそうと、
お前は、私にとって、はるかに卑しく、軽い者となった。
どうしてそんなことが、とお前は問う。そのような仕打ちが、恋する者に
いっそう愛することを強いながら、しかしいとおしむことは、より少なくさせるのだ。
Dicebas quondam solum te nosse Catullum,
Lesbia, nec prae me velle tenere Iovem.
dilexi tum te non tantum ut vulgus amicam,
sed pater ut gnatos diligit et generos.
nunc te cognovi: quare etsi impensius uror,
multo mi tamen es vilior et levior.
qui potis est? inquis. quod amantem iniuria talis
cogit amare magis, sed bene velle minus.
誰かに何か善意を尽くして報われようと望むのはやめよ、
あるいは、誰かが恩を知る者になりうると思うのはやめよ。
すべては恩知らず、親切をなしても何にもならぬ、
いや、それどころか厭わしく、厭わしく、かえって害となる、
私のように——誰も、これほど重く、これほど苦く私を責める者はいない、
つい先ごろ、私をただ一人の、無二の友としていた者ほどには。
Desine de quoquam quicquam bene velle mereri
aut aliquem fieri posse putare pium.
omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne:
immo etiam taedet, taedet obestque magis:
ut mihi, quem nemo gravius nec acerbius urget
Quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit.
ゲッリウスは聞いていた、伯父が説教をするのが常だと、
誰かが色事を口にしたり、しでかしたりすると。
これが我が身に降りかからぬよう、彼は伯父の妻その人を
こねくり回して犯し、伯父をハルポクラテスたる沈黙の神にしてしまった。
望みどおりのことをやってのけた——なぜなら、たとえ今や伯父その人に
口を犯させようとも、伯父は一言も言うまいから。
Gellius audierat patruum obiurgare solere,
si quis delicias diceret aut faceret.
hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam
uxorem et patruum reddidit Harpocratem.
quod voluit fecit: nam, quamvis irrumet ipsum
nunc patruum, verbum non faciet patruus.
我が心はここまで堕とされた、我がレスビアよ、お前の咎によって、
そして、みずからの献身によって、これほど身を滅ぼした、
もはや、お前をいとおしむこともできぬ、たとえお前が最上の女になろうと、
愛することをやめることもできぬ、たとえお前が何をしでかそうと。
Huc est mens deducta tua, mea Lesbia, culpa,
atque ita se officio perdidit ipsa suo,
ut iam nec bene velle queat tibi, si optuma fias,
nec desistere amare, omnia si facias.
もし、過ぎし善行を思い返すことに、いくらかの喜びが
人にあるのなら、みずからを敬虔だと思うとき、
聖なる信義を破ったことも、いかなる契りにおいても
人を欺くために、神々の神威を濫用したこともないと思うとき——
多くの喜びが、長き生涯にわたって、お前を待っている、カトゥルスよ、
この報われぬ恋から生まれる喜びが、お前のために。
というのも、人が誰かに善く言い、あるいは
なしうるかぎりのことを、お前は言い、なしたのだから。
それらすべては、恩知らずの心に託されて、無に帰した。
されば、なぜお前はこれ以上、己を苛むのか。
いっそ心を固く据えて、そこから己を引き戻し、
神々が望まぬのだから、惨めであることをやめぬのか。
長きにわたる恋を、俄に捨て去るのは難しい、
難しい、だがこれを、どうにかしてでも成し遂げよ。
唯一の救いはこれ、これをお前は打ち勝たねばならぬ、
これをなせ、それが能わぬにせよ、能うにせよ。
おお神々よ、もし憐れむことがあなたがたの業なら、あるいは、かつて誰かに、
まさに死の際にあって、最期の助けをもたらしたことがあるなら、
惨めな私を顧み、もし私が清く生きてきたのなら、
この疫病を、この破滅を、私から引き剥がしたまえ!
ああ、忍び寄る痺れが、手足の奥深くに入り込み、
胸のすべてから、喜びを追い出してしまった。
私はもはや、あの女が私を愛し返すことを求めはせぬ、
あるいは——それは能わぬことだが——貞淑であろうと望むことも。
ただ私は、己が癒えて、この忌まわしき病を捨て去ることを願う。
おお神々よ、我が敬虔の報いに、これを私に返したまえ。
Si qua recordanti benefacta priora voluptas
est homini, cum se cogitat esse pium,
nec sanctam violasse fidem, nec foedere in ullo
divum ad fallendos numine abusum homines,
multa parata manent in longa aetate, Catulle,
ex hoc ingrato gaudia amore tibi.
nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere possunt
aut facere, haec a te dictaque factaque sunt:
omnia quae ingratae perierunt credita menti.
quare cur tu te iam amplius excrucies?
quin tu animo offirmas atque istinc teque reducis
et dis invitis desinis esse miser?
difficile est longum subito deponere amorem;
difficile est, verum hoc qua libet efficias.
una salus haec est, hoc est tibi pervincendum;
hoc facias, sive id non pote sive pote.
o di, si vestrum est misereri, aut si quibus unquam
extremam iam ipsa in morte tulistis opem,
me miserum adspicite et, si vitam puriter egi,
eripite hanc pestem perniciemque mihi!
hei mihi subrepens imos ut torpor in artus
expulit ex omni pectore laetitias.
non iam illud quaero, contra ut me diligat illa,
aut, quod non potis est, esse pudica velit:
ipse valere opto et taetrum hunc deponere morbum.
o di, reddite mi hoc pro pietate mea.
ルフスよ、私にとって、空しく、むなしく信じられた友よ——
(空しく、だと。いや、大きな代償と、大きな禍とともに、だ)——
このように、お前は私に忍び寄り、はらわたを焼き尽くしつつ、
ああ、惨めな私から、我らのあらゆる善きものを奪い去ったのか。
奪い去った、ああ、我が命の残酷な毒よ、
ああ、我が友情の疫病よ。
Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice
(frustra? immo magno cum pretio atque malo),
sicine subrepsti mi atque intestina perurens
hei misero eripuisti omnia nostra bona?
eripuisti, eheu nostrae crudele venenum
vitae, eheu nostrae pestis amicitiae.
ガッルスには兄弟らがいて、その一人の妻はまことに美しく、
もう一人の息子は麗しい。
ガッルスは粋な男だ——甘き恋を取り持ってやる、
美しき少年と、美しき娘が共寝するように。
ガッルスは愚かな男だ、己が夫であることに気づかぬ、
伯父でありながら、伯父を裏切る姦通のやり方を教えるとは。
だが今、私が嘆くのは、清らかな娘の清らかな
口づけを、お前の穢れた唾が汚したことだ。
だが、それをただでは済まさぬ——あらゆる時代が、お前を
知り、お前が何者かを、老いた噂が語り継ぐだろう。
Gallus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx
alterius, lepidus filius alterius.
Gallus homo est bellus: nam dulces iungit amores,
cum puero ut bello bella puella cubet.
Gallus homo est stultus nec se videt esse maritum,
qui patruus patrui monstret adulterium.
Sed nunc id doleo quod purae pura puellae
savia comminxit spurca saliva tua.
verum id non impune feres: nam te omnia saecla
noscent et qui sis fama loquetur anus.
レスビウスは美男だ。そうでないはずがあろうか。レスビアが、
お前と、お前の一族すべてよりも、彼を好むのだから、カトゥルスよ。
だが、この美男は、一族もろともカトゥルスを売り飛ばすがいい、
もし、知り合いから三つの口づけを見つけられたなら。
Lesbius est pulcher: quid ni? quem Lesbia malit
quam te cum tota gente, Catulle, tua.
sed tamen hic pulcher vendat cum gente Catullum,
si tria notorum savia reppererit.
何と言おうか、ゲッリウスよ、なぜお前のその薔薇色の唇が、
冬の雪よりも白くなるのか、
朝、家を出るとき、そして第八の刻が、安らぎから
柔らかな長き昼のうちに、お前を起こすときに。
何か確かにわけがある。それとも、噂が真実を囁くのか、
お前が、男のいきり立った巨大なものを貪り呑んでいる、と。
確かにそうだ——哀れなウィクトルの張り裂けた
股間が、そして絞り出された精で印された唇が、叫んでいる。
Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella
Hiberna fiant candidiora nive,
mane domo cum exis et cum te octava quiete
e molli longo suscitat hora die?
nescio quid certe est: an vere fama susurrat
grandia te medii tenta vorare viri?
sic certe est: clamant Victoris rupta miselli
ilia, et emulso labra notata sero.
これほど大勢の中に、一人もいなかったのか、ユウェンティウスよ、
お前が愛し始めるにふさわしい、粋な男が、
あの、死にかけたピサウルムの町から来た、お前の男のほかには、
金箔を貼った像よりも青白い、あの客人のほかには。
その男が、今お前の心を占め、お前は彼を私にまさって
選ぶことをあえてする、己がいかなる過ちを犯しているかも知らずに。
Nemone in tanto potuit populo esse, Iuventi,
bellus homo quem tu diligere inciperes
praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri
hospes inaurata pallidior statua?
qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis
audes et nescis quod facinus facias.
クインティウスよ、もしお前が、カトゥルスにその両目を負わせたいなら、
あるいは、目よりも大切な何かがあるなら、それを負わせたいなら、
彼から奪うな、彼にとってはるかに大切なものを、
目よりも、あるいは目より大切な何かよりも、大切なものを。
Quinti, si tibi vis oculos debere Catullum
aut aliud si quid carius est oculis,
eripere ei noli multo quod carius illi
est oculis seu quid carius est oculis.
レスビアは、夫の面前で、私にさんざん悪態をつく、
それが、あの愚か者たる夫には、この上ない喜びなのだ。
騾馬たる阿呆よ、お前は何も分かっておらぬ。もし私を忘れて黙っているなら、
治っているのだ。だが今、彼女が吠え、悪態をつくということは、
覚えているばかりか、そして——これははるかに深刻なことだが——
怒っているのだ。つまり、身を焦がし、そして口に出しているのだ。
Lesbia mi praesente viro mala plurima dicit:
haec illi fatuo maxima laetitia est.
mule, nihil sentis. si nostri oblita taceret,
sana esset: nunc quod gannit et obloquitur,
non solum meminit, sed, quae multo acrior est res,
irata est: hoc est, uritur et loquitur.
「コンモダ」を「コッモダ」と言っていた、何かを「都合よく」と
言おうとするたびに、そして「陰謀」を、アッリウスは「ヒンシディアエ」と、
そのたびに、彼は得意満面に、うまく言えたと思っていた、
力の限り「ヒンシディアエ」と言ってのけたときには。
思うに、母もそう、自由人の伯父もそう、
母方の祖父もそう、祖母もそう言っていたのだろう。
彼がシリアへ送られると、皆の耳は安らぎを得た、
同じ言葉を、穏やかに、軽やかに聞くようになり、
その後は、そんな言葉を恐れずにいた——
そこへ突然、恐ろしき知らせがもたらされた、
イオニアの波が、アッリウスがそこへ赴いてよりのちは、
もはやイオニアではなく、「ヒオニア」の波になった、と。
Chommoda dicebat, si quando commode vellet
dicere, et insidias Arrius hinsidias,
et tum mirifice sperabat se esse locutum
cum quantum poterat dixerat hinsidias.
credo, sic mater, sic liber avunculus eius,
sic maternus avus dixerat atque avia
hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
audibant eadem haec leniter et leviter,
nec sibi postilla metuebant talia verba,
cum subito adfertur nuntius horribilis
Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
iam non Ionios esse, sed Hionios.
憎み、そして愛す。なぜそうするのか、と、お前は問うかもしれぬ。
分からぬ。だが、そうなっているのを感じ、そして苛まれるのだ。
Odi et amo. quare id faciam fortasse requiris
nescio, sed fieri sentio et excrucior.
クインティアは、多くの者には美しい。私には、色白で、すらりと背が高く、
姿勢がよい。これら一つひとつを、私はそう認める、
だが、あの「美しい」という全体は否む——なぜなら、優美さは微塵もなく、
あれほど大きな体に、機知の一粒すらないのだから。
レスビアこそ美しい、彼女は全身が最も麗しく、
その上、ただ一人で、すべての女から、あらゆる魅惑を奪い取ったのだ。
Quintia formosa est multis, mihi candida, longa,
recta est. haec ego sic singula confiteor,
totum illud formosa nego: nam nulla venustas,
nulla in tam magno est corpore mica salis.
Lesbia formosa est, quae cum pulcherrima tota est,
tum omnibus una omnis subripuit Veneres.
いかなる女も、これほど愛されたと言うことはできぬ、
まことに、我がレスビアよ、お前が私に愛されたほどには。
いかなる誠実も、どんな契りの中にも、かつてこれほどあったためしはない、
お前への愛の中に、私の側から見出されたほどには。
Nulla potest mulier tantum se dicere amatam
vere, quantum a me Lesbia amata mea es
nulla fides ullo fuit unquam in foedere tanta
quanta in amore tuo ex parte reperta mea est.
何をしているのだ、ゲッリウスよ、母と、そして姉妹とともに
疼き、下着を脱ぎ捨てて、夜を明かす男は。
何をしているのだ、伯父が夫でいることを許さぬ男は。
いったいお前は知っているか、彼がどれほどの罪を引き受けているかを。
引き受けているのだ、おお ゲッリウスよ、果ての果てのテテュスも、
ニンフらの父たるオケアヌスも、洗い清めえぬほどの罪を。
というのも、これより先へ進みうる罪など、何一つないのだから、
たとえ彼が、頭を垂れて、みずから己を貪り呑もうとも。
Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore
prurit et abiectis pervigilat tunicis?
quid facit is patruum qui non sinit esse maritum?
ecquid scis quantum suscipiat sceleris?
suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys
nec genitor nympharum abluit Oceanus:
nam nihil est quicquam sceleris quo prodeat ultra,
non si demisso se ipse voret capite.
ゲッリウスは痩せている。そうでないはずがあろうか。これほど優しき母、
これほど元気に生きる、これほど艶やかな姉妹、
これほど気前のよい伯父、そして、いたるところ、血縁の
娘らで満ちているのだから、なぜ彼が痩せずにいられよう。
たとえ彼が、触れてはならぬものにしか手を出さぬとしても、
いくらでも、なぜ彼が痩せているかの理由が見つかろう。
Gellius est tenuis: quid ni? cui tam bona mater
tamque valens vivat tamque venusta soror
tamque bonus patruus tamque omnia plena puellis
cognatis, quare is desinat esse macer?
qui ut nihil attingat, nisi quod fas tangere non est,
quantumvis quare sit macer invenies.
魔術師たるマゴスが生まれよ、ゲッリウスと母との忌まわしき
交わりから、そしてペルシアの卜占を学ぶがよい——
というのも、魔術師は、母と息子から生まれねばならぬのだ、
もし、ペルシア人の不敬な宗教が真実ならば、
喜ばれる者となって、受け継いだ呪文で神々を拝み、
脂ぎった網膜たる犠牲の脂肪を、炎の中で溶かしながら。
Nascatur magus ex Gelli matrisque nefando
coniugio et discat Persicum haruspicium:
nam magus ex matre et gnato gignatur oportet,
si vera est Persarum impia religio,
gratus ut accepto veneretur carmine divos
omentum in flamma pingue liquefaciens.
ゲッリウスよ、私がお前を、私に忠実だと望んでいたのは、
この惨めな、この破滅した我が恋において忠実だと望んでいたのは、
お前をよく知っていたからでも、節操ある者と思っていたからでも、
恥ずべき醜行から心を抑えうると思っていたからでもない、
そうではなく、私を大いなる恋が食い尽くしていた、その相手が、
お前の母でも姉妹でもないと見ていたからだ。
そして、たとえお前と、長き交わりで結ばれていようとも、
それが、お前にとって十分な理由になるとは思っていなかった。
だがお前は、それで十分と見なした——それほどお前には、あらゆる
過ちの中に、いやしくも罪のかけらがある過ちの中に、喜びがあるのだ。
Non ideo, Gelli, sperabam te mihi fidum
in misero hoc nostro, hoc perdito amore fore
quod te cognossem bene constantemve putarem
aut posse a turpi mentem inhibere probro,
sed neque quod matrem nec germanam esse videbam
hanc tibi cuius me magnus edebat amor;
et quamvis tecum multo coniungerer usu,
non satis id causae credideram esse tibi.
tu satis id duxti: tantum tibi gaudium in omni
culpa est in quacumque est aliquid sceleris.
レスビアは、いつも私を悪しざまに言い、決して黙らぬ、
私のことを。だが、レスビアは私を愛している——さもなくば私は滅びよ。
何を証拠に、だと。私の側も同じだからだ——私は絶えず彼女を
罵り呪う、だが、私は愛している——さもなくば私は滅びよ。
Lesbia mi dicit semper male nec tacet unquam
de me: Lesbia me dispeream nisi amat.
quo signo? quia sunt totidem mea: deprecor illam
adsidue, verum dispeream nisi amo.
私は、これっぽっちも躍起にはならぬ、カエサルよ、お前に気に入られようとは、
お前が白い人間か、黒い人間かを知ろうとも。
Nil nimium studeo, Caesar, tibi velle placere,
nec scire utrum sis albus an ater homo.
メントゥラたる陰茎野郎が姦通する。まったく、陰茎が姦通するとはな。
これぞ、俗に言うところの——鍋が、みずから青物を摘む、というやつだ。
Mentula moechatur. moechatur mentula certe.
hoc est quod dicunt, ipsa olera olla legit.
我がキンナの『ズミュルナ』は、着手から九度目の収穫、
九度目の冬を経て、ようやく世に出た、
その間に、ホルテンシウスは五十万を、ただ一年で……
『ズミュルナ』は、サトラクスの深き洞なす波辺へと送り届けられ、
『ズミュルナ』を、白髪の世々が、久しく繙くだろう。
だが、ウォルシウスの『年代記』は、パドゥアその地で息絶え、
しばしば、鯖のために、ゆるい包み紙となるだろう。
我が友の、ささやかな記念こそ、私の心にかなう、
世間は、膨れ上がったアンティマコスでも喜んでいるがよい。
Zmyrna mei Cinnae nonam post denique messem
quam coepta est nonamque edita post hiemem,
milia cum interea quingenta Hortensius uno
Zmyrna cavas Satrachi penitus mittetur ad undas,
Zmyrnam cana diu saecula pervolvent.
at Volusi annales Paduam morientur ad ipsam
et laxas scombris saepe dabunt tunicas.
parva mei mihi sint cordi monumenta sodalis:
at populus tumido gaudeat Antimacho.
もし、もの言わぬ墓に、何か喜ばしく、迎えられるものが
我らの悲しみから、届きうるものならば、カルウスよ、
その慕情によって、我らは古き愛を新たにし、
かつて手放した友情を泣くのだが——
きっと、早すぎる死は、それほどの悲しみではあるまい、
クインティリアにとっては、彼女がお前の愛を喜ぶほどには。
Si quicquam mutis gratum acceptumve sepulcris
accidere a nostro, Calve, dolore potest,
quo desiderio veteres renovamus amores
atque olim missas flemus amicitias,
certe non tanto mors immatura dolori est
Quintiliae, quantum gaudet amore tuo.
私は――神々の慈しみにかけて――何の違いもないと思っていた、
アエミリウスの口を嗅ぐか、尻を嗅ぐか、どちらであろうと。
一方が少しも清くなく、他方が少しも汚くない、
いや、それどころか、尻のほうが清らかで、ましだ——
なぜなら、歯がないのだから。口のほうは、一尺半の歯を、
歯茎ときたら、古びた荷車の箱のようで、
その上、裂けた口ときたら、暑さに裂けた
小便を垂れる騾馬の陰部が持つような、あの割れ目だ。
こいつが、大勢の女と交わり、己を色男気取りで、
製粉場と驢馬たる苦役に引き渡されずにいるのか。
もし女がこいつに触れるなら、その女は
病んだ死刑執行人の尻でも舐められる、と考えるべきではないか。
Non (ita me di ament) quicquam referre putavi
utrumne os an culum olfacerem Aemilio.
nilo mundius hoc, nihiloque immundius illud,
verum etiam culus mundior et melior:
nam sine dentibus est. hoc dentis sesquipedalis,
gingivas vero ploxeni habet veteris,
praeterea rictum qualem diffissus in aestu
meientis mulae cunnus habere solet.
hic futuit multas et se facit esse venustum,
et non pistrino traditur atque asino?
quem si qua attingit, non illam posse putemus
aegroti culum lingere carnificis?
お前になら、誰かに言えるとすれば、鼻持ちならぬウィクティウスよ、言えるのだ、
口達者で、間抜けな連中に言われることが——
その舌でなら、いざ入り用となれば、お前は
尻でも、革の田舎靴の底でも、舐められるだろう。
もし、我ら皆をことごとく滅ぼしたいなら、ウィクティウスよ、
口を開け——望みどおり、すっかり成し遂げられるだろう、その口臭で。
In te, si in quemquam, dici pose, putide Victi,
id quod verbosis dicitur et fatuis:
ista cum lingua, si usus veniat tibi, possis
culos et crepidas lingere carpatinas.
si nos omnino vis omnes perdere, Victi,
hiscas: omnino quod cupis efficies.
私はお前から盗んだ、お前が戯れている隙に、蜜のごときユウェンティウスよ、
甘き神饌よりも甘き、小さき口づけを。
だが、それをただでは済まさなかった——一時間あまりも、
十字架のてっぺんに、私は磔にされていたのを覚えている、
お前に言い訳をしながら、だが、いかなる涙をもってしても、
お前の残酷さを、これっぽっちも和らげられずにいた。
というのも、それがなされるや否や、お前は唇を、たっぷりの
水の滴で洗い、指すべてで拭い去ったのだ、
私の口から移ったものが、何一つ残らぬように、
まるで、小便まみれの娼婦の穢れた唾ででもあるかのように。
その上、惨めな私を、仇なすアモルに引き渡し、
あらゆるやり方で苛むのを、お前はやめなかった、
その結果、私にとって、あの神饌は今や、
あの小さき口づけは、苦きヘレボルスよりもなお苦きものに変わってしまった。
お前が、惨めな恋にかかる罰を科すからには、
私はもう二度と、これより先、口づけを盗みはすまい。
Subripui tibi, dum ludis, mellite Iuventi,
saviolum dulci dulcius ambrosia.
verum id non impune tuli: namque amplius horam
suffixum in summa me memini esse cruce,
dum tibi me purgo nec possum fletibus ullis
tantillum vestrae demere saevitiae.
nam simul id factum est, multis diluta labella
guttis abstersisti omnibus articulis,
ne quicquam nostro contractum ex ore maneret,
tanquam commictae spurca saliva lupae.
praeterea infesto miserum me tradere Amori
non cessasti omnique excruciare modo,
ut mi ex ambrosia mutatum iam fores illud
saviolum tristi tristius elleboro.
quam quoniam poenam misero proponis amori,
nunquam iam posthac basia subripiam.
カエリウスアウフィレヌスに、クインティウスアウフィレナに、
ウェロナの若者らの精華たる二人が、身を焦がして恋い焦がれる、
こちらは兄弟に、あちらは姉妹に。これぞ、俗に言う
まことに甘き、兄弟の同志の交わり、というやつだ。
どちらに味方しようか。カエリウスよ、お前にだ——お前の
数々の行いによって、無二の友情が我らに示されたのだから、
狂おしき炎が、我が骨の髄を焼いていたときに。
幸いなれ、カエリウスよ、恋において、力ある者であれ。
Caelius Aufilenum et Quintius Aufilenam
flos Veronensum depereunt iuvenum,
hic fratrem, ille sororem. hoc est quod dicitur illud
fraternum vere dulce sodalicium.
cui faveam potius? Caeli, tibi: nam tua nobis
per facta exhibita est unica amicitia
cum vesana meas torreret flamma medullas.
sis felix, Caeli, sis in amore potens.
多くの民を過ぎ、多くの海を越えて運ばれ、
私はやって来た、この悲しき手向けに、兄弟よ、
お前に、死者への最後の贈り物を捧げ、
もの言わぬ灰に、空しく語りかけるために、
運命が、お前その人を、私から奪い去ってしまったからには——
ああ、いわれもなく、惨めな私から奪われた兄弟よ。
だが今はさしあたり、これらを、父祖の古き習わしにより
悲しき手向けとして、死者へ供えるべく受け継がれたものを、
受け取っておくれ、兄弟の涙にしとどに濡れたこれらを、
そして、とこしえに、兄弟よ、さらば、いざさらば。
Multas per gentes et multa per aequora vectus
advenio has miseras, frater, ad inferias,
ut te postremo donarem munere mortis
et mutam nequiquam adloquerer cinerem,
quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum,
heu miser indigne frater adempte mihi.
nunc tamen interea haec, prisco quae more parentum
tradita sunt tristi munere ad inferias,
accipe fraterno multum manantia fletu
atque in perpetuum, frater, ave atque vale.
もし、口固き誠実な友から、何か秘め事が打ち明けられ、
その心の誠実さが、深く知られているものであるなら、
私もまた、その掟によって聖別された者の一人だと、お前は知るだろう、
コルネリウスよ、そして、私がハルポクラテスたる沈黙の神になったと思ってくれ。
Si quicquam tacito commissum est fido ab amico
cuius sit penitus nota fides animi,
meque esse invenies illorum iure sacratum,
Corneli, et factum me esse puta Harpocratem.
頼むから、十セステルティウスを私に返せ、シロよ、
そのうえで、好きなだけ荒々しく、手に負えぬ男でいるがいい、
さもなくば、もし金がお前を楽しませるのなら、頼むからやめてくれ、
女衒でありながら、同時に荒々しく、手に負えぬ男でいるのは。
Aut sodes mihi redde decem sestertia, Silo,
deinde esto quamvis saevus et indomitus:
aut, si te nummi deIectant, desine quaeso
Leno esse atque idem saevus et indomitus.
お前は思うのか、私が、我が命たる恋人を罵りえたなどと、
我が両の目よりも、私に大切な彼女を。
できはしなかった、たとえできたとしても、これほど身を滅ぼすほどに愛しはすまい——
だがお前は、タッポと組んで、あらゆる怪物じみたことをでっち上げるのだ。
Credis me potuisse meae maledicere vitae,
ambobus mihi quae carior est oculis?
non potui, nec, si possem, tam perdite amarem:
sed tu cum Tappone omnia monstra facis.
メントゥラたる陰茎野郎が、ピプラの山たるムーサの山をよじ登ろうと試みる、
ムーサらは、熊手で、真っ逆さまに突き落とす。
Mentula conatur Pipleum scandere montem:
Musae furcillis praecipitem eiciunt.
美しき少年とともに、競売人がいるのを見る者は、
何と思おうか、少年がしきりに己を売りたがっている、とでなくて。
Cum puero bello praeconem qui videt esse,
quid credat, nisi se vendere discupere?
もし、欲し、待ち望む者に、何かが、
思いがけず訪れるなら、それこそ、心にことのほか嬉しい。
されば、これは我らにも嬉しい、黄金よりも尊く、
お前が、身をわたしに返してくれること、レスビアよ、焦がれるわたしに。
焦がれ、思いもよらぬわたしに、身を返し、みずから
我らのもとへ戻ってくる。おお、より白き石で印すべき日よ!
私ひとりより幸いに生きる者があろうか、あるいは、この生よりも
願わしいものがあると、誰が言えようか。
Si cui quid cupido optantique obtigit unquam
insperanti, hoc est gratum animo proprie.
quare hoc est gratum nobis quoque, carius auro,
quod te restituis, Lesbia, mi cupido:
restituis cupido atque insperanti, ipsa refers te
nobis. o lucem candidiore nota!
quis me uno vivit felicior, aut magis hac res
optandas vita dicere quis poterit?
もし、コミニウスよ、民の裁きによって、お前の白髪の老いが、
穢れた行いに塗れたその老いが、亡ぼされるなら、
私は疑わぬ、まず、善人らに仇なす
その舌が、切り取られて、貪欲な禿鷲に与えられ、
えぐり出された両目を、黒き喉の鴉が貪り、
はらわたを犬が、残りの手足を狼が喰らうことを。
Si, Comini, populi arbitrio tua cana senectus
spurcata impuris moribus intereat,
non equidem dubito quin primum inimica bonorum
lingua exsecta avido sit data vulturio,
effossos oculos voret atro gutture corvus,
intestina canes, cetera membra lupi.
快き恋を、我が命よ、お前は私に約束する、
この我らの恋が、我らの間で、とこしえに続くだろう、と。
大いなる神々よ、彼女が真に約束しうるようにしたまえ、
そして、それを偽りなく、心の底から言うようにしたまえ、
我らが、生涯をかけて保ち続けられるように、
この永遠なる、聖なる愛の契りを。
Iucundum, mea vita, mihi proponis amorem
hunc nostrum inter nos perpetuumque fore.
di magni, facite ut vere promittere possit
atque id sincere dicat et ex animo,
ut liceat nobis tota perducere vita
aeternum hoc sanctae foedus amicitiae.
アウフィレナよ、善き情婦は、常に讃えられる——
彼女らは、なそうと約したことの代金を受け取るのだから。
お前は、私に約束したことを、偽ったことで、敵となる、
与えもせず、しかもしばしば受け取るのは、悪事を働くことだ。
なすのが率直な女のつとめ、あるいは約束せぬのが慎ましき女のつとめだったのに、
アウフィレナよ。だが、与えられたものをかすめ取り、
欺くことは、強欲な娼婦のそれにもまさる仕業だ、
全身を投げ出して身を売る娼婦のそれにも。
Aufilena, bonae semper laudantur amicae:
accipiunt pretium quod facere instituunt.
tu, quod promisti mihi, quod mentita, inimica es;
quod nec das et fers saepe, facts facinus.
aut facere ingenuae est, aut non promisse pudicae,
Aufilena, fuit: sed data corripere
fraudando † efficit plus quam meretricis avarae,
quae sese toto corpore prostituit.
アウフィレナよ、ただ一人の夫に満足して生きることは、
人妻らの、傑れた誉れの中の誉れ——
だが、どんな相手にでも、誰にでも身を委ねるほうが、まだましだ、
伯父から、兄弟を、母として産むよりは。
Aufilena, viro contentam vivere solo
nuptarum laus e laudibus eximiis:
sed cuivis quamvis potius succumbere par est
quam matrem fratres ex patruo parere.
お前は「大した男」だ、ナソよ、だが、お前と組む「大した男」は、
身を落とすような男だ。ナソよ、お前は「大した男」で、しかも掘られ役だ。
Multus homo est, Naso, neque tecum multus homo est qui
descendit: Naso, multus es et pathicus.
ポンペイウスが初めて執政官だった頃、キンナよ、二人が
マエキリアと通じていた。彼が再び執政官となった今、
二人は変わらず二人だが、その一人ひとりに、千が
増えた。姦通とは、実り豊かな種よ。
Consule Pompeio primum duo, Cinna, solebant
Maeciliam: facto consule nunc iterum
manserunt duo, sed creverunt milia in unum
singula. fecundum semen adulterio.
フィルムムの地所ゆえに、偽りなく、メントゥラたる陰茎野郎は富者と
言われる、それほど多くの見事なものを、その地に持つのだから——
あらゆる種の鳥猟、魚、牧場、耕地、そして獣を。
だが無駄だ——出費が、実りを上回る。
されば、彼が富者であることは認めよう、すべてが欠けているかぎりは。
地所を讃えようではないか、彼自身が、家に事欠くかぎりは。
Firmanus saltu non falso Mentula dives
fertur, qui tot res in se habet egregias,
aucupium omne genus, piscis, prata, arva, ferasque.
nequiquam: fructus sumptibus exsuperat.
quare concedo sit dives, dum omnia desint;
saltum laudemus, dum domo ipse egeat.
メントゥラは、およそ三十ユゲラの牧場を持ち、
四十の耕地を持つ。残りは海たる沼地だ。
なぜ彼が、富においてクロイソスを凌ぎえぬことがあろうか、
ただ一つの地所に、これほど多くの財を持つ者が——
牧場、耕地、広大な森、地所、そして沼を、
はるかヒュペルボレオイの地まで、そしてオケアヌスの海まで。
これらすべては大きい。だが、彼自身が、それにもまして最も大きい——
人間ではなく、まことに、大きく、いきり立つ一本の陰茎として。
Mentula habet iuxta triginta iugera prati,
quadraginta arvi: cetera sunt maria.
cur non divitiis Croesum superare potis sit
uno qui in saltu tot bona possideat,
prata, arva, ingentis silvas saltusque paludesque
usque ad Hyperboreos et mare ad Oceanum?
omnia magna haec sunt, tamen ipse est maximus ultro,
non homo, sed vero mentula magna minax.
しばしば、私は熱心な心で、狩人のように探し求めていた、
バッティアデスたるカリマコスの歌を、お前に送れるように、
それでお前を宥め、お前が
仇なす矢を、私の頭めがけて放とうとせぬように——
だが今、この労苦が、私には空しく費やされたと分かる、
ゲッリウスよ、そして、我が願いも、ここでは効なかったと。
こちらは、お前のその矢を、衣で払いのけよう、
だがお前は、我が矢に射抜かれて、罰を受けるのだ。
Saepe tibi studioso animo venante requirens
carmina uti possem mittere Battiadae
qui te lenirem nobis, neu conarere
tela infesta mihi mittere in usque caput,
hunc video mihi nunc frustra sumptum esse laborem,
Gelli, nec nostras hic valuisse preces.
contra nos tela ista tua evitamus amictu:
at fixus nostris tu dabis supplicium.

この一節を引用

カトゥルス詩集

形式を選んで「コピー」をクリックしてください。パーマリンクで、どの読者もこの節へ直接たどり着けます。

このプロジェクトを支援する

ここでは無料で読めます。電子書籍の購入がこの仕事を支えます。

電子書籍は近日刊行

この言語の電子書籍版は準備中です。(日本語)